ਅਥ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਿਦਾਨਮ੍ | ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਯੋਨੌ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਰੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ | ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੇਣ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇਨਾਰ੍ਤਵੇਨ ਚ ||੧|| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਬੀਜਦੋਸਾਚ੍ਚ ਦੈਵਾਚ੍ਚ ਸ਼ਣੁ ਤਾਃ ਪਥਕ੍ | (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੩੦) |
View original
अथ योनिव्यापन्निदानम् | विंशतिर्व्यापदो योनौ निर्दिष्टा रोगसङ्ग्रहे | मिथ्याचारेण ताः स्त्रीणां प्रदुष्टेनार्तवेन च ||१|| जायन्ते बीजदोषाच्च दैवाच्च शृणु ताः पृथक् | (च. चि. अ. ३०) |
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ਮਧੁਕੋਸ਼ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਿਜਯਰਕ੍ਸਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਦਤ੍ਤ ਕਤ)
ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਧਿਕਾਰਾਨੁਵਤ੍ਤੇਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਕਾਰ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਿਦਾਨਮਾਹ– ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹ ਇਤਿ ਅਸ੍ਟੋਦਰੀਯੇ, ਚਰਕੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਯ| ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੇਣ ਅਸਮ੍ਯਗਾਹਾਰਾਚਾਰੇਣ, ਚਰਤੇਰ੍ਗਤਿਭਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਤ੍ਵਾਤ੍| ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇਨਾਰ੍ਤਵੇਨੇਤਿ ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਰਜਸੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤੇਨ, ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਾਰ੍ਤਵਦੁਸ੍ਟਿਰਪਿ ਕਾਰਣਂ ਭਵਤਿ| ਬੀਜਦੋਸਾਨ੍ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਰਾਰਮ੍ਭਕਬੀਜਦੋਸਾਤ੍| ਦੈਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਧਰ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍; ਦੈਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਰਣਤ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧੇਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕਾਰਣਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤਮ੍||੧||–
ਆਤਙ੍ਕਦਰ੍ਪਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਾਚਸ੍ਪਤਿ ਵੈਦ੍ਯ ਕਤ)
ਯੋਨਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਤ੍ਵਾਦਸਗ੍ਦਰਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਿਦਾਨਮਾਹ– ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਰੋਗਾਃ| ਰੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹ ਇਤਿ ਅਸ੍ਟੋਦਰੀਯੇ, ਚਰਕੋਕ੍ਤੇਃ| ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰਤਃ ਅਸਮ੍ਯਗਾਹਾਰਾਚਾਰਤਃ| ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇਨਾਰ੍ਤਵੇਨੇਤਿ ਕੁਪਿਤਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟੇਨਾਰ੍ਤਵੇਨ, ਬਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁ ਆਰ੍ਤਵਦੁਸ੍ਟਿਰਪਿ ਕਾਰਣਂ ਭਵਤਿ| ਬੀਜਦੋਸਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਗਰ੍ਭਾਰਮ੍ਭਕਬੀਜਗਤਾਰ੍ਤਵਦੋਸਾਤ੍| ਦੈਵਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਦੈਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਾਧਾਰਣਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਦਸ੍ਟਕਾਰਣਾਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਤਿ ਕਾਰ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੁਨ੍ਨੇਯਮ੍||੧||–