Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

40. vidradhinidānam

Adhikarana vidradhisamprAptiH (1-3) · Śloka 3

અથ વિદ્રધિનિદાનમ્ | ત્વગ્રક્તમાંસમેદાંસિ સન્દૂષ્યાસ્થિસમાશ્રિતાઃ | દોષાઃ શોથં શનૈર્ઘોરં જનયન્ત્યુચ્છ્રિતા ભૃશમ્ ||૧|| મહામૂલં રુજાવન્તં વૃત્તં વાઽપ્યથવાઽઽયતમ્ | સ વિદ્રધિરિતિ ખ્યાતો વિજ્ઞેયઃ ષડ્વિધશ્ચ સઃ ||૨|| પૃથગ્દોષૈઃ સમસ્તૈશ્ચ ક્ષતેનાપ્યસૃજા તથા | ષણ્ણામપિ હિ તેષાં તુ લક્ષણં સમ્પ્રવક્ષ્યતે ||૩|| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

अथ विद्रधिनिदानम् | त्वग्रक्तमांसमेदांसि सन्दूष्यास्थिसमाश्रिताः | दोषाः शोथं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम् ||१|| महामूलं रुजावन्तं वृत्तं वाऽप्यथवाऽऽयतम् | स विद्रधिरिति ख्यातो विज्ञेयः षड्विधश्च सः ||२|| पृथग्दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा | षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं सम्प्रवक्ष्यते ||३|| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

શોથત્વસામાન્યાત્ વિદ્રધિનિદાનમ્| તસ્ય સમ્પ્રાપ્તિમાહ– ત્વગ્રક્તમાંસમેદાંસીત્યાદિ| ઘોરમિત્યન્યેભ્યોઽપિ શોથસમુત્થાનેભ્યો ગ્રન્થ્યાદિભ્ય આશુકારિત્વાદ્દારુણમ્| ઉચ્છ્રિતા ભૃશમિતિ અત્યર્થં વૃદ્ધાઃ| અસ્થિસમાશ્રિતા ઇત્યનેન સ્થાનસંશ્રયોઽભિહિતઃ| ઉચ્છ્રિતા ભૃશમિત્યનેન પ્રકોપ આવિષ્કૃતઃ, એતેનૈવાન્તરીયકતયા ચયપ્રસરાવપ્યાક્ષિપ્તૌ મન્તવ્યૌ| મહામૂલમસ્થ્યાદિસમાશ્રયણાદ્ગમ્ભીરમૂલમ્| રુજાવન્તમિતિ ઉત્પત્તાવેવ રુજાપ્રકર્ષવન્તમ્, અતિશાયને મતુપ્| વૃત્તમિત્યાદિ વૃત્તં વર્તુલમ્| આયતં દીર્ઘમ્| વૃત્તાયતાભ્યાં ગ્રન્થ્યાદિવિલક્ષણતા| વિદ્રધિરિતિ ખ્યાત ઇતિ, ઇતિશબ્દેન નિરુપાધિસઙ્કેતમાત્રા વિદ્રધિસઞ્જ્ઞેતિ દર્શયતિ| ચરકે તુ વિદાહપ્રકર્ષાદ્વિદ્રધિસઞ્જ્ઞા| યદુક્તમ્– “સ વૈ શીઘ્રવિદાહિત્વાદ્વિદ્રધીત્યભિધીયતે|” (ચ. સૂ. અ. ૧૭) ઇતિ||૧-૩||

Adhikarana vAtajavidradhilakShaNam (4) · Śloka 4

કૃષ્ણોઽરુણો વા વિષમો ભૃશમત્યર્થવેદનઃ | ચિત્રોત્થાનપ્રપાકશ્ચ વિદ્રધિર્વાતસમ્ભવઃ ||૪|| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

कृष्णोऽरुणो वा विषमो भृशमत्यर्थवेदनः | चित्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिर्वातसम्भवः ||४|| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

વાતિકમાહ– કૃષ્ણ ઇત્યાદિ| વિષમો ભૃશમિતિ કદાચિદલ્પઃ, કદાચિન્મહાન્| ચિત્રોત્થાનપ્રપાક ઇતિ| ચિત્રૌ નાનાવિધૌ વાયોર્વિષમક્રિયત્વાત્ ઉદ્ગમપ્રપાકૌ યસ્ય સ તથા||૪||

Adhikarana pittajavidradhilakShaNam (5) · Śloka 5

પક્વોદુમ્બરસઙ્કાશઃ શ્યાવો વા જ્વરદાહવાન્ | ક્ષિપ્રોત્થાનપ્રપાકશ્ચ વિદ્રધિઃ પિત્તસમ્ભવઃ ||૫||

View original

पक्वोदुम्बरसङ्काशः श्यावो वा ज्वरदाहवान् | क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिः पित्तसम्भवः ||५||

🔊 Audio coming soon

પૈત્તિકમાહ– પક્વેત્યાદિ| જ્વરદાહાવુત્થાનકાલ એવ, પાકકાલે તુ પ્રકર્ષવન્તૌ તાવિતિ વિશેષઃ||૫||

Adhikarana kaphajavidradhilakShaNam (6) · Śloka 6

શરાવસદૃશઃ પાણ્ડુઃ શીતઃ સ્નિગ્ધોઽલ્પવેદનઃ | ચિરોત્થાનપ્રપાકશ્ચ વિદ્રધિઃ કફસમ્ભવઃ ||૬|| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

शरावसदृशः पाण्डुः शीतः स्निग्धोऽल्पवेदनः | चिरोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिः कफसम्भवः ||६|| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

કફજમાહ– શરાવેત્યાદિ| શરાવસદૃશ ઇતિ મહત્ત્વસૂચનપરમ્||૬||

Adhikarana doShavisheSheNa vidradhInAmAsrAvabhedaH (7) · Śloka 7

તનુપીતસિતાશ્ચૈષામાસ્રાવાઃ ક્રમશઃ સ્મૃતાઃ |૭|

View original

तनुपीतसिताश्चैषामास्रावाः क्रमशः स्मृताः |७|

🔊 Audio coming soon

પાકાનન્તરં સમ્ભૂતાસ્રાવલિઙ્ગમાહ– તનુપીતસિતાશ્ચૈષામિત્યાદિ| ક્રમશ ઇતિ યથાક્રમં; તેન વાતેન તનુઃ, પિત્તેન પીતઃ, કફેન સિતઃ; તનુસ્રાવે વાતાનુરૂપો વર્ણો જ્ઞેયઃ|૭|–

Adhikarana sannipAtajavidradhilakShaNam (7) · Śloka 7

નાનાવર્ણરુજાસ્રાવો ઘાટાલો વિષમો મહાન્ ||૭|| વિષમં પચ્યતે ચાપિ વિદ્રધિઃ સાન્નિપાતિકઃ | (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

नानावर्णरुजास्रावो घाटालो विषमो महान् ||७|| विषमं पच्यते चापि विद्रधिः सान्निपातिकः | (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

સન્નિપાતજમાહ– નાનેત્યાદિ| નાનાવર્ણરુજાસ્રાવ ઇતિ નાનાશબ્દો વર્ણાદિભિઃ પ્રત્યેકમભિસમ્બધ્યતે; નાના બહુવિધા વર્ણાઃ કૃષ્ણપીતશુક્લવર્ણાઃ, રુજાઃ તોદદાહકણ્ડ્વાદિકાઃ, તનુપીતસિતા આસ્રાવાશ્ચ યસ્ય સ તથા| અન્યત્ર શોથે પાકકાલે નાનારુજા, અત્ર તુ સર્વદા| ઘાટાલ ઇતિ ઘાટા અસ્યાસ્તિ સ ઘાટાલ ઇતિ મત્વર્થીયો લચ્, અત્યુચ્છ્રિતાગ્રત્વેન ઘાટાલ ઇવ| વિષમોઽસાધ્યત્વાત્| વિષમં પચ્યતે ઇતિ ચિરાચિરગમ્ભીરોત્તાનોર્ધ્વાનૂર્ધ્વભેદેન વિષમં યથા ભવતિ તથા પચ્યત ઇતિ; વિષમમ્ અસમમ્| નનુ, વિષમપાકિત્વં વાતિકે વિદ્રધાવુક્તં, તથાઽનુપક્રાન્તે ચ શોથે; યથા– “યોઽભ્યુત્થિતોઽલ્પો યદિ વા મહાન્ સ્યાત્ ક્રિયાં વિના પાકમુપૈતિ શોથઃ| વિશાલમૂલો વિષમો વિદગ્ધઃ સ કૃચ્છ્રતાં યાત્યવગાઢદોષઃ||” (સુ. સૂ. અ. ૧૭) ઇતિ| અતઃ સંશયે કથં મિથો ભેદપ્રતીતિઃ? ઉચ્યતે– વાતિકે અપ્રતીકારેણૈવ વિષમપાકિત્વમ્, પ્રતીકારેણૈવ ભેદિતમ્| ઇહ પુનઃ પ્રતીકારેઽપિ વૈષમ્યં; વાતિકે તુ પાકમાત્રવૈષમ્યં, ન તુ ગામ્ભીર્યાદિના; અતો વાતિકઃ સાધ્યઃ||૭||–

Adhikarana AgantuvidradheH samprAptipUrvakaM lakShaNam (8-9) · Śloka 10

તૈસ્તૈર્ભાવૈરભિહતે ક્ષતે વાઽપથ્યકારિણઃ ||૮|| ક્ષતોષ્મા વાયુવિસૃતઃ સરક્તં પિત્તમીરયેત્ | જ્વરસ્તૃષ્ણા ચ દાહશ્ચ જાયતે તસ્ય દેહિનઃ ||૯|| આગન્તુર્વિદ્રધિર્હ્યેષ પિત્તવિદ્રધિલક્ષણઃ |૧૦| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

तैस्तैर्भावैरभिहते क्षते वाऽपथ्यकारिणः ||८|| क्षतोष्मा वायुविसृतः सरक्तं पित्तमीरयेत् | ज्वरस्तृष्णा च दाहश्च जायते तस्य देहिनः ||९|| आगन्तुर्विद्रधिर्ह्येष पित्तविद्रधिलक्षणः |१०| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

અભિઘાતજસ્યાગન્તોઃ સમ્પ્રાપ્તિમાહ– તૈસ્તૈરિત્યાદિ| તૈસ્તૈરિતિ કાષ્ઠલોષ્ટપાષાણાદિભિઃ| અભિહત ઇતિ અસ્રુતરક્તસ્ય મથિતપિચ્ચિતાદેરુપલક્ષણં, ક્ષત ઇતિ સ્રુતરક્તસ્ય છિન્નભિન્નાદેઃ; દ્વયોરભિહતયોરપથ્યકારિણ ઇતિ વિશેષણમ્| ક્ષતોષ્મેતિ ક્ષતશબ્દસ્ય હિંસામાત્રપરિગ્રહાત્ ક્ષતાભિહતયોરપ્યૂષ્મા ક્ષતોષ્મશબ્દેનોચ્યતે| વાયુવિસૃત ઇતિ ક્ષતે રક્તક્ષયાત્ અભિહતે અભિઘાતાદેવ વાતકોપઃ, કુપિતેન વાતેન હેતુભૂતેન વિસૃતઃ પ્રસૃતો વાયુવિસૃતઃ| યદ્યપ્યયં વાતપિત્તરક્તજસ્તથાઽપિ પ્રાગભિઘાતસમ્ભવત્વેનાગન્તુઃ, વાતપિત્તરક્તજાનાં જનકત્વેનૈવ વિલક્ષણાઽસ્ય સમ્પ્રાપ્તિઃ| પિત્તવિદ્રધિલક્ષણ ઇતિ અત્રોક્તજ્વરાદિવ્યતિરિક્તસંસ્થાનવર્ણવેદનાદિપિત્તવિદ્રધિલિઙ્ગયુક્ત ઇત્યર્થઃ||૮-૯||–

Adhikarana raktajavidradhilakShaNam (10) · Śloka 11

કૃષ્ણસ્ફોટાવૃતઃ શ્યાવસ્તીવ્રદાહરુજાકરઃ ||૧૦|| પિત્તવિદ્રધિલિઙ્ગસ્તુ રક્તવિદ્રધિરુચ્યતે |૧૧| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाकरः ||१०|| पित्तविद्रधिलिङ्गस्तु रक्तविद्रधिरुच्यते |११| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

રક્તજમાહ– કૃષ્ણેત્યાદિ| પિત્તવિદ્રધિલિઙ્ગાતિદેશેન લબ્ધાવપિ દાહજ્વરૌ તીવ્રતાવિશેષાર્થમુક્તૌ| શ્યાવ ઇતિ પિત્તવિદ્રધિલિઙ્ગાતિદેશેન પ્રસક્તસ્ય પક્વોદુમ્બરસઙ્કાશસ્યાપવાદઃ| ભોજપ્રભૃતયસ્તુ ધાતુરક્તજં વિદ્રધિં પરિત્યજ્ય મક્કલ્લસઞ્જ્ઞયાઽઽર્તવલક્ષણરક્તજં પઠન્તિ| તેષાં મતે આર્તવજેન સહ ષડ્વિદ્રધયઃ, સુશ્રુતે તુ ધાતુરક્તજોઽપિ તથા મક્કલ્લસઞ્જ્ઞકોઽપિ વિદ્રધિઃ સામાન્યેન રક્તજ એવેતિ ષડ્વિદ્રધય ઇતિ બોદ્ધવ્યમ્||૧૦||–

Adhikarana AbhyantaravidradhilakShaNam, AbhyantaravidradheradhiShThAnavisheSheNa visheShali~ggAni ca (11-16) · Śloka 16

પૃથક્ સમ્ભૂય વા દોષાઃ કુપિતા ગુલ્મરૂપિણમ્ ||૧૧|| વલ્મીકવત્ સમુન્નદ્ધમન્તઃ કુર્વન્તિ વિદ્રધિમ્ | ગુદે બસ્તિમુખે નાભ્યાં કુક્ષૌ વઙ્ક્ષણયોસ્તથા ||૧૨|| વૃક્કયોઃ પ્લીહ્નિ યકૃતિ હૃદિ વા ક્લોમ્નિ વાઽપ્યથ | તેષામુક્તાનિ લિઙ્ગાનિ બાહ્યવિદ્રધિલક્ષણૈઃ ||૧૩|| અધિષ્ઠાનવિશેષેણ લિઙ્ગં શૃણુ વિશેષતઃ | ગુદે વાતનિરોધશ્ચ બસ્તૌ કૃચ્છ્રાલ્પમૂત્રતા ||૧૪|| નાભ્યાં હિક્કા તથાઽઽટોપઃ કુક્ષૌ મારુતકોપનમ્ | કટીપૃષ્ઠગ્રહસ્તીવ્રો વઙ્ક્ષણોત્થે તુ વિદ્રધૌ ||૧૫|| વૃક્કયોઃ પાર્શ્વસઙ્કોચઃ પ્લીહ્ન્યુચ્છ્વાસાવરોધનમ્ | સર્વાઙ્ગપ્રગ્રહસ્તીવ્રો હૃદિ કાસશ્ચ જાયતે | શ્વાસો યકૃતિ હિક્કા ચ ક્લોમ્નિ પેપીયતે પયઃ ||૧૬|| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

पृथक् सम्भूय वा दोषाः कुपिता गुल्मरूपिणम् ||११|| वल्मीकवत् समुन्नद्धमन्तः कुर्वन्ति विद्रधिम् | गुदे बस्तिमुखे नाभ्यां कुक्षौ वङ्क्षणयोस्तथा ||१२|| वृक्कयोः प्लीह्नि यकृति हृदि वा क्लोम्नि वाऽप्यथ | तेषामुक्तानि लिङ्गानि बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||१३|| अधिष्ठानविशेषेण लिङ्गं शृणु विशेषतः | गुदे वातनिरोधश्च बस्तौ कृच्छ्राल्पमूत्रता ||१४|| नाभ्यां हिक्का तथाऽऽटोपः कुक्षौ मारुतकोपनम् | कटीपृष्ठग्रहस्तीव्रो वङ्क्षणोत्थे तु विद्रधौ ||१५|| वृक्कयोः पार्श्वसङ्कोचः प्लीह्न्युच्छ्वासावरोधनम् | सर्वाङ्गप्रग्रहस्तीव्रो हृदि कासश्च जायते | श्वासो यकृति हिक्का च क्लोम्नि पेपीयते पयः ||१६|| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

અધિષ્ઠાનવિશેષેણ લિઙ્ગવિશેષં સાધ્યતામસાધ્યતાં ચ પ્રતિપાદયિતુમાભ્યન્તરવિદ્રધિમાહ– પૃથગિત્યાદિ| ઇયમધિકવિધાનાર્થમુક્તાઽપિ સમ્પ્રાપ્તિર્વિદ્રધેઃ પુનરુચ્યતે| આભ્યન્તરસ્ય રક્તજસ્ય તથાઽઽગન્તોશ્ચ વિદ્રધેર્દોષેણ વ્યપદેશાદિયમેવ તત્રાપિ સમ્પ્રાપ્તિર્જ્ઞેયેતિ કશ્ચિત્| બાહ્યાગન્તુવદાભ્યન્તરાગન્તુસમ્પ્રાપ્તિરિત્યર્થઃ| ક્ષતજસ્યાભ્યન્તરાભાવાન્ન નિર્દિષ્ટઃ ક્ષતજ ઇતિ તુ જેજ્જટઃ| ગુલ્મરૂપિણમિતિ ગુલ્મવત્ સંહતમ્| એતદાભ્યન્તરવિદ્રધીનાં સામાન્યરૂપં; વિશેષલક્ષણં તુ બાહ્યવિદ્રધિલક્ષણૈરેવ જ્ઞેયમ્| વલ્મીકવત્ સમુન્નદ્ધં સમન્તાદુન્નતમ્; એતદપિ પચ્યમાનાવસ્થાયાં સર્વેષાં સમાનમ્| બસ્તિમુખ ઇતિ બસ્તિમુખ એવ, વિદ્રધ્યાધારભૂતમાંસાદિસમ્ભવાત્; ન બસ્તૌ, તસ્ય તનુત્વાત્| આટોપો રુજાપૂર્વકક્ષોભઃ| મારુતકોપનમિતિ માર્ગાવરોધાદ્વાયોઃ કોપઃ| વૃક્કયોરિતિ વૃક્કમગ્રમાંસમ્| સર્વાઙ્ગપ્રગ્રહઃ પ્રત્યઙ્ગવ્યથા, સર્વસિરાધિષ્ઠાનત્વાત્ હૃદયસ્ય| ક્લોમ્નીતિ ક્લોમ વૃક્કાદૂર્ધ્વં પિપાસાસ્થાનમ્| પેપીયતે પયઃ ઇતિ પુનઃ પુનર્જલં પાતુમિચ્છતીત્યર્થઃ||૧૧-૧૬||

Adhikarana vidradhInAM srAvanirgamamArgaH (17) · Śloka 17

નાભેરુપરિજાઃ પક્વા યાન્ત્યૂર્ધ્વમિતરે ત્વધઃ |૧૭| (સુ. નિ. અ. ૯) |

View original

नाभेरुपरिजाः पक्वा यान्त्यूर्ध्वमितरे त्वधः |१७| (सु. नि. अ. ९) |

🔊 Audio coming soon

સ્રાવનિર્ગમમાર્ગમાહ– નાભેરિત્યાદિ| ઉપરિજા વૃક્કપ્લીહાદિજાઃ| યાન્તિ સ્રવન્તિ| નાભિજસ્તૂભયમાર્ગસ્રાવી, ઊર્ધ્વાધઃસ્રાવશ્ચ તથાગતિત્વાત્ વાતસ્ય| યદાહ હારીતઃ– “ઊર્ધ્વં પ્રભિન્નેષુ મુખાન્નરાણાં પ્રવર્તતેઽસૃક્સહિતોઽપિ પૂયઃ| અધઃપ્રભિન્નેષુ ચ પાયુમાર્ગાત્, દ્વાભ્યાં પ્રવૃત્તિસ્ત્વિહ નાભિજેષુ||” ઇતિ| ઇતર ઇતિ નાભિબસ્તિવઙ્ક્ષણજાઃ|૧૭|–

Adhikarana vidradheH sAdhyAsAdhyavicAraH (17-20) · Śloka 20

અધઃસ્રુતેષુ જીવેત્તુ સ્રુતેષૂર્ધ્વં ન જીવતિ ||૧૭|| હૃન્નાભિબસ્તિવર્જ્યા યે તેષુ ભિન્નેષુ બાહ્યતઃ | જીવેત્ કદાચિત્ પુરુષો નેતરેષુ કદાચન ||૧૮|| (સુ. નિ. અ. ૯) | સાધ્યા વિદ્રધયઃ પઞ્ચ વિવર્જ્યઃ સાન્નિપાતિકઃ | આમપક્વવિદગ્ધત્વં તેષાં શોથવદાદિશેત્ ||૧૯|| (વા. નિ. અ. ૧૧) | આધ્માતં બદ્ધનિષ્યન્દં છર્દિહિક્કાતૃષાન્વિતમ્ | રુજાશ્વાસસમાયુક્તં વિદ્રધિર્નાશયેન્નરમ્ ||૨૦|| (સુ. સૂ. અ. ૩૩) |

View original

अधःस्रुतेषु जीवेत्तु स्रुतेषूर्ध्वं न जीवति ||१७|| हृन्नाभिबस्तिवर्ज्या ये तेषु भिन्नेषु बाह्यतः | जीवेत् कदाचित् पुरुषो नेतरेषु कदाचन ||१८|| (सु. नि. अ. ९) | साध्या विद्रधयः पञ्च विवर्ज्यः सान्निपातिकः | आमपक्वविदग्धत्वं तेषां शोथवदादिशेत् ||१९|| (वा. नि. अ. ११) | आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृषान्वितम् | रुजाश्वाससमायुक्तं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ||२०|| (सु. सू. अ. ३३) |

🔊 Audio coming soon

સાધ્યત્વાદિકમાહ– અધ ઇત્યાદિ| અધઃસ્રુતેષ્વિતિ સ્વયમેવ યદા નાભ્યાદિજા ભિન્ના અધઃ સ્રવન્તિ તદા જીવતિ| સ્રુતેષૂર્ધ્વં ન જીવતીતિ ઊર્ધ્વં પૂયસ્યાસમ્યઙ્નિર્ગમાન્ન જીવનમ્| હૃન્નાભિબસ્તિવર્જ્યા ઇતિ પ્લીહક્લોમાદિજાઃ| ભિન્નેષુ બાહ્યત ઇતિ વૈદ્યવ્યાપારેણ ભિન્નેષુ; અન્યે મર્માદ્યાશયજેષુ સ્વયમેવ ભિન્નેષ્વિતિ વ્યાચક્ષતે, અન્તર્ભિન્નેષ્વપ્યધઃસ્રાવિષુ જીવનોક્તેઃ| નેતરેષ્વિતિ હૃન્નાભિબસ્તિજેષુ ભિન્નેષુ તેષાં મર્મત્વાદ્ બાહ્યા આભ્યન્તરા વા વર્જ્યાઃ| કદાચનેતિ પાકે અપાકે વા| તથા ચ ભોજઃ– “અસાધ્યો મર્મજો જ્ઞેયઃ પક્વોઽપક્વશ્ચ વિદ્રધિઃ| સન્નિપાતોત્થિતોઽપ્યેવં પક્વ એવ તુ બસ્તિજઃ|| ત્વગ્જો નાભેરધો યશ્ચ સાધ્યો મર્મસમીપજઃ| અપક્વશ્ચૈવ પક્વશ્ચ સાધ્યો નોપરિ નાભિજઃ||” ઇતિ| અત્ર મર્મજશબ્દેન હૃદયનાભિજાવુચ્યેતે| બદ્ધનિષ્યન્દમિતિ બદ્ધમૂત્રમ્| એતદ્બસ્તિજે પ્રાયઃ||૧૭-૨૦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 40

ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને વિદ્રધિનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૪૦||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने विद्रधिनिदानं समाप्तम् ||४०||

🔊 Audio coming soon

ઇતિ શ્રીકણ્ઠદત્તકૃતાયાં મધુકોશવ્યાખ્યાયાં વિદ્રધિનિદાનં સમાપ્તમ્||૪૦||

40. vidradhinidānam — Madhava Nidana | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi