Adhikarana nADIvraNasya samprAptiH (1) · Śloka 1
അഥ നാഡീവ്രണനിദാനമ് |
യഃ ശോഥമാമമതിപക്വമുപേക്ഷതേऽജ്ഞോ യോ വാ വ്രണം പ്രചുരപൂയമസാധുവൃത്തഃ |
അഭ്യന്തരം പ്രവിശതി പ്രവിദാര്യ തസ്യ സ്ഥാനാനി പൂര്വവിഹിതാനി തതഃ സപൂയഃ ||൧||
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
अथ नाडीव्रणनिदानम् |
यः शोथमाममतिपक्वमुपेक्षतेऽज्ञो यो वा व्रणं प्रचुरपूयमसाधुवृत्तः |
अभ्यन्तरं प्रविशति प्रविदार्य तस्य स्थानानि पूर्वविहितानि ततः सपूयः ||१||
(सु. नि. अ. १०) |
ഭഗ്നസ്യാപി വ്രണസ്യോപേക്ഷയാ നാഡീ ഭവതി, അതോऽനന്തരം നാഡീമാഹ– യഃ ശോഥമിത്യാദി| ഉപേക്ഷത ഇതി പീഡനശോധനാദികം ന കരോതി| പ്രചുരപൂയ ഇത്യനേന ഗമ്ഭീരപാകിത്വമുക്തമ്| അസാധുവൃത്തഃ അഹിതാഹാരാചാരഃ| സ്ഥാനാനി പൂര്വവിഹിതാനീതി വ്രണാസ്രാവവിജ്ഞാനീയോക്താനി ത്വങ്മാംസസിരാസ്നായുസന്ധ്യസ്ഥികോഷ്ഠമര്മാണി||൧||
Adhikarana nADIvraNasya niruktiH (2) · Śloka 2
തസ്യാതിമാത്രഗമനാദ്ഗതിരിഷ്യതേ തു നാഡീവ യദ്വഹതി തേന മതാ തു നാഡീ |൨|
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
तस्यातिमात्रगमनाद्गतिरिष्यते तु नाडीव यद्वहति तेन मता तु नाडी |२|
(सु. नि. अ. १०) |
തസ്യേതി പൂയസ്യ| നാഡീവേതി അന്തഃശുഷിരലതാദിനാഡീവത്|൨|–
Adhikarana nADIvraNasa~gkhyA (2) · Śloka 2
ദോഷൈസ്ത്രിഭിര്ഭവതി സാ പൃഥഗേകശശ്ച സമ്മൂര്ഛിതൈരപി ച ശല്യനിമിത്തതോऽന്യാ ||൨||
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
दोषैस्त्रिभिर्भवति सा पृथगेकशश्च सम्मूर्छितैरपि च शल्यनिमित्ततोऽन्या ||२||
(सु. नि. अ. १०) |
താസാം കാലാന്തരസമ്ഭവേന ദോഷാനുബന്ധേന സങ്ഖ്യാമാഹ– ദോഷൈസ്ത്രിഭിരിത്യാദി| ദോഷൈഃ പൃഥക് തിസ്രഃ| ഏകശശ്ച സമ്മൂര്ഛിതൈരിതി പ്രത്യേകം വൃദ്ധ്യാ മിശ്രീഭൂതൈസ്ത്രിഭിശ്ചതുര്ഥീ; കാര്തികസ്തു സന്നിപതിതൈരിത്യധ്യാഹാര്യ ഏകശശ്ച സന്നിപതിതൈരന്യാ| സമ്മൂര്ഛിതൈഃ സംശ്ലിഷ്ടൈരപരാസ്തിസ്രഃ| അത ഏവോക്തം സുശ്രുതേ– “ദോഷദ്വയാഭിഹിതലക്ഷണദര്ശനേന തിസ്രോ ഗതീര്വ്യതികരപ്രഭവാസ്തു വിദ്യാത്|” (സു. നി. അ. ൧൦) ഇതി| വ്യതികരപ്രഭവാ ദ്വന്ദ്വപ്രഭവാഃ; അപി ചകാരൌ സാര്ഥകാവിത്യാഹുഃ| ന ചോക്തപഞ്ചസങ്ഖ്യാഹാനിഃ, അസ്മിന് പക്ഷേऽതിദേശേനോക്തയോര്ദ്വന്ദ്വസന്നിപാതയോഃ സര്വത്രാഗണനാത്| ശല്യനിമിത്തതോऽന്യേതി ആഗന്തുരപരേത്യര്ഥഃ| ഇതി പഞ്ച നാഡ്യഃ||൨||
Adhikarana vAtajanADIvraNalakShaNam (3) · Śloka 3
തത്രാനിലാത് പരുഷസൂക്ഷ്മമുഖീ സശൂലാ ഫേനാനുവിദ്ധമധികം സ്രവതി ക്ഷപാസു |൩|
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
तत्रानिलात् परुषसूक्ष्ममुखी सशूला फेनानुविद्धमधिकं स्रवति क्षपासु |३|
(सु. नि. अ. १०) |
വാതജാമാഹ– തത്രേത്യാദി| അധികം സ്രവതി ക്ഷപാസ്വിതി ശൈത്യേന വാതവൃദ്ധേ രാത്രാവധികം സ്രവണമ്|൩|–
Adhikarana pittajanADIvraNalakShaNam (3) · Śloka 3
പിത്താത്തൃഷാജ്വരകരീ പരിദാഹയുക്താ പീതം സ്രവത്യധികമുഷ്ണമഹഃസു ചാപി ||൩||
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
पित्तात्तृषाज्वरकरी परिदाहयुक्ता पीतं स्रवत्यधिकमुष्णमहःसु चापि ||३||
(सु. नि. अ. १०) |
പിത്തജാമാഹ– പിത്താദിത്യാദി| അധികമുഷ്ണമഹഃസു ചേതി ദിവാ ഔഷ്ണ്യേന പിത്തകോപാത്||൩||
Adhikarana kaphajanADIvraNalakShaNam (4) · Śloka 4
ജ്ഞേയാ കഫാദ്ബഹുഘനാര്ജുനപിച്ഛിലാസ്രാ സ്തബ്ധാ സകണ്ഡുരരുജാ രജനീപ്രവൃദ്ധാ |൪|
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
ज्ञेया कफाद्बहुघनार्जुनपिच्छिलास्रा स्तब्धा सकण्डुररुजा रजनीप्रवृद्धा |४|
(सु. नि. अ. १०) |
കഫജാമാഹ– ജ്ഞേയേത്യാദി| ബഹുഘനാര്ജുനപിച്ഛിലാസ്രാ ഇതി അത്രാര്ജുനഃ ശ്വേതഃ, ഘനഃ സാന്ദ്രഃ, ആസ്രശബ്ദ ആസ്രാവശബ്ദൈകദേശപാഠഃ, പദേऽപി പദൈകദേശപ്രയോഗാത്| യഥാ “ജേ പ്രോഷ്ഠപദാനാമ്” ഇത്യത്ര ജേ ഇത്യനേനൈവ ജാത ഇത്യുച്യതേ| പിച്ഛിലാസ്രുരിതി പാഠേऽപ്യയമേവാര്ഥഃ| ആസ്രുശബ്ദഃ സമ്പദാദിഷു പാഠാത് ക്വിബന്തഃ, തുഗഭാവസ്ത്വാഗമാനിത്യത്വാത്|൪|–
Adhikarana tridoShajanADIvraNalakShaNam (4) · Śloka 4
ദാഹജ്വരശ്വസനമൂര്ഛനവക്ത്രശോഷാ യസ്യാം ഭവന്ത്യഭിഹിതാനി ച ലക്ഷണാനി ||൪||
താമാദിശേത് പവനപിത്തകഫപ്രകോപാദ്ഘോരാമസുക്ഷയകരീമിവ കാലാരാത്രിമ് |
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
दाहज्वरश्वसनमूर्छनवक्त्रशोषा यस्यां भवन्त्यभिहितानि च लक्षणानि ||४||
तामादिशेत् पवनपित्तकफप्रकोपाद्घोरामसुक्षयकरीमिव कालारात्रिम् |
(सु. नि. अ. १०) |
ത്രിദോഷജാമാഹ– ദാഹേത്യാദി| അഭിഹിതാനീതി പ്രത്യേകം വാതാദിജനാഡീകഥിതാനി| അസുക്ഷയകരീമിതി മാരണാത്മികാം, കാലരാത്രിം മരണകാരിണീം യമഭഗിനീമിവ| ‘ഗതിം ത്വസുഹരാമ്’ ഇതി പാഠാന്തരമ്||൪||–
Adhikarana shalyanimittajanADIvraNalakShaNam (5) · Śloka 5
നഷ്ടം കഥഞ്ചിദനുമാര്ഗമുദീരിതേഷു സ്ഥാനേഷു ശല്യമചിരേണ ഗതിം കരോതി ||൫||
സാ ഫേനിലം മഥിതമുഷ്ണമസൃഗ്വിമിശ്രം സ്രാവം കരോതി സഹസാ സരുജാ ച നിത്യമ് |
(സു. നി. അ. ൧൦) |
View original
नष्टं कथञ्चिदनुमार्गमुदीरितेषु स्थानेषु शल्यमचिरेण गतिं करोति ||५||
सा फेनिलं मथितमुष्णमसृग्विमिश्रं स्रावं करोति सहसा सरुजा च नित्यम् |
(सु. नि. अ. १०) |
ശല്യനിമിത്താമാഹ– നഷ്ടമിത്യാദി| നഷ്ടമദൃശ്യമാനമ്| കഥഞ്ചിദിതി വേഗക്ഷയാദികാരണാനാമനിയമാര്ഥമുക്തമ്| അനുമാര്ഗം മാര്ഗം ലക്ഷീകൃത്യ| കേചിത് ‘അണുമാര്ഗമ്’ ഇതി പഠിത്വാ ശല്യവിശേഷണതയാ യോജയന്തി| കിന്ത്വസ്മിന് പക്ഷേऽണുമാര്ഗത്വേനൈവ ശല്യസ്യാദര്ശനേ പ്രയുക്തേ കഥഞ്ചിദിതി നിരര്ഥകം സ്യാത്| ഉദീരിതേഷ്വിതി ത്വഗാദിഷു| ഫേനിലം ഫേനവന്തമ്| മഥിതമുന്മഥിതമ്| ഉഷ്ണമുഷ്ണസ്പര്ശമ്| ഏതേ ച ധര്മാഃ പ്രസാരണാകുഞ്ചനാദൌ ചലതാ ശല്യേന മാംസാദിക്ഷോഭേണ ഭവന്തി||൫||
Adhikarana nADIvraNasya sAdhyatvAdilakShaNam (6) · Śloka 6
നാഡീ ത്രിദോഷപ്രഭവാ ന സിധ്യേച്ഛേഷാശ്ചതസ്രഃ ഖലു യത്നസാധ്യാഃ ||൬||
(സു. ചി. അ. ൧൭) |
View original
नाडी त्रिदोषप्रभवा न सिध्येच्छेषाश्चतस्रः खलु यत्नसाध्याः ||६||
(सु. चि. अ. १७) |
അസാധ്യത്വാദികമാഹ– നാഡീത്യാദി| നനു, നാഡീ ത്രിദോഷപ്രഭവാ ന സിധ്യേദിതി പുനരുക്തമ്, അസുക്ഷയകരീമിത്യനേനൈവാസാധ്യത്വസ്യോക്തത്വാത്| നൈവമ്, അയം ഗ്രന്ഥഃ സുശ്രുതേന നിദാനസ്ഥാനോക്തമേവ ത്രിദോഷനാഡ്യാ അസാധ്യത്വമനൂദ്യ തദന്യാസാം ശേഷത്വനിശ്ചയേന യത്നസാധ്യത്വപ്രതിപാദനായ ചികിത്സിതേ പഠിതഃ, സ ഏവാത്ര മാധവകരേണ ലിഖിത ഇത്യദോഷഃ||൬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 45
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ നാഡീവ്രണനിദാനം സമാപ്തമ് ||൪൫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने नाडीव्रणनिदानं समाप्तम् ||४५||
ഇതി ശ്രീകണ്ഠദത്തവിരചിതായാം മധുകോശവ്യാഖ്യായാം നാഡീവ്രണനിദാനം സമാപ്തമ്||൪൫||