Adhikarana vidradhisamprAptiH (1-3) · Śloka 3
அத வித்ரதிநிதாநம் |
த்வக்ரக்தமாஂஸமேதாஂஸி ஸந்தூஷ்யாஸ்திஸமாஶ்ரிதாஃ |
தோஷாஃ ஶோதஂ ஶநைர்கோரஂ ஜநயந்த்யுச்ச்ரிதா பஶம் ||௧||
மஹாமூலஂ ருஜாவந்தஂ வத்தஂ வாऽப்யதவாऽऽயதம் |
ஸ வித்ரதிரிதி க்யாதோ விஜ்ஞேயஃ ஷட்விதஶ்ச ஸஃ ||௨||
பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச க்ஷதேநாப்யஸஜா ததா |
ஷண்ணாமபி ஹி தேஷாஂ து லக்ஷணஂ ஸம்ப்ரவக்ஷ்யதே ||௩||
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
अथ विद्रधिनिदानम् |
त्वग्रक्तमांसमेदांसि सन्दूष्यास्थिसमाश्रिताः |
दोषाः शोथं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम् ||१||
महामूलं रुजावन्तं वृत्तं वाऽप्यथवाऽऽयतम् |
स विद्रधिरिति ख्यातो विज्ञेयः षड्विधश्च सः ||२||
पृथग्दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा |
षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं सम्प्रवक्ष्यते ||३||
(सु. नि. अ. ९) |
ஶோதத்வஸாமாந்யாத் வித்ரதிநிதாநம்| தஸ்ய ஸம்ப்ராப்திமாஹ– த்வக்ரக்தமாஂஸமேதாஂஸீத்யாதி| கோரமித்யந்யேப்யோऽபி ஶோதஸமுத்தாநேப்யோ க்ரந்த்யாதிப்ய ஆஶுகாரித்வாத்தாருணம்| உச்ச்ரிதா பஶமிதி அத்யர்தஂ வத்தாஃ| அஸ்திஸமாஶ்ரிதா இத்யநேந ஸ்தாநஸஂஶ்ரயோऽபிஹிதஃ| உச்ச்ரிதா பஶமித்யநேந ப்ரகோப ஆவிஷ்கதஃ, ஏதேநைவாந்தரீயகதயா சயப்ரஸராவப்யாக்ஷிப்தௌ மந்தவ்யௌ| மஹாமூலமஸ்த்யாதிஸமாஶ்ரயணாத்கம்பீரமூலம்| ருஜாவந்தமிதி உத்பத்தாவேவ ருஜாப்ரகர்ஷவந்தம், அதிஶாயநே மதுப்| வத்தமித்யாதி வத்தஂ வர்துலம்| ஆயதஂ தீர்கம்| வத்தாயதாப்யாஂ க்ரந்த்யாதிவிலக்ஷணதா| வித்ரதிரிதி க்யாத இதி, இதிஶப்தேந நிருபாதிஸங்கேதமாத்ரா வித்ரதிஸஞ்ஜ்ஞேதி தர்ஶயதி| சரகே து விதாஹப்ரகர்ஷாத்வித்ரதிஸஞ்ஜ்ஞா| யதுக்தம்– “ஸ வை ஶீக்ரவிதாஹித்வாத்வித்ரதீத்யபிதீயதே|” (ச. ஸூ. அ. ௧௭) இதி||௧-௩||
Adhikarana vAtajavidradhilakShaNam (4) · Śloka 4
கஷ்ணோऽருணோ வா விஷமோ பஶமத்யர்தவேதநஃ |
சித்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிர்வாதஸம்பவஃ ||௪||
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
कृष्णोऽरुणो वा विषमो भृशमत्यर्थवेदनः |
चित्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिर्वातसम्भवः ||४||
(सु. नि. अ. ९) |
வாதிகமாஹ– கஷ்ண இத்யாதி| விஷமோ பஶமிதி கதாசிதல்பஃ, கதாசிந்மஹாந்| சித்ரோத்தாநப்ரபாக இதி| சித்ரௌ நாநாவிதௌ வாயோர்விஷமக்ரியத்வாத் உத்கமப்ரபாகௌ யஸ்ய ஸ ததா||௪||
Adhikarana pittajavidradhilakShaNam (5) · Śloka 5
பக்வோதும்பரஸங்காஶஃ ஶ்யாவோ வா ஜ்வரதாஹவாந் |
க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிஃ பித்தஸம்பவஃ ||௫||
View original
पक्वोदुम्बरसङ्काशः श्यावो वा ज्वरदाहवान् |
क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिः पित्तसम्भवः ||५||
பைத்திகமாஹ– பக்வேத்யாதி| ஜ்வரதாஹாவுத்தாநகால ஏவ, பாககாலே து ப்ரகர்ஷவந்தௌ தாவிதி விஶேஷஃ||௫||
Adhikarana kaphajavidradhilakShaNam (6) · Śloka 6
ஶராவஸதஶஃ பாண்டுஃ ஶீதஃ ஸ்நிக்தோऽல்பவேதநஃ |
சிரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிஃ கபஸம்பவஃ ||௬||
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
शरावसदृशः पाण्डुः शीतः स्निग्धोऽल्पवेदनः |
चिरोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिः कफसम्भवः ||६||
(सु. नि. अ. ९) |
கபஜமாஹ– ஶராவேத்யாதி| ஶராவஸதஶ இதி மஹத்த்வஸூசநபரம்||௬||
Adhikarana doShavisheSheNa vidradhInAmAsrAvabhedaH (7) · Śloka 7
தநுபீதஸிதாஶ்சைஷாமாஸ்ராவாஃ க்ரமஶஃ ஸ்மதாஃ |௭|
View original
तनुपीतसिताश्चैषामास्रावाः क्रमशः स्मृताः |७|
பாகாநந்தரஂ ஸம்பூதாஸ்ராவலிங்கமாஹ– தநுபீதஸிதாஶ்சைஷாமித்யாதி| க்ரமஶ இதி யதாக்ரமஂ; தேந வாதேந தநுஃ, பித்தேந பீதஃ, கபேந ஸிதஃ; தநுஸ்ராவே வாதாநுரூபோ வர்ணோ ஜ்ஞேயஃ|௭|–
Adhikarana sannipAtajavidradhilakShaNam (7) · Śloka 7
நாநாவர்ணருஜாஸ்ராவோ காடாலோ விஷமோ மஹாந் ||௭||
விஷமஂ பச்யதே சாபி வித்ரதிஃ ஸாந்நிபாதிகஃ |
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
नानावर्णरुजास्रावो घाटालो विषमो महान् ||७||
विषमं पच्यते चापि विद्रधिः सान्निपातिकः |
(सु. नि. अ. ९) |
ஸந்நிபாதஜமாஹ– நாநேத்யாதி| நாநாவர்ணருஜாஸ்ராவ இதி நாநாஶப்தோ வர்ணாதிபிஃ ப்ரத்யேகமபிஸம்பத்யதே; நாநா பஹுவிதா வர்ணாஃ கஷ்ணபீதஶுக்லவர்ணாஃ, ருஜாஃ தோததாஹகண்ட்வாதிகாஃ, தநுபீதஸிதா ஆஸ்ராவாஶ்ச யஸ்ய ஸ ததா| அந்யத்ர ஶோதே பாககாலே நாநாருஜா, அத்ர து ஸர்வதா| காடால இதி காடா அஸ்யாஸ்தி ஸ காடால இதி மத்வர்தீயோ லச், அத்யுச்ச்ரிதாக்ரத்வேந காடால இவ| விஷமோऽஸாத்யத்வாத்| விஷமஂ பச்யதே இதி சிராசிரகம்பீரோத்தாநோர்த்வாநூர்த்வபேதேந விஷமஂ யதா பவதி ததா பச்யத இதி; விஷமம் அஸமம்| நநு, விஷமபாகித்வஂ வாதிகே வித்ரதாவுக்தஂ, ததாऽநுபக்ராந்தே ச ஶோதே; யதா– “யோऽப்யுத்திதோऽல்போ யதி வா மஹாந் ஸ்யாத் க்ரியாஂ விநா பாகமுபைதி ஶோதஃ| விஶாலமூலோ விஷமோ விதக்தஃ ஸ கச்ச்ரதாஂ யாத்யவகாடதோஷஃ||” (ஸு. ஸூ. அ. ௧௭) இதி| அதஃ ஸஂஶயே கதஂ மிதோ பேதப்ரதீதிஃ? உச்யதே– வாதிகே அப்ரதீகாரேணைவ விஷமபாகித்வம், ப்ரதீகாரேணைவ பேதிதம்| இஹ புநஃ ப்ரதீகாரேऽபி வைஷம்யஂ; வாதிகே து பாகமாத்ரவைஷம்யஂ, ந து காம்பீர்யாதிநா; அதோ வாதிகஃ ஸாத்யஃ||௭||–
Adhikarana AgantuvidradheH samprAptipUrvakaM lakShaNam (8-9) · Śloka 10
தைஸ்தைர்பாவைரபிஹதே க்ஷதே வாऽபத்யகாரிணஃ ||௮||
க்ஷதோஷ்மா வாயுவிஸதஃ ஸரக்தஂ பித்தமீரயேத் |
ஜ்வரஸ்தஷ்ணா ச தாஹஶ்ச ஜாயதே தஸ்ய தேஹிநஃ ||௯||
ஆகந்துர்வித்ரதிர்ஹ்யேஷ பித்தவித்ரதிலக்ஷணஃ |௧௦|
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
तैस्तैर्भावैरभिहते क्षते वाऽपथ्यकारिणः ||८||
क्षतोष्मा वायुविसृतः सरक्तं पित्तमीरयेत् |
ज्वरस्तृष्णा च दाहश्च जायते तस्य देहिनः ||९||
आगन्तुर्विद्रधिर्ह्येष पित्तविद्रधिलक्षणः |१०|
(सु. नि. अ. ९) |
அபிகாதஜஸ்யாகந்தோஃ ஸம்ப்ராப்திமாஹ– தைஸ்தைரித்யாதி| தைஸ்தைரிதி காஷ்டலோஷ்டபாஷாணாதிபிஃ| அபிஹத இதி அஸ்ருதரக்தஸ்ய மதிதபிச்சிதாதேருபலக்ஷணஂ, க்ஷத இதி ஸ்ருதரக்தஸ்ய சிந்நபிந்நாதேஃ; த்வயோரபிஹதயோரபத்யகாரிண இதி விஶேஷணம்| க்ஷதோஷ்மேதி க்ஷதஶப்தஸ்ய ஹிஂஸாமாத்ரபரிக்ரஹாத் க்ஷதாபிஹதயோரப்யூஷ்மா க்ஷதோஷ்மஶப்தேநோச்யதே| வாயுவிஸத இதி க்ஷதே ரக்தக்ஷயாத் அபிஹதே அபிகாதாதேவ வாதகோபஃ, குபிதேந வாதேந ஹேதுபூதேந விஸதஃ ப்ரஸதோ வாயுவிஸதஃ| யத்யப்யயஂ வாதபித்தரக்தஜஸ்ததாऽபி ப்ராகபிகாதஸம்பவத்வேநாகந்துஃ, வாதபித்தரக்தஜாநாஂ ஜநகத்வேநைவ விலக்ஷணாऽஸ்ய ஸம்ப்ராப்திஃ| பித்தவித்ரதிலக்ஷண இதி அத்ரோக்தஜ்வராதிவ்யதிரிக்தஸஂஸ்தாநவர்ணவேதநாதிபித்தவித்ரதிலிங்கயுக்த இத்யர்தஃ||௮-௯||–
Adhikarana raktajavidradhilakShaNam (10) · Śloka 11
கஷ்ணஸ்போடாவதஃ ஶ்யாவஸ்தீவ்ரதாஹருஜாகரஃ ||௧௦||
பித்தவித்ரதிலிங்கஸ்து ரக்தவித்ரதிருச்யதே |௧௧|
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाकरः ||१०||
पित्तविद्रधिलिङ्गस्तु रक्तविद्रधिरुच्यते |११|
(सु. नि. अ. ९) |
ரக்தஜமாஹ– கஷ்ணேத்யாதி| பித்தவித்ரதிலிங்காதிதேஶேந லப்தாவபி தாஹஜ்வரௌ தீவ்ரதாவிஶேஷார்தமுக்தௌ| ஶ்யாவ இதி பித்தவித்ரதிலிங்காதிதேஶேந ப்ரஸக்தஸ்ய பக்வோதும்பரஸங்காஶஸ்யாபவாதஃ| போஜப்ரபதயஸ்து தாதுரக்தஜஂ வித்ரதிஂ பரித்யஜ்ய மக்கல்லஸஞ்ஜ்ஞயாऽऽர்தவலக்ஷணரக்தஜஂ படந்தி| தேஷாஂ மதே ஆர்தவஜேந ஸஹ ஷட்வித்ரதயஃ, ஸுஶ்ருதே து தாதுரக்தஜோऽபி ததா மக்கல்லஸஞ்ஜ்ஞகோऽபி வித்ரதிஃ ஸாமாந்யேந ரக்தஜ ஏவேதி ஷட்வித்ரதய இதி போத்தவ்யம்||௧௦||–
Adhikarana AbhyantaravidradhilakShaNam, AbhyantaravidradheradhiShThAnavisheSheNa visheShali~ggAni ca (11-16) · Śloka 16
பதக் ஸம்பூய வா தோஷாஃ குபிதா குல்மரூபிணம் ||௧௧||
வல்மீகவத் ஸமுந்நத்தமந்தஃ குர்வந்தி வித்ரதிம் |
குதே பஸ்திமுகே நாப்யாஂ குக்ஷௌ வங்க்ஷணயோஸ்ததா ||௧௨||
வக்கயோஃ ப்லீஹ்நி யகதி ஹதி வா க்லோம்நி வாऽப்யத |
தேஷாமுக்தாநி லிங்காநி பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணைஃ ||௧௩||
அதிஷ்டாநவிஶேஷேண லிங்கஂ ஶணு விஶேஷதஃ |
குதே வாதநிரோதஶ்ச பஸ்தௌ கச்ச்ரால்பமூத்ரதா ||௧௪||
நாப்யாஂ ஹிக்கா ததாऽऽடோபஃ குக்ஷௌ மாருதகோபநம் |
கடீபஷ்டக்ரஹஸ்தீவ்ரோ வங்க்ஷணோத்தே து வித்ரதௌ ||௧௫||
வக்கயோஃ பார்ஶ்வஸங்கோசஃ ப்லீஹ்ந்யுச்ச்வாஸாவரோதநம் |
ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹஸ்தீவ்ரோ ஹதி காஸஶ்ச ஜாயதே |
ஶ்வாஸோ யகதி ஹிக்கா ச க்லோம்நி பேபீயதே பயஃ ||௧௬||
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
पृथक् सम्भूय वा दोषाः कुपिता गुल्मरूपिणम् ||११||
वल्मीकवत् समुन्नद्धमन्तः कुर्वन्ति विद्रधिम् |
गुदे बस्तिमुखे नाभ्यां कुक्षौ वङ्क्षणयोस्तथा ||१२||
वृक्कयोः प्लीह्नि यकृति हृदि वा क्लोम्नि वाऽप्यथ |
तेषामुक्तानि लिङ्गानि बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||१३||
अधिष्ठानविशेषेण लिङ्गं शृणु विशेषतः |
गुदे वातनिरोधश्च बस्तौ कृच्छ्राल्पमूत्रता ||१४||
नाभ्यां हिक्का तथाऽऽटोपः कुक्षौ मारुतकोपनम् |
कटीपृष्ठग्रहस्तीव्रो वङ्क्षणोत्थे तु विद्रधौ ||१५||
वृक्कयोः पार्श्वसङ्कोचः प्लीह्न्युच्छ्वासावरोधनम् |
सर्वाङ्गप्रग्रहस्तीव्रो हृदि कासश्च जायते |
श्वासो यकृति हिक्का च क्लोम्नि पेपीयते पयः ||१६||
(सु. नि. अ. ९) |
அதிஷ்டாநவிஶேஷேண லிங்கவிஶேஷஂ ஸாத்யதாமஸாத்யதாஂ ச ப்ரதிபாதயிதுமாப்யந்தரவித்ரதிமாஹ– பதகித்யாதி| இயமதிகவிதாநார்தமுக்தாऽபி ஸம்ப்ராப்திர்வித்ரதேஃ புநருச்யதே| ஆப்யந்தரஸ்ய ரக்தஜஸ்ய ததாऽऽகந்தோஶ்ச வித்ரதேர்தோஷேண வ்யபதேஶாதியமேவ தத்ராபி ஸம்ப்ராப்திர்ஜ்ஞேயேதி கஶ்சித்| பாஹ்யாகந்துவதாப்யந்தராகந்துஸம்ப்ராப்திரித்யர்தஃ| க்ஷதஜஸ்யாப்யந்தராபாவாந்ந நிர்திஷ்டஃ க்ஷதஜ இதி து ஜேஜ்ஜடஃ| குல்மரூபிணமிதி குல்மவத் ஸஂஹதம்| ஏததாப்யந்தரவித்ரதீநாஂ ஸாமாந்யரூபஂ; விஶேஷலக்ஷணஂ து பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணைரேவ ஜ்ஞேயம்| வல்மீகவத் ஸமுந்நத்தஂ ஸமந்தாதுந்நதம்; ஏததபி பச்யமாநாவஸ்தாயாஂ ஸர்வேஷாஂ ஸமாநம்| பஸ்திமுக இதி பஸ்திமுக ஏவ, வித்ரத்யாதாரபூதமாஂஸாதிஸம்பவாத்; ந பஸ்தௌ, தஸ்ய தநுத்வாத்| ஆடோபோ ருஜாபூர்வகக்ஷோபஃ| மாருதகோபநமிதி மார்காவரோதாத்வாயோஃ கோபஃ| வக்கயோரிதி வக்கமக்ரமாஂஸம்| ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹஃ ப்ரத்யங்கவ்யதா, ஸர்வஸிராதிஷ்டாநத்வாத் ஹதயஸ்ய| க்லோம்நீதி க்லோம வக்காதூர்த்வஂ பிபாஸாஸ்தாநம்| பேபீயதே பயஃ இதி புநஃ புநர்ஜலஂ பாதுமிச்சதீத்யர்தஃ||௧௧-௧௬||
Adhikarana vidradhInAM srAvanirgamamArgaH (17) · Śloka 17
நாபேருபரிஜாஃ பக்வா யாந்த்யூர்த்வமிதரே த்வதஃ |௧௭|
(ஸு. நி. அ. ௯) |
View original
नाभेरुपरिजाः पक्वा यान्त्यूर्ध्वमितरे त्वधः |१७|
(सु. नि. अ. ९) |
ஸ்ராவநிர்கமமார்கமாஹ– நாபேரித்யாதி| உபரிஜா வக்கப்லீஹாதிஜாஃ| யாந்தி ஸ்ரவந்தி| நாபிஜஸ்தூபயமார்கஸ்ராவீ, ஊர்த்வாதஃஸ்ராவஶ்ச ததாகதித்வாத் வாதஸ்ய| யதாஹ ஹாரீதஃ– “ஊர்த்வஂ ப்ரபிந்நேஷு முகாந்நராணாஂ ப்ரவர்ததேऽஸக்ஸஹிதோऽபி பூயஃ| அதஃப்ரபிந்நேஷு ச பாயுமார்காத், த்வாப்யாஂ ப்ரவத்திஸ்த்விஹ நாபிஜேஷு||” இதி| இதர இதி நாபிபஸ்திவங்க்ஷணஜாஃ|௧௭|–
Adhikarana vidradheH sAdhyAsAdhyavicAraH (17-20) · Śloka 20
அதஃஸ்ருதேஷு ஜீவேத்து ஸ்ருதேஷூர்த்வஂ ந ஜீவதி ||௧௭||
ஹந்நாபிபஸ்திவர்ஜ்யா யே தேஷு பிந்நேஷு பாஹ்யதஃ |
ஜீவேத் கதாசித் புருஷோ நேதரேஷு கதாசந ||௧௮||
(ஸு. நி. அ. ௯) |
ஸாத்யா வித்ரதயஃ பஞ்ச விவர்ஜ்யஃ ஸாந்நிபாதிகஃ |
ஆமபக்வவிதக்தத்வஂ தேஷாஂ ஶோதவதாதிஶேத் ||௧௯||
(வா. நி. அ. ௧௧) |
ஆத்மாதஂ பத்தநிஷ்யந்தஂ சர்திஹிக்காதஷாந்விதம் |
ருஜாஶ்வாஸஸமாயுக்தஂ வித்ரதிர்நாஶயேந்நரம் ||௨௦||
(ஸு. ஸூ. அ. ௩௩) |
View original
अधःस्रुतेषु जीवेत्तु स्रुतेषूर्ध्वं न जीवति ||१७||
हृन्नाभिबस्तिवर्ज्या ये तेषु भिन्नेषु बाह्यतः |
जीवेत् कदाचित् पुरुषो नेतरेषु कदाचन ||१८||
(सु. नि. अ. ९) |
साध्या विद्रधयः पञ्च विवर्ज्यः सान्निपातिकः |
आमपक्वविदग्धत्वं तेषां शोथवदादिशेत् ||१९||
(वा. नि. अ. ११) |
आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृषान्वितम् |
रुजाश्वाससमायुक्तं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ||२०||
(सु. सू. अ. ३३) |
ஸாத்யத்வாதிகமாஹ– அத இத்யாதி| அதஃஸ்ருதேஷ்விதி ஸ்வயமேவ யதா நாப்யாதிஜா பிந்நா அதஃ ஸ்ரவந்தி ததா ஜீவதி| ஸ்ருதேஷூர்த்வஂ ந ஜீவதீதி ஊர்த்வஂ பூயஸ்யாஸம்யங்நிர்கமாந்ந ஜீவநம்| ஹந்நாபிபஸ்திவர்ஜ்யா இதி ப்லீஹக்லோமாதிஜாஃ| பிந்நேஷு பாஹ்யத இதி வைத்யவ்யாபாரேண பிந்நேஷு; அந்யே மர்மாத்யாஶயஜேஷு ஸ்வயமேவ பிந்நேஷ்விதி வ்யாசக்ஷதே, அந்தர்பிந்நேஷ்வப்யதஃஸ்ராவிஷு ஜீவநோக்தேஃ| நேதரேஷ்விதி ஹந்நாபிபஸ்திஜேஷு பிந்நேஷு தேஷாஂ மர்மத்வாத் பாஹ்யா ஆப்யந்தரா வா வர்ஜ்யாஃ| கதாசநேதி பாகே அபாகே வா| ததா ச போஜஃ– “அஸாத்யோ மர்மஜோ ஜ்ஞேயஃ பக்வோऽபக்வஶ்ச வித்ரதிஃ| ஸந்நிபாதோத்திதோऽப்யேவஂ பக்வ ஏவ து பஸ்திஜஃ|| த்வக்ஜோ நாபேரதோ யஶ்ச ஸாத்யோ மர்மஸமீபஜஃ| அபக்வஶ்சைவ பக்வஶ்ச ஸாத்யோ நோபரி நாபிஜஃ||” இதி| அத்ர மர்மஜஶப்தேந ஹதயநாபிஜாவுச்யேதே| பத்தநிஷ்யந்தமிதி பத்தமூத்ரம்| ஏதத்பஸ்திஜே ப்ராயஃ||௧௭-௨௦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 40
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே வித்ரதிநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௪௦||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने विद्रधिनिदानं समाप्तम् ||४०||
இதி ஶ்ரீகண்டதத்தகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ வித்ரதிநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௪௦||