Adhikarana sUtikArogalakShaNam (1) · Śloka 1
ಅಥ ಸೂತಿಕಾರೋಗನಿದಾನಮ್ |
ಅಙ್ಗಮರ್ದೋ ಜ್ವರಃ ಕಮ್ಪಃ ಪಿಪಾಸಾ ಗುರುಗಾತ್ರತಾ |
ಶೋಥಃ ಶೂಲಾತಿಸಾರೌ ಚ ಸೂತಿಕಾರೋಗಲಕ್ಷಣಮ್ ||೧||
View original
अथ सूतिकारोगनिदानम् |
अङ्गमर्दो ज्वरः कम्पः पिपासा गुरुगात्रता |
शोथः शूलातिसारौ च सूतिकारोगलक्षणम् ||१||
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತತ್ವಾತ್ ಸೂತಿಕಾರೋಗನಿದಾನಾರಮ್ಭಃ– ಅಙ್ಗಮರ್ದ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸೂತಿಕಾರೋಗಲಕ್ಷಣಮಿತಿ ಸೂತಿಕಾರೋಗ ಏವ ಲಕ್ಷಣಮ್, ಅಙ್ಗಮರ್ದಾದಿವ್ಯತಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ರೋಗಸ್ಯಾನಭಿಧಾನಾತ್| ಏತೇಽಙ್ಗಮರ್ದಾದಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸೂತಿಕಾಯಾ ಭವನ್ತಃ ಸೂತಿಕಾರೋಗತ್ವೇನ ಲಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೧||
Adhikarana sUtikAroganidAnAdayaH (2-4) · Śloka 4
ಮಿಥ್ಯೋಪಚಾರಾತ್ ಸಙ್ಕ್ಲೇಶಾದ್ವಿಷಮಾಜೀರ್ಣಭೋಜನತ್ |
ಸೂತಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಯೇ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ದಾರುಣಾಸ್ತು ತೇ ||೨||
ಜ್ವರಾತೀಸಾರಶೋಥಾಶ್ಚ ಶೂಲಾನಾಹಬಲಕ್ಷಯಾಃ |
ತನ್ದ್ರಾರುಚಿಪ್ರಸೇಕಾದ್ಯಾಃ ಕಫವಾತಾಮಯೋದ್ಭವಾಃ ||೩||
ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾ ಹಿ ತೇ ರೋಗಾಃ ಕ್ಷೀಣಮಾಂಸಬಲಾಗ್ನಿತಃ |
ತೇ ಸರ್ವೇ ಸೂತಿಕಾನಾಮ್ನಾ ರೋಗಾಸ್ತೇ ಚಾಪ್ಯುಪದ್ರವಾಃ ||೪||
View original
मिथ्योपचारात् सङ्क्लेशाद्विषमाजीर्णभोजनत् |
सूतिकायाश्च ये रोगा जायन्ते दारुणास्तु ते ||२||
ज्वरातीसारशोथाश्च शूलानाहबलक्षयाः |
तन्द्रारुचिप्रसेकाद्याः कफवातामयोद्भवाः ||३||
कृच्छ्रसाध्या हि ते रोगाः क्षीणमांसबलाग्नितः |
ते सर्वे सूतिकानाम्ना रोगास्ते चाप्युपद्रवाः ||४||
ಸೂತಿಕಾರೋಗನಿದಾನಮಾಹ– ಮಿಥ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಸಙ್ಕ್ಲೇಶಾದಿತಿ ಸಙ್ಕ್ಲಿಶ್ಯತೇ ಉತ್ಕ್ಲಿಶ್ಯತೇ ದೋಷೋಽನೇನೇತಿ ಸಙ್ಕ್ಲೇಶೋ ದೋಷಜನಕಮನ್ನಮ್| ವಿಷಮಾಜೀರ್ಣಭೋಜನಾದಿತಿ ವಿಷಮಭೋಜನಾದಜೀರ್ಣಭೋಜನಾಚ್ಚ| ಜ್ವರಾತೀಸಾರಾದೀನಾಮಙ್ಗಮರ್ದಾದಿಭ್ಯಃ ಪೃಥಕ್ ಪುನರುಪಾದಾನಂ ರೋಗಾಧಿಕ್ಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರತ್ವಮುಪದ್ರವತ್ವಂ ಚ ಖ್ಯಾಪಯಿತುಮ್| ಕಫವಾತಾಮಯೋದ್ಭವಾಃ ಇತಿ ತನ್ದ್ರಾರುಚಿಪ್ರಸೇಕಾದ್ಯಾ ಇತ್ಯಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಮ್| ಮನ್ಯನ್ತೇ ಕೇಚಿತ್, ಅನ್ಯೇ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜ್ವರಾತಿಸಾರಾದೇಃ| ಕಫವಾತಜೇ ವಿಕಾರೇ ಸತಿ ಯೇಷಾಮುದ್ಭವಸ್ತೇ ಕಫವಾತಾಮಯೋದ್ಭವಾಃ ಜ್ವರಾತೀಸಾರಾದಯಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತೇ ಸರ್ವೇ ಸೂತಿಕಾನಾಮ್ನೇತಿ ತೇ ಜ್ವರಾತೀಸಾರಾದಯಃ ಸರ್ವೇ ಸೂತಿಕಾಭವತ್ವೇನಾಶ್ರಯಾಶ್ರಿತಯೋರಭೇದೋಪಚಾರಾತ್ ಸೂತಿಕಾನಾಮ್ನೋಚ್ಯನ್ತೇ; ತೇ ಚಾಪ್ಯುಪದ್ರವಾಃ ತೇ ಉಪದ್ರವಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ ಉಕ್ತಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಮನ್ಯತಮಂ ಪ್ರಧಾನೀಕೃತ್ಯ||೨-೪||
Adhikarana puShpikA · Śloka 65
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಸೂತಿಕಾರೋಗನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೬೫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सूतिकारोगनिदानं समाप्तम् ||६५||
ಇತಿ ಶ್ರೀಕಣ್ಠದತ್ತಕೃತಾಯಾಂ ಮಧುಕೋಶವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸೂತಿಕಾರೋಗನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್||೬೫||