Adhikarana shUlasya sannikRuShTanidAnam (1) · Śloka 1
அத ஶூலபரிணாமஶூலாந்நத்ரவஶூலநிதாநம் |
தோஷைஃ பதக் ஸமஸ்தாமத்வந்த்வைஃ ஶூலோऽஷ்டதா பவேத் |
ஸர்வேஷ்வேதேஷு ஶூலேஷு ப்ராயேண பவநஃ ப்ரபுஃ ||௧||
View original
अथ शूलपरिणामशूलान्नद्रवशूलनिदानम् |
दोषैः पृथक् समस्तामद्वन्द्वैः शूलोऽष्टधा भवेत् |
सर्वेष्वेतेषु शूलेषु प्रायेण पवनः प्रभुः ||१||
ஆமவாதேऽபி ஶூலஂ பவதீத்யதஸ்ததநந்தரஂ ஶூலநிதாநம்| ஜ்வராதிவத் ஶூலஸ்யாபி ப்ராகுத்பத்திரஸ்தி| யதாஹ ஹாரீதஃ– “அநங்கநாஶாய ஹரஸ்த்ரிஶூலஂ முமோச கோபாந்மகரத்வஜஶ்ச| தமாபதந்தஂ ஸஹஸா நிரீக்ஷ்ய பயார்திதோ விஷ்ணுதநுஂ ப்ரவிஷ்டஃ|| ஸ விஷ்ணுஹுங்காரவிமோஹிதாத்மா பபாத பூமௌ ப்ரதிதஃ ஸ ஶூலஃ| ஸ பஞ்சபூதாநுகதஂ ஶரீரஂ ப்ரதூஷயத்யஸ்ய ஹி பூர்வஸஷ்டிஃ||” இதி| ஏதேந ஶூலஸம்பவத்வாதஸ்ய ஶூலமிதி ஸஞ்ஜ்ஞா, ஶூலநிகாதவத்வேதநாஜநகத்வாச்ச| ததாஹ வத்தஸுஶ்ருதஃ– “ஶங்குஸ்போடநவத்தஸ்ய யஸ்மாத்தீவ்ரா ஹி வேதநா| ஶூலாஸக்தஸ்ய பவதி தஸ்மாச்சூலமிஹோச்யதே||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௨) இதி| கபபித்தாதிஶூலேஷ்வவஶ்யம்பாவீ வாயுரித்யாஹ– ஸர்வேஷ்வித்யாதி| ப்ரபுஃ கர்தா||௧||
Adhikarana vAtikashUlasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (2-5) · Śloka 5
வ்யாயாமயாநாததிமைதுநாச்ச ப்ரஜாகராச்சீதஜலாதிபாநாத் |
கலாயமுத்காடகிகோரதூஷாதத்யர்தரூக்ஷாத்யஶநாபிகாதாத் ||௨||
கஷாயதிக்தாதிவிரூடஜாந்நவிருத்தவல்லூரகஶுஷ்கஶாகாத் |
விட்ஶுக்ரமூத்ராநிலவேகரோதாச்சோகோபவாஸாததிஹாஸ்யபாஷ்யாத் ||௩||
வாயுஃ ப்ரவத்தோ ஜநயேத்தி ஶூலஂ ஹத்பார்ஶ்வபஷ்டத்ரிகபஸ்திதேஶே |
ஜீர்ணே ப்ரதோஷே ச கநாகமே ச ஶீதே ச கோபஂ ஸமுபைதி காடம் ||௪||
முஹுர்முஹுஶ்சோபஶமப்ரகோபீ விட்வாதஸஂஸ்தம்பநதோதபேதைஃ |
ஸஂஸ்வேதநாப்யஞ்ஜநமர்தநாத்யைஃ ஸ்நிக்தோஷ்ணபோஜ்யைஶ்ச ஶமஂ ப்ரயாதி ||௫||
View original
व्यायामयानादतिमैथुनाच्च प्रजागराच्छीतजलातिपानात् |
कलायमुद्गाढकिकोरदूषादत्यर्थरूक्षाध्यशनाभिघातात् ||२||
कषायतिक्तातिविरूढजान्नविरुद्धवल्लूरकशुष्कशाकात् |
विट्शुक्रमूत्रानिलवेगरोधाच्छोकोपवासादतिहास्यभाष्यात् ||३||
वायुः प्रवृद्धो जनयेद्धि शूलं हृत्पार्श्वपृष्ठत्रिकबस्तिदेशे |
जीर्णे प्रदोषे च घनागमे च शीते च कोपं समुपैति गाढम् ||४||
मुहुर्मुहुश्चोपशमप्रकोपी विड्वातसंस्तम्भनतोदभेदैः |
संस्वेदनाभ्यञ्जनमर्दनाद्यैः स्निग्धोष्णभोज्यैश्च शमं प्रयाति ||५||
வாதிகமாஹ– வ்யாயாமேத்யாதி| ஶீதஜலாதிபாநாத் ஶீதலஜலஸ்ய ப்ரபூதபாநாத்| ஆடகீ துவரீ, கோரதூஷஃ கோத்ரவஃ, விரூடஜாந்நமங்குரிததாந்யகதமந்நஂ, விருத்தஂ க்ஷீரமத்ஸ்யாதிகஂ, வல்லூரஂ ஶுஷ்கமாஂஸம்| யத்யபி ஸர்வைரேவ வாதகோபநைர்வாதஶூலஂ ஸ்யாத்ததாऽபி வ்யாயாமாதிபாடேநைதத்தர்ஶயதி– வ்யாயாமாதயோ யதா வாதஹேதவஸ்ததா ஶூலஹேதவோऽபீதி; தோஷவ்யாதிஹேதவ இத்யர்தஃ| ஏவஂ பித்தஶூலாதிஷு த்ரஷ்டவ்யம்| ஜீர்ணே இத்யாஹாரே| கநாகமே வர்ஷாஸு, மேகோதயே ச| முஹுர்முஹுருபஶமப்ரகோபௌ வாயோஶ்சலத்வேந||௨-௫||
Adhikarana paittikashUlasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (6-8) · Śloka 8
க்ஷாராதிதீக்ஷ்ணோஷ்ணவிதாஹிதைலநிஷ்பாவபிண்யாககுலத்தயூஷைஃ |
கட்வம்லஸௌவீரஸுராவிகாரைஃ க்ரோதாநலாயாஸரவிப்ரதாபைஃ ||௬||
க்ராம்யாதியோகாதஶநைர்விதக்தைஃ பித்தஂ ப்ரகுப்யாஶு கரோதி ஶூலம் |
தண்மோஹதாஹார்திகரஂ ஹி நாப்யாஂ ஸஂஸ்வேதமூர்சாப்ரமசோஷயுக்தம் ||௭||
மத்யந்திநே குப்யதி சார்தராத்ரே விதாஹகாலே ஜலதாத்யயே ச |
ஶீதே ச ஶீதைஃ ஸமுபைதி ஶாந்திஂ ஸுஸ்வாதுஶீதைரபி போஜநஶ்ச ||௮||
View original
क्षारातितीक्ष्णोष्णविदाहितैलनिष्पावपिण्याककुलत्थयूषैः |
कट्वम्लसौवीरसुराविकारैः क्रोधानलायासरविप्रतापैः ||६||
ग्राम्यातियोगादशनैर्विदग्धैः पित्तं प्रकुप्याशु करोति शूलम् |
तृण्मोहदाहार्तिकरं हि नाभ्यां संस्वेदमूर्छाभ्रमचोषयुक्तम् ||७||
मध्यन्दिने कुप्यति चार्धरात्रे विदाहकाले जलदात्यये च |
शीते च शीतैः समुपैति शान्तिं सुस्वादुशीतैरपि भोजनश्च ||८||
பைத்திகமாஹ– க்ஷாரேத்யாதி| க்ஷாரோ யவக்ஷாராதிஃ முஷ்ககாதிகதக்ஷாரத்ரவ்யஂ ச, தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ மரிசராஜிகாதி, விதாஹி வஂஶகரீராதி, தைலஂ திலவிகதிஃ, நிஷ்பாவஃ ஶிம்பிஃ, பிண்யாகோ நிஃஸ்நேஹஃ ஸர்ஷபாதிகல்கஃ, குலத்தயூஷோऽத்ர குலத்தாந்நபாநோபலக்ஷணஃ| ஸௌவீரஂ ஸந்தாநவிஶேஷஃ| ரவிப்ரதாபோ ரௌத்ரஃ| க்ராம்யாதியோகோ மைதுநாதிஸேவா| விதாஹீதி பூர்வஂ படித்வாऽபி அஶநைர்விதக்தைரித்யநேநாவிதாஹிவஸ்துநோऽபி தோஷவஶேந விதாஹித்வஂ தர்ஶிதம்| யதாஹ ஸுஶ்ருதஃ– “ஸ்ரோதஸ்யந்நவஹே பித்தமக்நௌ வா யஸ்ய திஷ்டதி| விதாஹி புக்தமந்யத்வா தஸ்யாப்யந்நஂ விதஹ்யதே||” (ஸு. ஸூ. அ. ௪௬) இதி| விதாஹகால இத்யாஹாரஸ்ய| ஜலதாத்யயே ஶரதி||௬-௮||
Adhikarana shlaiShmikashUlasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (9-10) · Śloka 10
ஆநூபவாரிஜகிலாடபயோவிகாரைர்மாஂஸேக்ஷுபிஷ்டகஶராதிலஶஷ்குலீபிஃ |
அந்யைர்பலாஸஜநகைரபி ஹேதுபிஶ்ச ஶ்லேஷ்மா ப்ரகோபமுபகம்ய கரோதி ஶூலம் ||௯||
ஹல்லாஸகாஸஸதநாருசிஸம்ப்ரஸேகைராமாஶயே ஸ்திமிதகோஷ்டஶிரோகுருத்வைஃ |
புக்தே ஸதைவ ஹி ருஜஂ குருதேऽதிமாத்ரஂ ஸூர்யோதயேऽத ஶிஶிரே குஸுமாகமே ச ||௧௦||
View original
आनूपवारिजकिलाटपयोविकारैर्मांसेक्षुपिष्टकृशरातिलशष्कुलीभिः |
अन्यैर्बलासजनकैरपि हेतुभिश्च श्लेष्मा प्रकोपमुपगम्य करोति शूलम् ||९||
हृल्लासकाससदनारुचिसम्प्रसेकैरामाशये स्तिमितकोष्ठशिरोगुरुत्वैः |
भुक्ते सदैव हि रुजं कुरुतेऽतिमात्रं सूर्योदयेऽथ शिशिरे कुसुमागमे च ||१०||
ஶ்லைஷ்மிகமாஹ– ஆநூபேத்யாதி| ஆநூபவாரிஜஂ மாஂஸாதிகஂ, கிலாடஂ தக்ரகூர்சிகா, கஶரா திலதண்டுலமாஷயவாகூஃ| ஸூர்யோதயே ப்ராதஃ| குஸுமாகமே வஸந்தே||௯-௧௦||
Adhikarana sAnnipAtikashUlalakShaNam (11) · Śloka 11
ஸர்வேஷு தோஷேஷு ச ஸர்வலிங்கஂ வித்யாத்பிஷக் ஸர்வபவஂ ஹி ஶூலம் |
ஸுகஷ்டமேநஂ விஷவஜ்ரகல்பஂ விவர்ஜநீயஂ ப்ரவதந்தி தஜ்ஜ்ஞாஃ ||௧௧||
View original
सर्वेषु दोषेषु च सर्वलिङ्गं विद्याद्भिषक् सर्वभवं हि शूलम् |
सुकष्टमेनं विषवज्रकल्पं विवर्जनीयं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||११||
ஸாந்நிபாதிகமாஹ– ஸர்வேஷ்வித்யாதி| த்ரிதோஷாணாஂ மிலிதைர்லக்ஷணைஸ்த்ரிதோஷஜஂ ஜாநீயாத்| ஸுகஷ்டமஸாத்யம்| விஷவஜ்ரதுல்யஂ மாரணாத்மகத்வாத்||௧௧||
Adhikarana AmashUlalakShaNam (12) · Śloka 12
ஆடோபஹல்லாஸவமீகுருத்வஸ்தைமித்யகாநாஹகபப்ரஸேகைஃ |
கபஸ்ய லிங்கேந ஸமாநலிங்கமாமோத்பவஂ ஶூலமுதாஹரந்தி ||௧௨||
View original
आटोपहृल्लासवमीगुरुत्वस्तैमित्यकानाहकफप्रसेकैः |
कफस्य लिङ्गेन समानलिङ्गमामोद्भवं शूलमुदाहरन्ति ||१२||
ஆமஶூலமாஹ– ஆடோபேத்யாதி| கபஸ்ய லிங்கேந கபஶூலோக்தலிங்கேந||௧௨||
Adhikarana dvandvajashUlalakShaNam (13-14) · Śloka 14
த்விதோஷலக்ஷணைரேதைர்வித்யாச்சூலஂ த்விதோஷஜம் |
பஸ்தௌ ஹத்பார்ஶ்வபஷ்டேஷு ஸ ஶூலஃ கபவாதிகஃ |
குக்ஷௌ ஹந்நாபிமத்யேஷு ஸ ஶூலஃ கபபைத்திகஃ ||௧௩||
தாஹஜ்வரகரோ கோரோ விஜ்ஞேயோ வாதபைத்திகஃ |௧௪|
View original
द्विदोषलक्षणैरेतैर्विद्याच्छूलं द्विदोषजम् |
बस्तौ हृत्पार्श्वपृष्ठेषु स शूलः कफवातिकः |
कुक्षौ हृन्नाभिमध्येषु स शूलः कफपैत्तिकः ||१३||
दाहज्वरकरो घोरो विज्ञेयो वातपैत्तिकः |१४|
வாதபைத்திகஶ்சரகோக்தவாதபைத்திகஶூலஸ்தாநே த்ரஷ்டவ்யஃ| ஏவஂ ஸாந்நிபாதிகோऽபி உக்ததோஷத்ரயஸ்தாநே| யதுக்தம்– “வாதாத்மகஂ பஸ்திகதஂ வதந்தி, பித்தாத்மகஂ சாபி வதந்தி நாப்யாம்| ஹத்பார்ஶ்வகுக்ஷௌ கபஸந்நிவிஷ்டஂ, ஸர்வேஷு தேஶேஷு ச ஸந்நிபாதாத்||” இதி||௧௩-௧௪||–
Adhikarana shUlasya sAdhyAsAdhyatvam (14) · Śloka 15
ஏகதோஷோத்திதஃ ஸாத்யஃ, கச்ச்ரஸாத்யோ த்விதோஷஜஃ ||௧௪||
ஸர்வதோஷோத்திதோ கோரஸ்த்வஸாத்யோ பூர்யுபத்ரவஃ |௧௫|
View original
एकदोषोत्थितः साध्यः, कृच्छ्रसाध्यो द्विदोषजः ||१४||
सर्वदोषोत्थितो घोरस्त्वसाध्यो भूर्युपद्रवः |१५|
ஸாத்யத்வாதிலக்ஷணமாஹ– ஏகேத்யாதி| பூர்யுபத்ரவ இதி உபத்ரவாஸ்து வேதநாதயஃ| யதுக்தம்– “வேதநா ச தஷா மூர்சா ஆநாஹோ கௌரவாருசீ| காஸஃ ஶ்வாஸஶ்ச ஹிக்கா ச ஶூலஸ்யோபத்ரவாஃ ஸ்மதாஃ||” இதி||௧௪||–
Adhikarana pariNAmashUlasya nidAnapUrvakaM lakShaNam (15-16) · Śloka 17
ஸ்வைர்நிதாநைஃ ப்ரகுபிதோ வாயுஃ ஸந்நிஹிதஸ்ததா ||௧௫||
கபபித்தே ஸமாவத்ய ஶூலகாரீ பவேத்பலீ |
புக்தே ஜீர்யதி யச்சூலஂ ததேவ பரிணாமஜம் ||௧௬||
தஸ்ய லக்ஷணமப்யேதத் ஸமாஸேநாபிதீயதே |௧௭|
View original
स्वैर्निदानैः प्रकुपितो वायुः सन्निहितस्तदा ||१५||
कफपित्ते समावृत्य शूलकारी भवेद्बली |
भुक्ते जीर्यति यच्छूलं तदेव परिणामजम् ||१६||
तस्य लक्षणमप्येतत् समासेनाभिधीयते |१७|
பரிணாமஶூலமாஹ– ஸ்வைரித்யாதி| அஸ்ய ச த்ரிதோஷஜஸ்யாபி நியதபரிணாமகாலஸம்பவத்வேந பித்தோல்பணத்வஂ த்ரஷ்டவ்யம்| யதுக்தமந்யத்ர– “பலாஸஃ ப்ரச்யுதஃ ஸ்தாநாத் பித்தேந ஸஹ மூர்சிதஃ| வாயுமாதாய குருதே ஶூலஂ ஜீர்யதி போஜநே|| குக்ஷௌ ஜடரபார்ஶ்வேஷு நாபௌ பஸ்தௌ ஸ்தநாந்தரே| பஷ்டமூலப்ரதேஶேஷு ஸர்வேஷ்வேதேஷு வா புநஃ|| புக்தமாத்ரேऽதவா வாந்தே ஜீர்ணேऽந்நே ச ப்ரஶாம்யதி| ஷஷ்டிகவ்ரீஹிஶாலீநாமோதநேந விவர்ததே|| தத் பரிணாமஜஂ ஶூலஂ துர்விஜ்ஞேயஂ மஹாகதம்| தமாஹூ ரஸவாஹாநாஂ ஸ்ரோதஸாஂ துஷ்டிஹேதுகம்|| கேசிதந்நத்ரவஂ ப்ராஹுரந்யே தத் பக்திதோஷதஃ| பக்திஶூலஂ வதந்த்யேகே கேசிதந்நவிதாஹஜம்||” இதி| புக்தே ஜீர்யதி ஆஹாரே பச்யமாநே||௧௫-௧௬||—
Adhikarana pariNAmashUlasya vAtAdibhedena lakShaNAni (17-20) · Śloka 21
ஆத்மாநாடோபவிண்மூத்ரவிபந்தாரதிவேபநைஃ ||௧௭||
ஸ்நிக்தோஷ்ணோபஶமப்ராயஂ வாதிகஂ தத்வதேத்பிஷக் |
தஷ்ணாதாஹாரதிஸ்வேதஂ கட்வம்லலவணோத்தரம் ||௧௮||
ஶூலஂ ஶீதஶமப்ராயஂ பைத்திகஂ லக்ஷயேத்புதஃ |
சர்திஹல்லாஸஸம்மோஹஂ ஸ்வல்பருக்தீர்கஸந்ததி ||௧௯||
கடுதிக்தோபஶாந்தஂ ச தச்ச ஜ்ஞேயஂ கபாத்மகம் |
ஸஂஸஷ்டலக்ஷணஂ புத்த்வா த்விதோஷஂ பரிகல்பயேத் ||௨௦||
த்ரிதோஷஜமஸாத்யஂ து க்ஷீணமாஂஸபலாநலம் |௨௧|
View original
आध्मानाटोपविण्मूत्रविबन्धारतिवेपनैः ||१७||
स्निग्धोष्णोपशमप्रायं वातिकं तद्वदेद्भिषक् |
तृष्णादाहारतिस्वेदं कट्वम्ललवणोत्तरम् ||१८||
शूलं शीतशमप्रायं पैत्तिकं लक्षयेद्बुधः |
छर्दिहृल्लाससम्मोहं स्वल्परुग्दीर्घसन्तति ||१९||
कटुतिक्तोपशान्तं च तच्च ज्ञेयं कफात्मकम् |
संसृष्टलक्षणं बुद्ध्वा द्विदोषं परिकल्पयेत् ||२०||
त्रिदोषजमसाध्यं तु क्षीणमांसबलानलम् |२१|
தஸ்ய வாதாதிபேதேந லக்ஷணாந்யாஹ– ஆத்மாநேத்யாதி| தஷ்ணாதாஹாரதிஸ்வேதா யத்ர ஸந்தி தத்தஷ்ணாதாஹாரதிஸ்வேதம்| கட்வம்லலவணோத்தரஂ கட்வம்லலவணைர்வத்தம்| ஶீதஶமப்ராயஂ ஶீதலோபஶம(ய)பஹுலம்| சர்திஹல்லாஸஸம்மோஹலிங்காநி யஸ்மிந் ஸந்தி தச்சர்திஹல்லாஸஸம்மோஹம்| தீர்கஸந்ததீதி சிராநுபந்தி||௧௭-௨௦||–
Adhikarana annadravashUlalakShaNam (21-22) · Śloka 1
ஜீர்ணே ஜீர்யத்யஜீர்ணே வா யச்சூலமுபஜாயதே ||௨௧||
பத்யாபத்யப்ரயோகேண போஜநபோஜநந ச |
ந ஶமஂ யாதி நியமாத் ஸோऽந்நத்ரவ உதாஹதஃ ||௨௨||
(அந்நத்ரவாக்யஶூலேஷு ந தாவத் ஸ்வாஸ்த்யமஶ்நுதே |
வாந்தமாத்ரே ஜரத்பித்தஂ ஶூலமாஶு வ்யபோஹதி) ||௧||
View original
जीर्णे जीर्यत्यजीर्णे वा यच्छूलमुपजायते ||२१||
पथ्यापथ्यप्रयोगेण भोजनभोजनन च |
न शमं याति नियमात् सोऽन्नद्रव उदाहृतः ||२२||
(अन्नद्रवाख्यशूलेषु न तावत् स्वास्थ्यमश्नुते |
वान्तमात्रे जरत्पित्तं शूलमाशु व्यपोहति) ||१||
த்ரிதோஷவிகதிவிஶேஷமந்நத்ரவாக்யஂ ஶூலமாஹ– ஜீர்ண இத்யாதி| ஜீர்ணே ‘ஆஹாரே’ இதி ஶேஷஃ, ஏவஂ ஜீர்யத்யஜீர்ணே வேத்யத்ர, ஸர்வதேத்யர்தஃ| ந ஶமஂ யாதி நோபஶேதே இத்யர்தஃ, ந த்வஸாத்யஂ, சிகித்ஸாவிதாநாதிதி||௨௧-௨௨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 26
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ஶூலபரிணாமஶூலாந்நத்ரவஶூலநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௨௬||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने शूलपरिणामशूलान्नद्रवशूलनिदानं समाप्तम् ||२६||
இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ ஶூலநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௨௬||