అథ యోనివ్యాపన్నిదానం | వింశతిర్వ్యాపదో యోనౌ నిర్దిష్టా రోగసంగ్రహే | మిథ్యాచారేణ తాః స్త్రీణాం ప్రదుష్టేనార్తవేన చ ||1|| జాయంతే బీజదోషాచ్చ దైవాచ్చ శృణు తాః పృథక్ | (చ. చి. అ. 30) |
View original
अथ योनिव्यापन्निदानम् | विंशतिर्व्यापदो योनौ निर्दिष्टा रोगसङ्ग्रहे | मिथ्याचारेण ताः स्त्रीणां प्रदुष्टेनार्तवेन च ||१|| जायन्ते बीजदोषाच्च दैवाच्च शृणु ताः पृथक् | (च. चि. अ. ३०) |
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)
స్త్ర్యధికారానువృత్తేః ప్రదుష్టార్తవకార్యత్వాచ్చ యోనివ్యాపన్నిదానమాహ– వింశతిరిత్యాది| రోగసంగ్రహ ఇతి అష్టోదరీయే, చరకోక్తత్వాదస్య వాక్యస్య| మిథ్యాచారేణ అసమ్యగాహారాచారేణ, చరతేర్గతిభక్షణార్థత్వాత్| ప్రదుష్టేనార్తవేనేతి వాతాదిదుష్టరజసేత్యర్థః| తేన, వంధ్యాదిష్వార్తవదుష్టిరపి కారణం భవతి| బీజదోషాన్మాతాపిత్రోరారంభకబీజదోషాత్| దైవాత్ ప్రాక్తనాధర్మకారణాత్; దైవస్య సర్వత్ర కారణత్వే సిద్ధేऽత్ర విశేషేణ కారణత్వముక్తం||1||–
ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)
యోనిప్రవృత్తత్వాదసృగ్దరస్యానంతరం యోనివ్యాపన్నిదానమాహ– వింశతిరిత్యాది| వ్యాపదో రోగాః| రోగసంగ్రహ ఇతి అష్టోదరీయే, చరకోక్తేః| మిథ్యాచారతః అసమ్యగాహారాచారతః| ప్రదుష్టేనార్తవేనేతి కుపితవాతాదిదుష్టేనార్తవేన, బంధ్యాసు ఆర్తవదుష్టిరపి కారణం భవతి| బీజదోషాదిత్యాది గర్భారంభకబీజగతార్తవదోషాత్| దైవాదిత్యాది దైవం సర్వత్ర సాధారణం విశిష్టదృష్టకారణాదర్శనే సతి కార్యదర్శనాదున్నేయం||1||–