Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

39. ślīpadanidānam

Adhikarana shlIpadasamprAptiH, vAtaja-pittaja-shlaiShmikashlIpadalakShaNaM ca (1-3) · Śloka 3

அத ஶ்லீபதநிதாநம் | யஃ ஸஜ்வரோ வங்க்ஷணஜோ பஶார்திஃ ஶோதோ நணாஂ பாதகதஃ க்ரமேண | தச்ச்லீபதஂ ஸ்யாத் கரகர்ணநேத்ரஶிஶ்நௌஷ்டநாஸாஸ்வபி கேசிதாஹுஃ ||௧|| வாதஜஂ கஷ்ணரூக்ஷஂ ச ஸ்புடிதஂ தீவ்ரவேதநம் | அநிமித்தருஜஂ தஸ்ய பஹுஶோ ஜ்வர ஏவ ச ||௨|| பித்தஜஂ பீதஸங்காஶஂ தாஹஜ்வரயுதஂ மது | ஶ்லைஷ்மிகஂ ஸ்நிக்தவர்ணஂ ச ஶ்வேதஂ பாண்டு குரு ஸ்திரம் ||௩||

View original

अथ श्लीपदनिदानम् | यः सज्वरो वङ्क्षणजो भृशार्तिः शोथो नृणां पादगतः क्रमेण | तच्छ्लीपदं स्यात् करकर्णनेत्रशिश्नौष्ठनासास्वपि केचिदाहुः ||१|| वातजं कृष्णरूक्षं च स्फुटितं तीव्रवेदनम् | अनिमित्तरुजं तस्य बहुशो ज्वर एव च ||२|| पित्तजं पीतसङ्काशं दाहज्वरयुतं मृदु | श्लैष्मिकं स्निग्धवर्णं च श्वेतं पाण्डु गुरु स्थिरम् ||३||

🔊 Audio coming soon

உத்ஸேதஸாதர்ம்யாதர்புதேந ஸஹ கபஸம்பந்தாவ்யபிசாரஸாம்யாச்சாத ஶ்லீபதநிதாநம்| தஸ்ய ஸம்ப்ராப்திமாஹ– ய இத்யாதி| வங்க்ஷணாவஸ்தாநமேவாஸ்ய பூர்வரூபம்| க்ரமேணேதி ஶநைஃ ஶநைஃ| தத் ஶ்லீபதஂ ஸ்யாதித்யநேந நிருபாதிரேவேயஂ ஸஞ்ஜ்ஞேதி தர்ஶயதி; அந்யே ஶிலாவத் பதஂ ஶ்லீபதமிதி வதந்தி, நைருக்த்யேந ச விதிநா ஸாதுத்வம்| கரகர்ணாதிகதஶ்லீபதாநாஂ யதோக்தஸம்ப்ராப்த்யபாவாத் கேசிதாஹுரிதி பரமதேநோக்திஃ||௧-௩||

Adhikarana asAdhyashlIpadalakShaNam (4) · Śloka 4

வல்மீகமிவ ஸஞ்ஜாதஂ கண்டகைருபசீயதே | அப்தாத்மகஂ மஹத்தச்ச வர்ஜநீயஂ விஶேஷதஃ ||௪||

View original

वल्मीकमिव सञ्जातं कण्टकैरुपचीयते | अब्दात्मकं महत्तच्च वर्जनीयं विशेषतः ||४||

🔊 Audio coming soon

ஏஷாமஸாத்யதாமாஹ– வல்மீகமிவேத்யாதி| ஸஞ்ஜாதஂ ப்ரவத்தஂ ஸத் வல்மீகவத்பஹுஶிகராகாரஂ க்ரந்திபிருபசிதஂ யத்பவதி ததஸாத்யம்| அந்யே து புநரமுஂ க்ரந்திஂ கபஜலக்ஷணத்வேந வர்ணயந்தி; தந்ந மநோ திநோதி, ஸுஶ்ருதே வல்மீகவஜ்ஜாதஸ்யாஸாத்யத்வேநாபிதாநாத்| தத்யதா– “தத்ர ஸஂவத்ஸராதீதமதிமஹத்வல்மீகமிவ ஸஞ்ஜாதஂ ஸம்ப்ரஸ்ருதமிதி வர்ஜநீயாநி பவந்தி|” (ஸு. நி. அ. ௧௨) இதி| அப்தாத்மகமித்யாதி| அப்தாத்மகஂ ஸஂவத்ஸராதீதம், அப்தமேகமிதி பாடே து ‘அதிக்ராந்தம்’ இதி ஶேஷஃ| மஹதிதி அத்யந்தமுச்சூநம்| வர்ஜநீயஂ விஶேஷத இதி ப்ரத்யாக்யேயம்||௪||

Adhikarana shlIpadeShu kaphasyAvyabhicAreNa prAdhAnyam (5) · Śloka 5

த்ரீண்யப்யேதாநி ஜாநீயாச்ச்லீபதாநி கபோச்ச்ரயாத் | குருத்வஂ ச மஹத்த்வஂ ச யஸ்மாந்நாஸ்தி கபஂ விநா ||௫|| (ஸு. நி. அ. ௧௨) |

View original

त्रीण्यप्येतानि जानीयाच्छ्लीपदानि कफोच्छ्रयात् | गुरुत्वं च महत्त्वं च यस्मान्नास्ति कफं विना ||५|| (सु. नि. अ. १२) |

🔊 Audio coming soon

ஶ்லீபதேஷு கபஸ்யாவ்யபிசாரேண ப்ராதாந்யமாஹ– த்ரீண்யப்யேதாநீத்யாதி| நநு, யத்யவ்யபிசாரீ ஸர்வத்ர கபஃ கதஂ தர்ஹி ஏகதோஷஜத்வவ்யபதேஶஃ, ஸர்வஸ்ய த்விதோஷஜத்வப்ரஸங்காத்? உச்யதே– அநுபந்தோऽத்ர கபஃ, ந த்வநுபந்த்யஃ; ஏதேநாத்ர ந த்விதோஷஜப்ரஸங்க இத்யபிப்ராயஃ||௫||

Adhikarana shlIpadasambhavaheturdeshaH (6) · Śloka 6

புராணோதகபூயிஷ்டாஃ ஸர்வர்துஷு ச ஶீதலாஃ | யே தேஶாஸ்தேஷு ஜாயந்தே ஶ்லீபதாநி விஶேஷதஃ ||௬|| (ஸு. நி. அ. ௧௨) |

View original

पुराणोदकभूयिष्ठाः सर्वर्तुषु च शीतलाः | ये देशास्तेषु जायन्ते श्लीपदानि विशेषतः ||६|| (सु. नि. अ. १२) |

🔊 Audio coming soon

ஶ்லீபதஸம்பவஹேதுஂ தேஶமாஹ– புராணோதகேத்யாதி| அநூபதேஶே ஹி ஸலிலஂ பதிதஂ பஹூதகஂ நிம்நதயா ந ஶோஷமுபயாதி; ஜாங்கலே து ஆக்நேயோந்நதபூபாகத்வாத் ந புராணோதகபூயிஷ்டதா| ஸ்திமிதஸ்யாநூபஸ்ய மந்தாதபத்வேநோஷ்ணர்தாவபி ஶீததேதி அத உக்தம்– “ஸர்வர்துஷு ச ஶீதலாஃ” இதி| கரகர்ணாதிகதஶ்லீபதஸந்தேஹே கோபத்வாரேண ஜ்வரேண ஶ்லீபதாவதாரணஂ கரணீயம்||௬||

Adhikarana shlIpadasyAparamasAdhyalakShaNam (7) · Śloka 7

யச்ச்லேஷ்மலாஹாரவிஹாரஜாதஂ புஂஸஃ ப்ரகத்யாऽபி கபாத்மகஸ்ய | ஸாஸ்ராவமத்யுந்நதஸர்வலிங்கஂ ஸகண்டுரஂ ஶ்லேஷ்மயுதஂ விவர்ஜ்யம் ||௭||

View original

यच्छ्लेष्मलाहारविहारजातं पुंसः प्रकृत्याऽपि कफात्मकस्य | सास्रावमत्युन्नतसर्वलिङ्गं सकण्डुरं श्लेष्मयुतं विवर्ज्यम् ||७||

🔊 Audio coming soon

அபரமஸாத்யலக்ஷணமாஹ– யதித்யாதி| அத்யுந்நதஸர்வலிங்கமிதி யேந தோஷேணாரப்தஂ ஶ்லீபதஂ தஸ்யாத்யுந்நதாநி அதிவத்தாநி ஸர்வாணி லிங்காநி யத்ர தத்ததா| ஸகண்டுரமிதி அத்யந்தகண்டுமத்| ஶ்லேஷ்மயுதமிதி ஶ்லேஷ்மாநுகம்||௭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 39

இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ஶ்லீபதநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௩௯||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने श्लीपदनिदानं समाप्तम् ||३९||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீகண்டதத்தவிரசிதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ ஶ்லீபதநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௩௯||

39. ślīpadanidānam — Madhava Nidana | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi