Adhikarana svarabhedasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1) · Śloka 1
அத ஸ்வரபேதநிதாநம் |
அத்யுச்சபாஷணவிஷாத்யயநாபிகாதஸந்தூஷணைஃ ப்ரகுபிதாஃ பவநாதயஸ்து |
ஸ்ரோதஃஸு தே ஸ்வரவஹேஷு கதாஃ ப்ரதிஷ்டாஂ ஹந்யுஃ ஸ்வரஂ பவதி சாபி ஹி ஷட்விதஃ ஸஃ ||௧||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
(வாதாதிபிஃ பதக் ஸர்வைர்மேதஸா ச க்ஷயேண ச) |
View original
अथ स्वरभेदनिदानम् |
अत्युच्चभाषणविषाध्ययनाभिघातसन्दूषणैः प्रकुपिताः पवनादयस्तु |
स्रोतःसु ते स्वरवहेषु गताः प्रतिष्ठां हन्युः स्वरं भवति चापि हि षड्विधः सः ||१||
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
(वातादिभिः पृथक् सर्वैर्मेदसा च क्षयेण च) |
ப்ராணோதாநதுஷ்டிஸாதர்ம்யாத் ஶ்வாஸே ச ஸ்வரபேதோ பவதீதி ஶ்வாஸாநந்தரஂ ஸ்வரபேதமாஹ– அத்யுச்சபாஷணேத்யாதி| அத்யயநமுச்சைர்வேதாதிபாடஃ, அபிகாதஃ கண்டாதிதேஶே லகுடாதிபிராகாதஃ, ஏதைஃ ஸந்தூஷணைரந்யைஶ்ச யதாஸ்வஂ வாதாதிகோபநைஃ, விஷஂ து ஸர்வதோஷப்ரகோபணமேவ| ஸ்ரோதஃஸு ஸ்வரவஹேஷு சதுர்ஷு; யதுக்தஂ ஸுஶ்ருதே– “த்வாப்யாஂ பாஷதே, த்வாப்யாஂ கோஷஂ கரோதி” (ஸு. ஶா. அ. ௯) இதி; பாஷணகோஷணயோரல்பத்வமஹத்த்வாப்யாஂ பேதஃ| ப்ரதிஷ்டாஂ ஸ்திதிஂ, வத்திஂ வா| ஸ இதி ஸ்வரபேதஃ; ஷட்விதோ வாதபித்தகபஸந்நிபாதக்ஷயமேதோஜபேதாத்||௧||
Adhikarana vAtikasvarabhedalakShaNam (2) · Śloka 2
வாதேந கஷ்ணநயநாநநமூத்ரவர்சா பிந்நஂ ஶநைர்வததி கர்தபவத் கரஂ ச |௨|
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
वातेन कृष्णनयनाननमूत्रवर्चा भिन्नं शनैर्वदति गर्दभवत् खरं च |२|
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
வாதிகமாஹ– வாதேநேத்யாதி| கஷ்ணத்வஂ மூத்ராதிஷு ஸ்வரபேதாரம்பகதோஷஸ்ய ஸர்வாங்கவ்யாபகத்வாத், அர்ஶோவத்| பிந்நஂ பிந்நஸ்வரஂ, ததேவாஹ– கர்தபவத் கரமிதி; கரஂ நிஷ்டுரம், உத்வேஜகமிதி யாவத்|௨|–
Adhikarana paittikasvarabhedalakShaNam (2) · Śloka 2
பித்தேந பீதநயநாநநமூத்ரவர்சா ப்ரூயாத்கலேந ஸ ச தாஹஸமந்விதேந ||௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
पित्तेन पीतनयनाननमूत्रवर्चा ब्रूयाद्गलेन स च दाहसमन्वितेन ||२||
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
பைத்திகமாஹ– பித்தேநேத்யாதி| கலேநேதி விஶேஷ்யோபதர்ஶநஂ, தாஹஸமந்விதேநேதி விஶேஷணஸ்ய விஶேஷ்யாதீநப்ரதீதத்வாத்; கலஃ ஸதாஹோ பவதீத்யர்தஃ||௨||
Adhikarana shlaiShmikasvarabhedalakShaNam (3) · Śloka 3
ப்ரூயாத் கபேந ஸததஂ கபருத்தகண்டஃ ஸ்வல்பஂ ஶநைர்வததி சாபி திவா விஶேஷாத் |௩|
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
ब्रूयात् कफेन सततं कफरुद्धकण्ठः स्वल्पं शनैर्वदति चापि दिवा विशेषात् |३|
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
ஶ்லைஷ்மிகமாஹ– ப்ரூயாதித்யாதி| திவா விஶேஷாதிதி திநே ஸூர்யரஶ்மிபிஃ கபஸ்ய மந்தீபாவாத்விஶேஷாத்விஶிஷ்டஂ வததீத்யர்தஃ| ‘திவாவிஶேஷ’ இதி பாடாந்தரே ஸ ஏவார்தஃ|௩|–
Adhikarana sAnnipAtikasvarabhedalakShaNam (3) · Śloka 3
ஸர்வாத்மகே பவதி ஸர்வவிகாரஸம்பத் தஂ சாப்யஸாத்யமஷயஃ ஸ்வரபேதமாஹுஃ ||௩||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
सर्वात्मके भवति सर्वविकारसम्पत् तं चाप्यसाध्यमृषयः स्वरभेदमाहुः ||३||
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
ஸாந்நிபாதிகமாஹ– ஸர்வாத்மக இத்யாதி| ஸர்வவிகாரஸம்பதிதி உக்தவாதாதிஸ்வரபேதலிங்கயோகஃ| தஂ சாப்யஸாத்யமிதி அபிஶப்தோ பிந்நக்ரமே, அஸாத்யமபி; தேந “ஸர்வஜே க்ஷயஜே சாபி ப்ரத்யாக்யாயாசரேத் க்ரியாம்||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) இதி ஸுஶ்ருதவசநமுபபந்நஂ பவதீதி||௩||
Adhikarana kShayajasvarabhedalakShaNam (4) · Śloka 4
தூப்யேத வாக் க்ஷயகதே க்ஷயமாப்நுயாச்ச வாகேஷ சாபி ஹதவாக் பரிவர்ஜநீயஃ |௪|
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
धूप्येत वाक् क्षयकृते क्षयमाप्नुयाच्च वागेष चापि हतवाक् परिवर्जनीयः |४|
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
க்ஷயஜமாஹ– தூப்யேதேத்யாதி| தூப்யேத வாகிதி ஸதூமேவ நிர்கச்சந்தீ வேதநாயாऽநுபூயதே| க்ஷயகத இதி தாதுக்ஷயகத ஸ்வரபேதே| க்ஷயமாப்நுயாச்ச வாகிதி பதச்சேதஃ| ஏஷ ச யதா ஹதவாக்பவதி ஓஜஃக்ஷயாத்வசநாக்ஷமஸ்ததா ந ஸாத்யதே, அந்யதா து ஸாத்யஃ; தேந ப்ரத்யாக்யாய க்ரியாகரணமுபபந்நஂ பவதி| ‘ஏஷு சாபி’ இதி பாடே வாதாதிஸ்வரபேதேஷு மத்யே ஹதவாகஸாத்யஃ, கிந்த்வயஂ பாடஷ்டீகாகாரைர்ந வ்யாக்யாதஃ|௪|–
Adhikarana medojasvarabhedalakShaNam (4) · Śloka 4
அந்தர்கதஸ்வரமலக்ஷ்யபதஂ சிரேண மேதோऽந்வயாத்வததி திக்தகலஸ்தஷார்தஃ ||௪||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
अन्तर्गतस्वरमलक्ष्यपदं चिरेण मेदोऽन्वयाद्वदति दिग्धगलस्तृषार्तः ||४||
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
மேதோஜலக்ஷணமாஹ– அந்தர்கதேத்யாதிநா| அந்தர்கதஸ்வரமிதி க்ரியாவிஶேஷணம்; ‘அந்தர்கதஂ ஸ்வரம்’ இதி பாடே து கண்டஸ்யாந்தர்கதஂ யதா பவதி ததா ஸ்வரஂ வசநஂ வததீதி யோஜ்யஂ; ‘அந்தர்கலம்’ இதி பாடாந்தரே கலஸ்யாந்தரிதி அந்தர்கலஂ ஸ்வரஂ வததீத்யர்தஃ| திக்தகல இதி ஶ்லேஷ்மணா மேதஸா வா லிப்தகல இத்யர்தஃ| தஷார்தஶ்ச மேதோருத்தஸ்ரோதஸ்த்வாத்||௪||
Adhikarana svarabhedasyAsAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5
க்ஷீணஸ்ய வத்தஸ்ய கஶஸ்ய வாऽபி சிரோத்திதோ யஶ்ச ஸஹோபஜாதஃ |
மேதஸ்விநஃ ஸர்வஸமுத்பவஶ்ச ஸ்வராமயோ யோ ந ஸ ஸித்திமேதி ||௫||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௩) |
View original
क्षीणस्य वृद्धस्य कृशस्य वाऽपि चिरोत्थितो यश्च सहोपजातः |
मेदस्विनः सर्वसमुद्भवश्च स्वरामयो यो न स सिद्धिमेति ||५||
(सु. उ. तं. अ. ५३) |
உக்தவாதாதிஜாநாமேவாவஸ்தாயாமஸாத்யத்வமாஹ– க்ஷீணஸ்யேத்யாதிநா ஸஹோபஜாத இத்யந்தேந| க்ஷீணஸ்ய க்ஷீணமாஂஸஸ்ய| கஶஸ்ய அபலஸ்ய| ஸஹோபஜாதோ ஜந்மப்ரபதிபத்தஃ, ‘காகஸ்வர’ இதி லோகே| ‘ஸஹோபஜாதஃ’ இத்யத்ர ‘மதோபஜாதஃ’ இதி பாடாந்தரம், மதோ ரோகவிஶேஷஃ| மேதஸ்விநோऽதிஸ்தூலஸ்ய மேதஸாऽऽவதஸ்ரோதஸ்த்வேந யோ ஜாதஃ; அமேதஸ்விநஸ்து மேதோதுஷ்ட்யா ஜாதஃ ஸ ஸாத்யஃ பூர்வமுக்த இதி ந விரோதஃ| ஸர்வஸமுத்பவஶ்சாவகாடஃ ஸம்பூர்ணலிங்கோ வாऽஸாத்யோ த்ரஷ்டவ்ய இதி||௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 13
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ஸ்வரபேதநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௧௩||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने स्वरभेदनिदानं समाप्तम् ||१३||
இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ ஸ்வரபேதநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௧௩||