அத வித்ரதிநிதாநம் | த்வக்ரக்தமாஂஸமேதாஂஸி ஸந்தூஷ்யாஸ்திஸமாஶ்ரிதாஃ | தோஷாஃ ஶோதஂ ஶநைர்கோரஂ ஜநயந்த்யுச்ச்ரிதா பஶம் ||௧|| மஹாமூலஂ ருஜாவந்தஂ வத்தஂ வாऽப்யதவாऽऽயதம் | ஸ வித்ரதிரிதி க்யாதோ விஜ்ஞேயஃ ஷட்விதஶ்ச ஸஃ ||௨|| பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச க்ஷதேநாப்யஸஜா ததா | ஷண்ணாமபி ஹி தேஷாஂ து லக்ஷணஂ ஸம்ப்ரவக்ஷ்யதே ||௩|| (ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
अथ विद्रधिनिदानम् | त्वग्रक्तमांसमेदांसि सन्दूष्यास्थिसमाश्रिताः | दोषाः शोथं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम् ||१|| महामूलं रुजावन्तं वृत्तं वाऽप्यथवाऽऽयतम् | स विद्रधिरिति ख्यातो विज्ञेयः षड्विधश्च सः ||२|| पृथग्दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा | षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं सम्प्रवक्ष्यते ||३|| (सु. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
மதுகோஶ வ்யாக்யா (விஜயரக்ஷித, ஶ்ரீகண்டதத்த கத)
ஶோதத்வஸாமாந்யாத் வித்ரதிநிதாநம்| தஸ்ய ஸம்ப்ராப்திமாஹ– த்வக்ரக்தமாஂஸமேதாஂஸீத்யாதி| கோரமித்யந்யேப்யோऽபி ஶோதஸமுத்தாநேப்யோ க்ரந்த்யாதிப்ய ஆஶுகாரித்வாத்தாருணம்| உச்ச்ரிதா பஶமிதி அத்யர்தஂ வத்தாஃ| அஸ்திஸமாஶ்ரிதா இத்யநேந ஸ்தாநஸஂஶ்ரயோऽபிஹிதஃ| உச்ச்ரிதா பஶமித்யநேந ப்ரகோப ஆவிஷ்கதஃ, ஏதேநைவாந்தரீயகதயா சயப்ரஸராவப்யாக்ஷிப்தௌ மந்தவ்யௌ| மஹாமூலமஸ்த்யாதிஸமாஶ்ரயணாத்கம்பீரமூலம்| ருஜாவந்தமிதி உத்பத்தாவேவ ருஜாப்ரகர்ஷவந்தம், அதிஶாயநே மதுப்| வத்தமித்யாதி வத்தஂ வர்துலம்| ஆயதஂ தீர்கம்| வத்தாயதாப்யாஂ க்ரந்த்யாதிவிலக்ஷணதா| வித்ரதிரிதி க்யாத இதி, இதிஶப்தேந நிருபாதிஸங்கேதமாத்ரா வித்ரதிஸஞ்ஜ்ஞேதி தர்ஶயதி| சரகே து விதாஹப்ரகர்ஷாத்வித்ரதிஸஞ்ஜ்ஞா| யதுக்தம்– “ஸ வை ஶீக்ரவிதாஹித்வாத்வித்ரதீத்யபிதீயதே|” (ச. ஸூ. அ. ௧௭) இதி||௧-௩||
ஆதங்கதர்பண வ்யாக்யா (வாசஸ்பதி வைத்ய கத)
ஶோதஸாமாந்யாத்வித்ரதிநிதாநம்| தஸ்ய ஸம்ப்ராப்திமாஹ– த்வகித்யாதி| கோரமந்யேப்யஃ ஶோதஸமுத்தாநேப்யோ க்ரந்த்யாதிப்யஃ ஆஶுகாரித்வாத்தாருணம்| உச்ச்ரிதா பஶமிதி அத்யர்தஂ வத்தாஃ, அஸ்திஸமாஶ்ரிதா இதி ஸ்தாநஸஂஶ்ரயோऽர்தோऽபிஹிதஃ| உச்ச்ரிதா பஶமித்யநேந ப்ரகோப ஆவிஷ்கதஃ| மஹாமூலம் அஸ்த்யாதிஸமாஶ்ரயணாத் கம்பீரமூலம்| ருஜாவந்தமுத்பத்தாவேவ ருஜாப்ரகர்ஷவந்தம்| வத்தஂ வர்துலஂ, ஆயதஂ தீர்கஂ வத்தத்வாயதத்வாப்யாஂ க்ரந்த்யாதிவிலக்ஷணதா கதிதா, வித்ரதிரிதி க்யாத இதி| இதிஶப்தேந நிருபாதிஸங்கேதமாத்ரா வித்ரதிரிதி ஸஞ்ஜ்ஞேதி தர்ஶயதி, சரகே து விதாஹப்ரகர்ஷாத்வித்ரதிஸஞ்ஜ்ஞா| யதுக்தம்– “ஸர்வைஃ ஶீக்ரவிதாஹித்வாத்வித்ரதீதி நிரூப்யதே|” இதி| ஸ ஷட்ப்ரகாரஃ; த்ரிபிர்தோஷைஸ்த்ரயஃ, ஸந்நிபாதேநைகஃ, க்ஷதேநைகஃ, அஸஜாऽப்யேக இதி ஷட்| ஷண்ணாமபி லக்ஷணஂ கத்யதே||௧-௩||