அதோபதஂஶநிதாநம் | ஹஸ்தாபிகாதாந்நகதந்தபாதாததாவநாத்ரத்யதிஸேவநாத்வா | யோநிப்ரதோஷாச்ச பவந்தி ஶிஶ்நே பஞ்சோபதஂஶா விவிதாபசாரைஃ ||௧||
View original
अथोपदंशनिदानम् | हस्ताभिघातान्नखदन्तपातादधावनाद्रत्यतिसेवनाद्वा | योनिप्रदोषाच्च भवन्ति शिश्ने पञ्चोपदंशा विविधापचारैः ||१||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
ஸ்தாநப்ரத்யாஸத்தேருபதஂஶநிதாநமாஹ– ஹஸ்தேத்யாதி| நகதந்தபாதாதிதி பலவதநுராகோதயாத் நகதந்தச்சேதஸ்தாநத்வேநாநுக்தேऽபி மேஹநே நகதந்தபாதஃ; யதுக்தஂ காமஶாஸ்த்ரே– “ஶாஸ்த்ரஸ்ய விஷயஸ்தாவத்யாவந்மந்தரஸா நராஃ| ப்ரவத்தே ரதிசக்ரே து ந ஶாஸ்த்ரஂ நாபி ச க்ரமஃ||” (கா. ஸூ. ஸாஂ. அ. ௨) இதி| கலஹாதிவஶாத்வா மேஹநே நகதந்தபாதஃ| அதாவநாதப்ரக்ஷாலநாத்| ரத்யதிஸேவநாதிதி வ்யவாயஸ்யாத்யந்தஸேவநாத்| யோநிப்ரதோஷாதிதி தீர்ககர்கஶரோமாதியோகாத்யோநிதுஷ்டேஃ| ஶிஶ்நே மேஹநே| விவிதாபசாரைரிதி அஶுத்தஸலிலப்ரக்ஷாலநப்ரஹ்மசாரிணீகமநாதிபிஃ| உபதஂஶஸஞ்ஜ்ஞா ச தஂஶநோபாதிமந்தரேணாபி ரூடா போத்தவ்யா| யத்யப்யபிகாதக்ஷதே மேஹநே உபதஂஶ ஆகந்துஃ ஷஷ்டஃ ஸம்பாவ்யதே, ததாऽபி தஸ்ய தோஷலிங்கயுக்ததயா தோஷஜ ஏவாந்தர்பாவஃ||௧||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
வ்ரணத்வஸாமாந்யாத்ஸ்தாநப்ரத்யாஸந்நத்வாதுபதஂஶநிதாநம்| தஸ்ய ஹேதுமாஹ– ஹஸ்தேத்யாதி| நகதந்தபாதாதிதி பலவதநுராகோதயாத்ப்ரபலகாமராகவஶாத் காமிநாஂ மேஹநே தந்தநகபாதோ பவதி| யதுக்தஂ காமஶாஸ்த்ரே– “ஶாஸ்த்ரஸ்ய விஷயஸ்தாவத்யாவந்மந்தரஸா நராஃ| ரதிசக்ரே ப்ரவத்தே ச ந ஶாஸ்த்ரஂ நாபி ச க்ரமஃ||” இதி| கலஹாதிவஶாத்வா மேஹநே நகதந்தபாதஃ| அதாவநாதப்ரக்ஷாலநாத், அத்யுபஸேவநாதிதி வ்யவாயஸ்யாத்யந்தஸேவநாத், யோநிப்ரதோஷாத் அல்பமஹாத்வாரதீர்ககர்கஶரோமஸங்கீர்ணதேஶத்வாதியோநிதோஷாத், ரோகப்ரபதேர்வா யோநிதுஷ்டேஃ| விவிதோபசாரைரிதி க்ஷாரோஷ்ணமலிநாம்பஃப்ரக்ஷாலநப்ரஹ்மசாரிணீகமநாதிபிஃ| பஞ்சோபதஂஶா இதி வாதேந, பித்தேந, ஶோணிதேந, கபேந, ஸந்நிபாதேந; ஏவஂ பஞ்ச| யத்யப்யபிகாதக்ஷதே மேஹநே உபதஂஶ ஆகந்துஃ ஷஷ்டஃ ஸம்பவதி, ததாऽபி தஸ்ய தோஷலிங்கயுக்ததயா தோஷஜ ஏவாந்தர்பாவஃ||௧||