20. unmādanidānam

Adhikarana unmAdaniruktiH (1) · Śloka 1

அதோந்மாதநிதாநம் | மதயந்த்யுத்கதா தோஷா யஸ்மாதுந்மார்கமாகதாஃ | மாநஸோऽயமதோ வ்யாதிருந்மாத இதி கீர்திதஃ ||௧|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௨) |

மதாத்யயே ‘உந்மாதமிவ சாபரம்’ இத்யநேந உந்மாதஸங்கீர்தநமுந்மாதஸாதஶ்யஂ சோக்தஂ, ததா மதாத்யயேऽபி தாஹோ பவதீதி ஸ்வல்பவக்தவ்யதயா தாஹமபிதாயோந்மாதாரம்பஃ, தஸ்ய நிருக்திமாஹ– மதயந்தீத்யாதி| மதயந்தி மநோவிப்ரமஂ குர்வந்தி, உந்மார்கமாகதா விமார்கமாகதா மநோவஹாதமநீரநுப்ராப்தாஃ| உத்கதா வத்தாஃ, அதவா ஊர்த்வஂ ஹதயஂ கதாஃ, ஏதேநோத்பூர்வேணைவ தோஷாணாஂ வத்தத்வஂ விமார்ககத்வஂ ச தர்ஶிதம்||௧||

Adhikarana unmAdabhedAH (2-3) · Śloka 3

ஏகைகஶஃ ஸர்வஶஶ்ச தோஷைரத்யர்தமூர்சிதைஃ | மாநஸேந ச துஃகேந ஸ ச பஞ்சவிதோ மதஃ ||௨|| விஷாத்பவதி ஷஷ்டஶ்ச யதாஸ்வஂ தத்ர பேஷஜம் | ஸ சாப்ரவத்தஸ்தருணோ மதஸஞ்ஜ்ஞாஂ பிபர்தி ச ||௩|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௨) |

ப்ரகாரபேதமாஹ– ஏகைகஶ இத்யாதி| மாநஸேந ச துஃகேநேதி ஶோகாதிநா| ஸ சேதி ஷட்விதோऽபி| அத்ராப்ரவத்தபதமுபாதாயாபி தருணபதப்ரயோகஂ குர்வதா ஸுஶ்ருதேந ஸ்வதந்த்ரோऽபி தோஷஜநிதோ மதோ பவதீதி தர்ஶிதம்| அத ஏவ சரகே விதிஶோணிதீயாத்யாயே (ச. ஸூ. அ. ௨௪) உந்மாதாத் பதகேவ படிதஃ ஸநிதாநசிகித்ஸித இதி||௨-௩||

Adhikarana unmAdasAmAnyanidAnam (4) · Śloka 4

விருத்ததுஷ்டாஶுசிபோஜநநி ப்ரதர்ஷணஂ தேவகுருத்விஜாநாம் | உந்மாதஹேதுர்பயஹர்ஷபூர்வோ மநோऽபிகாதோ விஷமாஶ்ச சேஷ்டாஃ ||௪|| (ச. சி. அ. ௯) |

ஸாமாந்யஹேதுமாஹ– விருத்தேத்யாதி| துஷ்டஂ கரஸஹிதமந்நாதி| ப்ரதர்ஷணஂ ‘தஷ’ ப்ரதர்ஷணே, இத்யஸ்மாத் ப்ரதர்ஷணமபிபவஃ| பயஹர்ஷபூர்வோ மநோऽபிகாத இதி பயஹர்ஷாப்யாஂ மநஸோऽபிபவஃ; பயஹர்ஷபூர்வ இதி பயஂ ஹர்ஷோ த்வௌ வா பூர்வஂ யஸ்ய ஸ ததா; பூர்வஶப்தோऽத்ர காரணவாசீ, சகாரோऽத்ர லுப்தநிர்திஷ்டோ த்ரஷ்டவ்யஃ, தேந காமக்ரோதலோபாதயோऽபி காரணமிதி ஜேஜ்ஜடஃ; அந்யே த்வாஹுஃ– க்ரோதாதிபிரபி பயஹர்ஷபூர்வக ஏவ பவதீதி தேந தௌ நிர்திஷ்டௌ| விஷமாஶ்ச சேஷ்டா இதி விஷமாங்கந்யாஸபலவத்விக்ரஹாதய உந்மாதஹேதவ இதி யோஜ்யம்||௪||

Adhikarana unmAdasamprAptiH (5) · Śloka 5

தைரல்பஸத்த்வஸ்ய மலாஃ ப்ரதுஷ்டா புத்தேர்நிவாஸஂ ஹதயஂ ப்ரதூஷ்ய | ஸ்ரோதாஂஸ்யதிஷ்டாய மநோவஹாநி ப்ரமோஹயந்த்யாஶு நரஸ்ய சேதஃ ||௫|| (ச. சி. அ. ௧) |

ஸம்ப்ராப்திமாஹ– தைரித்யாதி| தைருக்தஹேதுபிஃ| அல்பஸத்த்வஸ்ய அல்பஸத்த்வகுணஸ்யேதி சக்ரஃ; ஜேஜ்ஜடஸ்த்வாஹ– ஸத்த்வஂ மநஃ, தஸ்ய சால்பத்வஂ ரஜஸ்தமோப்யாமாவதத்வேநால்பஜ்ஞாநஜநகத்வாத்| மலா வாதாதயஃ| புத்தேர்நிவாஸஂ ஹதயமித்யநேந ஹதயஸ்யாஶ்ரயஸ்ய துஷ்ட்யா ததாஶ்ரிதஜ்ஞாநஸ்யாபி துஷ்டிர்பவதீதி தர்ஶயதி| ஸ்ரோதாஂஸி மநோவஹாநீதி ஹதயாஶ்ரிதா தஶ தமந்யஃ; ஏதச்ச விஶேஷேண போத்யஂ, நிகிலதேஹஸ்ரோதஸாமேவ மநோऽதிஷ்டாநத்வேந சரகே தர்ஶிதத்வாத்| அதிஷ்டாய வ்யாப்யேத்யர்தஃ||௫||

Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6

தீவிப்ரமஃ ஸத்த்வபரிப்லவஶ்ச பர்யாகுலா தஷ்டிரதீரதா ச | அபத்தவாக்த்வஂ ஹதயஂ ச ஶூந்யஂ ஸாமாந்யமுந்மாதகதஸ்ய லிங்கம் ||௬|| (ச. சி. அ. ௯) |

ஸாமாந்யரூபமாஹ– தீவிப்ரம இத்யாதி| ஏதத் ஸாமாந்யஂ பூர்வரூபமிதி ஜேஜ்ஜடஃ, ஸாமாந்யரூபமிதி சக்ரஃ| தீவிப்ரமோ ப்ராந்தஜ்ஞாநத்வம்| ஸத்த்வபரிப்லவோ மநஸஶ்சஞ்சலத்வம்| அதீரதா காதரத்வம்| அபத்தவாக்த்வமஸம்பத்தவசநத்வம்| லிங்க்யதேऽநேநேதி லிங்க, தேந பூர்வரூபஂ ரூபஂ சேதி வ்யாக்யாதம்||௬||

Adhikarana vAtikonmAdasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (7-8) · Śloka 8

ரூக்ஷால்பஶீதாந்நவிரேகதாதுக்ஷயோபவாஸைரநிலோऽதிவத்தஃ | சிந்தாதிதுஷ்டஂ ஹதயஂ ப்ரதூஷ்ய புத்திஂ ஸ்மதிஂ சாப்யுபஹந்தி ஶீக்ரம் ||௭|| அஸ்தாநஹாஸஸ்மிதநத்யகீதவாகங்கவிக்ஷேபணரோதநாநி | பாருஷ்யகார்ஶ்யாருணவர்ணதாஶ்ச ஜீர்ணே பலஂ சாநிலஜஸ்ய ரூபம் ||௮|| (ச. சி. அ. ௯) |

வாதஜமாஹ– ரூக்ஷேத்யாதி| விரேகஶப்தேநாத்ர வாந்திரப்யபிதீயதே, விரேசயதி தேஹாந்மலஂ பதக்கரோதீதி வ்யுத்பத்த்யா| அஸ்தாநஹாஸேத்யாதி அஸ்தாநேऽவிஷயே ஹாஸோऽஸ்தாநஹாஸஃ; ஏவமஸ்தாநஶப்தஃ ஸ்மிதாதிஷு ப்ரயோஜ்யஃ| ஸ்மிதமீஷத்தாஸஃ| அங்கவிக்ஷேபோ விருத்தசேஷ்டா| ஜீர்ணே பலமிதி ஜீர்ணே ஆஹாரே வ்யாதேர்பலஂ பவதி||௭-௮||

Adhikarana paittikonmAdasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (9-10) · Śloka 10

அஜீர்ணகட்வம்லவிதாஹ்யஶீதைர்போஜ்யைஶ்சிதஂ பித்தமுதீர்ணவேகம் | உந்மாதமத்யுக்ரமநாத்மகஸ்ய ஹதி ஸ்திதஂ பூர்வவதாஶு குர்யாத் ||௯|| அமர்ஷஸஂரம்பவிநக்நபாவாஃ ஸந்தர்ஜநாதித்ரவணௌஷ்ண்யரோஷாஃ | ப்ரச்சாயஶீதாந்நஜலாபிலாஷஃ பீதா ச பாஃ பித்தகதஸ்ய லிங்கம் ||௧௦|| (ச. சி. அ. ௯) |

பித்தஜமாஹ– அஜீர்ணேத்யாதி| அஶீதைரிதி உஷ்ணைஃ| உந்மாதமத்யுக்ரமிதி அத்யுக்ரஂ தீவ்ரவேகம், ‘உந்மாதயத்யுக்ரம்’ இதி பாடாந்தரே உக்ரஂ யதா பவதி ததா உந்மாதஂ ஜநயதி| அநாத்மகஸ்ய அநாத்மவதஃ| பூர்வவதிதி சிந்தாதிதுஷ்டஹதயஸ்ய புத்த்யாதிகமுபஹத்யேத்யாதிஸம்ப்ராப்த்யா| குர்யாதிதி வக்ஷ்யமாணஂ லிங்கமிதி ஶேஷஃ| அத்ர பக்ஷே கிஂ தல்லிங்கமித்யாஹ– அமர்ஷேத்யாதி– அமர்ஷோऽஸஹிஷ்ணுத்வஂ, ந து ரோஷஃ; தஸ்ய வக்ஷ்யமாணத்வாத்| ஸஂரம்ப ஆரபடீ; விநக்நபாவோ நக்நத்வம்| ஸந்தர்ஜநஂ பரித்ராஸநம், அதித்ரவணஂ பலாயநம், ஔஷ்ண்யஂ காத்ரஸ்ய; ‘ஔஷ்ட்யம் இதி பாடாந்தரே விகதௌஷ்டத்வம்| ப்ரச்சாயஶீதாந்நஜலாபிலாஷ இதி சாயாயாஂ ஶீதயோரந்நஜலயோரபிலாஷஃ||௯-௧௦||

Adhikarana shlaiShmikonmAdasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (11-12) · Śloka 12

ஸம்பூரணைர்மந்தவிசேஷ்டிதஸ்ய ஸோஷ்மா கபோ மர்மணி ஸம்ப்ரதுஷ்டஃ | புத்திஂ ஸ்மதிஂ சாப்யுபஹத்ய சித்தஂ ப்ரமோஹயந் ஸஞ்ஜநயேத்விகாரம் ||௧௧|| வாக்சேஷ்டிதஂ மந்தமரோசகஶ்ச நாரீவிவிக்தப்ரியதாऽதிநித்ரா | சர்திஶ்ச லாலா ச பலஂ ச புக்தே நகாதிஶௌக்ல்யஂ ச கபாத்மகே ஸ்யாத் | (ச. சி. அ. ௯) ||௧௨||

கபஜமாஹ– ஸம்பூரணைரித்யாதி| மந்தவிசேஷ்டிதஸ்ய ஆயாஸஶூந்யஸ்ய| ஸம்பூரணைர்போஜநாதிபிஃ, கபோ துஷ்ட இதி ஸம்பந்தஃ| ஸோஷ்மா ஸபித்தஃ| கபேநாபி க்ரியமாண உந்மாதோऽவஶ்யஂ ஸபித்தேந க்ரியதே வ்யாதிமஹிம்நா, யதா மூர்சா| அந்யே த்வாஹுஃ– கேவலகபேநாபி க்ரியதே, ஸோஷ்மபதேந து த்வந்த்வஜோऽபி பவதீதி ஸூச்யதே| அந்யே த்வாஹுஃ– ஊஷ்மஶப்தேந ஶக்திருச்யதே, தேநோத்கஷ்டஶக்திகஃ கப இத்யர்தஃ| மர்மணீதி ஹதயே| விகாரமுந்மாதம்| வாகித்யாதி நாரீவிவிக்தப்ரியதேதி நாரீப்ரியதா விஜநப்ரியதா ச| பலஂ ச புக்தே இதி ‘வ்யாதேஃ’ இதி ஶேஷஃ| நகாதீத்யாதிஶப்தேந த்வங்மூத்ரநேத்ராதீநாஂ க்ரஹணம்||௧௧-௧௨||

Adhikarana sAnnipAtikonmAdasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (13) · Śloka 13

யஃ ஸந்நிபாதப்ரபவோऽதிகோரஃ ஸர்வைஃ ஸமஸ்தைஃ ஸ ச ஹேதுபிஃ ஸ்யாத் | ஸர்வாணி ரூபாணி பிபர்தி தாதக்விருத்தபைஷஜ்யவிதிர்விவர்ஜ்யஃ ||௧௩|| (ச. சி. அ. ௯) |

ஸாந்நிபாதிகமாஹ– ய இத்யாதி| ஸர்வைஃ ஸமஸ்தைரிதி ஸர்வைரிதி கத்வாऽபி யத் ஸமஸ்தைரிதி கரோதி தேநைவஂ போதயதி– வாதாதயோऽநேகைஃ ஸ்வநிதாநைஃ குபிதா உந்மாதஂ ஜநயந்தி, நது ப்ரத்யேகமேகநிதாநகுபிதாஃ| விருத்தபைஷஜ்யவிதிர்விவர்ஜ்ய இதி அயமபிஸந்திஃ– த்ரிதோஷஜே ப்ரத்யேகஂ வாதாதிப்ரத்யநீகா க்ரியா கார்யா, ஸா ச பரஸ்பரவிரோதிநீ, த்ரிதோஷஹரஂ ச கிஞ்சிதேவ த்ரவ்யமாமலக்யாதி, தத்து நாத்ர யௌகிகஂ “ந ஹி ஸர்வாணி ஸர்வத்ர யௌகிகாநி பவந்தி” இதி வசநாத்| நநு, யத்யேவஂ ததா ஸர்வ ஏவ ஹி த்ரிதோஷஜவிகாரா அஸாத்யாஃ பவேயுரித்யத உக்தம்– தாதகிதி| கோऽப்யயஂ ஸம்ப்ராப்திவிஶேஷோ ரோகவிஶேஷோ வா, யேநாயஂ விருத்தபைஷஜ்யவிதிர்ந து ஸர்வ இத்யர்தஃ| அந்யே த்வாஹுஃ– ஸர்வைஃ ஸமஸ்தைர்ஹேதுபிர்யைஃ கதஃ ஸ ஏவாஸாத்யஃ, ந த்வல்பஹேதுகத இதி||௧௩||

Adhikarana shokAdijonmAdasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (14) · Śloka 14

சோரைர்நரேந்த்ரபுருஷைரரிபிஸ்ததாऽந்யைர்வித்ராஸிதஸ்ய தநபாந்தவஸங்க்ஷயாத்வா | காடஂ க்ஷதே மநஸி ச ப்ரியயா ரிரஂஸோர்ஜாயேத சோத்கடதமோ மநஸோ விகாரஃ ||௧௪|| சித்ரஂ ப்ரவீதி ச மநோऽநுகதஂ விஸஞ்ஜ்ஞோ காயத்யதோ ஹஸதி ரோதிதி சாபி மூடஃ | (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௨) |

ஶோகாதிஜமாஹ– சோரைரித்யாதி| க்ஷதே உபஹதே, ப்ரியயா ரிரஂஸோஃ காமுகஸ்ய அப்ராப்தயா ப்ரியயா க்ஷதே மநஸீதி ஸம்பந்தஃ| தஸ்ய லக்ஷணமாஹ– சித்ரமித்யாதி| சித்ரஂ விவிதம்| மநோऽநுகதஂ கோப்யமபி| விஸஞ்ஜ்ஞோ விபரீதஜ்ஞாநஃ, அத ஏவ மூடஃ||௧௪||–

Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (15) · Śloka 15

ரக்தேக்ஷணோ ஹதபலேந்த்ரியபாஃ ஸுதீநஃ ஶ்யாவாநநோ விஷகதேऽத பவேத்விஸஞ்ஜ்ஞஃ ||௧௫|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௨) |

விஷஜமாஹ– ரக்தேக்ஷண இத்யாதி| ஹதபலேந்த்ரியபா இதி ஹதஂ பலமிந்த்ரியாணி பாஶ்ச யஸ்ய ஸ ததா| பா தீப்திஃ||௧௫||

Adhikarana unmAdasyAsAdhyalakShaNam (16) · Śloka 16

அவாஞ்சீ வாऽப்யுதஞ்சீ வா க்ஷீணமாஂஸபலோ நரஃ | ஜாகரூகோ ஹ்யஸந்தேஹமுந்மாதேந விநஶ்யதி ||௧௬|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௨) |

அஸாத்யலக்ஷணமாஹ– அவாஞ்சீத்யாதி| அவாஞ்சீ அதோமுகஃ, உதஞ்சீ ஊர்த்வமுகஃ, அத ஏவாந்யே ‘அவாங்முகஸ்தூந்முகோ வா’ இதி படந்தி| ஜாகரூகோऽநித்ரஃ||௧௬||

Adhikarana bhUtonmAdasAmAnyalakShaNam (17) · Śloka 17

அமர்த்யவாக்விக்ரமவீர்யசேஷ்டோ ஜ்ஞாநாதிவிஜ்ஞாநபலாதிபிர்யஃ | உந்மாதகாலோऽநியதஶ்ச தஸ்ய பூதோத்தமுந்மாதமுதாஹரேத்தம் ||௧௭|| (ச. சி. அ. ௯) |

பௌதிகோந்மாதஸ்ய ஸாமாந்யலக்ஷணமாஹ– அமர்த்யவாகித்யாதி| அமர்த்யா அமநுஷ்யா அநுசிதா வா வாகாதயோ யஸ்ய ஸ ததா| விக்ரமஃ பராக்ரமஃ, வீர்யஂ ஶக்திஃ, சேஷ்டா ஶாரீரிகீ க்ரியா| ஜ்ஞாநாதிவிஜ்ஞாநபலாதிபிரிதி உபலக்ஷணே ததீயா| ஜ்ஞாநஂ தத்த்வஜ்ஞாநஂ, விஜ்ஞாநஂ ஶில்பாதிஜ்ஞாநஂ; கிஂவா ஜ்ஞாநஂ ஶாஸ்த்ரஜ்ஞாநஂ, விஜ்ஞாநஂ ததர்தநிஶ்சயஃ; ஆதிஶப்தேந ஸ்மத்யாதீநாஂ க்ரஹணஂ, தேஷாஂ பலம்| அநியத இதி ந வாதஜாதிவதாஹாரஜீர்ணாதிகாலவத் காலநியமஃ| நியத இதி பாடே து வக்ஷ்யமாணநியததித்யாதீநாஂ க்ரஹணஂ “தேவக்ரஹாஃ பௌர்ணமாஸ்யாஂ” இத்யாதி| பூதஶப்தேநாத்ர ஸர்வ ஏவ வக்ஷ்யமாணா தேவதயோऽபிதீயந்தே||௧௭||

Adhikarana devajuShTalakShaNam (18) · Śloka 18

ஸந்துஷ்டஃ ஶுசிரதிதிவ்யமால்யகந்தோ நிஸ்தந்த்ரீரவிததஸஂஸ்கதப்ரபாஷீ | தேஜஸ்வீ ஸ்திரநயநோ வரப்ரதாதா ப்ரஹ்மண்யோ பவதி நரஃ ஸ தேவஜுஷ்டஃ ||௧௮|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

தேவஜுஷ்டமாஹ– ஸந்துஷ்ட இத்யாதி| அதிதிவ்யமால்யகந்த இதி அதிமாத்ரோ திவ்யமால்யஸ்யேவ கந்தோ யஸ்ய ஸ ததா| நிஸ்தந்த்ரீஃ அநித்ரஃ| அவிததஂ ஸத்யம்| விதேஹேऽபி “நிஃஸ்வப்நஂ ஸத்யஸஂஸ்கதபாஷிணம்” இதி படிதம்| ப்ரஹ்மண்யோ ப்ராஹ்மணாநுரக்தஃ| தேவஜுஷ்டோ தேவக்ரஹபீடிதஃ| தேவக்ரஹணேந கணமாதகாதயோऽபி க்ராஹ்யாஃ| விதேஹேऽபி பட்யதே “க்ரோதநஃ ஸ்ரஸ்தஸர்வாங்கோ லாலாபேநாவிலாநநஃ| நித்ராலுஃ கம்பநோ மூகோ கணமாதபிரர்திதஃ||” இதி||௧௮||

Adhikarana asurajuShTalakShaNam (19) · Śloka 19

ஸஂஸ்வேதீ த்விஜகுருதேவதோஷவக்தா ஜிஹ்மாக்ஷோ விகதபயோ விமார்கதஷ்டிஃ | ஸந்துஷ்டோ ந பவதி சாந்நபாநஜாதைர்துஷ்டாத்மா பவதி ஸ தேவஶத்ருஜுஷ்டஃ ||௧௯|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

தேவஶத்ருஜுஷ்டமாஹ– ஸஂஸ்வேதீத்யாதி||௧௯||

Adhikarana gandharvAviShTalakShaNam (20) · Śloka 20

ஹஷ்டாத்மா புலிநவநாந்தரோபஸேவீ ஸ்வாசாரஃ ப்ரியபரிகீதகந்தமால்யஃ | நத்யந் வை ப்ரஹஸதி சாரு சால்பஶப்தஂ கந்தர்வக்ரஹபரிபீடிதோ மநுஷ்யஃ ||௨௦|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

கந்தர்வாவிஷ்டமாஹ– ஹஷ்டேத்யாதி| புலிநஂ தோயோஜ்ஜிதஂ தடம், அந்தரஂ மத்யஂ விஶேஷோ வா| ஸ்வாசாரோऽநிந்திதாசாரஃ| ப்ரியேத்யாதி ப்ரியாணி பரி ஸர்வதோ கீதகந்தமால்யாநி யஸ்ய ஸ ததா| நத்யந்நித்யாதி சாரு (யதா பவதி ததா) நத்யந்நல்பஶப்தஂ யதா பவதி ததா ப்ரஹஸதீதி யோஜ்யம்||௨௦||

Adhikarana yakShAviShTalakShaNam (21) · Śloka 21

தாம்ராக்ஷஃ ப்ரியதநுரக்தவஸ்த்ரதாரீ கம்பீரோ த்ருதகதிரல்பவாக்ஸஹிஷ்ணுஃ | தேஜஸ்வீ வததி ச கிஂ ததாமி கஸ்மை யோ யக்ஷக்ரஹபரிபீடிதோ மநுஷ்யஃ ||௨௧|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

யக்ஷாவிஷ்டமாஹ– தாம்ராக்ஷ இத்யாதி| ப்ரியேத்யாதி ப்ரியஂ ஶோபநஂ, தநு ஸூக்ஷ்மஂ ரக்தஂ ச வஸ்த்ரஂ தர்துஂ ஶீலஂ யஸ்ய ஸ ததா||௨௧||

Adhikarana pitRujuShTalakShaNam (22) · Śloka 22

ப்ரேதாநாஂ ஸ திஶதி ஸஂஸ்தரேஷு பிண்டாந் ஶாந்தாத்மா ஜலமபி சாபஸவ்யவஸ்த்ரஃ | மாஂஸேப்ஸுஸ்திலகுடபாயஸாபிகாமஸ்தத்பக்தோ பவதி பிதக்ரஹாபிஜுஷ்டஃ ||௨௨|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

பிதஜுஷ்டமாஹ– ப்ரேதாநாமித்யாதி| ப்ரேதாநாஂ மதபிதணாஂ, ஸம்பந்தமாத்ரவிவக்ஷயா ந சதுர்தீ| திஶதி ததாதி| ஸஂஸ்தரேஷு குஶபத்ராதிரசிதாஸ்தரணேஷு| அபஸவ்யவஸ்த்ரோ வாமோத்தரீயஃ| மாஂஸேப்ஸுரித்யாதி| ஏததபிதாநப்ரயோஜநஂ யஸ்மிந் யஸ்யேச்சா பவதி தஸ்ய தேநைவ பலிர்தாதவ்யஃ; ஏவமந்யத்ராபி த்ரஷ்டவ்யம்| தத்பக்தஃ பிதபக்தஃ||௨௨||

Adhikarana nAgAviShTalakShaNam (23) · Śloka 23

யஸ்தூர்வ்யாஂ ப்ரஸரதி ஸர்பவத் கதாசித் ஸக்கண்யௌ விலிஹதி ஜிஹ்வயா ததைவ | க்ரோதாலுர்குடமதுதுக்தபாயஸேப்ஸுர்ஜ்ஞாதவ்யோ பவதி புஜங்கமேந ஜுஷ்டஃ ||௨௩|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

நாகாவிஷ்டமாஹ– யஸ்த்வித்யாதி| ப்ரஸரதி ஸர்பவதிதி உரஸா கச்சதி| ஸக்கண்யௌ ஓஷ்டப்ராந்தௌ| ஸக்கணீஶப்த ஈகாராந்தோऽப்யஸ்தீத்யுந்நேயம்||௨௩||

Adhikarana rAkShasAviShTalakShaNam (24) · Śloka 24

மாஂஸாஸக்விவிதஸுராவிகாரலிப்ஸுர்நிர்லஜ்ஜோ பஶமதிநிஷ்டுரோऽதிஶூரஃ | க்ரோதாலுர்விபுலபலோ நிஶாவிஹாரீ ஶௌசத்விட் பவதி ஸ ராக்ஷஸைர்கஹீதஃ ||௨௪|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

ராக்ஷஸாவிஷ்டமாஹ– மாஂஸேத்யாதி| நிஶாவிஹாரீ நிஶாயாமேவ ப்ரமணஶீலஃ| ராக்ஷஸஶப்தேந ப்ரஹ்மராக்ஷஸாதயோऽபி க்ராஹ்யாஃ| ததா ராக்ஷஸாநந்தரஂ விதேஹோऽபி படதி– “தேவவிப்ரகுருத்வேஷீ வேதவேதாங்கநிந்தகஃ| ஆத்மபீடாகரோ ஹாஸீ ப்ரஹ்மராக்ஷஸஸேவிதஃ||” இதி||௨௪||

Adhikarana pishAcAviShTalakShaNam (25) · Śloka 25

உத்தஸ்தஃ கஶபருஷோ அசிரப்ரலாபீ துர்கந்தோ பஶமஶுசிஸ்ததாऽதிலோலஃ | பஹ்வாஶீ விஜநவநாந்தரோபஸேவீ வ்யாசேஷ்டந் ப்ரமதி ருதந் பிஶாசஜுஷ்டஃ ||௨௫|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

பிஶாசாவிஷ்டமாஹ– உத்தஸ்த இத்யாதி| உத்தஸ்த ஊர்த்வபாஹுஃ; ‘உத்வஸ்த்ர’ இதி பாடாந்தரஂ ந்யாய்யஂ, விதேஹேऽபி திகம்பரபாடாத்; உத்வஸ்த்ரோ நக்நஃ| பருஷோ ரூக்ஷஃ| லோலஃ ஸர்வஸ்மிந்நந்நே பாநே ச ஸதஷ்ணஃ| ‘லோலுஃ’ இதி பாடாந்தரே ஸ ஏவார்தஃ| வ்யாசேஷ்டந்நிதி விருத்தமாசேஷ்டந்||௨௫||

Adhikarana bhUtonmAdasyAsAdhyalakShaNam (26) · Śloka 26

ஸ்தூலாக்ஷோ த்ருதமடநஃ ஸ பேநலேஹீ நித்ராலுஃ பததி ச கம்பதே ச யோ ஹி | யஶ்சாத்ரித்விரதநகாதிவிச்யுதஃ ஸ்யாத் ஸோऽஸாத்யோ பவதி ததா த்ரயோதஶாப்தே ||௨௬|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

த்ரிவிதஂ ஹி ஹிஂஸாக்ரீடாபூஜார்தஂ க்ரஹா கஹ்ணந்தி| யதுக்தம்– “அஶுசிஂ பிந்நமர்யாதஂ க்ஷதஂ வா யதி வாऽக்ஷதம்| ஹிஂஸ்யுர்ஹிஂஸாவிஹாரார்தஂ ஸத்காரார்தமதாபி ச||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) இதி| தத்ர ஹிஂஸார்தஂ கஹீதோऽஸாத்யோ பவதி, தஸ்ய ஶ்லோகார்தத்வயேந லக்ஷணமாஹ– ஸ்தூலாக்ஷ இத்யாதி| ஸ்தூலாக்ஷோ விகதநேத்ர இதி ஜேஜ்ஜடஃ| த்ருதமடநோ த்ருதகதிஃ, அத ஏவ ‘த்வரிதகதிஃ’ இதி ஜேஜ்ஜடேந படிதம்| யஶ்சேத்யாதி| பர்வதாதிபதிதஃ ஸந் யோ கஹ்யதே ஸோऽப்யஸாத்யஃ, நகோ வக்ஷஃ| ஸர்வ ஏவோந்மாதீ த்ரயோதஶேऽப்தே தேவதாதிகஹீதோऽப்யஸாத்யஃ| விதேஹேऽதிகமப்யஸாத்யலக்ஷணஂ பட்யதே– “மேட்ரப்ரவத்தஃ க்ஷதஜஃ ஸாஸ்ராக்ஷஃ ஸ்ருதநாஸிகஃ| ரூக்ஷஜிஹ்வஃ பூதிகர்போ ஹதவாகதிதுர்பலஃ||” இத்யாதி||௨௬||

Adhikarana devAdInAM grahaNakAlaH (27-28) · Śloka 28

தேவக்ரஹாஃ பௌர்ணமாஸ்யாமஸுராஃ ஸந்த்யயோரபி | கந்தர்வாஃ ப்ராயஶோऽஷ்டம்யாஂ, யக்ஷாஶ்ச ப்ரதிபத்யத ||௨௭|| பித்ர்யாஃ கஷ்ணக்ஷயே ஹிஂஸ்யுஃ, பஞ்சம்யாமபி சோரகாஃ | ரக்ஷாஂஸி ராத்ரௌ, பைஶாசாஶ்சதுர்தஶ்யாஂ விஶந்தி ஹி ||௨௮|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) |

தேவாதீநாஂ க்ரஹணகாலமாஹ– தேவக்ரஹாஃ இத்யாதி| பௌர்ணமாஸ்யாஂ பூர்ணிமாயாம்| கஷ்ணக்ஷயேऽமாவாஸ்யாயாம்| ப்ராயோக்ரஹணாதந்யத்ராபி| தித்யபிதாநப்ரயோஜநஂ லக்ஷணார்தஂ, தத்திதௌ பலிதாநார்தஂ ச||௨௭-௨௮||

Adhikarana AvishatAM devAdInAmanupalabdhau dRuShTAntaH (29-30) · Śloka 30

தர்பணாதீந் யதா சாயா ஶீதோஷ்ணஂ ப்ராணிநோ யதா | ஸ்வமணிஂ பாஸ்கரார்சிஶ்ச யதா தேஹஂ ச தேஹதக் | விஶந்தி ச ந தஶ்யந்தே க்ரஹாஸ்தத்வச்சரீரிணஃ ||௨௯|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) | ப்ரவிஶ்யாஶு ஶரீரஂ ஹி பீடாஂ குர்வந்தி துஃஸஹாம் ||௩௦||

நநு, யதி க்ரஹாவிஷ்டாநாஂ புஂஸாமுந்மாதஃ ஸ்யாத், ததா விஶந்தோ க்ரஹாஃ குதோ ந லக்ஷ்யந்தே? இத்யத ஆஹ– தர்பணாதீநித்யாதி| அஸ்மதாதிதர்ஶநாயோக்யத்வாந்ந தஶ்யந்த இத்யர்தஃ| ஆதிஶப்தேந ப்ரகாரவாசிநாஂ ஜலதைலாதீநாஂ க்ரஹணம்| சாயா ப்ரதிகதிஃ| ஶீதோஷ்ணமிதி கர்தபதஂ, ப்ராணிந இதி கர்மபதம்| ஸ்வமணிமிதி ஸூர்யகாந்தம்| தேஹதக் ஆத்மா, மந இதி ஜேஜ்ஜடஃ| அநேகதஷ்டாந்தப்ரயோஜநஂ ஜேஜ்ஜடலிகிதஂ தச்சாத்ராநுபயுக்தத்வேந விஸ்தரபயாந்ந லிகிதம்| தேவஶப்தேந சாத்ர தேவஸ்யாநுசரா தேவஸதர்மாணோ கஹ்யந்தே, தேவாநாஂ மநுஷ்யஶரீரேணாஶுசிநா ஸம்பந்தாபாவாத்| யதாஹ ஸுஶ்ருதஃ– “ந தே மநுஷ்யைஃ ஸஹ ஸஂவிஶந்தி ந தே மநுஷ்யாந் க்வசிதாவிஶந்தி| யே த்வாவிஶந்தீதி வதந்தி மோஹாத்தே பூதவித்யாவிஷயாதபேதாஃ||” (ஸு. உ. தஂ. அ. ௬௦) இதி||௨௯-௩௦||

Adhikarana grahANAM tIvratapAdiprabhAvavattAkathanam (31-33) · Śloka 33

தபாஂஸி தீவ்ராணி ததைவ தாநஂ வ்ரதாநி தர்மோ நியமஶ்ச ஸத்யம் | குணாஸ்ததாऽஷ்டாவபி தேஷு நித்யா வ்யஸ்தாஃ ஸமஸ்தாஶ்ச யதாப்ரபாவம் ||௩௧|| ந தே மநுஷ்யைஃ ஸஹ ஸஂவிஶந்தி ந வா மநுஷ்யாந் க்வசிதாவிஶந்தி | யே த்வாவிஶந்தீதி வதந்தி மோஹாத்தே பூதவித்யாவிஷயாதபோஹ்யாஃ ||௩௨|| தேஷாஂ க்ரஹாணாஂ பரிசாரகா யே கோடீஸஹஸ்ராயுதபத்மஸங்க்யாஃ | அஸக்வஸாமாஂஸபுஜஃ ஸுபீமா நிஶாவிஹாராஶ்ச ததாऽऽவிஶந்தி ||௩௩||

இதாநீஂ க்ரஹாணாஂ தீவ்ரதபாதி யமாதியுக்தாஂ ப்ரபாவவத்தாஂ ஸுஶ்ருதோக்தேந ஶ்லோகத்ரயேண தர்ஶயிதுமாஹ– தபாஂஸீத்யாதி| தபஸ்தாபநலக்ஷணமுபவாஸாதி, வ்ரதாநி ஶாஸ்த்ரோதிதவிதிநா போஜநாதிநியமநாநி, கர்ம காயவாங்மநஸாஂ ஸுசரிதம்| குணாஸ்ததாஷ்டாவிதி அணிமா ௧, மஹிமா ௨, லகிமா ௩, ப்ராகாம்யஂ ௪, ப்ராகாஶ்யம் ௫, ஈஶித்வஂ ௬, வஶித்வஂ ௭, யத்ர காமாவஸாயித்வஂ ௮, சேதி| அந்யே து– “ஆவேஶஶ்சேதஸோ ஜ்ஞாநமர்தாநாஂ ஶப்தநக்ரியா| தஷ்டிஃ ஶ்ரோத்ரஂ ஸ்மதிஃ காந்திரிஷ்டதஶ்சாப்யதர்ஶநம்||” இத்யஷ்டவிதமைஶ்வர்யமாஹுஃ| தேஷு க்ரஹேஷு ஏதே குணா நித்யாஃ, ந காதாசித்காஃ, வ்யஸ்தா த்வித்ரிசத்வார இத்யாதி; ஸமஸ்தாஃ ஸர்வே; யோ யஸ்ய ப்ரபாவ இதி யதாப்ரபாவஂ; தத்ர வ்யஸ்தா குணா அஸுராதிக்ரஹாணாஂ, ஸமஸ்தா தேவக்ரஹாணாம்| அத தே நியமாதியுக்தாஶ்சேத் கதமஶுசிஂ தேஹமாவிஶந்தி, ந கதஞ்சந, அத ஏவாஹ– நேத்யாதி| தே தேவாதயோ மநுஷ்யைஃ ஸஹ ந விஶந்தி ந ஏகீபவந்தீத்யர்தஃ| ந வா மநுஷ்யாந் மாநுஷதேஹாந், க்வசிதப்யநுப்ரவிஶந்தீத்யர்தஃ| யே புநர்வைத்யா ‘ஆவிஶந்தி’ இதி மோஹாதஜ்ஞாநாத் ப்ரவதந்தி, தே வைத்யா பூதவித்யாவிஷயாத்தஜ்ஜ்ஞாநாதபோஹ்யா அபஸாரணீயாஸ்த்யாஜ்யா இத்யர்தஃ| கே தர்ஹி கஹ்ணந்தீத்யாஹ– தேஷாமிதி தேஷாஂ தேவாதீநாஂ பரிசாரகாஃ ப்ரேஷ்யாஃ, கர்மகரா இத்யர்தஃ| கோட்யஃ ஶதலக்ஷப்ரமாணாஃ, அயுதஂ தஶஸஹஸ்ரம், ஏதேந கோடிக்நஂ ஶதலக்ஷப்ரமாணகுணிதஂ யத் ஸஹஸ்ரஂ தாதஶைஃ தஶபிஃ ஸஹஸ்ரைரத்ராயுதஂ போத்தவ்யஂ; தேஷாஂ பத்மஂ, பத்மஂ சதுர்தஶபிந்துகஂ, ததேவ ஸங்க்யா யேஷாஂ தே ததா| ஸுபீமா அத்யர்தஂ பயாநகாஃ| நிஶாவிஹாரா ராத்ரௌ ப்ரமணஶீலாஃ||௩௧-௩௩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 20

இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாந உந்மாதநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௨௦|| ||௨௦||

இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாமுந்மாதநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௨௦||