Adhikarana udAvartanidAnam (1) · Śloka 1
அதோதாவர்தாநாஹநிதாநம் |
வாதவிண்மூத்ரஜம்பாஶ்ருக்ஷவோத்காரவமீந்த்ரியைஃ |
க்ஷுத்தஷ்ணோச்ச்வாஸநித்ராணாஂ தத்யோதாவர்தஸம்பவஃ ||௧||
View original
अथोदावर्तानाहनिदानम् |
वातविण्मूत्रजृम्भाश्रुक्षवोद्गारवमीन्द्रियैः |
क्षुत्तृष्णोच्छ्वासनिद्राणां धृत्योदावर्तसम्भवः ||१||
உதாவர்தேऽபி ஶூலஂ பவதீதி ஶூலாநந்தரமுதாவர்தமாஹ– வாதேத்யாதி| அஸ்ரமஶ்ரு, இந்த்ரியஶப்தேநாத்ர ஶுக்ரஂ, க்ஷுத் புபுக்ஷா| தத்யா வேகவிதாரணேந| ஏதே வாதாதயஸ்த்ரயோதஶ நியமார்தாஃ; தேநாந்யேஷாஂ க்ரோதாதீநாஂ வேகவிதாரணஂ ந தத்தேதுஃ, ஸ்வாஸ்த்யஹேதுத்வாத்| யதாஹ சரகஃ– “லோபஶோகபயக்ரோதமாநவேகாந் விதாரயேத்|” (ச. ஸூ. அ. ௭) இத்யாதி| ஸர்வோதாவர்தேஷு ச வாயுரேவ காரணம்| யதாஹ ஸுஶ்ருதஃ– “ஸர்வேஷ்வேதேஷு விதிவதுதாவர்தேஷு கத்ஸ்நஶஃ| வாயோஃ க்ரியா விதாதவ்யாஃ ஸ்வமார்கப்ரதிபத்தயே||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) இத்யாதி| உத்பூதேந வேகவிதாரணேநாவதஸ்ய வாயோர்வர்தநமித்யுதாவர்தநிருக்திஃ; அந்யே து வாயோரூர்த்வமாவர்தோ கமநமித்யுதாவர்தமாஹுஃ; தந்ந, அஶ்ருஸ்ராவாதேரவ்யாபகத்வாத்; சத்ரிணோ கச்சந்தீதி ந்யாயேந வா ஸமாதேயம்||௧||
Adhikarana vAtanirodhaja-purIShanirodhaja-mUtranirodhaja-jRumbhopaghAtaja-bAShpanirodhaja-kShavathunirodhaja-udgAranirodhaja-chardinigrahaja-shukranirodhaja-kShudhAnirodhaja-tRuShNAvighAtaja-niHshvAsavinigrahaja-nidrAbhighAtajodAvartalakShaNam (2-12) · Śloka 12
வாதமூத்ரபுரீஷாணாஂ ஸங்கோ த்மாநஂ க்லமோ ருஜா |
ஜடரே வாதஜாஶ்சாந்யே ரோகாஃ ஸ்யுர்வாதநிக்ரஹாத் ||௨||
(ச. ஸூ. அ. ௭) |
ஆடோபஶூலௌ பரிகர்திகா ச ஸங்கஃ புரீஷஸ்ய ததோர்த்வவாதஃ |
புரீஷமாஸ்யாததவா நிரேதி புரீஷவேகேऽபிஹதே நரஸ்ய ||௩||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) |
பஸ்திமேஹநயோஃ ஶூலஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ஶிரோருஜா |
விநாமோ வங்க்ஷணாநாஹஃ ஸ்யால்லிங்கஂ மூத்ரநிக்ரஹே ||௪||
(ச. ஸூ. அ. ௭) |
மந்யாகலஸ்தம்பஶிரோவிகாரா ஜம்போபகாதாத் பவநாத்மகாஃ ஸ்யுஃ |
ததாऽக்ஷிநாஸாவதநாமயாஶ்ச பவந்தி தீவ்ராஃ ஸஹ கர்ணரோகைஃ ||௫||
ஆநந்தஜஂ வாऽப்யத ஶோகஜஂ வா நேத்ரோதகஂ ப்ராப்தமமுஞ்சதோ ஹி |
ஶிரோகுருத்வஂ நயநாமயாஶ்ச பவந்தி தீவ்ராஃ ஸஹ பீநஸேந ||௬||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) |
மந்யாஸ்தம்பஃ ஶிரஃஶூலமர்திதார்தாவபேதகௌ |
இந்த்ரியாணாஂ ச தௌர்பல்யஂ க்ஷவதோஃ ஸ்யாத்விதாரணாத் ||௭||
(ச. ஸூ. அ. ௭) |
கண்டாஸ்யபூர்ணத்வமதீவ தோதஃ கூஜஶ்ச வாயோரதவாऽப்ரவத்திஃ |
உத்காரவேகேऽபிஹதே பவந்தி கோரா விகாராஃ பவநப்ரஸூதாஃ ||௮||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) |
கண்டூகோடாருசிவ்யங்கஶோதபாண்ட்வாமயஜ்வராஃ |
குஷ்டவீஸர்பஹல்லாஸாஶ்சர்திநிக்ரஹஜா கதாஃ ||௯||
(ச. ஸூ. அ. ௭) |
மூத்ராஶயே வை குதமுஷ்கயோஶ்ச ஶோதோ ருஜா மூத்ரவிநிக்ரஹஶ்ச |
ஶுக்ராஶ்மரீ தத்ஸ்ரவணஂ பவேச்ச தே தே விகாரா விஹதே ச ஶுக்ரே ||௧௦||
தந்த்ராங்கமர்தாவருசிஃ ஶ்ரமஶ்ச க்ஷுதாபிகாதாத் கஶதா ச தஷ்டேஃ |
கண்டாஸ்யஶோஷஃ ஶ்ரவணாவரோதஸ்தஷ்ணாவிகாதாத்ததயே வ்யதா ச ||௧௧||
ஶ்ராந்தஸ்ய நிஃஶ்வாஸவிநிக்ரஹேண ஹத்ரோகமோஹாவதவாऽபி குல்மஃ |
ஜம்பாऽங்கமர்தோऽக்ஷிஶிரோऽதிஜாட்யஂ நித்ராபிகாதாததவாऽபி தந்த்ரா ||௧௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) |
View original
वातमूत्रपुरीषाणां सङ्गो ध्मानं क्लमो रुजा |
जठरे वातजाश्चान्ये रोगाः स्युर्वातनिग्रहात् ||२||
(च. सू. अ. ७) |
आटोपशूलौ परिकर्तिका च सङ्गः पुरीषस्य तथोर्ध्ववातः |
पुरीषमास्यादथवा निरेति पुरीषवेगेऽभिहते नरस्य ||३||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
बस्तिमेहनयोः शूलं मूत्रकृच्छ्रं शिरोरुजा |
विनामो वङ्क्षणानाहः स्याल्लिङ्गं मूत्रनिग्रहे ||४||
(च. सू. अ. ७) |
मन्यागलस्तम्भशिरोविकारा जृम्भोपघातात् पवनात्मकाः स्युः |
तथाऽक्षिनासावदनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह कर्णरोगैः ||५||
आनन्दजं वाऽप्यथ शोकजं वा नेत्रोदकं प्राप्तममुञ्चतो हि |
शिरोगुरुत्वं नयनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह पीनसेन ||६||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
मन्यास्तम्भः शिरःशूलमर्दितार्धावभेदकौ |
इन्द्रियाणां च दौर्बल्यं क्षवथोः स्याद्विधारणात् ||७||
(च. सू. अ. ७) |
कण्ठास्यपूर्णत्वमतीव तोदः कूजश्च वायोरथवाऽप्रवृत्तिः |
उद्गारवेगेऽभिहते भवन्ति घोरा विकाराः पवनप्रसूताः ||८||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
कण्डूकोठारुचिव्यङ्गशोथपाण्ड्वामयज्वराः |
कुष्ठवीसर्पहृल्लासाश्छर्दिनिग्रहजा गदाः ||९||
(च. सू. अ. ७) |
मूत्राशये वै गुदमुष्कयोश्च शोथो रुजा मूत्रविनिग्रहश्च |
शुक्राश्मरी तत्स्रवणं भवेच्च ते ते विकारा विहते च शुक्रे ||१०||
तन्द्राङ्गमर्दावरुचिः श्रमश्च क्षुधाभिघातात् कृशता च दृष्टेः |
कण्ठास्यशोषः श्रवणावरोधस्तृष्णाविघाताद्धृदये व्यथा च ||११||
श्रान्तस्य निःश्वासविनिग्रहेण हृद्रोगमोहावथवाऽपि गुल्मः |
जृम्भाऽङ्गमर्दोऽक्षिशिरोऽतिजाड्यं निद्राभिघातादथवाऽपि तन्द्रा ||१२||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
உக்தவாதாத்யுதாவர்தாநாஂ க்ரமேண லக்ஷணமாஹ– வாதேத்யாதி| அந்யே இதி தோதஶூலாதயஃ| மேஹநஂ ஶேபஃ| விநாம ஆநாஹபீடயா (பந்தநவத்பீடயா) நதகாத்ரத்வம்| வங்க்ஷணயோராநாஹோ பந்தநவத்பீடா| நேத்ரோதகமஶ்ரு, ப்ராப்தமாகதமமுஞ்சதோ ‘நரஸ்ய’ இதி ஶேஷஃ| சகாராத்தந்த்ராந்தரோக்தப்ரதிஶ்யாயஹத்ரோகாருசிப்ரபதீநாஂ க்ரஹணம்| அர்தாவபேதோऽர்தஶிரஃஶூலம்| கூஜோऽவ்யக்தபாஷணமிதி கார்திகஃ| வாயோரப்ரவத்திருச்ச்வாஸநிரோதஃ| கோரா விகாராஃ பவநஜா ஹிக்காதயஃ| மூத்ராஶயே பஸ்தௌ, ‘மூத்ராயந’ இதி பாடே ஸ ஏவார்தஃ| வைஶப்தஃ பாதபூரணே| தத்ஸ்ரவணஂ ஶுக்ரஸ்ய ஸ்யந்தநம்| அதிஜாட்யஂ கௌரவம்| ‘ஶிரோகாத்ராக்ஷிகௌரவம்’ இதி தந்த்ராந்தரே பாடஃ||௨-௧௨||
Adhikarana rUkShAdikupitavAtajodAvartasya nidAna-samprApti-lakShaNAni (13-16) · Śloka 16
வாயுஃ கோஷ்டாநுகோ ரூக்ஷைஃ கஷாயகடுதிக்தகைஃ |
போஜநஃ குபிதஃ ஸத்ய உதாவர்தஂ கரோதி ஹி ||௧௩||
வாதமூத்ரபுரீஷாஸக்கபமேதோவஹாநி வை |
ஸ்ரோதாஂஸ்யுதாவர்தயதி புரீஷஂ சாதிவர்தயேத் ||௧௪||
ததோ ஹத்பஸ்திஶூலார்தோ ஹல்லாஸாரதிபீடிதஃ |
வாதமூத்ரபுரீஷாணி கச்ச்ரேண லபதே நரஃ ||௧௫||
ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஶ்யாயதாஹமோஹதஷாஜ்வராந் |
வமிஹிக்காஶிரோரோகமநஃஶ்ரவணவிப்ரமாந் |
பஹூநந்யாஂஶ்ச லபதே விகாராந் வாதகோபஜாந் ||௧௬||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) |
View original
वायुः कोष्ठानुगो रूक्षैः कषायकटुतिक्तकैः |
भोजनः कुपितः सद्य उदावर्तं करोति हि ||१३||
वातमूत्रपुरीषासृक्कफमेदोवहानि वै |
स्रोतांस्युदावर्तयति पुरीषं चातिवर्तयेत् ||१४||
ततो हृद्बस्तिशूलार्तो हृल्लासारतिपीडितः |
वातमूत्रपुरीषाणि कृच्छ्रेण लभते नरः ||१५||
श्वासकासप्रतिश्यायदाहमोहतृषाज्वरान् |
वमिहिक्काशिरोरोगमनःश्रवणविभ्रमान् |
बहूनन्यांश्च लभते विकारान् वातकोपजान् ||१६||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
வேகநிரோதஜாநுதாவர்தாநபிதாய ரூக்ஷாதிகுபிதவாதஜமாஹ– வாயுரித்யாதி| உதாவர்தயதி ஆவணோதி| அதிவர்தயேத் ஶோஷயேத்| கச்ச்ரேண லபதே இதி கஷ்டேந ப்ரவர்தயதி| அத்ர கேசித் ஸுஶ்ருதோக்தமஸாத்யலக்ஷணஂ படந்தி– “தஷ்ணார்திதஂ பரிக்லிஷ்டஂ க்ஷீணஂ ஶூலைருபத்ருதம்| ஶகத்வமந்தஂ மதிமாநுதாவர்திநமுத்ஸஜேத்||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) இதி||௧௩-௧௬||
Adhikarana AnAhalakShaNam (17-20) · Śloka 20
ஆமஂ ஶகத்வா நிசிதஂ க்ரமேண பூயோ விபத்தஂ விகுணாநிலேந |
ப்ரவர்தமாநஂ ந யதாஸ்வமேநஂ விகாரமாநாஹமுதாஹரந்தி ||௧௭||
தஸ்மிந் பவந்த்யாமஸமுத்பவே து தஷ்ணாப்ரதிஶ்யாயஶிரோவிதாஹாஃ |
ஆமாஶயே ஶூலமதோ குருத்வஂ ஹத்ஸ்தம்ப உத்காரவிகாதநஂ ச ||௧௮||
ஸ்தம்பஃ கடீபஷ்டபுரீஷமூத்ரே ஶூலோऽத மூர்சா ஶகதஶ்ச சர்திஃ |
ஶோதஶ்ச பக்வாஶயஜே பவந்தி ததாऽலஸோக்தாநி ச லக்ஷணாநி ||௧௯||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௬) |
தஷ்ணார்திதஂ பரிக்லிஷ்டஂ க்ஷீணஂ ஶூலைரபித்ருதம் |
ஶகத்வமந்தஂ மதிமாநுதாவர்திநமுத்ஸஜேத் ||௨௦||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௫) |
View original
आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन |
प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति ||१७||
तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः |
आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृत्स्तम्भ उद्गारविघातनं च ||१८||
स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलोऽथ मूर्छा शकृतश्च छर्दिः |
शोथश्च पक्वाशयजे भवन्ति तथाऽलसोक्तानि च लक्षणानि ||१९||
(सु. उ. तं. अ. ५६) |
तृष्णार्दितं परिक्लिष्टं क्षीणं शूलैरभिद्रुतम् |
शकृद्वमन्तं मतिमानुदावर्तिनमुत्सृजेत् ||२०||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
இதாநீஂ விகுணாநிலஜத்வேந ஸமாநசிகித்ஸ்யத்வேநாநாஹமாஹ– ஆமமித்யாதி| நேதி பூர்வேண ஸம்பத்யதே| ஏவஂ சர்திரித்யேக ஏவ சகாரஶ்சந்தோऽநுரோதாத்| ஸ்தம்பஶப்தஃ கட்யாதேஃ ஸ்தப்ததாவாசீ, மூத்ரபுரீஷயோஶ்சாப்ரவத்திவாசீ| அலஸோக்தாநீதி ஆத்மாநவாதநிரோதாதீநி||௧௭-௨௦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 27
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே உதாவர்தாநாஹநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௨௭||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने उदावर्तानाहनिदानं समाप्तम् ||२७||
இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாமுதாவர்தாநாஹநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௨௭||