Adhikarana yonikandasya nidAnapUrvakaM sAmAnyalakShaNam (1-2) · Śloka 2
atha yōnikandanidānam |
divāsvapnādatikrōdhādvyāyāmādatimaithunāt |
kṣatācca nakhadantādyairvātādyāḥ kupitā yadā ||1||
pūyaśōṇitasaṅkāśaṁ nikucākr̥tisannibham |
janayanti yadā yōnau nāmnā kandaḥ sa yōnijaḥ ||2||
View original
अथ योनिकन्दनिदानम् |
दिवास्वप्नादतिक्रोधाद्व्यायामादतिमैथुनात् |
क्षताच्च नखदन्ताद्यैर्वाताद्याः कुपिता यदा ||१||
पूयशोणितसङ्काशं निकुचाकृतिसन्निभम् |
जनयन्ति यदा योनौ नाम्ना कन्दः स योनिजः ||२||
yōnyāśrayatvāt yōnikandanidānamāha– divāsvapnādityādi| nakhadantādyairityatrādiśabdāt kaṇṭakādiparigrahaḥ| vātādyāḥ kupitā iti yathānidānaṁ pratyēkaṁ vātādayaḥ kupitāḥ| nikucākr̥tisannibhamiti vartulamityarthaḥ; asyānantaraṁ guḍakamiti draṣṭavyaṁ, tēna napuṁsakaliṅgatā saṅgatā bhavati| kandaḥ prāyēṇa jarannārīyōnigatō nikucākārō rōgaḥ||1-2||
Adhikarana yonikandasya vAtajAdibhedena lakShaNAni (3-4) · Śloka 4
rūkṣaṁ vivarṇaṁ sphuṭitaṁ vātikaṁ taṁ vinirdiśēt |
dāharāgajvarayutaṁ vidyāt pittātmakaṁ tu tam ||3||
nīlapuṣpapratīkāśaṁ kaṇḍūmantaṁ kaphātmakam |
sarvaliṅgasamāyuktaṁ sannipātātmakaṁ viduḥ ||4||
View original
रूक्षं विवर्णं स्फुटितं वातिकं तं विनिर्दिशेत् |
दाहरागज्वरयुतं विद्यात् पित्तात्मकं तु तम् ||३||
नीलपुष्पप्रतीकाशं कण्डूमन्तं कफात्मकम् |
सर्वलिङ्गसमायुक्तं सन्निपातात्मकं विदुः ||४||
vātajādibhēdēna rūpamāha– rūkṣamityādi| nīlapuṣpapratīkāśamiti atasīkusumavarṇam| kaphajē'pi nīlatā vyādhiprabhāvādēva; anyē tu paittikalakṣaṇa ēva sambadhnanti, yōgyatvāt||3-4||
Adhikarana puShpikA · Śloka 63
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē yōnikandanidānaṁ samāptam ||63||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने योनिकन्दनिदानं समाप्तम् ||६३||
iti śrīkaṇṭhadattakr̥tāyāṁ madhukōśavyākhyāyāṁ yōnikandanidānaṁ samāptam||63||