Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

42. śārīravraṇanidānam

Adhikarana vraNasya dvaividhyaM, vAtaja-pittaja-kaphaja-raktaja-dvandvaja-sannipAtajavraNalakShaNaM ca (1-4) · Śloka 5

அத ஶாரீரவ்ரணநிதாநம் | த்விதா வ்ரணஃ ஸ விஜ்ஞேயஃ ஶாரீராகந்துபேததஃ | தோஷைராத்யஸ்தயோரந்யஃ ஶஸ்த்ராதிக்ஷதஸம்பவஃ ||௧|| ஸ்தப்தஃ கடிநஸஂஸ்பர்ஶோ மந்தஸ்ராவோ மஹாருஜஃ | துத்யதே ஸ்புரதி ஶ்யாவோ வ்ரணோ மாருதஸம்பவஃ ||௨|| தஷ்ணாமோஹஜ்வரக்லேததாஹதுஷ்ட்யவதாரணைஃ | வ்ரணஂ பித்தகதஂ வித்யாத்கந்தைஃ ஸ்ராவைஶ்ச பூதிகைஃ ||௩|| பஹுபிச்சோ குருஃ ஸ்நிக்தஃ ஸ்திமிதோ மந்தவேதநஃ | பாண்டுவர்ணோऽல்பஸங்க்லேதஶ்சிரபாகீ கபவ்ரணஃ ||௪|| (ச. சி. அ. ௨௫) | ரக்தோ ரக்தஸ்ருதீ ரக்தாத்த்வித்ரிஜஃ ஸ்யாத்ததந்வயைஃ |௫|

View original

अथ शारीरव्रणनिदानम् | द्विधा व्रणः स विज्ञेयः शारीरागन्तुभेदतः | दोषैराद्यस्तयोरन्यः शस्त्रादिक्षतसम्भवः ||१|| स्तब्धः कठिनसंस्पर्शो मन्दस्रावो महारुजः | तुद्यते स्फुरति श्यावो व्रणो मारुतसम्भवः ||२|| तृष्णामोहज्वरक्लेददाहदुष्ट्यवदारणैः | व्रणं पित्तकृतं विद्याद्गन्धैः स्रावैश्च पूतिकैः ||३|| बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः | पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरपाकी कफव्रणः ||४|| (च. चि. अ. २५) | रक्तो रक्तस्रुती रक्ताद्द्वित्रिजः स्यात्तदन्वयैः |५|

🔊 Audio coming soon

ஶோதாநாமநுபக்ராந்தாநாஂ வ்ரணபாவாபத்தேர்வ்ரணநிதாநமாஹ– த்விதேத்யாதி| ‘வ்ரண காத்ரவிசூர்ணநே’ இத்யஸ்மாத்தாதோர்வ்ரணஸ்ய ஸாதுத்வமுக்தம்| வ்ரணநிருக்திஶ்ச ஸுஶ்ருதேந கதா| யதா– “வணோதி யஸ்மாத்ரூடேऽபி வ்ரணவாஸ்து ந நஶ்யதி| ஆதேஹதாரணாஜ்ஜந்தோர்வ்ரணஸ்தஸ்மாந்நிருச்யதே||” (ஸு. ஸூ. அ. ௨௧) இதி| அந்ய இத்யாகந்துஃ| ஆகந்துவ்ரணே யத்யபி தோஷஸ்தத்காலஂ ததாத்வேந ஸஞ்சயகோபப்ரஸரணஶாலீ விகாரகரணஸமர்தஃ கல்பயிதுஂ ஶக்யதே, ததாऽபி ஸப்தராத்ரஂ க்ஷதோஷ்மநிர்வாபணாய மதுஸர்பிருபயோகாத் ஶீதக்ரியாவிதாநாச்ச நிஜவ்ரணவிலக்ஷணசிகித்ஸார்தஂ வ்யபதிஶ்யதே| ரக்தஸ்யைகைகஸ்மிந் தோஷே த்வந்த்வே ச ப்ரஸரமாஹ– த்வித்ரிஜஃ ஸ்யாத்ததந்வயைரித்யாதி| ரக்தாந்வயைஃ ஏகைகதோஷைர்த்வந்த்வைஶ்ச; ரக்தாந்விதைரேகைகதோஷைர்த்விஜோ வ்ரணஃ, ரக்தாந்விதைர்த்வந்த்வத்ரயைஸ்த்ரிஜஃ; ஏவஂ தோஷத்ரயேऽபி ரக்தஸம்பந்த ஊஹநீயஃ; ஏவஂ பஞ்சதஶதா ப்ரஸரோ தோஷாணாமுபகஹீதோ பவதி| அதவாऽயமர்தஃ– ததந்வயைர்தோஷத்வந்த்வத்ரயாந்வயைஃ, தேந தோஷத்வயாந்வயேந த்விஜோ த்வந்த்வஜோ வ்ரணஃ, தோஷத்ரயாந்வயேந த்ரிஜஃ ஸந்நிபாதஜஃ||௧-௪||–

Adhikarana vraNasya sAdhyAsAdhyavicAraH (5-6) · Śloka 6

த்வங்மாஂஸஜஃ ஸுகே தேஶே தருணஸ்யாநுபத்ரவஃ ||௫|| தீமதோऽபிநவஃ காலே ஸுகே ஸாத்யஃ ஸுகஂ வ்ரணஃ | குணைரந்யதமைர்ஹீநஸ்ததஃ கச்ச்ரோ வ்ரணஃ ஸ்மதஃ ||௬|| ஸர்வைர்விஹீநோ விஜ்ஞேயஸ்த்வஸாத்யோ பூர்யுபத்ரவஃ | (ச. சி. அ. ௨௫) |

View original

त्वङ्मांसजः सुखे देशे तरुणस्यानुपद्रवः ||५|| धीमतोऽभिनवः काले सुखे साध्यः सुखं व्रणः | गुणैरन्यतमैर्हीनस्ततः कृच्छ्रो व्रणः स्मृतः ||६|| सर्वैर्विहीनो विज्ञेयस्त्वसाध्यो भूर्युपद्रवः | (च. चि. अ. २५) |

🔊 Audio coming soon

ஸாத்யத்வாதிகமாஹ– த்வகித்யாதி| ஸுகே தேஶ இதி மர்மரஹிதே தேஹாவயவே| அநுபத்ரவ இதி ஜ்வரதஷ்ணாத்யுபத்ரவரஹிதஃ| தீமத இதி ஹிதாஹிதஜ்ஞஸ்ய| காலே ஸுகே இதி ஹேமந்தே ஶிஶிரே ச| அந்யதமைரிதி உக்தாநாஂ குணாநாஂ மத்யே ஏகதமைர்குணைஃ||௫-௬||–

Adhikarana duShTavraNalakShaNam (7) · Śloka 8

பூதிஃ பூயாதிதுஷ்டாஸக்ஸ்ராவ்யுத்ஸங்கீ சிரஸ்திதிஃ ||௭|| துஷ்டோ வ்ரணோऽதிகந்தாதிஃ ஶுத்தலிங்கவிபர்யயஃ |௮|

View original

पूतिः पूयातिदुष्टासृक्स्राव्युत्सङ्गी चिरस्थितिः ||७|| दुष्टो व्रणोऽतिगन्धादिः शुद्धलिङ्गविपर्ययः |८|

🔊 Audio coming soon

துஷ்டவ்ரணலிங்கமாஹ– பூதிரித்யாதி| பூயாதிதுஷ்டாஸக்ஸ்ராவீதி பூயயுக்தமதிதுஷ்டஂ ரக்தஂ ஸததஂ ஸ்ரவதீத்யர்தஃ| உத்ஸங்கீ கோடரவாந்| சிரஸ்திதிரித்யநேந பஹுலதோஷஸம்பந்தஂ தர்ஶயதி| ததா சோக்தம்– “அநாத்மவதாமஜ்ஞைஶ்சோபக்ராந்தா வ்ரணாஃ ப்ரதூஷ்யந்தி, வத்தத்வாத்தோஷாணாம்||” (ஸு. ஸூ. அ. ௨௨) இதி| துஷ்டவ்ரண இத்யத்ர ‘பரிபாஷித’ இதி ஶேஷஃ| அதிகந்தாதிரிதி ஆதிஶப்தேந வர்ணஸ்ராவவேதநாகதயோ கஹீதாஃ, அதிஶப்தேந ச விஶிஷ்யந்தே| ஶுத்தலிங்கவிபர்யய இதி வக்ஷ்யமாணஶுத்தலிங்கவிபரீதஃ பூதித்வாதியோகாதேவ| ‘பூதிபூயாதிதுஷ்டாஸக்ஸ்ராவி’ இதி க்வசித் பாடே பூதிஶப்தஃ பூயதுஷ்டாஸக்விஶேஷணம்||௭||–

Adhikarana shuddhavraNalakShaNam (8) · Śloka 9

ஜிஹ்வாதலாபோऽதிமதுஃ ஶ்லக்ஷ்ணஃ ஸ்நிக்தோऽல்பவேதநஃ ||௮|| ஸுவ்யவஸ்தோ நிராஸ்ராவஃ ஶுத்தோ வ்ரண இதி ஸ்மதஃ |௯|

View original

जिह्वातलाभोऽतिमृदुः श्लक्ष्णः स्निग्धोऽल्पवेदनः ||८|| सुव्यवस्थो निरास्रावः शुद्धो व्रण इति स्मृतः |९|

🔊 Audio coming soon

ஶுத்தவ்ரணலக்ஷணமாஹ– ஜிஹ்வேத்யாதி| ஜிஹ்வாதலாப இதி ஜிஹ்வாதலவதாபா ப்ரபா யஸ்ய ஸ ததா; தலஶப்தஃ ஸ்வரூபவசநஃ| ஜிஹ்வாதலாபஶப்தஶ்சாத்ர மதுஶ்லக்ஷ்ணஸ்நிக்தஶப்தைஃ ப்ரத்யேகமபிஸம்பத்யதே; தேந ஜிஹ்வாதலாபோ மதுஃ ஶ்லக்ஷ்ணஃ ஸ்நிக்தஶ்சேத்யாஹுஃ| ஸுவ்யவஸ்த இதி உத்ஸந்நோத்ஸங்கித்வரஹிதஃ| நிராஸ்ராவ இதி தோஷகதஸ்ராவரஹிதஃ| சரகே து பட்யதே– “நாதிரக்தோ நாதிபாண்டுர்நாதிஸ்ராவோ ந சாதிருக்| ந சோத்ஸந்நோ ந சோத்ஸங்கீ ஶுத்தோ ரோப்யஃ பரஂ வ்ரணஃ||” (ச. சி. அ. ௨௫) இதி, தத்தர்ஶநாதத்ர நிராஸ்ராவத்வஂ தோஷகதஸ்ராவஹீநத்வஂ, விகதவேதநத்வஂ ச வாதாத்யுக்தவேதநாரஹிதத்வம்| வ்ரணஸ்ராவகதவேதநாயுக்தத்வஂ புநரஸ்த்யேவ, அத ஏவ ரூடலிங்கே அருஜமித்யுக்தம்||௮||–

Adhikarana ruhyamAnavraNalakShaNam (9) · Śloka 9

கபோதவர்ணப்ரதிமா யஸ்யாந்தாஃ க்லேதவர்ஜிதாஃ ||௯|| ஸ்திராஶ்ச பிடகாவந்தோ ரோஹதீதி தமாதிஶேத் | (ஸு. ஸூ. அ. ௨௩) |

View original

कपोतवर्णप्रतिमा यस्यान्ताः क्लेदवर्जिताः ||९|| स्थिराश्च पिडकावन्तो रोहतीति तमादिशेत् | (सु. सू. अ. २३) |

🔊 Audio coming soon

ருஹ்யமாணலக்ஷணமாஹ– கபோதேத்யாதி| கபோதவர்ணப்ரதிமா இதி பாண்டுதூஸராஃ, ஸ்திராஃ அதரணாஃ| ‘சிபிடிகாவர்ண’ இதி பாடாந்தரே சிபிடிகா மாஂஸசேலீ, தத்வர்ணஃ||௯||–

Adhikarana samyagrUDhavraNalakShaNam (10) · Śloka 10

ரூடவர்த்மாநமக்ரந்திமஶூநமருஜஂ வ்ரணம் ||௧௦|| த்வக்ஸவர்ணஂ ஸமதலஂ ஸம்யக்ரூடஂ விநிர்திஶேத் | (ஸு. ஸூ. அ. ௨௩) |

View original

रूढवर्त्मानमग्रन्थिमशूनमरुजं व्रणम् ||१०|| त्वक्सवर्णं समतलं सम्यग्रूढं विनिर्दिशेत् | (सु. सू. अ. २३) |

🔊 Audio coming soon

ஸம்யக்ரூடலக்ஷணமாஹ– ரூடவர்த்மாநமித்யாதி| ரூடவர்த்மாநமிதி வர்த்ம வ்ரணமார்கோ வ்ரணவாஸ்து ரூடோ யஸ்ய தம்| அந்தஃபூயாபாவாதஶூநமருஜஂ ச| த்வக்ஸவர்ணஂ த்வசாஸமாநவர்ணம்| ஸமதலமிதி ஸமஂ தலேந ஜிஹ்வாதலேந கரதலேந வா| அக்ரந்திமித்யநேந உபரி உச்சூநதாயா நிஷேதஃ, ஸமதலேந த்வதோநிம்நதாயா நிஷேதஃ||௧௦||–

Adhikarana vyAdhivisheSheNa vraNasya kRucchrasAdhyatvam (11-12) · Śloka 12

குஷ்டிநாஂ விஷஜுஷ்டாநாஂ ஶோஷிணாஂ மதுமேஹிநாம் ||௧௧|| வ்ரணாஃ கச்ச்ரேண ஸித்யந்தி யேஷாஂ சாபி வ்ரணே வ்ரணாஃ | வஸாஂ மேதோऽத மஜ்ஜாநஂ மஸ்துலுங்கஂ ச யஃ ஸ்ரவேத் ||௧௨|| ஆகந்துஜோ வ்ரணஃ ஸித்த்யேந்ந ஸித்த்யேத்தோஷஸம்பவஃ | (ஸு. ஸூ. அ. ௨௩) |

View original

कुष्ठिनां विषजुष्टानां शोषिणां मधुमेहिनाम् ||११|| व्रणाः कृच्छ्रेण सिध्यन्ति येषां चापि व्रणे व्रणाः | वसां मेदोऽथ मज्जानं मस्तुलुङ्गं च यः स्रवेत् ||१२|| आगन्तुजो व्रणः सिद्ध्येन्न सिद्ध्येद्दोषसम्भवः | (सु. सू. अ. २३) |

🔊 Audio coming soon

வ்யாதிவிஶேஷேண வ்ரணஸ்ய கச்ச்ரஸாத்யத்வமாஹ– குஷ்டிநாமித்யாதி| குஷ்டவிஶேஷேணாத்யந்ததோஷதூஷிதரக்தாதிதூஷ்யத்வேந ஸர்வதா துஷ்டிரதிகேதி கச்ச்ரஸாத்யத்வம்| விஷஜுஷ்டாநாமிதி தூஷீவிஷார்தாநாம்| ஶோஷே மதுமேஹே ச தாதுக்ஷயாத், வ்ரணே ச ரக்தஸ்ராவாதாஹாரஸஂயமநாததிகா துஷ்டிஃ| வஸாஂ மேதோऽத மஜ்ஜாநஂ மஸ்துலுங்கஂ ச யஃ ஸ்ரவேதிதி மஜ்ஜா அஸ்திஸ்நேஹஃ, மஸ்துலுங்கஂ கதிகா| ந ஸித்யேத்தோஷஸம்பவ இதி தோஷைரதிதூஷிதாநாஂ வஸாதீநாஂ ஸ்ராவஸ்ய பஹுவ்யாபத்திகரத்வாத்||௧௧-௧௨||

Adhikarana vraNAnAM riShTarUpA gandhavikRutiH (13) · Śloka 13

மத்யாகுர்வாஜ்யஸுமநஃபத்மசந்தநசம்பகைஃ ||௧௩|| ஸகந்தா திவ்யகந்தாஶ்ச முமூர்ஷூணாஂ வ்ரணாஃ ஸ்மதாஃ | (ஸு. ஸூ. அ. ௨௮) |

View original

मद्यागुर्वाज्यसुमनःपद्मचन्दनचम्पकैः ||१३|| सगन्धा दिव्यगन्धाश्च मुमूर्षूणां व्रणाः स्मृताः | (सु. सू. अ. २८) |

🔊 Audio coming soon

ரிஷ்டரூபாஂ கந்தவிகதிமாஹ– மத்யாகுர்வாஜ்யேத்யாதி| ஸுமநா ஜாதீ, ஸகந்தாஃ ஸமாநகந்தாஃ, திவ்யகந்தா அபரிகல்பிதாத்புதபாரிஜாதாதிகந்தாஃ||௧௩||–

Adhikarana vraNasyAsAdhyalakShaNam (14-17) · Śloka 17

யே ச மர்மஸ்வஸம்பூதா பவந்த்யத்யர்தவேதநாஃ ||௧௪|| தஹ்யந்தே சாந்தரத்யர்தஂ பஹிஃஶீதாஶ்ச யே வ்ரணாஃ | தஹ்யந்தே பஹிரத்யர்தஂ பவந்த்யந்தஶ்ச ஶீதலாஃ ||௧௫|| ப்ராணமாஂஸக்ஷயஶ்வாஸகாஸாரோசகபீடிதாஃ | ப்ரவத்தபூயருதிரா வ்ரணா யேஷாஂ ச மர்மஸு ||௧௬|| க்ரியாபிஃ ஸம்யகாரப்தா ந ஸித்யந்தி ச யே வ்ரணாஃ | வர்ஜயேதபி தாந் வைத்யஃ ஸஂரக்ஷந்நாத்மநோ யஶஃ ||௧௭|| (ஸு. ஸூ. அ. ௨௮) |

View original

ये च मर्मस्वसम्भूता भवन्त्यत्यर्थवेदनाः ||१४|| दह्यन्ते चान्तरत्यर्थं बहिःशीताश्च ये व्रणाः | दह्यन्ते बहिरत्यर्थं भवन्त्यन्तश्च शीतलाः ||१५|| प्राणमांसक्षयश्वासकासारोचकपीडिताः | प्रवृद्धपूयरुधिरा व्रणा येषां च मर्मसु ||१६|| क्रियाभिः सम्यगारब्धा न सिध्यन्ति च ये व्रणाः | वर्जयेदपि तान् वैद्यः संरक्षन्नात्मनो यशः ||१७|| (सु. सू. अ. २८) |

🔊 Audio coming soon

யே ச மர்மஸ்வஸம்பூதா இதி| மர்மஸு ந ஜாதா அபி பஶவேதநாஃ, மர்மஜாதத்வேந ஹி பஶவேதநாவத்த்வஂ யுக்தம்| ப்ராணமாஂஸக்ஷய இதி ப்ராணக்ஷயேண ஶக்திக்ஷயஃ, மாஂஸக்ஷயேண சோபசயக்ஷயஃ| அநுக்தமப்யஶேஷஂ ரிஷ்டஂ ஸங்கஹ்ணந்நாஹ– க்ரியாபிரித்யாதி||௧௪-௧௭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 42

இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ஶாரீரவ்ரணநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௪௨||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने शारीरव्रणनिदानं समाप्तम् ||४२||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீகண்டதத்தகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ ஶாரீரவ்ரணநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௪௨||

42. śārīravraṇanidānam — Madhava Nidana | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi