Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ த்விவ்ரணீயஂ சிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातो द्विव्रणीयं चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ஶாரீராநந்தரஂ சிகித்ஸாஸ்தாநமாரப்யதே| த்வௌ வ்ரணாவதிகத்ய கதஂ த்விவ்ரணீயம்| சிகித்ஸிதஂ விகாரப்ரதீகாரஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
த்வௌ வ்ரணௌ பவதஃ- ஶாரீர, ஆகந்துஶ்ச |
தயோஃ ஶாரீரஃ பவநபித்தகபஶோணிதஸந்நிபாதநிமித்தஃ; ஆகந்துரபி புருஷபஶுபக்ஷிவ்யாலஸரீஸபப்ரபதநபீடநப்ரஹாராக்நிக்ஷாரவிஷதீக்ஷ்ணௌஷதஶகலகபாலஶங்க- சக்ரேஷுபரஶுஶக்திகுந்தாத்யாயுதாபிகாதநிமித்தஃ |
தத்ர துல்யே வ்ரணஸாமாந்யே த்விகாரணோத்தாநப்ரயோஜநஸாமர்த்யாத் ‘த்விவ்ரணீய’ இத்யுச்யதே ||௩||
View original
द्वौ व्रणौ भवतः- शारीर, आगन्तुश्च |
तयोः शारीरः पवनपित्तकफशोणितसन्निपातनिमित्तः; आगन्तुरपि पुरुषपशुपक्षिव्यालसरीसृपप्रपतनपीडनप्रहाराग्निक्षारविषतीक्ष्णौषधशकलकपालशृङ्ग- चक्रेषुपरशुशक्तिकुन्ताद्यायुधाभिघातनिमित्तः |
तत्र तुल्ये व्रणसामान्ये द्विकारणोत्थानप्रयोजनसामर्थ्याद् ‘द्विव्रणीय’ इत्युच्यते ||३||
கதஂ த்வௌ வ்ரணௌ பவத இத்யாஹ- ஶாரீர ஆகந்துஶ்ச; அத்ர கேசித் ‘ஶரீரஸமுத்தஶ்ச, ஆகந்துஶ்ச’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- உபயத்ர சகாரகரணமுபயோஶ்ச வ்யாகரணமுபயோஃ பரஸ்பராநுபந்தஸூசநார்தம்| அபிகாதஶப்தஃ புருஷாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பந்தநீயஃ| பஶவோ கோமஹிஷாதயஃ, மகா ஏணாதயஃ, பக்ஷிணஃ காககங்ககத்ராதயஃ, வ்யாலா வ்யாக்ராதயோ துஷ்டஜீவாஃ, ஸரீஸபாஃ கஷ்ணஸர்பாதயோ மீநமகரௌ ச, ப்ரபதநஂ ப்ரகர்ஷேண பதநஂ, ப்ரஹாரோ லகுடாதிகுட்டநஂ, தீக்ஷ்ணௌஷதாநி சிரபில்வசித்ரகாதீநி, ஶகலஂ காஷ்டாதீநாஂ கண்டஂ, கபாலஂ கடாதீநாஂ கர்பரஂ, சக்ரமாயுதவிஶேஷஃ ஸ்வநாமக்யாதஃ, இஷுர்பாணஃ, பரஶுராயுதவிஶேஷஃ குடாராகாரஃ, ஶக்திராயுதவிஶேஷஸ்த்ரிமுகீ, குந்தஃ ப்ரஸித்தஃ; ஆதிஶப்தாத் கங்காதயஃ| வ்ரணஸாமாந்யஂ வ்ரணஜாதிர்வ்ரணத்வமித்யர்தஃ; தஸ்மிஂஸ்துல்யே ஸத்யபி த்விகாரணோத்தாநப்ரயோஜநஸாமர்த்யாத் ‘த்விவ்ரணீய’ இத்யுச்யதே; த்விகாரணஂ த்விஹேதுகஂ யதுத்தாநமுத்பத்திஃ, தஸ்ய ப்ரயோஜநஂ ஶீதக்ரியாதி, தஸ்ய ஸாமர்த்யஂ ஶக்திஃ, தஸ்மாத் ‘த்விவ்ரணீய’ இத்யுச்யதே||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ஸர்வஸ்மிந்நேவாகந்துவ்ரணே தத்காலமேவ க்ஷதோஷ்மணஃ ப்ரஸதஸ்யோபஶமார்தஂ பித்தவச்சீதக்ரியாவசாரணவிதிவிஶேஷஃ ஸந்தாநார்தஂ ச மதுகதப்ரயோக இத்யேதத்த்விகாரணோத்தாநப்ரயோஜநம், உத்தரகாலஂ து தோஷோபப்லவவிஶேஷாச்சாரீரவத் ப்ரதீகாரஃ ||௪||
View original
सर्वस्मिन्नेवागन्तुव्रणे तत्कालमेव क्षतोष्मणः प्रसृतस्योपशमार्थं पित्तवच्छीतक्रियावचारणविधिविशेषः सन्धानार्थं च मधुघृतप्रयोग इत्येतद्द्विकारणोत्थानप्रयोजनम्, उत्तरकालं तु दोषोपप्लवविशेषाच्छारीरवत् प्रतीकारः ||४||
அதாகந்துவ்ரணஸ்ய கர்மவிஶேஷயோஜநஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸர்வஸ்மிந்நித்யாதி| தத்காலமேவேதி யத்காலமேவாபிகாதாத் க்ஷதமுத்பத்யதே தஸ்மிந்நேவ காலே| க்ஷதோஷ்மண இதி ஊஷ்மா ப்ரஹாரஸங்கட்டஜநிதஂ தேஜஃ| ப்ரஸதஸ்ய விஸ்ததஸ்ய| விதிவிஶேஷோ விதாநபேதஃ| ஹேதுப்ரத்யநீகஂ கர்மாபிதாய வ்யாதிப்ரத்யநீகஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸந்தாநார்தஂ சேத்யாதி| சகாரஃ க்ஷதோஷ்மணோ நிர்வாபணார்தஂ ததா மார்காவரோதக்ருத்தவாதரக்தஶமநார்தஂ ச| வக்ஷ்யமாணஶாரீரவ்ரணோத்தாநப்ரயோஜநஂ மநஸி ஸம்ப்ரதார்யாஹ- ஏதத்விகாரணோத்தாநப்ரயோஜநமிதி| உத்தரகாலமிதி ஸப்தாஹாதூர்த்வமித்யர்தஃ; யதஃ ஸத்யோவ்ரணத்வஂ ஸப்தாஹமேவ| தோஷோபப்லவவிஶேஷாதிதி தோஷைரநிலாதிபிருபப்லவோ தூஷணஂ தத்பேதாத்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
தோஷோபப்லவவிஶேஷஃ புநஃ ஸமாஸதஃ பஞ்சதஶப்ரகாரஃ, ப்ரஸரணஸாமர்த்யாத், யதோக்தோ வ்ரணப்ரஶ்நாதிகாரே; ஶுத்தத்வாத் ஷோடஶப்ரகார இத்யேகே ||௫||
View original
दोषोपप्लवविशेषः पुनः समासतः पञ्चदशप्रकारः, प्रसरणसामर्थ्यात्, यथोक्तो व्रणप्रश्नाधिकारे; शुद्धत्वात् षोडशप्रकार इत्येके ||५||
தோஷோபப்லவவிஶேஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- தோஷேத்யாதி| ஸமாஸதஃ ஸங்க்ஷேபதஃ; வாதாதீநாஂ ஶோணிதசதுர்தாநாஂ பதகந்யோந்யஸஂஸர்கேண பஞ்சதஶபேதாஃ; விஸ்தரஃ புநரேஷாஂ தாதுமலஸஂஸர்கஜோऽபரிஸங்க்யேயஃ| ஶுத்தத்வாதிதி பஞ்சதஶப்ரகாரதோஷோபப்லவயுக்தத்வாத் பஞ்சதஶப்ரகாரோ வ்ரணஃ, ஷோடஶஶ்ச ஶுத்தஃ ஸகலதோஷோபப்லவரஹிதோ வ்ரண இத்யர்தஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
தஸ்ய லக்ஷணஂ த்விவிதஂ- ஸாமாந்யஂ, வைஶேஷிகஂ ச |
தத்ர ஸாமாந்யஂ ருக் |
‘வ்ரண’ காத்ரவிசூர்ணநே, வ்ரணயதீதி வ்ரணஃ |
விஶேஷலக்ஷணஂ புநர்வாதாதிலிங்கவிஶேஷஃ ||௬||
View original
तस्य लक्षणं द्विविधं- सामान्यं, वैशेषिकं च |
तत्र सामान्यं रुक् |
‘व्रण’ गात्रविचूर्णने, व्रणयतीति व्रणः |
विशेषलक्षणं पुनर्वातादिलिङ्गविशेषः ||६||
இதாநீஂ வ்ரணஸ்ய ஶுத்தாஶுத்தபேதேந லக்ஷணத்வைவித்யமாஹ- தஸ்ய லக்ஷணமித்யாதி| தஸ்ய வ்ரணஸ்யேத்யர்தஃ| ஸாமாந்யலக்ஷணஂ வ்ரணஸ்ய கிமித்யாஹ- தத்ர ஸாமாந்யஂ ருகிதி; ருக் பீடாமாத்ரமித்யர்தஃ| வ்ரணஸ்ய வ்யுத்பத்திமாஹ- ‘வ்ரண’ காத்ரவிசூர்ணநே இத்யேவஂ தாதுஃ, காத்ரவிவர்ணநமித்யஸ்யார்தஃ| வ்ரணயதீதி காத்ரவைவர்ண்யஂ கரோதீத்யர்தஃ| ஏதேநாதோஷலிங்காதிஷ்டிதோ ரோபணசிகித்ஸாவிஷயஃ ஶுத்த ஏவ வ்ரண உக்தஃ| விஶேஷலக்ஷணமாஹ- விஶேஷலக்ஷணமித்யாதி| அயமஶுத்தோ வ்ரண உக்தஃ||௬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
தத்ர ஶ்யாவாருணாபஸ்தநுஃ ஶீதஃ பிச்சிலோऽல்பஸ்ராவீ ரூக்ஷஶ்சடசடாயநஶீலஃ ஸ்புரணாயாமதோதபேதவேதநாபஹுலோ நிர்மாஂஸஶ்சேதி வாதாத், க்ஷிப்ரஜஃ பீதநீலாபஃ கிஂஶுகோதகாபோஷ்ணஸ்ராவீ தாஹபாகராகவிகாரகாரீ பீதபிடகாஜுஷ்டஶ்சேதி பித்தாத், ப்ரததசண்டகண்டூபஹுலஃ ஸ்தூலௌஷ்டஃ ஸ்தப்தஸிராஸ்நாயுஜாலாவததஃ கடிநஃ பாண்ட்வவபாஸோ மந்தவேதநஃ ஶுக்லஶீதஸாந்த்ரபிச்சிலாஸ்ராவீ குருஶ்சேதி கபாத், ப்ரவாலதலநிசயப்ரகாஶஃ கஷ்ணஸ்போடபிடகாஜாலோபசிதஸ்துரங்கஸ்தாநகந்திஃ ஸவேதநோ தூமாயநஶீலோ ரக்தஸ்ராவீ பித்தலிங்கஶ்சேதி ரக்தாத், தோததாஹதூமாயநப்ராயஃ பீதாருணாபஸ்தத்வர்ணஸ்ராவீ சேதி வாதபித்தாப்யாஂ, கண்டூயநஶீலஃ ஸநிஸ்தோதோ ரூக்ஷோ குருர்தாருணோ முஹுர்முஹுஃ ஶீதபிச்சிலால்பஸ்ராவீ சேதி வாதஶ்லேஷ்மப்யாஂ, குருஃ ஸதாஹ உஷ்ணஃ பீதபாண்டுஸ்ராவீ சேதி பித்தஶ்லேஷ்மப்யாஂ, ரூக்ஷஸ்தநுஸ்தோதபஹுலஃ ஸுப்த இவ ச ரக்தாருணாபஸ்தத்வர்ணாஸ்ராவீ சேதி வாதஶோணிதாப்யாஂ, கதமண்டாபோ மீநதாவநதோயகந்திர்மதுர்விஸர்ப்யுஷ்ணகஷ்ணஸ்ராவீ சேதி பித்தஶோணிதாப்யாஂ, ரக்தோ குருஃ ஸ்நிக்தஃ பிச்சிலஃ கண்டூப்ராயஃ ஸ்திரோ ஸரக்தபாண்டுஸ்ராவீ சேதி ஶ்லேஷ்மஶோணிதாப்யாஂ, ஸ்புரணதோததாஹதூமாயநப்ராயஃ பீததநுரக்தஸ்ராவீ சேதி வாதபித்தஶோணிதேப்யஃ, கண்டூஸ்புரணசுமசுமாயமாநப்ராயஃ பாண்டுகநரக்தாஸ்ராவீ சேதி வாதஶ்லேஷ்மஶோணிதேப்யஃ, தாஹபாகராககண்டூப்ராயஃ பாண்டுகநரக்தாஸ்ராவீ சேதி பித்தஶ்லேஷ்மஶோணிதேப்யஃ, த்ரிவிதவர்ணவேதநாஸ்ராவவிஶேஷோபேதஃ பவநபித்தகபேப்யஃ, நிர்தஹநநிர்மதநஸ்புரணதோததாஹபாகராககண்டூஸ்வாபபஹுலோ நாநாவர்ணவேதநாஸ்ராவவிஶேஷோபேதஃ பவநபித்தகபஶோணிதேப்யஃ, ஜிஹ்வாதலாபோ மதுஃ ஸ்நிக்தஃ ஶ்லக்ஷ்ணோ விகதவேதநஃ ஸுவ்யவஸ்திதோ நிராஸ்ராவஶ்சேதி ஶுத்தோ வ்ரண இதி ||௭||
View original
तत्र श्यावारुणाभस्तनुः शीतः पिच्छिलोऽल्पस्रावी रूक्षश्चटचटायनशीलः स्फुरणायामतोदभेदवेदनाबहुलो निर्मांसश्चेति वातात्, क्षिप्रजः पीतनीलाभः किंशुकोदकाभोष्णस्रावी दाहपाकरागविकारकारी पीतपिडकाजुष्टश्चेति पित्तात्, प्रततचण्डकण्डूबहुलः स्थूलौष्ठः स्तब्धसिरास्नायुजालावततः कठिनः पाण्ड्ववभासो मन्दवेदनः शुक्लशीतसान्द्रपिच्छिलास्रावी गुरुश्चेति कफात्, प्रवालदलनिचयप्रकाशः कृष्णस्फोटपिडकाजालोपचितस्तुरङ्गस्थानगन्धिः सवेदनो धूमायनशीलो रक्तस्रावी पित्तलिङ्गश्चेति रक्तात्, तोददाहधूमायनप्रायः पीतारुणाभस्तद्वर्णस्रावी चेति वातपित्ताभ्यां, कण्डूयनशीलः सनिस्तोदो रूक्षो गुरुर्दारुणो मुहुर्मुहुः शीतपिच्छिलाल्पस्रावी चेति वातश्लेष्मभ्यां, गुरुः सदाह उष्णः पीतपाण्डुस्रावी चेति पित्तश्लेष्मभ्यां, रूक्षस्तनुस्तोदबहुलः सुप्त इव च रक्तारुणाभस्तद्वर्णास्रावी चेति वातशोणिताभ्यां, घृतमण्डाभो मीनधावनतोयगन्धिर्मृदुर्विसर्प्युष्णकृष्णस्रावी चेति पित्तशोणिताभ्यां, रक्तो गुरुः स्निग्धः पिच्छिलः कण्डूप्रायः स्थिरो सरक्तपाण्डुस्रावी चेति श्लेष्मशोणिताभ्यां, स्फुरणतोददाहधूमायनप्रायः पीततनुरक्तस्रावी चेति वातपित्तशोणितेभ्यः, कण्डूस्फुरणचुमचुमायमानप्रायः पाण्डुघनरक्तास्रावी चेति वातश्लेष्मशोणितेभ्यः, दाहपाकरागकण्डूप्रायः पाण्डुघनरक्तास्रावी चेति पित्तश्लेष्मशोणितेभ्यः, त्रिविधवर्णवेदनास्रावविशेषोपेतः पवनपित्तकफेभ्यः, निर्दहननिर्मथनस्फुरणतोददाहपाकरागकण्डूस्वापबहुलो नानावर्णवेदनास्रावविशेषोपेतः पवनपित्तकफशोणितेभ्यः, जिह्वातलाभो मृदुः स्निग्धः श्लक्ष्णो विगतवेदनः सुव्यवस्थितो निरास्रावश्चेति शुद्धो व्रण इति ||७||
இதாநீஂ வாதாதிவ்ரணலக்ஷணமாஹ- தத்ரேத்யாதி| சடசடாயநஶீலஃ சடசடாயநஸ்வபாவஃ| சடசடாயநாதயோ வேதநாவிஶேஷாஃ| ஸ்புரணஂ புநஃ புநஶ்சலநம், ஆயாமஃ ஸங்குசிதாங்கதேஶஸ்ய தீர்கீகரணமிவ, தோதஃ ஸூசீபிரிவ, பேதநஂ த்வக்விதாரணமிவ| க்ஷிப்ரஜஃ ஶீக்ரஜந்மா| கிஂஶுகோதகாபோஷ்ணஸ்ராவீ கிஂஶுகஸுமநஃப்ரக்ஷாலநஸலிலஸதஶோஷ்ணஸ்ரவணஶீல இத்யர்தஃ| ப்ரததசண்டகண்டூபஹுலஃ விஶாலகண்டூயநப்ராயஃ| ஸ்தூலௌஷ்டஃ விஶாலோந்நதவ்ரணவர்த்மேத்யர்தஃ| ஸ்தப்தஸிராஸ்நாயுஜாலாவததஃ அமதுஸிராஸ்நாயுஸமூஹேந பத்த இத்யர்தஃ| ப்ரவாலதலநிசயப்ரகாஶஃ ப்ரவாலகண்டஸமூஹஸதஶஃ; ப்ரவாலோ வித்ருமஃ, ஸ ச ஸமுத்ரஜாதோऽத்யந்தரக்தோ வல்லீவிஶேஷஃ| கஷ்ணஸ்போடபிடிகாஜாலோபசித இதி கஷ்ணஸ்போடபிடகாஸமூஹவ்யாப்தஃ| துரங்கஸ்தாநகந்திஃ தீக்ஷ்ணக்ஷாரகந்திஃ| தூமாயநஶீலஃ ப்ரகர்ஷேண தூமோத்வமநமிவ கர்துஂ ஶீலஃ| தோதேத்யாதி| தத்வர்ணஸ்ராவீ அத்ராநுக்தபரிஶிஷ்டேந வாதபித்தயோர்வர்ணேந ஸ்ராவேண ச யுக்த இத்யர்தஃ| கண்டூயநேத்யாதி| ஸநிஸ்தோதோ வ்யதாயுக்தஃ| தாருணஃ கடிநஃ| ரூக்ஷேத்யாதி| ஸுப்த இவேதி அஜ்ஞாயமாநஸ்பர்ஶ இவ| தத்வர்ணாஸ்ராவீதி அத்ராநுக்தபரிஶிஷ்டேந தயோர்வாதஶோணிதயோர்வர்ணேந ஸ்ராவேண ச யுக்த இத்யர்தஃ| கதமண்டோ கதஸ்யோபரிஸ்தோऽச்சோ பாகோ மண்டஃ| மீநதாவநதோயகந்திஃ மத்ஸ்யப்ரக்ஷாலநோதககந்திஃ, விஸ்ரகந்திரித்யர்தஃ| கண்ட்வித்யாதி| சுமசுமாயமாநஂ ராஜிகாஸர்ஷபலிப்த இவ வேதநா| நிர்தஹநேத்யாதி|- நிர்தஹநஂ பஸ்மஸாத்கரணமிவ, நிர்மதநஂ மந்தாநவிலோடநமிவ| இதாநீஂ ஶுத்தவ்ரணமாஹ- ஜிஹ்வேத்யாதி| அத்ர ஜிஹ்வாதலாபஶப்தோ மதுஸ்நிக்தஶ்லக்ஷ்ணஶப்தைஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே; அத்ராபாஶப்தேந வர்ணஃ கத்யதே| மதுஃ கோமலஃ| ஶ்லக்ஷ்ணோ மஸணஃ| ஸுவ்யவஸ்திதஃ ஶோபநாகதிஃ; ஏதேந நாத்யுந்நதோ நாதிநீசஃ கிந்து ஸம இதி போதயதி| இதிஶப்தஃ ஸூத்ரநிர்திஷ்டஸமாப்தௌ||௭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
தஸ்ய வ்ரணஸ்ய ஷஷ்டிருபக்ரமா பவந்தி |
தத்யதா- அபதர்பணமாலேபஃ பரிஷேகோऽப்யங்கஃ ஸ்வேதோ விம்லாபநமுபநாஹஃ பாசநஂ விஸ்ராவணஂ ஸ்நேஹோ வமநஂ விரேசநஂ சேதநஂ பேதநஂ தாரணஂ லேகநமேஷணமாஹரணஂ வ்யதநஂ விஸ்ராவணஂ ஸீவநஂ ஸந்தாநஂ பீடநஂ ஶோணிதாஸ்தாபநஂ நிர்வாபணமுத்காரிகா கஷாயோ வர்திஃ கல்கஃ ஸர்பிஸ்தைலஂ ரஸக்ரியாऽவசூர்ணநஂ வ்ரணதூபநமுத்ஸாதநமவஸாதநஂ மதுகர்ம தாருணகர்ம க்ஷாரகர்மாக்நிகர்ம கஷ்ணகர்ம பாண்டுகர்ம ப்ரதிஸாரணஂ ரோமஸஞ்ஜநநஂ லோமாபஹரணஂ பஸ்திகர்மோத்தரபஸ்திகர்ம பந்தஃ பத்ரதாநஂ கமிக்நஂ பஂஹணஂ விஷக்நஂ ஶிரோவிரேசநஂ நஸ்யஂ கவலதாரணஂ தூமோ மது ஸர்பிர்யந்த்ரமாஹாரோ ரக்ஷாவிதாநமிதி ||௮||
View original
तस्य व्रणस्य षष्टिरुपक्रमा भवन्ति |
तद्यथा- अपतर्पणमालेपः परिषेकोऽभ्यङ्गः स्वेदो विम्लापनमुपनाहः पाचनं विस्रावणं स्नेहो वमनं विरेचनं छेदनं भेदनं दारणं लेखनमेषणमाहरणं व्यधनं विस्रावणं सीवनं सन्धानं पीडनं शोणितास्थापनं निर्वापणमुत्कारिका कषायो वर्तिः कल्कः सर्पिस्तैलं रसक्रियाऽवचूर्णनं व्रणधूपनमुत्सादनमवसादनं मृदुकर्म दारुणकर्म क्षारकर्माग्निकर्म कृष्णकर्म पाण्डुकर्म प्रतिसारणं रोमसञ्जननं लोमापहरणं बस्तिकर्मोत्तरबस्तिकर्म बन्धः पत्रदानं कृमिघ्नं बृंहणं विषघ्नं शिरोविरेचनं नस्यं कवलधारणं धूमो मधु सर्पिर्यन्त्रमाहारो रक्षाविधानमिति ||८||
தஸ்யேத்யாதி| ஏஷாஂ மத்யே ப்ரதிஸாரணஂ ந கணநீயஂ, ஶுக்லகஷ்ணகர்மணோரவஶேஷத்வாத் ; அதோ ந ஸங்க்யாதிரேகஃ| கேசிதத்ர ரோமஸஞ்ஜநநலோமாபஹரணாதீந் ஸப்தோபக்ரமாந் விஹாய கஷாயாதீந் ஸப்த ஶோதநரூபாந் ஸப்த ரோபணரூபாநிதி த்விரூபாந் கணயித்வா ஷஷ்டிமுபக்ரமாந் பூரயந்தி| தந்ந, கஷாயாதயோऽவாந்தரபேதவிவக்ஷயா சதுர்தஶாபி ஸாமாந்யாகாரேண ஸப்தைவ, அதஃ ஸப்தைவ கணநீயாஃ, ரோமஸஞ்ஜநநாதயஶ்சாவஶ்யஂ படநீயாஃ| அபரஂ ச கயதாஸஃ பாசநஂ ந படதி, ஜேஜ்ஜடஸ்து லோமாபஹரணஂ ந படதி அபி ச, தாப்யாஂ பரமத்யந்தஂ விவாதஃ கதஃ, ஸ ச விஸ்தரபயாந்ந லிகிதஃ; தௌ ச யயா யுக்த்யா ஷஷ்டிஂ பூரயதஃ ஸாऽபி விஸ்தரபயாந்ந லிகிதா||௮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
தேஷு கஷாயோ வர்திஃ கல்கஃ ஸர்பிஸ்தைலஂ ரஸக்ரியாऽவசூர்ணநமிதி ஶோதநரோபணாநி, தேஷ்வஷ்டௌ ஶஸ்த்ரகத்யாஃ, ஶோணிதாஸ்தாபநஂ க்ஷாரோऽக்நிர்யந்த்ரமாஹாரோ ரக்ஷாவிதாநஂ பந்தவிதாநஂ சோக்தாநி, ஸ்நேஹஸ்வேதநவமநவிரேசநபஸ்த்யுத்தரபஸ்திஶிரோவிரேசநநஸ்யதூமகவலதாரணாந்யந்யத்ர வக்ஷ்யாமஃ , யதந்யதவஶிஷ்டமுபக்ரமஜாதஂ ததிஹ வக்ஷ்யதே ||௯||
View original
तेषु कषायो वर्तिः कल्कः सर्पिस्तैलं रसक्रियाऽवचूर्णनमिति शोधनरोपणानि, तेष्वष्टौ शस्त्रकृत्याः, शोणितास्थापनं क्षारोऽग्निर्यन्त्रमाहारो रक्षाविधानं बन्धविधानं चोक्तानि, स्नेहस्वेदनवमनविरेचनबस्त्युत्तरबस्तिशिरोविरेचननस्यधूमकवलधारणान्यन्यत्र वक्ष्यामः , यदन्यदवशिष्टमुपक्रमजातं तदिह वक्ष्यते ||९||
இதாநீமுபக்ரமேஷு மத்யே கஷாயாதீநாமுபயார்தகாரித்வமாஹ- தேஷ்வித்யாதி| தேஷு அபதர்பணாதிஷு மத்யே, கஷாயாதயஃ ஸப்த| அஷ்டௌ சேதநாதயோ தாரணவர்ஜ்யாஃ ஸீவநாந்தாஃ ஶஸ்த்ரகத்யாஃ ஶஸ்த்ரேண கர்துஂ ஶக்யா உபக்ரமா அஷ்டவிதஶஸ்த்ரகர்மீயே (ஸூ. ௨௫) உக்தாஃ| ஶோணிதேத்யாதி| ஶோணிதாஸ்தாபநஂ சதுர்விதஂ கஷாயஶீதக்ரியாபசநதஹநபேதேந, ததுக்தஂ ஶோணிதவர்ணநீயே (ஸூ. ௧௪)| க்ஷாரஃ பாநீயப்ரதிஸாரணீயபேதேந த்விவிதோऽப்யுக்தஃ| “ஜீர்ணஶால்யோதநஂ” (ஸூ. ௧௯) இத்யாதிநா வ்ரணிதோபாஸநீயோக்தேராஹாரோऽப்யுக்தஃ| ரக்ஷாவிதாநஂ த்விவிதஂ தந்த்ரேண ரக்ஷோக்நகுக்குல்வாதிநா தூபநேந லக்ஷ்மீகுஹாத்யோஷதிதாரணேந சேத்யேததுக்தமக்ரோபஹரணீயே வ்ரணிதோபாஸநீயே (ஸூ. ௧௯) ச; மந்த்ரேண ச “கத்யாநாஂ ப்ரதிஷேதார்தஂ” (ஸூ. ௫) இத்யாதிநாऽக்ரோபஹரணீயே| பந்தவிதாநஂ வ்ரணாலேபநாத்யாயே (ஸூ. ௧௮)| ஶோணிதாஸ்தாபநாதயஃ ஸப்த| ஸ்நேஹேத்யாதி அந்யத்ரேதி பஞ்சகர்மநிர்தேஶே இத்யர்தஃ| ஸ்நேஹாதயோ தஶ| யதித்யாதி அவஶிஷ்டமுபக்ரமஜாதமுர்வரித உபக்ரமஸமூஹோऽஷ்டாவிஂஶதிஸங்க்யஃ, ஏவஂ ஸர்வமீலநே ஷஷ்டிருபக்ரமா பவந்தி||௯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ஷட்விதஃ ப்ராகுபதிஷ்டஃ ஶோபஃ, தஸ்யைகாதஶோபக்ரமா பவந்த்யபதர்பணாதயோ விரேசநாந்தாஃ; தே ச விஶேஷேண ஶோதப்ரதீகாரே வர்தந்தே, வ்ரணபாவமாபந்நஸ்ய ச ந விருத்யந்தே; ஶேஷாஸ்து ப்ராயேண வ்ரணப்ரதீகாரஹேதவ ஏவ ||௧௦||
View original
षड्विधः प्रागुपदिष्टः शोफः, तस्यैकादशोपक्रमा भवन्त्यपतर्पणादयो विरेचनान्ताः; ते च विशेषेण शोथप्रतीकारे वर्तन्ते, व्रणभावमापन्नस्य च न विरुध्यन्ते; शेषास्तु प्रायेण व्रणप्रतीकारहेतव एव ||१०||
இதாநீமபதர்பணாதீந்யேகாதஶ வ்ரணகாரணஶோபவிஷயத்வேந விஷயபேதேநாபி நிர்திஶந்நாஹ- ஷட்வித இத்யாதி| அபதர்பணாதய இத்யத்ர பஹுவ்ரீஹேரதத்குணஸஂவிஜ்ஞாநத்வாச்சேஷா ஏகாதஶ க்ராஹ்யாஃ| அபதர்பணமுபக்ரமமத்யே ப்ராதாந்யாத்கஹ்யதே| நநு, அபதர்பணாதீநாஂ ஶோபவிஷயத்வாச்சோபஸ்ய ச வ்ரணாத்பிந்நத்வேந கதஂ ஷஷ்டிருபக்ரமா பவந்தீத்யாஹ- வ்ரணபாவமித்யாதி| ஆபந்நஸ்ய ப்ராப்தஸ்ய, ‘ஶோபஸ்ய’ இதி ஶேஷஃ| ஶேஷா இத்யாதி ஏகாதஶப்ய உபக்ரமேப்யோऽந்யே ஶேஷாஃ, தே வ்ரணப்ரதீகாரபூதா ஏவ||௧௦||
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
அபதர்பணமாத்ய உபக்ரமஃ; ஏஷ ஸர்வஶோபாநாஂ ஸாமாந்யஃ ப்ரதாநதமஶ்ச ||௧௧||
View original
अपतर्पणमाद्य उपक्रमः; एष सर्वशोफानां सामान्यः प्रधानतमश्च ||११||
ப்ரதமமபதர்பணஂ நிர்திஶந்நாஹ- அபதர்பணமித்யாதி| அபதர்பணம் அபோஜநஂ; நது யத்கிஞ்சிதேவாபதர்பணஂ வமநாதி, வமநாதீநாஂ பதகேவோபாதாநாத்| ஸர்வஶோபாநாமிதி பஞ்சதஶாநாஂ, நாகந்தோஃ; தோஷோச்ச்ராயோபஶாந்த்யர்தமிதி வசநாத்| அத்ர வாதஜேऽபி ஶோபேऽபதர்பணஂ விகாரப்ரத்யநீகத்வாத், அதவா வாதேऽபி ப்ராகாமதாபாவாத்| ததுக்தஂ- “வாதே ஸாமேऽபி லங்கநம்”- இதி| ஸாமாந்யஃ ஸர்வஶோபஹிதஃ| ப்ரதாநதம ஆஶுரோகஹரத்வாத்||௧௧||
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
பவந்தி சாத்ர - தோஷோச்ச்ராயோபஶாந்த்யர்தஂ தோஷாநத்தஸ்ய தேஹிநஃ |
அவேக்ஷ்ய தோஷஂ ப்ராணஂ ச கார்யஂ ஸ்யாதபதர்பணம் ||௧௨||
View original
भवन्ति चात्र - दोषोच्छ्रायोपशान्त्यर्थं दोषानद्धस्य देहिनः |
अवेक्ष्य दोषं प्राणं च कार्यं स्यादपतर्पणम् ||१२||
அபதர்பணஸ்யைவ பலஂ விஷயஂ காலாவதிஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- தோஷேத்யாதி| தோஷோச்ச்ராயோபஶாந்திஃ பலஂ, தோஷாநத்தத்வஂ விஷயஃ, அவேக்ஷ்ய தோஷஂ ப்ராணஂ சேதி காலாவதிஃ| தோஷோச்ச்ராயோ தோஷௌத்கட்யம்| தோஷாநத்தஸ்ய தோஷைராமைராநத்தாஶேஷஸ்ரோதஸஃ| தோஷாஃ கபாதயஃ, தத்துஷ்டா தாதவோ மலாஶ்ச | தேஹிந உபசிதஶரீரஸ்யேத்யர்தஃ| தோஷஂ ப்ராணஂ சேதி யுகபதேவ லங்கநாவதிஃ; ப்ராணஂ சேத்யத்ர சகாராத்வயஃப்ரகத்யாதீநி சாஷ்டௌ, அவேக்ஷ்ய விவிச்ய||௧௨||
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ஊர்த்வமாருததஷ்ணாக்ஷுந்முகஶோஷஶ்ரமாந்விதைஃ |
ந கார்யஂ கர்பிணீவத்தபாலதுர்பலபீருபிஃ ||௧௩||
View original
ऊर्ध्वमारुततृष्णाक्षुन्मुखशोषश्रमान्वितैः |
न कार्यं गर्भिणीवृद्धबालदुर्बलभीरुभिः ||१३||
அபதர்பணஸ்ய நிஷேதவிஷயஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஊர்த்வமாருதேத்யாதி| ஊர்த்வமாருதாஃ ஶ்வாஸகாஸாதிரோகிணஃ, அந்யே தூர்த்வமாருதஂ ரோகாந்தரமாஹுஃ| தத்யதா- “புக்தேऽபுக்தே ததா ஸுப்தே யஸ்யோத்காரோ பஶஂ பவேத்| ஊர்த்வவாதஂ து தஂ வித்யாதுதாநவ்யாநஸம்பவம்”- இதி| அபரே து ‘தத்தி மாருத’ இத்யாதி படந்தி| மாருதோऽத்ர மாருதகதாக்ஷேபகாதிராமயஃ| க்ஷுத் புபுக்ஷா| முகஶோஷோ நிராமவாதபித்தகதஃ| ‘ஶ்ரமாந்விதைஃ’ இத்யத்ர கேசித் ‘ப்ரமாந்விதைஃ’ இதி படந்தி; ப்ரமோ நிராமவாதபித்தகதஃ; ஸாமவாதபித்தகதமார்காவரணஜௌ து தாவபி லங்க்யாவேவ| கர்பிண்யாதிஷ்வநாத்யயிகே வ்யாதௌ லங்கநப்ரதிஷேதஃ||௧௩||
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ஶோபேஷூத்திதமாத்ரேஷு வ்ரணேஷூக்ரருஜேஷு ச |
யதாஸ்வைரௌஷதைர்லேபஂ ப்ரத்யேகஶ்யேந காரயேத் ||௧௪||
View original
शोफेषूत्थितमात्रेषु व्रणेषूग्ररुजेषु च |
यथास्वैरौषधैर्लेपं प्रत्येकश्येन कारयेत् ||१४||
ஆலேபநவிஷயஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶோபேஷ்வித்யாதி| உத்திதமாத்ரேஷு ஜாதமாத்ரேஷு| யதாஸ்வைரிதி வாதாதிஶோபே மாதுலுங்காதிதூர்வாத்யஜகந்தாதிபிராத்மீயைரித்யர்தஃ| யதோக்தைரிதி கேசித் படந்தி; தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ| ப்ரத்யேகஶ்யேந ஏகைகேந||௧௪||
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
யதா ப்ரவஜ்வலிதே வேஶ்மந்யம்பஸா பரிஷேசநம் |
க்ஷிப்ரஂ ப்ரஶமயத்யக்நிமேவமாலேபநஂ ருஜஃ ||௧௫||
ப்ரஹ்லாதநே ஶோதநே ச ஶோபஸ்ய ஹரணே ததா |
உத்ஸாதநே ரோபணே ச லேபஃ ஸ்யாத்து ததர்தகத் ||௧௬||
View original
यथा प्रवज्वलिते वेश्मन्यम्भसा परिषेचनम् |
क्षिप्रं प्रशमयत्यग्निमेवमालेपनं रुजः ||१५||
प्रह्लादने शोधने च शोफस्य हरणे तथा |
उत्सादने रोपणे च लेपः स्यात्तु तदर्थकृत् ||१६||
தஷ்டாந்ததர்ஶநேநாலேபஸ்ய பலமாஹ- யதேத்யாதி| ஏவமாலேபநஂ ருஜ இதி ஆலேபநஂ ஶோபஸ்ய ருஜோ வேதநாஃ ஶமயதீத்யர்தஃ| ந கேவலமாலேபஃ ஶோபஸ்ய ருஜாபஹஃ; கிந்து ப்ரஹ்லாதநாதீந்யபி கரோதீத்யாஹ- ப்ரஹ்லாதந இத்யாதி| ப்ரஹ்லாதநே ஸுககரணே, ருஜாபநயநாத்| ஶோதநே வ்ரணஸ்ய தோஷப்ரகோபஸ்போடநாய| உத்ஸாதநே நிம்நவ்ரணஸ்யோந்நதிகரணே| ரோபணே சேதி சகாராதவஸாதநஸவர்ணகரணாதீநி ஸமுச்சீயந்தே| ததர்தகத் ப்ரஹ்லாதநாதிப்ரயோஜநகாரீ| அஸ்ய ப்ரயோகஃ புநராலேபாத்யாயே (ஸூ. ௧௮); த்ரவ்யாணி து மிஶ்ரகாதிஷு||௧௫-௧௬||
Adhikarana 15 (17-18) · Śloka 18
வாதஶோபே து வேதநோபஶமார்தஂ ஸர்பிஸ்தைலதாந்யாம்லமாஂஸரஸவாதஹரௌஷதநிஷ்க்வாதைரஶீதைஃ பரிஷேகாந் குர்வீத, பித்தரக்தாபிகாதவிஷநிமித்தேஷு க்ஷீரகதமதுஶர்கரோதகேக்ஷுரஸமதுரௌஷதக்ஷீரவக்ஷநிஷ்க்வாதைரநுஷ்ணைஃ பரிஷேகாந் குர்வீத, ஶ்லேஷ்மஶோபே து தைலமூத்ரக்ஷாரோதகஸுராஶுக்தகபக்நௌஷதநிஷ்க்வாதைரஶீதைஃ பரிஷேகாந் குர்வீத ||௧௭||
யதாऽம்புபிஃ ஸிச்யமாநஃ ஶாந்திமக்நிர்நியச்சதி |
தோஷாக்நிரேவஂ ஸஹஸா பரிஷேகேண ஶாம்யதி ||௧௮||
View original
वातशोफे तु वेदनोपशमार्थं सर्पिस्तैलधान्याम्लमांसरसवातहरौषधनिष्क्वाथैरशीतैः परिषेकान् कुर्वीत, पित्तरक्ताभिघातविषनिमित्तेषु क्षीरघृतमधुशर्करोदकेक्षुरसमधुरौषधक्षीरवृक्षनिष्क्वाथैरनुष्णैः परिषेकान् कुर्वीत, श्लेष्मशोफे तु तैलमूत्रक्षारोदकसुराशुक्तकफघ्नौषधनिष्क्वाथैरशीतैः परिषेकान् कुर्वीत ||१७||
यथाऽम्बुभिः सिच्यमानः शान्तिमग्निर्नियच्छति |
दोषाग्निरेवं सहसा परिषेकेण शाम्यति ||१८||
பரிஷேகஸ்ய பலஂ ப்ரயோகஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- வாதேத்யாதி| வாதஶோபாதிர்விஷயஃ, வேதநோபஶமஃ பலஂ, ஸர்பிரித்யாதிஃ ப்ரயோகஃ| தாந்யாம்லஂ காஞ்ஜிகம்| வாதஹரௌஷதாநி பத்ரதார்வாதீநி| ஶர்கராமிஶ்ரமுதகஂ ஶர்கரோதகம்| மதுரௌஷதாநி காகோல்யாதீநி| க்ஷீரவக்ஷா வடாதயஃ| க்ஷாரோதகமிதி க்ஷாரஂ காலயித்வா யதுதகஂ கஹ்யதே தத் க்ஷாரோதகம்| கபக்நாநி காலேயகாகுருப்ரபதீநி||௧௭-௧௮||
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
அப்யங்கஸ்து தோஷமாலோக்யோபயுக்தோ தோஷோபஶமஂ மதுதாஂ ச கரோதி ||௧௯||
ஸ்வேதவிம்லாபநாதீநாஂ க்ரியாணாஂ ப்ராக் ஸ உச்யதே |
பஶ்சாத் கர்மஸு சாதிஷ்டஃ ஸ ச விஸ்ராவணாதிஷு ||௨௦||
View original
अभ्यङ्गस्तु दोषमालोक्योपयुक्तो दोषोपशमं मृदुतां च करोति ||१९||
स्वेदविम्लापनादीनां क्रियाणां प्राक् स उच्यते |
पश्चात् कर्मसु चादिष्टः स च विस्रावणादिषु ||२०||
அப்யங்கஸ்ய பலஂ ப்ரயோகஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- அப்யங்க இத்யாதி| வாதே கபே ச தைலேந, பித்தே ரக்தே விஷாதிஷு ச ஶததௌதாதிகதேந| தஸ்ய காலாவதாரணஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸ்வேதேத்யாதி| ஸ்வேதவிம்லாபநாதீநாஂ விரேசநாந்தாநாஂ ஸ்நேஹவர்ஜிதாநாஂ ஸப்தாநாமுபக்ரமாணாஂ ப்ராக்பவதி; விஸ்ராவணாதிஷு ஸேசநாந்தேஷு ஸ்நேஹவமநவிரேசநவ்யதிரிக்தேஷு கர்மஸு ஸோऽப்யங்கஃ பஶ்சாதாதிஷ்டஃ||௧௯-௨௦||
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
ருஜாவதாஂ தாருணாநாஂ கடிநாநாஂ ததைவ ச |
ஶோபாநாஂ ஸ்வேதநஂ கார்யஂ யே சாப்யேவஂவிதா வ்ரணாஃ ||௨௧||
View original
रुजावतां दारुणानां कठिनानां तथैव च |
शोफानां स्वेदनं कार्यं ये चाप्येवंविधा व्रणाः ||२१||
ஸ்வேதவிஷயஂ தர்ஶயந்நாஹ- ருஜாவதாமித்யாதி| ருஜாவதாஂ வாதகபவேதநாயுக்தாநாஂ, தாருணாதிவிஶேஷணஸ்ய தத்விஷயத்வாத்| தாருணாநாமிதி தாருணத்வஂ வாயுநா ரூக்ஷஜரடீபாவஃ, அசலத்வமித்யபரே | ப்ரயோகஃ பஞ்சகர்மநிர்தேஶே வக்ஷ்யமாணஃ||௨௧||
Adhikarana 18 (22) · Śloka 23
ஸ்திராணாஂ ருஜதாஂ மந்தஂ கார்யஂ விம்லாபநஂ பவேத் |
அப்யஜ்ய ஸ்வேதயித்வா து வேணுநாட்யா ததஃ ஶநைஃ ||௨௨||
விமர்தயேத்பிஷக் ப்ராஜ்ஞஸ்தலேநாங்குஷ்டகேந வா |௨௩|
View original
स्थिराणां रुजतां मन्दं कार्यं विम्लापनं भवेत् |
अभ्यज्य स्वेदयित्वा तु वेणुनाड्या ततः शनैः ||२२||
विमर्दयेद्भिषक् प्राज्ञस्तलेनाङ्गुष्ठकेन वा |२३|
விம்லாபநவிஷயஂ ப்ரயோகஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- ஸ்திராணாமித்யாதி| ஸ்திராணாஂ கடிநாநாம்| மந்தஂ ருஜதாஂ கபாதிகாநாமித்யர்தஃ; வாதகபாதிகாநாமித்யந்யே| தலேந பாணிபாததலேந| விம்லாபநம் அங்குல்யாதிமர்தநேந ஶோபவிலயநம்||௨௨||-
Adhikarana 19 (23) · Śloka 24
ஶோபயோருபநாஹஂ து குர்யாதாமவிதக்தயோஃ ||௨௩||
அவிதக்தஃ ஶமஂ யாதி விதக்தஃ பாகமேதி ச |௨௪|
View original
शोफयोरुपनाहं तु कुर्यादामविदग्धयोः ||२३||
अविदग्धः शमं याति विदग्धः पाकमेति च |२४|
உபநாஹமாஹ- ஶோபயோரித்யாதி| உபநாஹோ வாதகபஶோபவிஷய ஏவ| அவிதக்த ஆமஃ| விதக்தஃ கிஞ்சித்பக்வஃ||௨௩||-
Adhikarana 20 (24-26) · Śloka 27
நிவர்ததே ந யஃ ஶோபோ விரேகாந்தைருபக்ரமைஃ ||௨௪||
தஸ்ய ஸம்பாசநஂ குர்யாத் ஸமாஹத்யௌஷதாநி து |
ததிதக்ரஸுராஶுக்ததாந்யாம்லைர்யோஜிதாநி து ||௨௫||
ஸ்நிக்தாநி லவணீகத்ய பசேதுத்காரிகாஂ ஶுபாம் |
ஸைரண்டபத்ரயா ஶோபஂ நாஹயேதுஷ்ணயா தயா ||௨௬||
ஹிதஂ ஸம்போஜநஂ சாபி பாகாயாபிமுகோ யதி |௨௭|
View original
निवर्तते न यः शोफो विरेकान्तैरुपक्रमैः ||२४||
तस्य सम्पाचनं कुर्यात् समाहृत्यौषधानि तु |
दधितक्रसुराशुक्तधान्याम्लैर्योजितानि तु ||२५||
स्निग्धानि लवणीकृत्य पचेदुत्कारिकां शुभाम् |
सैरण्डपत्रया शोफं नाहयेदुष्णया तया ||२६||
हितं सम्भोजनं चापि पाकायाभिमुखो यदि |२७|
பாசநவிஷயமாஹ- நிர்வதத இத்யாதி| விரேகாந்தைரிதி அபதர்பணாத்யைர்விரேகாந்தைரித்யர்தஃ| ஸமாஹத்யௌஷதாநீதி ஔஷதாநி மிஶ்ரகோக்தாநி ஶணமூலகபீஜாதீநி ஸமபாகப்ரமாணாநி, ததா சதுர்குணதத்யாதித்ரவாணி ச ஸமாஹத்ய ஏகீகத்ய, லவணீகத்ய ஸ்பஷ்டலவணீகத்ய, நாதித்ரவாஂ நாதிஶுஷ்காமுபநாஹயோக்யாமுத்காரிகாஂ பாசயேத்; உத்காரிகா லப்ஸிகாகதிஃ, அந்யே பூபலிகாகதிமாஹுஃ| நாஹயேத் பத்நீயாத்| தயா உத்காரிகயா| ஹிதஂ ஸம்போஜநமிதி ஸம்போஜநஂ யதேஷ்டபோஜநம்| தச்ச கீதஶஂ? ஹிதஂ ஹிதகாரி; கோऽர்தஃ? நாத்யர்தகபகாரி ந சோபத்ரவகாரீத்யர்தஃ| ஏதேநாஹாரவிதாநோக்தைருஷ்ணஸ்நிக்தாதிபிரேவ ஸம்போஜநஂ கார்யமித்யுக்தம்| ஸுதீரஸ்து ‘பத்யாபத்யமிஹைகத்ர புக்தஂ ஸம்போஜநஂ மதம்’- இத்யாஹ; தச்ச ஶ்ரீஜேஜ்ஜடகயதாஸௌ நேச்சதஃ| உபநாஹநிஷ்பாத்யஂ கர்ம பாசநமிதி மத்வா பாசநஂ பதகுபக்ரமஂ கயதாஸோ ந படதி||௨௪-௨௬||-
Adhikarana 21 (27-29) · Śloka 30
வேதநோபஶமார்தாய ததா பாகஶமாய ச ||௨௭||
அசிரோத்பதிதே ஶோபே குர்யாச்சோணிதமோக்ஷணம் |
ஸஶோபே கடிநே த்யாமே ஸரக்தே வேதநாவதி ||௨௮||
ஸஂரப்தே விஷமே சாபி வ்ரணே விஸ்ராவணஂ ஹிதம் |
ஸவிஷே ச விஶேஷேண ஜலௌகோபிஃ பதைஸ்ததா ||௨௯||
வேதநாயாஃ ப்ரஶாந்த்யர்தஂ பாகஸ்யாப்ராப்தயே ததா |௩௦|
View original
वेदनोपशमार्थाय तथा पाकशमाय च ||२७||
अचिरोत्पतिते शोफे कुर्याच्छोणितमोक्षणम् |
सशोफे कठिने ध्यामे सरक्ते वेदनावति ||२८||
संरब्धे विषमे चापि व्रणे विस्रावणं हितम् |
सविषे च विशेषेण जलौकोभिः पदैस्तथा ||२९||
वेदनायाः प्रशान्त्यर्थं पाकस्याप्राप्तये तथा |३०|
விஸ்ராவணவிஷயமாஹ- வேதநேத்யாதி| அசிரோத்பதிதே தத்காலோத்பந்நே| ஜலௌகோபிஃ ப்ரச்சாநைர்வா ஶோணிதமோக்ஷணஂ குர்யாத்| வ்ரணேऽபி யாதஶே ஶோணிதஂ ஸ்ராவணீயஂ தாதஶமாஹ- ஸஶோப இத்யாதி| த்யாமே கஷ்ணாருணே| ஸரக்தே ரக்தவர்ணே| வேதநாவதி வேதநாயுக்தே| ஸஂரப்தே விஶாலமூலே| விஷமே நிம்நோந்நதே| விஶேஷேண அதிஶயேந, ஸவிஷே ச விஶேஷேண ரக்தமோக்ஷணம்||௨௭-௨௯||-
Adhikarana 22 (30) · Śloka 31
ஸோபத்ரவாணாஂ ரூக்ஷாணாஂ கஶாநாஂ வ்ரணஶோஷிணாம் ||௩௦||
யதாஸ்வமௌஷதைஃ ஸித்தஂ ஸ்நேஹபாநஂ விதீயதே |௩௧|
View original
सोपद्रवाणां रूक्षाणां कृशानां व्रणशोषिणाम् ||३०||
यथास्वमौषधैः सिद्धं स्नेहपानं विधीयते |३१|
ஸ்நேஹபாநவிஷயஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸோபத்ரவாணாமித்யாதி| ஸோபத்ரவாணாமிதி நாத்ர வ்ரணோபத்ரவா கந்தவர்ணஸ்ராவவேதநாகதயஃ பஞ்ச; கிஂ தர்ஹி வ்ரணிதஸ்யோபத்ரவா வேபதுபக்ஷவதாதயஃ| வ்ரணஶோஷிணாஂ வ்ரணநிமித்தக்ஷயிணாம்| யதாஸ்வமௌஷதைரிதி யஸ்ய யதாத்மீயமௌஷதஂ வாதாதேஸ்தேந ஸித்தஸ்ய ஸ்நேஹஸ்ய பாநஂ; விசாரணாபிந்நாச்சபாநமித்யாசார்யாஃ||௩௦||-
Adhikarana 23 (31) · Śloka 32
உத்ஸந்நமாஂஸஶோபே து கபஜுஷ்டே விஶேஷதஃ ||௩௧||
ஸங்க்லிஷ்டஶ்யா(த்யா)மருதிரே வ்ரணே ப்ரச்சர்தநஂ ஹிதம் |௩௨|
View original
उत्सन्नमांसशोफे तु कफजुष्टे विशेषतः ||३१||
सङ्क्लिष्टश्या(ध्या)मरुधिरे व्रणे प्रच्छर्दनं हितम् |३२|
வமநவிஷயஂ தர்ஶயந்நாஹ- உத்ஸந்நேத்யாதி| உத்ஸந்நமாஂஸஶோபே இதி உச்ச்ரிதமாஂஸஶோபே| கபஜுஷ்டே கபாக்ராந்தே| ஸங்க்லிஷ்டஂ துஷ்டஂ, ஶ்யா(த்யா)மமீஷத்கஷ்ணஂ, ருதிரஂ யஸ்மிந்நேவம்பூதே வ்ரணே ப்ரச்சர்தநஂ வமநஂ ஹிதம்||௩௧||-
Adhikarana 24 (32) · Śloka 33
வாதபித்தப்ரதுஷ்டேஷு தீர்ககாலாநுபந்திஷு ||௩௨||
விரேசநஂ ப்ரஶஂஸந்தி வ்ரணேஷு வ்ரணகோவிதாஃ |௩௩|
View original
वातपित्तप्रदुष्टेषु दीर्घकालानुबन्धिषु ||३२||
विरेचनं प्रशंसन्ति व्रणेषु व्रणकोविदाः |३३|
விரேசநவிஷயமாஹ- வாதேத்யாதி| வாதேந ஸஹிதஂ பித்தஂ வாதபித்தஂ பித்தப்ரதாநஸஂஸர்கஃ; ந து வாதஶ்ச பித்தஂ சேதி, கேவலவாதஜே பஸ்திவிதாநாத்| அநேநைவ ந்யாயேந வாதோபஸர்ஜநே கபஸஂஸர்கே வமநமூஹ்யம்| ஏஷு ஸ்நேஹாதிஷு த்ரிஷு ஶோபஸ்யாநுக்தாவபி ஶோபாதிகாரத்வாதேவ ஸ்நேஹாதயஸ்த்ரயோ விஶிஷ்டாவஸ்தாயாஂ ஶோபஸ்யாப்யுபக்ரமா போத்தவ்யாஃ| வ்ரணகோவிதா வ்ரணபண்டிதாஃ||௩௨||-
Adhikarana 25 (33) · Śloka 34
அபாகேஷு து ரோகேஷு கடிநேஷு ஸ்திரேஷு ச ||௩௩||
ஸ்நாயுகோதாதிஷு ததா ச்சேதநஂ ப்ராப்தமுச்யதே |௩௪|
View original
अपाकेषु तु रोगेषु कठिनेषु स्थिरेषु च ||३३||
स्नायुकोथादिषु तथा च्छेदनं प्राप्तमुच्यते |३४|
சேதநமாஹ- அபாகேஷ்வித்யாதி| அபாகேஷு அவித்யமாநபாகேஷு மேதஃகபக்ரந்திமாஂஸகந்த்யாதிஷு; அதவா அபாகேஷு ஈஷத்பாகேஷு வல்மீகாதிஷ்வித்யர்தஃ; நஞ்ஶப்தஸ்யோபயார்தத்வாத்| கயீ து ‘அபாகவத்ஸு’ இதி படதி, தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ; பரஂ தஂ பாடஂ ந ஸாதுஂ மந்யதே ஜேஜ்ஜடஃ| கடிநேஷு தடேஷு| ஸ்திரேஷு அசலேஷு| ஸ்நாயுகோதாதிஷ்வித்யத்ராதிஶப்தாத் ஸிராதமந்யாதிபரிக்ரஹஃ| ப்ராப்தஂ யுக்தமித்யர்தஃ||௩௩||-
Adhikarana 26 (34) · Śloka 35
அந்தஃபூயேஷ்வவக்த்ரேஷு ததைவோத்ஸங்கவத்ஸ்வபி ||௩௪||
கதிமத்ஸு ச ரோகேஷு பேதநஂ ப்ராப்தமுச்யதே |௩௫|
View original
अन्तःपूयेष्ववक्त्रेषु तथैवोत्सङ्गवत्स्वपि ||३४||
गतिमत्सु च रोगेषु भेदनं प्राप्तमुच्यते |३५|
பேதநமாஹ- அந்தஃபூயேஷ்வித்யாதி| அவக்த்ரேஷு அவித்யமாநமுகேஷு| உத்ஸங்கவத்ஸு சிரஸ்திதபூயாவதாரணகம்பீரஶுஷிரவ்ரணவஸ்துப்ரதேஶ உத்ஸங்கதுல்யத்வாதுத்ஸங்க இத்யுச்யதே, தத்வத்ஸு| ரோகேஷு வ்ரணேஷு| கதிமத்ஸு கதியுக்தேஷு| ப்ராப்தஂ யுக்தம்||௩௪||-
Adhikarana 27 (35-37) · Śloka 37
பாலவத்தாஸஹக்ஷீணபீரூணாஂ யோஷிதாமபி ||௩௫||
மர்மோபரி ச ஜாதேஷு ரோகேஷூக்தேஷு தாரணம் |
ஸுபக்வே பிண்டிதே ஶோபே பீடநைருபபீடிதே ||௩௬||
பாகோத்வத்தேஷு தோஷேஷு தத்து கார்யஂ விஜாநதா |
ஸுபிஷ்டைர்தாரணத்ரவ்யைர்யுக்தைஃ க்ஷாரேண வா புநஃ ||௩௭||
View original
बालवृद्धासहक्षीणभीरूणां योषितामपि ||३५||
मर्मोपरि च जातेषु रोगेषूक्तेषु दारणम् |
सुपक्वे पिण्डिते शोफे पीडनैरुपपीडिते ||३६||
पाकोद्वृत्तेषु दोषेषु तत्तु कार्यं विजानता |
सुपिष्टैर्दारणद्रव्यैर्युक्तैः क्षारेण वा पुनः ||३७||
தாரணமாஹ- பாலேத்யாதி| பீடநைரிதி பீடநத்ரவ்யைரித்யர்தஃ| பாகோத்வத்தேஷு உத்தாநேஷு த்வக்கதேஷ்வித்யர்தஃ| தாரணத்ரவ்யைர்மிஶ்ரகோக்தைஶ்சிரபில்வாதிபிஃ| க்ஷாரேண ப்ரதிஸாரணீயேந, யவக்ஷாரேணேத்யந்யே||௩௫-௩௭||
Adhikarana 28 (38-39) · Śloka 39
கடிநாந் ஸ்தூலவத்தௌஷ்டாந் தீர்யமாணாந் புநஃ புநஃ |
கடிநோத்ஸந்நமாஂஸாஂஶ்ச லேகநேநாசரேத்பிஷக் ||௩௮||
ஸமஂ லிகேத் ஸுலிகிதஂ லிகேந்நிரவஶேஷதஃ |
வர்த்மநாஂ து ப்ரமாணேந ஸமஂ ஶஸ்த்ரேண நிர்லிகேத் ||௩௯||
View original
कठिनान् स्थूलवृत्तौष्ठान् दीर्यमाणान् पुनः पुनः |
कठिनोत्सन्नमांसांश्च लेखनेनाचरेद्भिषक् ||३८||
समं लिखेत् सुलिखितं लिखेन्निरवशेषतः |
वर्त्मनां तु प्रमाणेन समं शस्त्रेण निर्लिखेत् ||३९||
லேகநமாஹ- கடிநாநித்யாதி| கடிநாந் மாஂஸஹீநாந், ஸமம் அஹீநாதிகஂ லிகேத்; ஸ்தூலவத்தௌஷ்டாந் ஸுலிகிதம் அதிஶயலிகிதஂ லிகேத்; புநஃ புநர்தீர்யமாணாந் நிரவஶேஷதோ லிகேத்; கடிநோத்ஸந்நமாஂஸாந் வர்த்மநாஂ ப்ரமாணேந ஸமஂ லிகேத்| அந்யேऽத்ர புநரந்யதா வ்யாக்யாநயந்தி- ஸமலேகநம் அவகாடலேகநஂ, ஸுலேகநஂ மதுலேகநஂ, நிரவஶேஷலேகநஂ நிர்லேகநஂ நிஶ்ஶேஷலேகநமிதி| ஶ்ரீஸுவீரஜேஜ்ஜடப்ரஹ்மதேவாஶ்சதுரோ விஷயாநாஹுஃ, ததாஹி- கடிநாநித்யேகோ விஷயஃ, ஸ்தூலவத்தௌஷ்டாநிதி த்விதீயஃ, தீர்யமாணாந் புநஃ புநரிதி ததீயஃ, கடிநோத்ஸந்நமாஂஸாஂஶ்சேதி சதுர்தஃ| அபரே து ஸமஂ லிகேதித்யாத்யந்யதா வ்யாக்யாநயந்தி- கடிநாந் ஸ்தூலவத்தௌஷ்டாந் யதா ஸுலிகிதஂ பவத்யேவஂ லிகேதிதி ஸம்பந்தஃ, கதஂ ஸுலிகிதஂ பவதீத்யாஹ- ஸமஂ லிகேத், நிரவஶேஷஂ லிகேத், வர்த்மநாஂ து ப்ரமாணேந ஸமஂ நிர்லிகேதிதி| ஸமஂ ஸுலிகிதலக்ஷணம்| நிர்லிகேத் புநஃ புநர்லிகேதிதி பணநஂ பஹுஶோ லேகநே ஶஸ்த்ராவசாரணஂ ஸூசயதி| அத்ர வ்ரணவர்த்மஶப்தேந வ்ரணகதாஶ்சத்வாரஃ பார்ஶ்வா வாச்யாஃ| ஶஸ்த்ரேண நிர்லிகேத், ந து கோஜீஶேபாலிகாதிபத்ரேண||௩௮-௩௯||
Adhikarana 29 (40) · Śloka 40
க்ஷௌமஂ ப்லோதஂ பிசுஂ பேநஂ யாவஶூகஂ ஸஸைந்தவம் |
கர்கஶாநி ச பத்ராணி லேகநார்தே ப்ரதாபயேத் ||௪௦||
View original
क्षौमं प्लोतं पिचुं फेनं यावशूकं ससैन्धवम् |
कर्कशानि च पत्राणि लेखनार्थे प्रदापयेत् ||४०||
ஶஸ்த்ராபாவே து க்ஷௌமாதிபிர்லிகேதித்யாஹ- க்ஷௌமமித்யாதி| க்ஷௌமம் அதஸீவஸ்த்ரம்| ப்லோதஂ கர்படம்| பிசுஂ கார்பாஸதூலாம் | பேநஂ ஸமுத்ரபேநம்| யாவஶூகோ யவக்ஷாரஃ||௪௦||
Adhikarana 30 (41-42) · Śloka 42
நாடீவ்ரணாஞ் ஶல்யகர்பாநுந்மார்க்யுத்ஸங்கிநஃ ஶநைஃ |
கரீரபாலாங்குலிபிரேஷண்யா வைஷயேத்பிஷக் ||௪௧||
நேத்ரவர்த்மகுதாப்யாஸநாட்யோऽவக்த்ராஃ ஸஶோணிதாஃ |
சுச்சூபோதகஜைஃ ஶ்லக்ஷ்ணைஃ கரீரைரேஷயேத்து தாஃ ||௪௨||
View original
नाडीव्रणाञ् शल्यगर्भानुन्मार्ग्युत्सङ्गिनः शनैः |
करीरबालाङ्गुलिभिरेषण्या वैषयेद्भिषक् ||४१||
नेत्रवर्त्मगुदाभ्यासनाड्योऽवक्त्राः सशोणिताः |
चुच्चूपोदकजैः श्लक्ष्णैः करीरैरेषयेत्तु ताः ||४२||
ஏஷணமாஹ- நாடீத்யாதி| நாட்யஶ்ச வ்ரணாஶ்சேதி நாடீவ்ரணாஸ்தாந்| ஶல்யகர்பாந் அப்யந்தரஶல்யாநித்யர்தஃ| உந்மார்கீ பகந்தரஃ, உத்ஸங்கீ ஶம்பூகாவர்தாபித இத்யேகே; தந்ந, தயோரஸாத்யத்வேநைஷணாநர்ஹத்வாத்| தத்ர, உத்ஸஷ்டோ மார்கோ வித்யதே யேஷாஂ தே உந்மார்கிணோ வ்ரணாஃ ஜுஂ மார்கஂ பரித்யஜ்ய குடிலயா கத்யா யே யாந்தீத்யர்தஃ; உத்ஸங்கிந ஊர்த்வஸங்கிநஃ| கரீராஃ சுச்சூபோதகாதீநாஂ கோமலா நாலாஃ| பாலாஃ கரிஶூகராதீநாம்| விவதாஸ்யாந் கோஷ்டாஶ்ரிதாநங்குல்யா வா ஏஷயேதித்யர்தஃ| ஏஷணீ ஶலாகாஶஸ்த்ர(யந்த்ர)ம்| ஏஷயேத் கரீராதிநிக்ஷேபணேந வ்ரணமார்கநிஶ்சயஂ குர்யாதித்யர்தஃ| கரீராணாஂ விஷயஂ நிர்திஶந்நாஹ- நேத்ரவர்த்மேத்யாதி| குதாப்யாஸோ குதஸமீபம்| அவக்த்ரா அல்பவக்த்ராஃ| சுச்சூஃ சீசுரிதி லோகே| உபோதகஃ ‘போஇ’ இதி லோகே||௪௧-௪௨||
Adhikarana 31 (43) · Śloka 43
ஸஂவதாஸஂவதாஸ்யேஷு வ்ரணேஷு மதிமாந் பிஷக் |
யதோக்தமாஹரேச்சல்யஂ ப்ராப்தோத்தரணலக்ஷணம் ||௪௩||
View original
संवृतासंवृतास्येषु व्रणेषु मतिमान् भिषक् |
यथोक्तमाहरेच्छल्यं प्राप्तोद्धरणलक्षणम् ||४३||
ஆஹரணவிஷயமாஹ- ஸஂவதேத்யாதி| ப்ராப்தோத்தரணலக்ஷணமிதி ஸத்யஃப்ராணஹரவிஶல்யக்நாதிரஹிதமந்யதித்யர்தஃ||௪௩||
Adhikarana 32 (44) · Śloka 44
ரோகே வ்யதநஸாத்யே து யதோத்தேஶஂ ப்ரமாணதஃ |
ஶஸ்த்ரஂ நிதத்யாத்தோஷஂ ச ஸ்ராவயேத் கீர்திதஂ யதா ||௪௪||
View original
रोगे व्यधनसाध्ये तु यथोद्देशं प्रमाणतः |
शस्त्रं निदध्याद्दोषं च स्रावयेत् कीर्तितं यथा ||४४||
வ்யதநவிஸ்ராவணவிஷயமாஹ- ரோக இத்யாதி| வ்யதநஸாத்யோ ரோகோ தகோதரமூத்ரவத்த்யாதிஃ| யதோத்தேஶஂ ப்ரமாணத இதி உத்தேஶாநதிக்ராந்தப்ரமாணமித்யர்தஃ| தத்ர தகோதரோத்திஷ்டஂ ப்ரமாணமங்குஷ்டோதரப்ரமாணமவகாடமிதி ஜ்ஞேயஂ; வித்ரத்யாதிஷு புநஃ “மஹத்ஸ்வபி ச பாகேஷு த்வ்யங்குலாந்தரஂ த்ர்யங்குலாந்தரஂ வா ஶஸ்த்ரநிபாதநம்” (ஸூ. ௫) இதி| ஶஸ்த்ரஂ நிதத்யாதித்யந்தேந வ்யதநமுக்தஂ, தோஷஂ ச ஸ்ராவயேத் கீர்திதஂ யதேதி ஸ்ராவணமுக்தம், ஏவமநேந ஶ்லோகேநோபக்ரமத்வயமுக்தம்||௪௪||
Adhikarana 33 (45) · Śloka 45
அபாகோபத்ருதா யே ச மாஂஸஸ்தா விவதாஶ்ச யே |
யதோக்தஂ ஸீவநஂ தேஷு கார்யஂ ஸந்தாநமேவ ச ||௪௫||
View original
अपाकोपद्रुता ये च मांसस्था विवृताश्च ये |
यथोक्तं सीवनं तेषु कार्यं सन्धानमेव च ||४५||
ஸீவநஸந்தாநவிஷயமாஹ- அபாகேத்யாதி| அபாகோபத்ருதாஃ பாகோபத்ரவரஹிதாஃ| விவதா வ்யாத்தமுகாஃ| யதோக்தமஷ்டவிதஶஸ்த்ரகர்மீயே (ஸூ. ௨௫)| ஸந்தாநமேவ சேதி ந கேவலஂ ஸீவநஂ ஸந்தாநமபி ; ஸந்தாநஂ வ்ரணௌஷ்டாதிஸஂயோஜநம்| அநேந ஶ்லோகேநோபக்ரமத்வயமுக்தம்||௪௫||
Adhikarana 34 (46-47) · Śloka 47
பூயகர்பாநணுத்வாராந் வ்ரணாந்மர்மகதாநபி |
யதோக்தைஃ பீடநத்ரவ்யைஃ ஸமந்தாத் பரிபீடயேத் ||௪௬||
ஶுஷ்யமாணமுபேக்ஷேத ப்ரதேஹஂ பீடநஂ ப்ரதி |
ந சாபிமுகமாலிம்பேத்ததா தோஷஃ ப்ரஸிச்யதே ||௪௭||
View original
पूयगर्भानणुद्वारान् व्रणान्मर्मगतानपि |
यथोक्तैः पीडनद्रव्यैः समन्तात् परिपीडयेत् ||४६||
शुष्यमाणमुपेक्षेत प्रदेहं पीडनं प्रति |
न चाभिमुखमालिम्पेत्तथा दोषः प्रसिच्यते ||४७||
பீடநமாஹ- பூயேத்யாதி| யதோக்தைர்மிஶ்ரகபரிபடிதைஃ பிச்சிலத்ரவ்யத்வங்மூலாதிபிஃ| ஸமந்தாத் ஸர்வதஃ| ப்ரதேஹஂ ப்ரலேபநமித்யர்தஃ| தோஷஃ பூயஃ| ப்ரஸிச்யதே ஸ்வயஂ ப்ரக்ஷரதி| பீடநம் ஔஷதைஶ்சம்பநம்||௪௬-௪௭||
Adhikarana 35 (48) · Śloka 48
தைஸ்தைர்நிமித்தைர்பஹுதா ஶோணிதே ப்ரஸ்ருதே பஶம் |
கார்யஂ யதோக்தஂ வைத்யேந ஶோணிதாஸ்தாபநஂ பவேத் ||௪௮||
View original
तैस्तैर्निमित्तैर्बहुधा शोणिते प्रस्रुते भृशम् |
कार्यं यथोक्तं वैद्येन शोणितास्थापनं भवेत् ||४८||
ஶோணிதாஸ்தாபநமாஹ- தைஸ்தைரித்யாதி| தைஸ்தைஃ ஸிராவ்யதாதிபிஃ| யதோக்தஂ ஶோணிதாஸ்தாபநஂ ஶோணிதாதிப்ரவத்திஸ்தம்பநம்| தச்சதுர்விதம்- “ஸந்தாநஂ ஸ்கந்தநஂ சைவ பாசநஂ தஹநஂ ததா” (ஸூ. ௧௪) இதி||௪௮||
Adhikarana 36 (49-50) · Śloka 50
தாஹபாகஜ்வரவதாஂ வ்ரணாநாஂ பித்தகோபதஃ |
ரக்தேந சாபிபூதாநாஂ கார்யஂ நிர்வாபணஂ பவேத் ||௪௯||
யதோக்தைஃ ஶீதலத்ரவ்யைஃ க்ஷீரபிஷ்டைர்கதாப்லுதைஃ |
திஹ்யாதபஹலாந் ஸேகாந் ஸுஶீதாஂஶ்சாவசாரயேத் ||௫௦||
View original
दाहपाकज्वरवतां व्रणानां पित्तकोपतः |
रक्तेन चाभिभूतानां कार्यं निर्वापणं भवेत् ||४९||
यथोक्तैः शीतलद्रव्यैः क्षीरपिष्टैर्घृताप्लुतैः |
दिह्यादबहलान् सेकान् सुशीतांश्चावचारयेत् ||५०||
நிர்வாபணமாஹ- தாஹேத்யாதி| நிர்வாபணஂ நாம பித்தரக்தவ்ரணஸ்ய பச்யமாநஸ்ய ஜ்வலத இவ ஔஷதாதிபிர்வேதநோபஶமஃ| யதோக்தைர்மிஶ்ரகோக்தைர்தூர்வாதிபிஃ| க்ஷீரபிஷ்டைரிதி க்ஷீரேண ஆபிஷ்டைஃ, ஶ்லக்ஷ்ணஸ்ய தாஹபாககாரித்வாத்| திஹ்யாத் லிம்பேத்| அபஹலாந் யதஃ ஶ்லக்ஷ்ணகநோ லேபஶ்சந்தநஸ்யாபி தாஹகத்பவதி| ஸேகாந் பரிஷேகாந்| அநேந ஶ்லோகேந ஸேகலேபௌ த்வௌ நிர்வாபணாவுக்தௌ||௪௯-௫௦||
Adhikarana 37 (51-52) · Śloka 53
வ்ரணேஷு க்ஷீணமாஂஸேஷு தநுஸ்ராவிஷ்வபாகிஷு |
தோதகாடிந்யபாருஷ்யஶூலவேபதுமத்ஸு ச ||௫௧||
வாதக்நவர்கேऽம்லகணே காகோல்யாதிகணே ததா |
ஸ்நைஹிகேஷு ச பீஜேஷு பசேதுத்காரிகாஂ ஶுபாம் ||௫௨||
தேஷாஂ ச ஸ்வேதநஂ கார்யஂ ஸ்திராணாஂ வேதநாவதாம் |௫௩|
View original
व्रणेषु क्षीणमांसेषु तनुस्राविष्वपाकिषु |
तोदकाठिन्यपारुष्यशूलवेपथुमत्सु च ||५१||
वातघ्नवर्गेऽम्लगणे काकोल्यादिगणे तथा |
स्नैहिकेषु च बीजेषु पचेदुत्कारिकां शुभाम् ||५२||
तेषां च स्वेदनं कार्यं स्थिराणां वेदनावताम् |५३|
உத்காரிகாவிஷயமாஹ- வ்ரணேஷ்வித்யாதி| க்ஷீணமாஂஸத்வாதிகஂ வாதகார்யம்| வாதக்நவர்கே பத்ரதார்வாதௌ, அம்லகணே ஸௌவீரகதுஷோதகாதௌ, ஸ்நைஹிகேஷு ச பீஜேஷு திலாதஸீஸர்ஷபைரண்டாதிபீஜேஷு| வாதக்நவர்ககாகோல்யாதிகணஸ்நைஹிகபீஜாநி ஸமபாகாநி தச்சதுர்குணமம்லாநாஂ கஹீத்வா நாதிகநாஂ நாதிஸாந்த்ராஂ பேயாநுகாரிணீமுத்காரிகாஂ பசேத்||௫௧-௫௨||-
Adhikarana 38 (53) · Śloka 54
துர்கந்தாநாஂ க்லேதவதாஂ பிச்சிலாநாஂ விஶேஷதஃ ||௫௩||
கஷாயைஃ ஶோதநஂ கார்யஂ ஶோதநைஃ ப்ராகுதீரிதைஃ |௫௪|
View original
दुर्गन्धानां क्लेदवतां पिच्छिलानां विशेषतः ||५३||
कषायैः शोधनं कार्यं शोधनैः प्रागुदीरितैः |५४|
இதாநீஂ கஷாயாதீஂஶ்சூர்ணாந்தாந் ஸப்த ஶோதநரோபணாந் விஷயபேதேந தர்ஶயந்நாஹ- துர்கந்தாநாமித்யாதி| ஶோதநைஃ கஷாயைஃ ப்ராகுதீரிதைர்மிஶ்ரகோக்தைஃ ஶங்கிந்யங்கோடஸுமநாதிபிஃ கதைஃ க்வாதைஃ ஶோதநஂ கார்யம்||௫௩||-
Adhikarana 39 (54-55) · Śloka 56
அந்தஃஶல்யாநணுமுகாந் கம்பீராந் மாஂஸஸஂஶ்ரிதாந் ஶோதநத்ரவ்யயுக்தாபிர்வர்திபிஸ்தாந் யதாக்ரமம் ||௫௪||
பூதிமாஂஸப்ரதிச்சந்நாந் மஹாதோஷாஂஶ்ச ஶோதயேத் ||௫௫||
கல்கீகதைர்யதாலாபஂ வர்தித்ரவ்யைஃ புரோதிதைஃ |௫௬|
View original
अन्तःशल्यानणुमुखान् गम्भीरान् मांससंश्रितान् शोधनद्रव्ययुक्ताभिर्वर्तिभिस्तान् यथाक्रमम् ||५४||
पूतिमांसप्रतिच्छन्नान् महादोषांश्च शोधयेत् ||५५||
कल्कीकृतैर्यथालाभं वर्तिद्रव्यैः पुरोदितैः |५६|
ஶோதநத்ரவ்யயுக்தாபிரிதி ஶோதநத்ரவ்யாணி அஜகந்தாஜஶங்க்யாதீநி மிஶ்ரகோக்தாநி| தாந் வ்ரணாந்; ‘ஶோதயேத்’ இதி ஶேஷஃ| யதாக்ரமமிதி ப்ரதமஂ ஸூக்ஷ்மாபிஸ்ததஃ ஸ்தூலஸ்தூலதராபிரித்யர்தஃ| பூதிமாஂஸப்ரதிச்சந்நாநிதி அவகாடாந், ந புநரப்யந்தராந்| மஹாதோஷாஂஶ்சேதி அதிதுஷ்டாநித்யர்தஃ| தோஷௌ சாத்ர வாதகபௌ கஹ்யேதே ந புநஃ பித்தஂ, பித்ததுஷ்டஸ்து ஸர்பிர்விஷயஃ||௫௪-௫௫||-
Adhikarana 40 (56) · Śloka 57
பித்தப்ரதுஷ்டாந் கம்பீராந் தாஹபாகப்ரபீடிதாந் ||௫௬||
கார்பாஸீபலமிஶ்ரேண ஜயேச்சோதநஸர்பிஷா |௫௭|
View original
पित्तप्रदुष्टान् गम्भीरान् दाहपाकप्रपीडितान् ||५६||
कार्पासीफलमिश्रेण जयेच्छोधनसर्पिषा |५७|
ஶோதநத்ரவ்யாணி காஸீஸாஜகந்தாதீநி, தைஃ ஸித்தேந ஸர்பிஷா கதேந| கல்பநா சேயஂ- யாவந்தி காஸீஸாஜகந்தாதீநி ஶோதநத்ரவ்யாணி தாவந்மாத்ரஂ கார்பாஸபலம், ஏதாந்யேகீகத்ய கல்கசதுர்குணஂ கதஂ, கதசதுர்குணஂ ஜலஂ ச கஹீத்வா கதஂ ஸாதநீயம்||௫௬||-
Adhikarana 41 (57) · Śloka 58
உத்ஸந்நமாஂஸாநஸ்நிக்தாநல்பஸ்ராவாந் வ்ரணாஂஸ்ததா ||௫௭||
ஸர்ஷபஸ்நேஹயுக்தேந தீமாஂஸ்தைலேந ஶோதயேத் |௫௮|
View original
उत्सन्नमांसानस्निग्धानल्पस्रावान् व्रणांस्तथा ||५७||
सर्षपस्नेहयुक्तेन धीमांस्तैलेन शोधयेत् |५८|
வ்ரணாநிதி கபவாதாதிகாநித்யர்தஃ, உத்ஸேதஸ்ய கபகதத்வாத், அஸ்நேஹால்பஸ்ராவயோர்வாதகதத்வாச்ச| ஸர்ஷபஸ்நேஹயுக்தேநேதி ஸர்ஷபஸ்நேஹாதிகேந திலதைலேந; ‘மிஶ்ரகோக்தேந மயூராதிஶோதநத்ரவ்யஸித்தேந’ இதி ஶேஷஃ||௫௭||-
Adhikarana 42 (58-61) · Śloka 61
தைலேநாஶுத்யமாநாநாஂ ஶோதநீயாஂ ரஸக்ரியாம் ||௫௮||
வ்ரணாநாஂ ஸ்திரமாஂஸாநாஂ குர்யாத்த்ரவ்யைருதீரிதைஃ |
கஷாயே விதிவத்தேஷாஂ கதே சாதிஶ்ரயேத் புநஃ ||௫௯||
ஸுராஷ்ட்ரஜாஂ ஸகாஸீஸாஂ தத்யாச்சாபி மநஃஶிலாம் |
ஹரிதாலஂ ச மதிமாஂஸ்ததஸ்தாமவசாரயேத் ||௬௦||
மாதுலுங்கரஸோபேதாஂ ஸக்ஷௌத்ராமதிமர்திதாம் |
வ்ரணேஷு தத்த்வா தாஂ திஷ்டேத்த்ரீஂஸ்த்ரீஂஶ்ச திவஸாந் பரம் ||௬௧||
View original
तैलेनाशुध्यमानानां शोधनीयां रसक्रियाम् ||५८||
व्रणानां स्थिरमांसानां कुर्याद्द्रव्यैरुदीरितैः |
कषाये विधिवत्तेषां कृते चाधिश्रयेत् पुनः ||५९||
सुराष्ट्रजां सकासीसां दद्याच्चापि मनःशिलाम् |
हरितालं च मतिमांस्ततस्तामवचारयेत् ||६०||
मातुलुङ्गरसोपेतां सक्षौद्रामतिमर्दिताम् |
व्रणेषु दत्त्वा तां तिष्ठेत्त्रींस्त्रींश्च दिवसान् परम् ||६१||
த்ரவ்யைருதீரிதைரிதி மிஶ்ரகோக்தைஃ ஶாலஸாராதிபிர்த்ரவ்யைஃ| கல்பநாமாஹ- கஷாயே விதிவத்தேஷாமிதி|- தேஷாஂ ஶாலஸாராதீநாஂ விதிவத்கதே கஷாயே த்ரவ்யாபேக்ஷயா ஷோடஶகுணோதகேऽஷ்டபாகாவஶிஷ்டே, அஷ்டகுணோதகே சதுர்பாகாவஶிஷ்டே வா| அதிஶ்ரயேத் புநரிதி பூதஂ கஷாயஂ புநரதிஶ்ரயேத் பசேதித்யர்தஃ| ஸுராஷ்ட்ரஜாதீநி சூர்ணிதாநி மாத்ரயா ஶேஷகஷாயபாதே கஷாயஸ்ய புநஃபாகாத் பாணிதீபாவே ஸத்யாவபேத்| ஸுராஷ்ட்ரஜாஂ துவரமத்திகாம்| ததஸ்தாமவசாரயேதிதி ததோऽநந்தரஂ ரஸக்ரியாஂ ஸமவசாரயேத் ப்ரயோஜயேத்| அதிமர்திதாமௌஷதாநாமேகீபாவார்தம்| மாதுலுங்கமதுமாத்ரா து ஸஂஸ்காரமாத்ரைவ| த்ரீஂஸ்த்ரீஂஶ்ச திவஸாந் பரமிதி பரமித்யவதாரணே, த்ரீஂஸ்த்ரீநேவ திவஸாந் திஷ்டேந்நாதிகஂ, வ்ரணவஸ்த்வவதாரணபயாத்||௫௮-௬௧||-
Adhikarana 43 (62) · Śloka 62
மேதோஜுஷ்டாநகம்பீராந் துர்கந்தாஂஶ்சூர்ணஶோதநைஃ |
உபாசரேத் பிஷக் ப்ராஜ்ஞஃ ஶ்லக்ஷ்ணைஃ ஶோதநவர்திஜைஃ ||௬௨||
View original
मेदोजुष्टानगम्भीरान् दुर्गन्धांश्चूर्णशोधनैः |
उपाचरेत् भिषक् प्राज्ञः श्लक्ष्णैः शोधनवर्तिजैः ||६२||
அகம்பீராந் உத்தாநாந்; ‘கம்பீராந் மேதஸா ஜுஷ்டாந்’ இத்யேகே படந்தி, தந்நேச்சதி கயீ| சூர்ணஶோதநைஃ காஸீஸாதிபிஃ| ஶோதநவர்திஜைஃ அஜகந்தாதிபிஃ||௬௨||
Adhikarana 44 (63) · Śloka 63
ஶுத்தலக்ஷணயுக்தாநாஂ கஷாயஂ ரோபணஂ ஹிதம் |
தத்ர கார்யஂ யதோத்திஷ்டைர்த்ரவ்யைர்வைத்யேந ஜாநதா ||௬௩||
View original
शुद्धलक्षणयुक्तानां कषायं रोपणं हितम् |
तत्र कार्यं यथोद्दिष्टैर्द्रव्यैर्वैद्येन जानता ||६३||
அஶுத்தவ்ரணஸ்ய ஶோதநாநி ஸப்தகஷாயாதீநி ஸவிஷயப்ரயோகாணி நிர்திஶ்ய ஶுத்தஸ்ய தாந்யேவ ரோபணாநி நிர்திஶந்நாஹ- ஶுத்தலக்ஷணயுக்தாநாமித்யாதி| ஶுத்தவ்ரணலக்ஷணாநி “த்ரிபிர்தோஷைரநாக்ராந்த” (ஸூ. ௨௩) இத்யாதீநி, “ஜிஹ்வாதலாப” இத்யாதீநி வா சோக்தாநி| யதோத்திஷ்டைர்வடாதிபிஃ||௬௩||
Adhikarana 45 (64) · Śloka 64
அவேதநாநாஂ ஶுத்தாநாஂ கம்பீராணாஂ ததைவ ச |
ஹிதா ரோபணவர்த்யங்ககதா ரோபணவர்தயஃ ||௬௪||
View original
अवेदनानां शुद्धानां गम्भीराणां तथैव च |
हिता रोपणवर्त्यङ्गकृता रोपणवर्तयः ||६४||
அவேதநாநாஂ ஸர்வதா வேதநாஹீநாநாமித்யர்தஃ; அந்யே அவேதநாநாமல்பவேதநாநாமித்யாஹுஃ| ரோபணவர்த்யங்ககதா இதி ரோபணவர்த்யங்காநி ஸோமாமதாஶ்வகந்தாகாகோல்யாதீநி; தைஃ கதா ரோபணவர்தயோ ஹிதாஃ||௬௪||
Adhikarana 46 (65-69) · Śloka 70
அபேதபூதிமாஂஸாநாஂ மாஂஸஸ்தாநாமரோஹதாம் |
கல்கஃ ஸஂரோஹணஃ கார்யஸ்திலஜோ மதுஸஂயுதஃ ||௬௫||
ஸ மாதுர்யாத்ததௌஷ்ண்யாச்ச ஸ்நேஹாச்சாநிலநாஶநஃ |
கஷாயபாவாந்மாதுர்யாத்திக்தத்வாச்சாபி பித்தஹத் ||௬௬||
ஔஷ்ண்யாத் கஷாயபாவாச்ச திக்தத்வாச்ச கபே ஹிதஃ |
ஶோதயேத்ரோபயேச்சாபி யுக்தஃ ஶோதநரோபணைஃ ||௬௭||
நிம்பபத்ரமதுப்யாஂ து யுக்தஃ ஸஂஶோதநஃ ஸ்மதஃ |
பூர்வாப்யாஂ ஸர்பிஷா சாபி யுக்தஶ்சாப்யுபரோபணஃ ||௬௮||
திலவத்யவகல்கஂ து கேசிதாஹுர்மநீஷிணஃ |
ஶமயேதவிதக்தஂ ச விதக்தமபி பாசயேத் ||௬௯||
பக்வஂ பிநத்தி பிந்நஂ ச ஶோதயேத்ரோபயேத்ததா |௭௦|
View original
अपेतपूतिमांसानां मांसस्थानामरोहताम् |
कल्कः संरोहणः कार्यस्तिलजो मधुसंयुतः ||६५||
स माधुर्यात्तथौष्ण्याच्च स्नेहाच्चानिलनाशनः |
कषायभावान्माधुर्यात्तिक्तत्वाच्चापि पित्तहृत् ||६६||
औष्ण्यात् कषायभावाच्च तिक्तत्वाच्च कफे हितः |
शोधयेद्रोपयेच्चापि युक्तः शोधनरोपणैः ||६७||
निम्बपत्रमधुभ्यां तु युक्तः संशोधनः स्मृतः |
पूर्वाभ्यां सर्पिषा चापि युक्तश्चाप्युपरोपणः ||६८||
तिलवद्यवकल्कं तु केचिदाहुर्मनीषिणः |
शमयेदविदग्धं च विदग्धमपि पाचयेत् ||६९||
पक्वं भिनत्ति भिन्नं च शोधयेद्रोपयेत्तथा |७०|
அபேதபூதிமாஂஸாநாமிதி நிர்கதஶடிதமாஂஸாநாம்| மாஂஸஸ்தாநாஂ மாஂஸமாத்ரஸ்திதாநாமித்யர்தஃ| கல்கோ மிஶ்ரகாத்யாயே கதிதஃ, ஸ து “ஸமங்கா ஸோமஸரலா” (ஸூ. ௩௭) இத்யாதிஃ| விஶேஷார்தமத்ராபி கல்கஂ நிர்திஶந்நாஹ- திலஜோ மதுஸஂயுத இதி| திலகல்கஸ்ய த்ரிதோஷஹரத்வமாஹ- ஸ இத்யாதி|- ஸ இதி திலகல்கஃ| திலகல்கஸ்ய திக்தகஷாயத்வே உஷ்ணத்வே ஸ்நிக்தத்வே மதுரத்வே ச ஸத்யபி கதஂ ந வாதாதிப்ரகோபகத்வம்? உச்யதே- ஸ்வ(ப்ர)பாவாதாமலகவத்| அஸ்யைவ திலகல்கஸ்ய யோகவாஹித்வஂ ஸவிஶேஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶோதயேதித்யாதி| அஶுத்தாந் ஶோதயேத், ரோபயேச்சேத்யயமர்தஶ்சகாரேண ஜ்ஞேயஃ| கேந ஶோதநேந யுக்தஃ ஶோதயேதித்யாஹ- நிம்பபத்ரமதுப்யாமித்யாதி| மதுஸஂயுத இத்யநேநைவ லப்தே புநரிஹ மதுக்ரஹணஂ கேவலஸ்யைவ திலகல்கஸ்ய ப்ராகுக்தா மாதுர்யாதயோऽவகந்தவ்யாஃ, ந மதுயுக்தஸ்யேதி ஜ்ஞாபயதி| கேந ரோபணேந ஶோதநேந யுக்தோ வ்ரணாஞ் ஶோதயேத்ரோபயேச்சேத்யாஹ- பூர்வாப்யாமித்யாதி|- பூர்வாப்யாஂ நிம்பபத்ரமதுப்யாமித்யர்தஃ| யுக்தஶ்சாப்யுபரோபண இத்யபிஶப்தோ பிந்நக்ரமே; தேந நிம்பபத்ரமதுகதயுக்தஃ ஶுத்த்யதோ வ்ரணஸ்ய ஶோதநோ ரோபணோऽபி, திலகல்கஸ்ய யோகவாஹித்வாதித்யர்தஃ| அந்யே து ‘யுக்தஃ ஸஂரோபணோ பவேத்’ இதி படந்தி; தே து பூர்வோக்தஂ சகாரார்தஂ ந மந்யந்தே, கிஞ்ச நிம்பபத்ரமதுகதயுக்தஸ்ய திலகல்கஸ்ய ரோபணத்வமேவாங்கீகுர்வந்தி ந ஶோதநத்வம்| இதாநீமந்யமபி கல்கஂ ஸர்வாவஸ்தாஸு ஸர்வவ்ரணயோகித்வேந ஸவிஶேஷமேகீயமதேந நிர்திஶந்நாஹ- திலவதித்யாதி|- திலவத்திலஸதஶோ யவகல்கோऽபி த்ரிதோஷக்ந இத்யநேந ப்ரகாரேண கேசிதேகீயவசநஂ வ்யாக்யாநயந்தி; ஜேஜ்ஜடகயதாஸௌ த்வந்யதா, யதா- திலா வித்யந்தேऽஸ்மிந்நிதி திலவாந், திலவாஂஶ்சாஸௌ யவகல்கஶ்ச திலவத்யவகல்கஃ, தஂ திலவத்யவகல்கஂ கேசிதாஹுரிதி| ஸர்வாவஸ்தாஸு ஸர்வஶாரீரவ்ரணயோக்யத்வமாஹ- ஶமயேதவிதக்தஂ சேத்யாதி| ஏதேந திலயுக்தஃ கல்கஃ பஞ்சாநாமுபக்ரமாணாஂ விம்லாபநபாசநபாடநஶோதநரோபணாநாமர்தஂ கரோதீத்யுக்தஂ; திலகல்கஸ்து ரோபணஶோதநகரணேநோபக்ரமத்வயார்தகரஃ, ததுபயகரணேநோபக்ரமத்ரயார்தகரோ வா, அத ஏவாநயோஃ கல்கயோர்பேதஃ| ரோபயேச்சேதி சகாரேண திலகல்கதிலவத்யவகல்கயோரபி வ்ரணவைகத்யாபஹத்வஂ பவதீதி ஸமுச்சீயதே||௬௫-௬௯||-
Adhikarana 47 (70) · Śloka 71
பித்தரக்தவிஷாகந்தூந் கம்பீராநபி ச வ்ரணாந் ||௭௦||
ரோபயேத்ரோபணீயேந க்ஷீரஸித்தேந ஸர்பிஷா |௭௧|
View original
पित्तरक्तविषागन्तून् गम्भीरानपि च व्रणान् ||७०||
रोपयेद्रोपणीयेन क्षीरसिद्धेन सर्पिषा |७१|
ஶஸ்த்ராத்யபிகாதநிமித்தா வ்ரணாஃ ஸப்தாஹாதர்வாகேவ அதோஷோபப்லுதா ஆகந்தவஃ| ரோபணீயேநேதி மிஶ்ரகோதிதேந “பதக்பர்ண்யாத்மகுப்தா ச” (ஸூ. ௩௭) இத்யாதிநா||௭௦||-
Adhikarana 48 (71) · Śloka 72
கபவாதாபிபூதாநாஂ வ்ரணாநாஂ மதிமாந் பிஷக் ||௭௧||
காரயேத்ரோபணஂ தைலஂ பேஷஜைஸ்தத்யதோதிதைஃ |௭௨|
View original
कफवाताभिभूतानां व्रणानां मतिमान् भिषक् ||७१||
कारयेद्रोपणं तैलं भेषजैस्तद्यथोदितैः |७२|
யதோதிதைரிதி மிஶ்ரகோக்தைஃ காலாநுஸார்யாகுருப்ரபதிபிஃ||௭௧||-
Adhikarana 49 (72) · Śloka 73
அபந்த்யாநாஂ சலஸ்தாநாஂ ஶுத்தாநாஂ ச ப்ரதுஷ்யதாம் ||௭௨||
த்விஹரித்ராயுதாஂ குர்யாத்ரோபணார்தாஂ ரஸக்ரியாம் |௭௩|
View original
अबन्ध्यानां चलस्थानां शुद्धानां च प्रदुष्यताम् ||७२||
द्विहरिद्रायुतां कुर्याद्रोपणार्थां रसक्रियाम् |७३|
அபந்த்யாஃ பித்தரக்தவிஷாபிகாதஜாதயஃ| சலஸ்தாநாமிதி சலாஶ்சேஷ்டாவந்தஃ ஸந்தயஃ, தத்ரஸ்தாஶ்சலஸ்தாஃ, ஶுத்தாநாஂ ச ப்ரதுஷ்யதாஂ புநரித்யர்தஃ| ‘ஶுத்தாநாஂ சாऽப்ரரோஹதாம்’ இதி ஸுதீராபிப்ராயேண கேசித் படந்தி| தத்ர சலஸ்தாநத்வாதிநா ஹேதுநாऽப்ரரோஹதாமிதி த்ரஷ்டவ்யம்| அஸ்யாஃ கல்பநா- ந்யக்ரோதாதிவர்கஸ்ய த்ரிபலாயாஶ்ச த்ரவ்யாபேக்ஷயாऽஷ்டகுணே சதுர்குணே வாऽம்பஸ்யஷ்டபாகாவஶிஷ்டே சதுர்பாகாவஶிஷ்டே வா கஷாயஂ புநரதிஸத்ய பாணிதீபாவேऽவஶிஷ்டகஷாயபாதமாத்ரயா ஹரித்ராத்வயசூர்ணஂ ப்ரக்ஷிப்ய ஸுமர்திதாஂ மதுயுதாஂ ரஸக்ரியாமவசாரயேத்| அத்ர ஶோதநரஸக்ரியாவத் காலாவதிர்நாஸ்த்யேவ, யாவத்வ்ரணரோபணமேவ கார்யேதி||௭௨||-
Adhikarana 50 (73) · Śloka 74
ஸமாநாஂ ஸ்திரமாஂஸாநாஂ த்வக்ஸ்தாநாஂ ரோபணஂ பிஷக் ||௭௩||
சூர்ணஂ விதத்யாந்மதிமாந் ப்ராக்ஸ்தாநோக்தோ விதிர்யதா |௭௪|
View original
समानां स्थिरमांसानां त्वक्स्थानां रोपणं भिषक् ||७३||
चूर्णं विदध्यान्मतिमान् प्राक्स्थानोक्तो विधिर्यथा |७४|
ஸமாநாமித்யாதி| ஸ்திரமாஂஸாநாம் அமதுமாஂஸாநாம்| ப்ராக்ஸ்தாநோக்தோ விதிர்யதேதி ப்ராக்ஸ்தாநே ஸூத்ரஸ்தாநே உக்தோ விதிர்யேந ப்ரகாரேண, ஸ ச ப்ரகாரஃ “கிஂஶுகஸ்த்ரிபலா ரோத்ரஂ” (ஸூ. ௩௭) இத்யாதிநா நிர்திஷ்ட இத்யர்தஃ||௭௩||-
Adhikarana 51 (74) · Śloka 75
ஶோதநோ ரோபணஶ்சைவ விதிர்யோऽயஂ ப்ரகீர்திதஃ ||௭௪||
ஸர்வவ்ரணாநாஂ ஸாமாந்யேநோக்தோ தோஷாவிஶேஷதஃ |௭௫|
View original
शोधनो रोपणश्चैव विधिर्योऽयं प्रकीर्तितः ||७४||
सर्वव्रणानां सामान्येनोक्तो दोषाविशेषतः |७५|
இதாநீஂ கஷாயாதிபேதேந ப்ரத்யேகஂ ஸப்தவிதஸ்ய ஶோதநஸ்ய ரோபணஸ்ய ச ஸர்வவ்ரணவிஷயத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶோதந இத்யாதி| அத்ர ஸுதீரஃ- ஏஷ ஸர்வவ்ரணாநாஂ ஶாரீராகந்தூநாஂ ஸாமாந்யேநோக்தோ விதிஃ| கஸ்மாத்? தோஷாவிஶேஷதஃ; அவிஶிஷ்டா ஹி வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணோ தூஷகாஃ ஶாரீராணாமாகந்தூநாஂ ச வ்ரணாநாம்; உக்தஂ ச- “காலாந்தரேண தோஷோபப்லவவிஶேஷாச்சாரீரவத் ப்ரதிகார” இதி; ‘தோஷவிஶேஷத’ இதி பாடே தோஷவிஶேஷதோ தோஷபேதாத்; ஶேஷஂ ஸமம்| கேசித்து- ஸாமாந்யேநோக்தோ விதிஸ்திலநிம்பகல்காதிஃ, ததா தோஷவிஶேஷதஶ்சோக்த ஆத்யே த்வே பஞ்சமூல்யாவித்யாதி, இதி லுப்தநிர்திஷ்டஂ சகாரஂ வர்ணயந்தி| கயீ து- ஸர்வவ்ரணாநாஂ வித்ரத்யாத்யஶேஷவ்ரணாநாமயமேவ விதிருக்தஃ; குதஃ? யதோ வ்ரணஸாமாந்யோக்தஃ, ஸ ச விதிர்தோஷவிஶேஷத இதி தோஷவிஶேஷமபேக்ஷ்ய கார்ய இதி வ்யாக்யாநயதி||௭௪||-
Adhikarana 52 (75) · Śloka 76
ஏஷ ஆகமஸித்தத்வாத்ததைவ பலதர்ஶநாத் ||௭௫||
மந்த்ரவத் ஸம்ப்ரயோக்தவ்யோ ந மீமாஂஸ்யஃ கதஞ்சந |௭௬|
View original
एष आगमसिद्धत्वात्तथैव फलदर्शनात् ||७५||
मन्त्रवत् सम्प्रयोक्तव्यो न मीमांस्यः कथञ्चन |७६|
ஏஷஃ ஶோதநரோபணவிதிஃ| ஆகமஸித்தத்வாதிதி ஆகமஃ ஶாஸ்த்ரஂ, தேந ஸித்தத்வாத் ப்ரஸித்தத்வாதித்யர்தஃ| பலதர்ஶநாத் ஆரோக்யதர்ஶநாத்| ந மீமாஂஸ்யோ ந விசார்ய இத்யர்தஃ||௭௫||-
Adhikarana 53 (76) · Śloka 77
ஸ்வபுத்த்யா சாபி விபஜேத் கஷாயாதிஷு ஸப்தஸு ||௭௬||
பேஷஜாநி யதாயோகஂ யாந்யுக்தாநி புரா மயா |௭௭|
View original
स्वबुद्ध्या चापि विभजेत् कषायादिषु सप्तसु ||७६||
भेषजानि यथायोगं यान्युक्तानि पुरा मया |७७|
ஆகமோக்தயோகவிஷயிணீமமீமாஂஸாஂ நிர்திஶ்ய, அநிர்திஷ்டயோகவிஷயிணீஂ மீமாஂஸாமேவ கதயந்நாஹ- ஸ்வபுத்த்யேத்யாதி| கஷாயாதிஷு ஸப்தஸு கஷாயவர்திகல்கஸர்பிஸ்தைலரஸக்ரியாசூர்ணேஷு||௭௬||-
Adhikarana 54 (77-79) · Śloka 80
ஆத்யே த்வே பஞ்சமூல்யௌ து கணோ யஶ்சாநிலாபஹஃ ||௭௭||
ஸ வாததுஷ்டே தாதவ்யஃ கஷாயாதிஷு ஸப்தஸு |
ந்யக்ரோதாதிர்கணோ யஸ்து காகோல்யாதிஶ்ச யஃ ஸ்மதஃ ||௭௮||
தௌ பித்ததுஷ்டே தாதவ்யௌ கஷாயாதிஷு ஸப்தஸு |
ஆரக்வதாதிஸ்து கணோ யஶ்சோஷ்ணஃ பரிகீர்திதஃ ||௭௯||
தௌ தேயௌ கபதுஷ்டே து, ஸஂஸஷ்டே ஸஂயுதா கணாஃ |௮௦|
View original
आद्ये द्वे पञ्चमूल्यौ तु गणो यश्चानिलापहः ||७७||
स वातदुष्टे दातव्यः कषायादिषु सप्तसु |
न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यः स्मृतः ||७८||
तौ पित्तदुष्टे दातव्यौ कषायादिषु सप्तसु |
आरग्वधादिस्तु गणो यश्चोष्णः परिकीर्तितः ||७९||
तौ देयौ कफदुष्टे तु, संसृष्टे संयुता गणाः |८०|
உஷ்ண உஷ்ணவீர்யோ முஷ்ககாதிஃ ஸுரஸாதிர்வா ஶ்லேஷ்மக்நஃ| ஸஂஸஷ்டே ஸஂயுதா கணாஃ| அயஂ க்ரந்தஃ ஸர்வோऽபி ஶோதநரோபணவிஷயஃ||௭௭-௭௯||-
Adhikarana 55 (80) · Śloka 81
வாதாத்மகாநுக்ரருஜாந் ஸாஸ்ராவாநபி ச வ்ரணாந் ||௮௦||
ஸக்ஷௌமயவஸர்பிர்பிர்தூபநாங்கைஶ்ச தூபயேத் |௮௧|
View original
वातात्मकानुग्ररुजान् सास्रावानपि च व्रणान् ||८०||
सक्षौमयवसर्पिर्भिर्धूपनाङ्गैश्च धूपयेत् |८१|
தூபநவிஷயமாஹ- வாதாத்மகாநித்யாதி| உக்ரருஜாந் ஸாஸ்ராவாநிதி பதத்வயேந வாதகபாத்மகத்வமுக்தம்| ஸக்ஷௌமேத்யாதி க்ஷௌமமதஸீவஸ்த்ரம்| தூபநாங்காநி “ஶ்ரீவேஷ்டகே ஸர்ஜரஸே” (ஸூ. ௩௭) இத்யாதீநி||௮௦||-
Adhikarana 56 (81-82) · Śloka 83
பரிஶுஷ்கால்பமாஂஸாநாஂ கம்பீராணாஂ ததைவ ச ||௮௧||
குர்யாதுத்ஸாதநீயாநி ஸர்பீஂஷ்யாலேபநாநி ச |
மாஂஸாஶிநாஂ ச மாஂஸாநி பக்ஷயேத்விதிவந்நரஃ ||௮௨||
விஶுத்தமநஸஸ்தஸ்ய மாஂஸஂ மாஂஸேந வர்ததே |௮௩|
View original
परिशुष्काल्पमांसानां गम्भीराणां तथैव च ||८१||
कुर्यादुत्सादनीयानि सर्पींष्यालेपनानि च |
मांसाशिनां च मांसानि भक्षयेद्विधिवन्नरः ||८२||
विशुद्धमनसस्तस्य मांसं मांसेन वर्धते |८३|
உத்ஸாதநவிஷயமாஹ- பரிஶுஷ்கேத்யாதி| பரிஶுஷ்கால்பமாஂஸாநாஂ வாதாத்மகாநாம்| கம்பீராணாஂ ரக்தபித்தாத்மகாநாம்| ப்ரயோகே உத்ஸாதநீயாநீதி அபாமார்காஶ்வகந்தாதீநி உத்ஸாதநத்ரவ்யாணீத்யர்தஃ| ஏதைஃ ஸர்பிஃஸஂஸ்கார ஆலேபநஂ ச கர்தவ்யம்| உத்ஸாதநஂ நிம்நவ்ரணஸ்யோந்நதிகரணம்| ஆப்யந்தரமுத்ஸாதநமாஹ- மாஂஸாஶிநாமித்யாதி|- வ்யாக்ராதீநாமித்யர்தஃ| விஶுத்தமநஸஃ ஶோகக்ரோதாத்யநபிபூதமநஸ இத்யர்தஃ; ஜேஜ்ஜடஸ்து வ்யாக்ராதீநாஂ மாஂஸாநி சத்மோபஹிதாநி , ஏவஂ விஶுத்தமநஸ இதி வ்யாக்யாநயதி||௮௧-௮௨||-
Adhikarana 57 (83) · Śloka 84
உத்ஸந்நமதுமாஂஸாநாஂ வ்ரணாநாமவஸாதநம் ||௮௩||
குர்யாத்த்ரவ்யைர்யதோத்திஷ்டைஶ்சூர்ணிதைர்மதுநா ஸஹ |௮௪|
View original
उत्सन्नमृदुमांसानां व्रणानामवसादनम् ||८३||
कुर्याद्द्रव्यैर्यथोद्दिष्टैश्चूर्णितैर्मधुना सह |८४|
அவஸாதநவிஷயமாஹ- உத்ஸந்நேத்யாதி| உத்ஸந்நமதுமாஂஸாநாமிதி உத்ஸந்நமுத்ததஂ மது மாஂஸஂ யேஷாஂ தே ததா| அவஸாதநம் உந்நதவ்ரணஸ்ய நிம்நத்வகரணம்| யதோத்திஷ்டைர்த்ரவ்யைஃ காஸீஸாதிபிஃ||௮௩||-
Adhikarana 58 (84-85) · Śloka 86
கடிநாநாமமாஂஸாநாஂ துஷ்டாநாஂ மாதரிஶ்வநா ||௮௪||
மத்வீ க்ரியா விதாதவ்யா ஶோணிதஂ சாபி மோக்ஷயேத் |
வாதக்நௌஷதஸஂயுக்தாந் ஸ்நேஹாந் ஸேகாஂஶ்ச காரயேத் ||௮௫||
மதுத்வமாஶுரோஹஂ ச காடோ பந்தஃ கரோதி ஹி |௮௬|
View original
कठिनानाममांसानां दुष्टानां मातरिश्वना ||८४||
मृद्वी क्रिया विधातव्या शोणितं चापि मोक्षयेत् |
वातघ्नौषधसंयुक्तान् स्नेहान् सेकांश्च कारयेत् ||८५||
मृदुत्वमाशुरोहं च गाढो बन्धः करोति हि |८६|
மதுகர்மவிஷயமாஹ- கடிநாநாமித்யாதி| அமாஂஸாநாம் அல்பமாஂஸாநாம்| மாதரிஶ்வநா வாயுநா| மத்வீ க்ரியா மதுரஸ்நிக்தகோஷ்ணலவணைரந்தர்பஹிஶ்ச க்ரியமாணைர்லேபாதிபிஃ | ஶோணிதமித்யாதி தத்ர ரக்தாநுகதே மாதரிஶ்வநி ரக்தமோக்ஷணஂ, கபாநுகதே ஸ்நேஹாந் ஸேகாஂஶ்சேதி | மதுத்வமித்யாதி| காடோ பந்தஃ கிஂ கரோதீத்யாஹ- மதுத்வமாஶுரோஹஂ ச||௮௪-௮௫||-
Adhikarana 59 (86-87) · Śloka 87
வ்ரணேஷு மதுமாஂஸேஷு தாருணீகரணஂ ஹிதம் |
தவப்ரியங்க்வஶோகாநாஂ ரோஹிண்யாஶ்ச த்வசஸ்ததா ||௮௬||
த்ரிபலாதாதகீபுஷ்பரோத்ரஸர்ஜரஸாந் ஸமாந் |
கத்வா ஸூக்ஷ்மாணி சூர்ணாநி வ்ரணஂ தைரவசூர்ணயேத் ||௮௭||
View original
व्रणेषु मृदुमांसेषु दारुणीकरणं हितम् |
धवप्रियङ्ग्वशोकानां रोहिण्याश्च त्वचस्तथा ||८६||
त्रिफलाधातकीपुष्परोध्रसर्जरसान् समान् |
कृत्वा सूक्ष्माणि चूर्णानि व्रणं तैरवचूर्णयेत् ||८७||
தாருணகர்மவிஷயமாஹ- வ்ரணேஷ்வித்யாதி| தாருணீகரணஂ கடிநீகரணம்| ரோஹிண்யாஃ கட்பலஸ்ய ||௮௬-௮௭||
Adhikarana 60 (88) · Śloka 88
உத்ஸந்நமாஂஸாந் கடிநாந் கண்டூயுக்தாஂஶ்சிரோத்திதாந் |
ததைவ கலு துஃஶோத்யாஞ் ஶோதயேத் க்ஷாரகர்மணா ||௮௮||
View original
उत्सन्नमांसान् कठिनान् कण्डूयुक्तांश्चिरोत्थितान् |
तथैव खलु दुःशोध्याञ् शोधयेत् क्षारकर्मणा ||८८||
க்ஷாரவிஷயமாஹ- உத்ஸந்நமாஂஸாநித்யாதி||௮௮||
Adhikarana 61 (89) · Śloka 89
ஸ்ரவதோऽஶ்மபவாந்மூத்ரஂ யே சாந்யே ரக்தவாஹிநஃ |
நிஃஶேஷச்சிந்நஸந்தீஂஶ்ச ஸாதயேதக்நிகர்மணா ||௮௯||
View original
स्रवतोऽश्मभवान्मूत्रं ये चान्ये रक्तवाहिनः |
निःशेषच्छिन्नसन्धींश्च साधयेदग्निकर्मणा ||८९||
அக்நிகர்மவிஷயமாஹ- ஸ்ரவத இத்யாதி| அஶ்மபவாந் அஶ்மரீநிர்ஹரணச்சேதஸம்பவாந் வ்ரணாநக்நிகர்மணா ஸாதயேதிதி ஸம்பந்தஃ| கிஂவிஶிஷ்டாந் வ்ரணாந்? மூத்ரஂ ஸ்ரவதஃ; யத்யபி தே வ்ரணா மூத்ரஸ்ராவிணஸ்ததாऽபி ஸத்யோவ்ரணே மூத்ரஂ யாவத்தாவத்தேऽதஹநீயாஃ, ஸப்தாஹாதூர்த்வஂ புநர்யதா வ்ரணாநாமஸந்தாநேந மூத்ரஂ ஸ்வமார்கஂ ந ப்ரதிபத்யதே ததைவாக்நிநா தஹேத்||௮௯||
Adhikarana 62 (89-93) · Śloka 94
துரூடத்வாத்து ஶுக்லாநாஂ கஷ்ணகர்ம ஹிதஂ பவேத் |
பல்லாதகாந் வாஸயேத்து க்ஷீரே ப்ராங்மூத்ரபாவிதாந் |
ததோ த்விதாச்சேதயித்வா லௌஹே கும்பே நிதாபயேத் ||௯௦||
கும்பேऽந்யஸ்மிந் நிகாதே து தஂ கும்பமத யோஜயேத் |
முகஂ முகேந ஸந்தாய கோமயைர்தாஹயேத்ததஃ ||௯௧||
யஃ ஸ்நேஹஶ்ச்யவதே தஸ்மாத்க்ராஹயேத்தஂ ஶநைர்பிஷக் |
க்ராம்யாநூபஶபாந் தக்த்வா ஸூக்ஷ்மசூர்ணாநி காரயேத் ||௯௨||
தைலேநாநேந ஸஂஸஷ்டஂ ஶுக்லமாலேபயேத்வ்ரணம் |
பல்லாதகவிதாநேந ஸாரஸ்நேஹாஂஸ்து காரயேத் ||௯௩||
யே ச கேசித் பலஸ்நேஹா விதாநஂ தேஷு பூர்வவத் |௯௪|
View original
दुरूढत्वात्तु शुक्लानां कृष्णकर्म हितं भवेत् |
भल्लातकान् वासयेत्तु क्षीरे प्राङ्मूत्रभावितान् |
ततो द्विधाच्छेदयित्वा लौहे कुम्भे निधापयेत् ||९०||
कुम्भेऽन्यस्मिन् निखाते तु तं कुम्भमथ योजयेत् |
मुखं मुखेन सन्धाय गोमयैर्दाहयेत्ततः ||९१||
यः स्नेहश्च्यवते तस्माद्ग्राहयेत्तं शनैर्भिषक् |
ग्राम्यानूपशफान् दग्ध्वा सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ||९२||
तैलेनानेन संसृष्टं शुक्लमालेपयेद्व्रणम् |
भल्लातकविधानेन सारस्नेहांस्तु कारयेत् ||९३||
ये च केचित् फलस्नेहा विधानं तेषु पूर्ववत् |९४|
இதாநீஂ ரூடஸ்யைவ வ்ரணஸ்ய விகதஸ்ய ப்ரகதிபாவார்தஂ பஶ்சாத்கர்மாரம்பஃ , தத்ர பூர்வஂ ஶுக்லஸ்யைவ கஷ்ணீகரணமாஹ- துரூடத்வாதித்யாதி| ப்ராக் பூர்வஂ ஸப்தாஹஂ கவ்யமூத்ரபாவிதாந் பல்லாதகாந் கவ்யக்ஷீரே வாஸயேத் ஸ்தாபயேத், அத்ர காலஸ்யாநுக்தத்வாத்வக்ஷ்யமாணரோஹிணீபலக்ஷீரவாஸநவத் ஸப்தராத்ரமேவ வாஸநஂ கார்யம்| கும்பேऽந்யஸ்மிந்நித்யாதி| அந்யஸ்மிந் கும்பே நிகாதே தஂ கும்பஂ யோஜயேத் யத்ர கும்பே பல்லாதகாநி நிக்ஷிப்யந்தே; கதஂ யோஜயேதித்யாஹ- முகஂ முகேநேத்யாதி| தமபி கும்பஂ நிரந்தரச்சித்ரிதாபிதாநஂ கத்வா யோஜயேத்; அந்யதாऽநாவதமுகாதுபரிகதகும்பாத்பல்லாதகாநி ப்ரஶ்யந்தே| க்ராம்யாநூபஶபாநிதி க்ராம்யா அஶ்வாதயஃ, ஆநூபா மஹிஷாதயஃ, ஶபாந் குராந்| கஷ்ணீகரணே ஸ்நேஹாநபராநபி நிர்திஶந்நாஹ- பல்லாதகேத்யாதி| யே ச கேசித் பிண்டிதகபிபீதகாதிஸ்நேஹாஸ்தேஷாமப்யேததேவ பல்லாதகஸ்நேஹநிஷ்பாதநவத்விதாநஂ, தேஷு மத்யே யே கஷ்ணீகரணார்தாஸ்தேஷாஂ க்ராம்யாதிஶபதாஹபஸ்மசூர்ணமிஶ்ராணாமவசாரணமிதி பாவஃ||௮௯-௯௩||
Adhikarana 63 (94-98) · Śloka 99
துரூடத்வாத்து கஷ்ணாநாஂ பாண்டுகர்ம ஹிதஂ பவேத் ||௯௪||
ஸப்தராத்ரஂ ஸ்திதஂ க்ஷீரே சாகலே ரோஹிணீபலம் |
தேநைவ பிஷ்டஂ ஸுஶ்லக்ஷ்ணஂ ஸவர்ணகரணஂ ஹிதம் ||௯௫||
நவஂ கபாலிகாசூர்ணஂ வைதுலஂ ஸர்ஜநாம ச |
காஸீஸஂ மதுகஂ சைவ க்ஷௌத்ரயுக்தஂ ப்ரலேபயேத் ||௯௬||
கபித்தமுத்ததே மாஂஸே மூத்ரேணாஜேந பூரயேத் |
காஸீஸஂ ரோசநாஂ துத்தஂ ஹரிதாலஂ மநஃஶிலாம் ||௯௭||
வேணுநிர்லேகநஂ சாபி ப்ரபுந்நாடரஸாஞ்ஜநம் |
அதஸ்தாதர்ஜுநஸ்யைதந்மாஸஂ பூமௌ நிதாபயேத் ||௯௮||
மாஸாதூர்த்வஂ ததஸ்தேந கஷ்ணமாலேபயேத்வ்ரணம் |௯௯|
View original
दुरूढत्वात्तु कृष्णानां पाण्डुकर्म हितं भवेत् ||९४||
सप्तरात्रं स्थितं क्षीरे छागले रोहिणीफलम् |
तेनैव पिष्टं सुश्लक्ष्णं सवर्णकरणं हितम् ||९५||
नवं कपालिकाचूर्णं वैदुलं सर्जनाम च |
कासीसं मधुकं चैव क्षौद्रयुक्तं प्रलेपयेत् ||९६||
कपित्थमुद्धृते मांसे मूत्रेणाजेन पूरयेत् |
कासीसं रोचनां तुत्थं हरितालं मनःशिलाम् ||९७||
वेणुनिर्लेखनं चापि प्रपुन्नाडरसाञ्जनम् |
अधस्तादर्जुनस्यैतन्मासं भूमौ निधापयेत् ||९८||
मासादूर्ध्वं ततस्तेन कृष्णमालेपयेद्व्रणम् |९९|
இதாநீஂ கஷ்ணாநாஂ பாண்டுகர்மணா ஸவர்ணீகரணமாஹ- துரூடத்வாதித்யாதி| கயீ து ‘சாகலே’ இத்யத்ர ‘பார்கரே’ இதி படதி, தத்ர பர்கரீ தருணச்சாகீ, தஸ்யா இதஂ பார்கரம்; அந்யே து வத்தவத்ஸாயாஃ க்ஷீரஂ பஷ்கயணீக்ஷீரஂ வா பார்கரமாஹுஃ; தத்ர ந ஶாஸ்த்ரலோகப்ரஸித்திரிதி கயீ| ரோஹிணீபலமிதி ரோஹிணீ ஹரீதகீபேதஸ்தத்பலம்; அந்யே து கடுதும்பீபலமாஹுஃ; கடுகாபலமிதி பாடாந்தரம் | தேநைவ க்ஷீரேணேத்யர்தஃ| யோகாந்தரமாஹ- நவமித்யாதி| கபாலிகா ஶராவகர்பரிகா தச்சூர்ணஂ நவஂ, ஸா புநராபாகோத்ததைவ நவா கபாலிகா பவதி; அந்யே து நவஂ ப்ரலேபநமாஹுஃ, தத்ர நவமபர்யுஷிதமித்யர்தஃ| விதுலோ வேதஸஸ்தத்பவஂ வைதுலஂ, ‘மூலஂ’ இதி ஶேஷஃ| ஸர்ஜநாம ச ஸர்ஜவக்ஷமூலம்| யோகாந்தரமாஹ- கபித்தமுத்ததே மாஂஸ இத்யாதி| மாஂஸமத்ர ஆப்யந்தரோ கிரஃ, தமுத்தத்ய ஆஜமூத்ரேண காஸீஸாதிபிஶ்ச கபித்தஂ பூரயேத்| வேணுநிர்லேகநஂ வஂஶதக்ஷணஂ வஂஶத்வகித்யர்தஃ| அர்ஜுநஃ ககுபஃ, தஸ்யாதஸ்தலே நிதாபயேத் ஸ்தாபயேத் ||௯௪-௯௮||-
Adhikarana 64 (99-100) · Śloka 100
குக்குடாண்டகபாலாநி கதகஂ மதுகஂ ஸமம் ||௯௯||
ததா ஸமுத்ரமண்டூகீ மணிசூர்ணஂ ச தாபயேத் |
குடிகா மூத்ரபிஷ்டாஸ்தா வ்ரணாநாஂ ப்ரதிஸாரணம் ||௧௦௦||
View original
कुक्कुटाण्डकपालानि कतकं मधुकं समम् ||९९||
तथा समुद्रमण्डूकी मणिचूर्णं च दापयेत् |
गुटिका मूत्रपिष्टास्ता व्रणानां प्रतिसारणम् ||१००||
தயோரேவ ஶுக்லகஷ்ணவ்ரணயோஃ ஸ்வப்ரயோகைரவஶிஷ்டஶுக்லத்வகார்ஷ்ண்யயோஃ ஸவர்ணகரணஂ நிர்திஶந்நாஹ- குக்குடாண்டேத்யாதி| ஸமுத்ரமண்டூகீ ஜலஶுக்திஃ, மணிசூர்ணாநி ஸ்படிகாதிசூர்ணாநி; ஶ்ரீப்ரஹ்மதேவஸ்து ஸமுத்ரமண்டூகீஂ முக்தாஶுக்திமாஹ, ஜேஜ்ஜடாசார்யேண சேத்யரோகப்ரதிஷேதே வ்யாக்யாதத்வாந்மணிசூர்ணஂ மௌக்திகசூர்ணமிதி| ப்ரதிஸாரணஂ கர்ஷணம்| அஸ்ய து ஸாவர்ண்யமேவ கர்மேதி கஷ்ணபாண்டுகர்மப்யாமஸ்ய பேதஃ; நேதமுபக்ரமாந்தரஂ, ஶுக்லகஷ்ணகர்மணோரேவ ஶேஷத்வாத், அதோ ந ஸங்க்யாதிரேகஃ||௯௯-௧௦௦||
Adhikarana 65 (101-103) · Śloka 103
ஹஸ்திதந்தமஸீஂ கத்வா முக்யஂ சைவ ரஸாஞ்ஜநம் |
ரோமாண்யேதேந ஜாயந்தே லேபாத்பாணிதலேஷ்வபி ||௧௦௧||
சதுஷ்பதாநாஂ த்வக்ரோமகுரஶங்காஸ்திபஸ்மநா |
தைலாக்தா சூர்ணிதா பூமிர்பவேத்ரோமவதீ புநஃ ||௧௦௨||
காஸீஸஂ நக்தமாலஸ்ய பல்லவாஂஶ்சைவ ஸஂஹரேத் |
கபித்தரஸபிஷ்டாநி ரோமஸஞ்ஜநநஂ பரம் ||௧௦௩||
View original
हस्तिदन्तमसीं कृत्वा मुख्यं चैव रसाञ्जनम् |
रोमाण्येतेन जायन्ते लेपात्पाणितलेष्वपि ||१०१||
चतुष्पदानां त्वग्रोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना |
तैलाक्ता चूर्णिता भूमिर्भवेद्रोमवती पुनः ||१०२||
कासीसं नक्तमालस्य पल्लवांश्चैव संहरेत् |
कपित्थरसपिष्टानि रोमसञ्जननं परम् ||१०३||
ரோமஸஞ்ஜநநமாஹ- ஹஸ்திதந்தேத்யாதி| முக்யஂ ஶ்ரேஷ்டமித்யர்தஃ| ஏதேந ஹஸ்திதந்தமஸீரஸாஞ்ஜநேந, ‘அஜாக்ஷீரஸஹிதேந’ இதி வாக்யஶேஷஃ| பாணிதலஂ ஹஸ்ததலம்| அயஂ யோகஃ கேஶஶாதே ஸதி பஹுஶோ தஷ்டப்ரத்யயஃ| சதுஷ்பதாநாமித்யாதி சதுஷ்பதா அஶ்வகோமஹிஷாதயஃ| தைலாக்தா சூர்ணிதா பூர்வஂ தைலாப்யக்தா பஶ்சாச்சூர்ணிதா த்வக்ரோமாதிபஸ்மசூர்ணஸஂயுக்தா ரோமவதீ பவேதித்யர்தஃ| காஸீஸமித்யாதி| நக்தமாலஸ்ய பல்லவாஃ கரஞ்ஜஸ்ய கோமலபத்ராணீத்யர்தஃ ||௧௦௧-௧௦௩||
Adhikarana 66 (104-108) · Śloka 108
ரோமாகீர்ணோ வ்ரணோ யஸ்து ந ஸம்யகுபரோஹதி |
க்ஷுரகர்தரிஸந்தஂஶைஸ்தஸ்ய ரோமாணி நிர்ஹரேத் ||௧௦௪||
(ஶங்கசூர்ணஸ்ய பாகௌ த்வௌ ஹரிதாலஂ ச பாகிகம் |
ஶுக்தேந ஸஹ பிஷ்டாநி லோமஶாதநமுத்தமம்) ||௧௦௫||
தைலஂ பல்லாதகஸ்யாத ஸ்நுஹீக்ஷீரஂ ததைவ ச |
ப்ரகஹ்யைகத்ர மதிமாந் ரோமஶாதநமுத்தமம் ||௧௦௬||
கதலீதீர்கவந்தாப்யாஂ பஸ்மாலஂ லவணஂ ஶமீபீஜஂ ஶீதோதபிஷ்டஂ வா ரோமஶாதநமாசரேத் ||௧௦௭||
ஆகாரகோதிகாபுச்சஂ ரம்பாऽऽலஂ பீஜமைங்குதம் |
தக்த்வா தத்பஸ்மதைலாம்பு ஸூர்யபக்வஂ கசாந்தகத் ||௧௦௮||
View original
रोमाकीर्णो व्रणो यस्तु न सम्यगुपरोहति |
क्षुरकर्तरिसन्दंशैस्तस्य रोमाणि निर्हरेत् ||१०४||
(शङ्खचूर्णस्य भागौ द्वौ हरितालं च भागिकम् |
शुक्तेन सह पिष्टानि लोमशातनमुत्तमम्) ||१०५||
तैलं भल्लातकस्याथ स्नुहीक्षीरं तथैव च |
प्रगृह्यैकत्र मतिमान् रोमशातनमुत्तमम् ||१०६||
कदलीदीर्घवृन्ताभ्यां भस्मालं लवणं शमीबीजं शीतोदपिष्टं वा रोमशातनमाचरेत् ||१०७||
आगारगोधिकापुच्छं रम्भाऽऽलं बीजमैङ्गुदम् |
दग्ध्वा तद्भस्मतैलाम्बु सूर्यपक्वं कचान्तकृत् ||१०८||
ரோமஶாதநமாஹ- ரோமாகீர்ண இத்யாதி| கர்தரீ ஶ்மஶ்ருகர்தநாத்யுபயுக்தஂ ஶஸ்த்ரம்| ஸந்தஂஶோ நாஸாலோமாபஹோ யந்த்ரபேதஃ, நாஸாவோ(சோ)டிகேதி லோகே| ஔஷதகதஂ லோமஶாதநமாஹ- தைலமித்யாதி| தீர்கவந்தஃ ஶ்யோநாகஃ| ஆலஂ ஹரிதாலம்| ஶ்லோகார்தகதமபி ஶமீபீஜமிதி ஸமஸ்தபதம்| தத்ர ரக்தபலா ஶமீ ப்ரலேபே பக்ஷணே ச கேஶக்நீதி வத்தவைத்யா வதந்தி| ஶீதோதபிஷ்டமிதி ஏதத் ஸர்வஂ ஶீதஜலபிஷ்டமித்யர்தஃ| ஆகாரகோதிகா கஹகோதிகா ‘ப்ராஹ்மணீ’ இதி லோகே| ரம்பா கதலீ| ஆலஂ ஹரிதாலம் | பீஜமைங்குதஂ இங்குதீவக்ஷபீஜம்| கசாந்தகத் கேஶவிநாஶகாரீத்யர்தஃ| அத்ர கயீ து ‘தைலஂ பல்லாதகஸ்ய’ இத்யாதி ஸர்வஂ பாடாந்தரஂ கத்வா ‘கோஶாதகீபிஃ’ இத்யாதி படதி; தச்சாபாவாந்ந லிகிதம்||௧௦௪-௧௦௮||
Adhikarana 67 (109) · Śloka 109
வாததுஷ்டோ வ்ரணோ யஸ்து ரூக்ஷஶ்சாத்யர்தவேதநஃ |
அதஃகாயே விஶேஷேண தத்ர பஸ்திர்விதீயதே ||௧௦௯||
View original
वातदुष्टो व्रणो यस्तु रूक्षश्चात्यर्थवेदनः |
अधःकाये विशेषेण तत्र बस्तिर्विधीयते ||१०९||
பஸ்திவிஷயமாஹ- வாததுஷ்டேத்யாதி| பஸ்திரத்ர நிரூஹஃ ஸ்நைஹிகஶ்சஃ||௧௦௯||
Adhikarana 68 (110) · Śloka 110
மூத்ராகாதே மூத்ரதோஷே ஶுக்ரதோஷேऽஶ்மரீவ்ரணே |
ததைவார்தவதோஷே ச பஸ்திரப்யுத்தரோ ஹிதஃ ||௧௧௦||
View original
मूत्राघाते मूत्रदोषे शुक्रदोषेऽश्मरीव्रणे |
तथैवार्तवदोषे च बस्तिरप्युत्तरो हितः ||११०||
உத்தரபஸ்திவிஷயமாஹ- மூத்ராகாதே இத்யாதி| மூத்ராகாதாதயோ யதா வ்ரணநிமித்தா பவந்தி ததோத்தரபஸ்திவிதாநம்||௧௧௦||
Adhikarana 69 (111) · Śloka 111
யஸ்மாச்சுத்யதி பந்தேந வ்ரணோ யாதி ச மார்தவம் |
ரோஹத்யபி ச நிஃஶங்கஸ்தஸ்மாத்பந்தோ விதீயதே ||௧௧௧||
View original
यस्माच्छुध्यति बन्धेन व्रणो याति च मार्दवम् |
रोहत्यपि च निःशङ्कस्तस्माद्बन्धो विधीयते ||१११||
வ்ரணஸ்ய பந்தகரணே ஹேதுமாஹ- யஸ்மாதித்யாதி| நிஃஶங்கஃ நிர்கதா ஶங்கா நிர்காதமக்ஷிகாதிபதநாநாஂ யத்ர ஸஃ; ‘நிஃஸங்கஃ’ இதி கேசித் படந்தி, தத்ர நிர்கதோऽபிகாதஹேதோஃ ஸங்கஃ ஸம்பந்தோ யஸ்யேத்யர்தஃ| ஆலேபவிதௌ பந்த்யாபந்த்யஸ்யோக்தத்வாத்விஷயோऽஸ்ய ப்ரயோகஶ்சோக்தஃ| அத்ர கேசித் யஸ்மாச்சுத்யதீத்யதஃ ப்ராக் “அதுஷ்டிஃ ஸமவர்த்மத்வஂ வேதநோபஶமஃ ஸுகம்| ஆலேபநாத்யைஃ ஶோபஸ்ய ஸாதுபந்தாத்விதீயதே”- இதி படந்தி; ஸ து பாடோ நிபந்தகாரைர்ந ததஃ, இத்யஸ்மாபிர்ந லிகிதோ ந வ்யாக்யாதஶ்ச||௧௧௧||
Adhikarana 70 (112-118) · Śloka 118
ஸ்திராணாமல்பமாஂஸாநாஂ ரௌக்ஷ்யாதநுபரோஹதாம் |
பத்ரதாநஂ பவேத் கார்யஂ யதாதோஷஂ யதர்து ச ||௧௧௨||
ஏரண்டபூர்ஜபூதீகஹரித்ராணாஂ து வாதஜே |
பத்ரமாஶ்வபலஂ யச்ச காஶ்மரீபத்ரமேவ ச ||௧௧௩||
பத்ராணி க்ஷீரவக்ஷாணாமௌதகாநி ததைவ ச |
தூஷிதே ரக்தபித்தாப்யாஂ வ்ரணே தத்யாத்விசக்ஷணஃ ||௧௧௪||
பாடாமூர்வாகுடூசீநாஂ காகமாசீஹரித்ரயோஃ |
பத்ரஂ ச ஶுகநாஸாயா யோஜயேத் கபஜே வ்ரணே ||௧௧௫||
அகர்கஶமவிச்சிந்நமஜீர்ணஂ ஸுகுமாரகம் |
அஜந்துஜக்தஂ மது ச பத்ரஂ குணவதுச்யதே ||௧௧௬||
ஸ்நேஹமௌஷதஸாரஂ ச பட்டஃ பத்ராந்தரீகதஃ |
நாதத்தே யத்ததஃ பத்ரஂ லேபஸ்யோபரி தாபயேத் ||௧௧௭||
ஶைத்யௌஷ்ண்யஜநநார்தாய ஸ்நேஹஸங்க்ரஹணாய ச |
தத்தௌஷதேஷு தாதவ்யஂ பத்ரஂ வைத்யேந ஜாநதா ||௧௧௮||
View original
स्थिराणामल्पमांसानां रौक्ष्यादनुपरोहताम् |
पत्रदानं भवेत् कार्यं यथादोषं यथर्तु च ||११२||
एरण्डभूर्जपूतीकहरिद्राणां तु वातजे |
पत्रमाश्वबलं यच्च काश्मरीपत्रमेव च ||११३||
पत्राणि क्षीरवृक्षाणामौदकानि तथैव च |
दूषिते रक्तपित्ताभ्यां व्रणे दद्याद्विचक्षणः ||११४||
पाठामूर्वागुडूचीनां काकमाचीहरिद्रयोः |
पत्रं च शुकनासाया योजयेत् कफजे व्रणे ||११५||
अकर्कशमविच्छिन्नमजीर्णं सुकुमारकम् |
अजन्तुजग्धं मृदु च पत्रं गुणवदुच्यते ||११६||
स्नेहमौषधसारं च पट्टः पत्रान्तरीकृतः |
नादत्ते यत्ततः पत्रं लेपस्योपरि दापयेत् ||११७||
शैत्यौष्ण्यजननार्थाय स्नेहसङ्ग्रहणाय च |
दत्तौषधेषु दातव्यं पत्रं वैद्येन जानता ||११८||
பத்ரதாநவிஷயமாஹ- ஸ்திராணாமித்யாதி| தோஷவிஶேஷேண பத்ரவிஶேஷமாஹ- ஏரண்டேத்யாதி| ஸுகமம்| பத்ரமாஶ்வபலமிதி அஶ்வபலா உபோதகீ தஸ்யா இதமாஶ்வபலஂ, ப்ரஹ்மதேவஸ்து அஶ்வபலா யவநபூமௌ மேதிகாகாரபீஜா பவதீத்யாஹ| க்ஷீரவக்ஷாவடாதயஃ| ஔதகாநி பத்மகுமுதாதீநி| கபஜே பத்ரதாநமாஹ- பாடா மூர்வேத்யாதி| மூர்வா தநுர்குணோபயுக்தோ லதாபேதஃ| ஶுகநாஸா சர்மகாரவடஃ ‘குப்யக’ இதி காந்யகுப்ஜே, ‘சர்மகாரஜம்பூபலாஸிகா’ இதி மாலவீயா வதந்தி| அஜீர்ணஂ நவம்| ஸுகுமாரகஂ தநு| அஜந்துஜக்தஂ ந கமிபக்ஷிதம்| மது கோமலம்| பத்ரதாநஸ்ய ப்ரயோஜநமாஹ- ஸ்நேஹமித்யாதி| ததஸ்தஸ்மால்லேபஸ்யோபரி பத்ரஂ தாபயேதிதி ஸம்பந்தஃ| யத் யஸ்மாத் காரணாத் பட்டோ வ்ரணபந்தநத்ரவ்யஂ; நாதத்தே நைவ கஹ்ணாதி; கிஂவிஶிஷ்டஃ பட்டஃ? பத்ராந்தரீகதஃ பத்ரேணாந்தரீகதோ வ்யவதாபிதஃ | கிஂ நாதத்தே? ஸ்நேஹஂ ஶததௌதகதாதிகம்| ந கேவலஂ ஸ்நேஹம், ஔஷதஸாரஂ ச; ஔஷதஸ்ய ஸாரஂ வீர்யம்| அந்யே து “ஸ்நேஹமௌஷதஸாரஂ ச பட்டவஸ்த்ராந்தரீகதம்| ந தூஷயதி யத் பத்ரஂ தல்லேபோபரி தாபயேத்”- இதி படந்தி| அபரமபி பத்ரதாநப்ரயோஜநமாஹ- ஶைத்யௌஷ்ண்யேத்யாதி| பித்தரக்தவ்ரணே ஶைத்யஂ கரணீயஂ, வாதகபவ்ரணே ஔஷ்ண்யஂ, ததர்தஂ பத்ரம்| தத்தௌஷதேஷு ‘வ்ரணேஷு’ இதி ஶேஷஃ||௧௧௨-௧௧௮||
Adhikarana 71 (119-122) · Śloka 122
மக்ஷிகா வ்ரணமாகத்ய நிஃக்ஷிபந்தி யதா கமீந் |
ஶ்வயதுர்பக்ஷிதே தைஸ்து ஜாயதே பஶதாருணஃ ||௧௧௯||
தீவ்ரா ருஜோ விசித்ராஶ்ச ரக்தாஸ்ராவஶ்ச ஜாயதே |
ஸுரஸாதிர்ஹிதஸ்தத்ர தாவநே பூரணே ததா ||௧௨௦||
ஸப்தபர்ணகரஞ்ஜார்கநிம்பராஜாதநத்வசஃ |
ஹிதா கோமூத்ரபிஷ்டாஶ்ச ஸேகஃ க்ஷாரோதகேந வா ||௧௨௧||
ப்ரச்சாத்ய மாஂஸபேஶ்யா வா கமீநபஹரேத்வ்ரணாத் |
விஂஶதிஂ கமிஜாதீஸ்து வக்ஷ்யாம்யுபரி பாகஶஃ ||௧௨௨||
View original
मक्षिका व्रणमागत्य निःक्षिपन्ति यदा कृमीन् |
श्वयथुर्भक्षिते तैस्तु जायते भृशदारुणः ||११९||
तीव्रा रुजो विचित्राश्च रक्तास्रावश्च जायते |
सुरसादिर्हितस्तत्र धावने पूरणे तथा ||१२०||
सप्तपर्णकरञ्जार्कनिम्बराजादनत्वचः |
हिता गोमूत्रपिष्टाश्च सेकः क्षारोदकेन वा ||१२१||
प्रच्छाद्य मांसपेश्या वा कृमीनपहरेद्व्रणात् |
विंशतिं कृमिजातीस्तु वक्ष्याम्युपरि भागशः ||१२२||
கமிக்நவிஷயமாஹ- மக்ஷிகேத்யாதி| பக்ஷிதே ‘வ்ரணே’ இதி ஶேஷஃ| தைஃ கமிபிஃ| பஶதாருணஃ அத்யர்தஂ கஷ்டகாரீ| விசித்ராஃ தோததாஹகண்ட்வாதிநாநாரூபா ருஜ இத்யர்தஃ| தாவநே ப்ரக்ஷாலநே| ஸப்தபர்ணகரஞ்ஜேத்யாதயோ ‘ஹிதா’ இதி ஶேஷஃ| ஸேகஃ பரிஷேகஃ| ப்ரச்சாத்ய ‘வ்ரணம்’ இதி ஶேஷஃ| மாஂஸபேஶ்யா மாஂஸகண்டேந| வக்ஷ்யாம்யுபரீதி உபர்யுத்தரதந்த்ரே கமிப்ரதிஷேதீயே (உ. ௫௪) இத்யர்தஃ||௧௧௯-௧௨௨||
Adhikarana 72 (123) · Śloka 123
தீர்ககாலாதுராணாஂ து கஶாநாஂ வ்ரணஶோஷிணாம் |
பஂஹணீயோ விதிஃ ஸர்வஃ காயாக்நிஂ பரிரக்ஷதா ||௧௨௩||
View original
दीर्घकालातुराणां तु कृशानां व्रणशोषिणाम् |
बृंहणीयो विधिः सर्वः कायाग्निं परिरक्षता ||१२३||
பஂஹணவிஷயமாஹ- தீர்கேத்யாதி| பஂஹணீயோ தேஹோபசயகரோ விதிஃ கார்யஃ| ‘கார்யோऽக்நிஂ பரிரக்ஷதா’ இதி கர்தவ்யே யத் காயக்ரஹணஂ தத்தேஹகதகார்ஶ்யதோஷஸாத்ம்யாத்யநுக்தக்ரஹணார்தம்| ‘கார்யோऽக்நிஂ பரிரக்ஷதா’ இதி கேசித் படந்தி||௧௨௩||
Adhikarana 73 (124) · Śloka 124
விஷஜுஷ்டஸ்ய விஜ்ஞாநஂ விஷநிஶ்சயமேவ ச |
சிகித்ஸிதஂ ச வக்ஷ்யாமி கல்பேஷு ப்ரதிபாகஶஃ ||௧௨௪||
View original
विषजुष्टस्य विज्ञानं विषनिश्चयमेव च |
चिकित्सितं च वक्ष्यामि कल्पेषु प्रतिभागशः ||१२४||
விஷக்நஂ நிர்திஶந்நாஹ- விஷஜுஷ்டஸ்யேத்யாதி| விஷஜுஷ்டஸ்ய ‘அந்நபாநாதேஃ’ இதி ஶேஷஃ| விஜ்ஞாநஂ லக்ஷணமித்யர்தஃ| விஷநிஶ்சயஂ ஸ்தாவரஜங்கமாதிவிஷஸ்ய ஸம்யக்ஜ்ஞாநம்| ப்ரதிபாகஶஃ ப்ரத்யேகமித்யர்தஃ||௧௨௪||
Adhikarana 74 (125) · Śloka 125
கண்டூமந்தஃ ஸஶோபாஶ்ச யே ச ஜத்ரூபரி வ்ரணாஃ |
ஶிரோவிரேசநஂ தேஷு விதத்யாத்குஶலோ பிஷக் ||௧௨௫||
View original
कण्डूमन्तः सशोफाश्च ये च जत्रूपरि व्रणाः |
शिरोविरेचनं तेषु विदध्यात्कुशलो भिषक् ||१२५||
ஶிரோவிரேசநவிஷயமாஹ- கண்டூமந்த இத்யாதி|- ஜத்ரு வக்ஷோஂऽஸயோஃ ஸந்திஃ| ஶிரோவிரேசநஂ நஸ்யபேதஃ||௧௨௫||
Adhikarana 75 (126) · Śloka 126
ருஜாவந்தோऽநிலாவிஷ்டா ரூக்ஷா யே சோர்த்வஜத்ருஜாஃ |
வ்ரணேஷு தேஷு கர்தவ்யஂ நஸ்யஂ வைத்யேந ஜாநதா ||௧௨௬||
View original
रुजावन्तोऽनिलाविष्टा रूक्षा ये चोर्ध्वजत्रुजाः |
व्रणेषु तेषु कर्तव्यं नस्यं वैद्येन जानता ||१२६||
நஸ்யவிஷயமாஹ- ருஜாவந்த இத்யாதி| நஸ்யஂ ஸ்நைஹிகமேவ||௧௨௬||
Adhikarana 76 (127-128) · Śloka 128
தோஷப்ரச்யாவநார்தாய ருஜாதாஹக்ஷயாய ச |
ஜிஹ்வாதந்தஸமுத்தஸ்ய ஹரணார்தஂ மலஸ்ய ச ||௧௨௭||
ஶோதநோ ரோபணஶ்சைவ வ்ரணஸ்ய முகஜஸ்ய வை |
உஷ்ணோ வா யதி வா ஶீதஃ கவலக்ரஹ இஷ்யதே ||௧௨௮||
View original
दोषप्रच्यावनार्थाय रुजादाहक्षयाय च |
जिह्वादन्तसमुत्थस्य हरणार्थं मलस्य च ||१२७||
शोधनो रोपणश्चैव व्रणस्य मुखजस्य वै |
उष्णो वा यदि वा शीतः कवलग्रह इष्यते ||१२८||
கவலக்ரஹவிஷயமாஹ- தோஷேத்யாதி| தோஷப்ரச்யாவநார்தாயேதி தோஷப்ரச்யாவநஂ த்ரிபலாத்ராக்ஷாதிகஷாயாதிபிஃ| ஶோதநஃ ஶோதநத்ரவ்யகதஃ| ரோபணோ ரோபணத்ரவ்யகதஃ| உஷ்ணோ வாதகபஜே வ்ரணே, ரக்தபித்தஜே ஶீதஃ||௧௨௭-௧௨௮||
Adhikarana 77 (129) · Śloka 129
ஊர்த்வஜத்ருகதாந் ரோகாந் வ்ரணாஂஶ்ச கபவாதஜாந் |
ஶோபஸ்ராவருஜாயுக்தாந் தூமபாநைருபாசரேத் ||௧௨௯||
View original
ऊर्ध्वजत्रुगतान् रोगान् व्रणांश्च कफवातजान् |
शोफस्रावरुजायुक्तान् धूमपानैरुपाचरेत् ||१२९||
தூமவிஷயமாஹ- ஊர்த்வேத்யாதி| தூமபாநைரிதி ஶோபஸ்ராவருஜாபஹத்ரவ்யாணாமித்யர்தஃ||௧௨௯||
Adhikarana 78 (130) · Śloka 130
க்ஷதோஷ்மணோ நிக்ரஹார்தஂ ஸந்தாநார்தஂ ததைவ ச |
ஸத்யோவ்ரணேஷ்வாயதேஷு க்ஷௌத்ரஸர்பிர்விதீயதே ||௧௩௦||
View original
क्षतोष्मणो निग्रहार्थं सन्धानार्थं तथैव च |
सद्योव्रणेष्वायतेषु क्षौद्रसर्पिर्विधीयते ||१३०||
மதுஸர்பிர்விஷயமாஹ- க்ஷதோஷ்மண இத்யாதி| ஸந்தாநஂ காதவிஶேஷாத்த்விதாபூதஸ்யாவயவஸ்யைகபாவஃ||௧௩௦||
Adhikarana 79 (131) · Śloka 131
அவகாடாஸ்த்வணுமுகா யே வ்ரணாஃ ஶல்யபீடிதாஃ |
நிவத்தஹஸ்தோத்தரணா யந்த்ரஂ தேஷு விதீயதே ||௧௩௧||
View original
अवगाढास्त्वणुमुखा ये व्रणाः शल्यपीडिताः |
निवृत्तहस्तोद्धरणा यन्त्रं तेषु विधीयते ||१३१||
யந்த்ரவிஷயமாஹ- அவகாடா இத்யாதி| அவகாடா கம்பீராஃ| நிவத்தஹஸ்தோத்தரணா ஹஸ்தேநாக்ரஷ்டுமஶக்யாஃ||௧௩௧||
Adhikarana 80 (132) · Śloka 132
லகுமாத்ரோ லகுஶ்சைவ ஸ்நிக்த உஷ்ணோऽக்நிதீபநஃ |
ஸர்வவ்ரணிப்யோ தேயஸ்து ஸதாऽऽஹாரோ விஜாநதா ||௧௩௨||
View original
लघुमात्रो लघुश्चैव स्निग्ध उष्णोऽग्निदीपनः |
सर्वव्रणिभ्यो देयस्तु सदाऽऽहारो विजानता ||१३२||
ஆஹாரவிஷயமாஹ- லகுமாத்ர இத்யாதி| லகுமாத்ரோ மாத்ரயா லகுரித்யர்தஃ| லகுரிதி ரக்தஶாலிஜாங்கலமாஂஸாதிர்த்ரவ்யலகுஃ, அக்நிதீபந இதி யாவத் தேயஃ| கவ்யகதாதிரயமாஹாரோ வ்ரணிதோபாஸநீயோக்தோऽபி புநருபக்ரமப்ரஸங்கேநேஹோக்த இதி ந பௌநருக்த்யம்||௧௩௨||
Adhikarana 81 (133) · Śloka 133
நிஶாசரேப்யோ ரக்ஷ்யஸ்து நித்யமேவ க்ஷதாதுரஃ |
ரக்ஷாவிதாநைருத்திஷ்டைர்யமைஃ ஸநியமைஸ்ததா ||௧௩௩||
View original
निशाचरेभ्यो रक्ष्यस्तु नित्यमेव क्षतातुरः |
रक्षाविधानैरुद्दिष्टैर्यमैः सनियमैस्तथा ||१३३||
ரக்ஷாவிதாநமாஹ- நிஶாசரேப்ய இத்யாதி| நித்யமேவேதி திவாராத்ரமபீத்யர்தஃ| ரக்ஷாவிதாநைருத்திஷ்டைரிதி குக்குல்வாதிதூபாதிபிஃ, மந்த்ரைஶ்சாயுர்வேதவிஹிதைஃ| யமைஃ ஸநியமைரிதி பஞ்ச யமா நியமாஶ்ச பஞ்ச| உக்தஂ ச- “அஹிஂஸா ஸத்யமஸ்தேயஂ ப்ரஹ்மசர்யஂ ததைவ ச| வ்யவஹாரநிவத்திஶ்ச யமாஃ பஞ்ச ப்ரகீர்திதாஃ|| அக்ரோதோ குருஶுஶ்ரூஷா ஶௌசமாஹாரலாகவம்| அப்ரமாதஶ்ச பஞ்சைதே நியமாஃ பரிகீர்திதாஃ”- இதி| ஏவஂ யதாவிஷயஂ யதாக்ரமஂ ஷஷ்டிருபக்ரமா உக்தாஃ||௧௩௩||
Adhikarana 82 (134) · Śloka 134
ஷண்மூலோऽஷ்டபரிக்ராஹீ பஞ்சலக்ஷணலக்ஷிதஃ |
ஷஷ்ட்யா விதாநைர்நிர்திஷ்டைஶ்சதுர்பிஃ ஸாத்யதே வ்ரணஃ ||௧௩௪||
View original
षण्मूलोऽष्टपरिग्राही पञ्चलक्षणलक्षितः |
षष्ट्या विधानैर्निर्दिष्टैश्चतुर्भिः साध्यते व्रणः ||१३४||
அத வ்ரணஃ கதிமூலஃ, கத்யதிஷ்டாநஃ, கதிலக்ஷணலக்ஷிதஃ, கதிபிரௌஷதைஃ, கியத்பிஶ்ச பதார்தைஃ ஸாத்யத இத்யாஹ- ஷண்மூல இத்யாதி| ஷண்மூல இதி வாதபித்தகபஶோணிதஸந்நிபாதாகந்தவஃ ஷடேவ மூலஂ காரணாநி யஸ்ய ஸ ஷண்மூலஃ; ஸஂஸர்கஃ பதகர்தவஶாதத்ர ஸந்நிபாதேநாவருத்தஃ, யஸ்மாத் ஸமேத்ய ஸம்பூய த்வயோர்பஹூநாஂ வா நிபாதஃ ஸந்நிபாதஃ; ஸங்காதஃ, ஸஂயோகஃ, ஸஂஹிதீபாவஃ, ஸஂஶ்லேஷஃ, ஸமவாயஃ, ஸம்பந்தஃ, ஸந்நிபாத இத்யநர்தாந்தரம்| த்வங்மாஂஸஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திகோஷ்டமர்மாணீத்யஷ்டௌ வ்ரணவஸ்தூநி பரிகஹ்ணாதீத்யஷ்டபரிக்ராஹீ; பரிக்ரஹோऽதிஷ்டாநம், ஆஶ்ரய இத்யர்தஃ| பஞ்சலக்ஷணலக்ஷித இதி பஞ்சாநாஂ வாதபித்தகபஸந்நிபாதாகந்தூநாஂ லக்ஷணாநி தைர்லக்ஷிதஃ; ரக்தஜஸ்ய ந பதக்லக்ஷணமஸ்தி ‘பித்தவத்ரக்தஜஃ’ (இதி வசநாத்); ஏவஂ தர்ஹ்யாகந்தோரபி பதக்லக்ஷணஂ நாஸ்தி, யதாஹ- ‘பித்தரக்தலக்ஷண ஆகந்துஃ’ இதி; தர்ஹ்யந்யதைவ பஞ்சலக்ஷணலக்ஷிதத்வஂ வ்யாக்யாயதே- கந்தவர்ணாஸ்ராவவேதநாகதிபிர்லக்ஷணைர்லக்ஷித இதி| ஷஷ்ட்யா விதாநைர்நிர்திஷ்டைரிதி ஷஷ்டிஸங்க்யைர்விதாநைஃ பூர்வமுத்திஷ்டைஃ கத்வா| சதுர்பிஃ ஸாத்யதே சதுர்பிர்வைத்யாதுரபரிசாரகௌஷதைரித்யர்தஃ| ப்ரஹ்மதேவஸ்து ‘ஷஷ்ட்யுபக்ரமநிர்திஷ்ட’ இதி படதி; ஷஷ்டிருபக்ரமா நிர்திஷ்டா யஸ்யேதி ச வ்யாக்யாநயதி||௧௩௪||
Adhikarana 83 (135) · Śloka 135
யோऽல்பௌஷதகதோ யோகோ பஹுக்ரந்தபயாந்மயா |
த்ரவ்யாணாஂ தத்ஸமாநாநாஂ தத்ராவாபோ ந துஷ்யதி ||௧௩௫||
View original
योऽल्पौषधकृतो योगो बहुग्रन्थभयान्मया |
द्रव्याणां तत्समानानां तत्रावापो न दुष्यति ||१३५||
இதாநீமல்பௌஷதேஷு ஶோதநரோபணாதியோகேஷ்வாவாபவிஷயமூஹபீஜஂ நிர்திஶந்நாஹ- ய இத்யாதி| தத்ஸமாநாநாமிதி தேஷாஂ ஶோதநரோபணத்ரவ்யாணாஂ ரஸகுணவீர்யவிபாகைஃ ஸமாநாநி துல்யாநி த்ரவ்யாணி தத்ஸமாநாநி, தேஷாமாவாபோ நிக்ஷேபஃ| தத்ர தஸ்மிந்நல்பௌஷதே யோகே ந துஷ்யதி| ‘அல்பக்ரந்தஂ மகயதா யோகோ யோऽல்பௌஷதைஃ கத’ இதி கேசித் படந்தி; தத்ர மகயதா அந்வேஷயதா க்ரந்தகாரேணேத்யர்தஃ||௧௩௫||
Adhikarana 84 (136) · Śloka 136
ப்ரஸங்காபிஹிதோ யோ வா பஹுதுர்லபபேஷஜஃ |
யதோபபத்தி தத்ராபி கார்யமேவ சிகித்ஸிதம் ||௧௩௬||
View original
प्रसङ्गाभिहितो यो वा बहुदुर्लभभेषजः |
यथोपपत्ति तत्रापि कार्यमेव चिकित्सितम् ||१३६||
இதாநீஂ யதாலாபமௌஷதப்ரயோகமாஹ- ப்ரஸங்கேத்யாதி| ப்ரஸங்காபிஹிதோ யோ பஹுபேஷஜோ துர்லபபேஷஜோ வா, தத்ர யதோபபத்தி யதாலாபஂ சிகித்ஸிதஂ பேஷஜஂ கார்யம்| ப்ரஸங்காபிஹிதோ யதா- “பிண்டீதகத்ரயஂ ரோத்ரஂ பூர்வஂ யே ச ப்ரகீர்திதாஃ| வர்காஸ்த்ரயஃ ப்ரலேபே தே ஶோபே ஸர்வகதே ஹிதாஃ”- இதி; அத்ர ஹி வாதபித்தகபஶோதோக்தௌஷதகணத்ரயஂ ப்ரகரணஸமாநத்வாத் ஸந்நிபாதோக்தமௌஷதஂ ப்ரஸங்காபிஹிதஂ; தத்ர யதாலாபஂ பேஷஜாநாஂ சிகித்ஸிதஂ கார்யம்| பஹுபேஷஜோ யதா- “ஆத்யே த்வே பஞ்சமூல்யௌ து கணோ யஶ்சாநிலாபஹஃ- ” இதி; அத்ர பத்ரதார்வாதிகணஸ்ய பஹுபேஷஜத்வாத்யதாலாபமேவ சிகித்ஸிதஂ கார்யம்| துர்லபபேஷஜோ யதா- கிஞ்சிதேவ பேஷஜஂ க்வசித்தேஶகாலாதௌ துர்லபஂ; தத்ர யதாலாபஂ சிகித்ஸிதஂ கார்யமிதி||௧௩௬||
Adhikarana 85 (137) · Śloka 137
கணோக்தமபி யத்த்ரவ்யஂ பவேத்வ்யாதாவயௌகிகம் |
ததுத்தரேத்யௌகிகஂ து ப்ரக்ஷிபேதப்யகீர்திதம் ||௧௩௭||
View original
गणोक्तमपि यद्द्रव्यं भवेद्व्याधावयौगिकम् |
तदुद्धरेद्यौगिकं तु प्रक्षिपेदप्यकीर्तितम् ||१३७||
ஏகத்ரைவ வ்யாதௌ யௌகிகஸ்யாநுக்தஸ்யாபி க்ரஹணமயௌகிகஸ்ய பரித்யாகஂ சோபதர்ஶயந்நாஹ- கணோக்தமித்யாதி||௧௩௭||
Adhikarana 86 (138-139) · Śloka 139
உபத்ரவாஸ்து விவிதா வ்ரணஸ்ய வ்ரணிதஸ்ய ச |
தத்ர கந்தாதயஃ பஞ்ச வ்ரணஸ்யோபத்ரவாஃ ஸ்மதாஃ ||௧௩௮||
ஜ்வராதிஸாரௌ மூர்ச்சா ச ஹிக்கா ச்சர்திரரோசகஃ |
ஶ்வாஸகாஸாவிபாகாஶ்ச தஷ்ணா ச வ்ரணிதஸ்ய து ||௧௩௯||
View original
उपद्रवास्तु विविधा व्रणस्य व्रणितस्य च |
तत्र गन्धादयः पञ्च व्रणस्योपद्रवाः स्मृताः ||१३८||
ज्वरातिसारौ मूर्च्छा च हिक्का च्छर्दिररोचकः |
श्वासकासाविपाकाश्च तृष्णा च व्रणितस्य तु ||१३९||
இதாநீமுபத்ரவாநாஹ- உபத்ரவா இத்யாதி| மூர்ச்சா சேதி சகாரேணாநுக்தாநாமபி விஸர்பாதீநாஂ ஸமுச்சயஃ||௧௩௮-௧௩௯||
Adhikarana 87 (140) · Śloka 140
வ்ரணக்ரியாஸ்வேவமாஸு வ்யாஸேநோக்தாஸ்வபி க்ரியாம் |
பூயோऽப்யுபரி வக்ஷ்யாமி ஸத்யோவ்ரணசிகித்ஸிதே ||௧௪௦||
View original
व्रणक्रियास्वेवमासु व्यासेनोक्तास्वपि क्रियाम् |
भूयोऽप्युपरि वक्ष्यामि सद्योव्रणचिकित्सिते ||१४०||
இதாநீமநாகதாவேக்ஷணஂ நிர்திஶந்நாஹ- வ்ரணேத்யாதி| ஏவமநேந ப்ரகாரேண பூர்வோக்தேந, ஆஸு இமாஸு வ்ரணக்ரியாஸு, வ்யாஸேந விஸ்தரேணோக்தாஸ்வபி, பூயோऽபி புநரபி, உபரி ஸத்யோவ்ரணசிகித்ஸிதே, க்ரியாஂ வக்ஷ்யாமி| கயீ து “வ்ரணக்ரியாஸ்விமாஸ்வேவ ஸங்க்ஷேபோக்தாஸ்விஹ க்ரியாம்”- இதி படதி; தத்ர வ்ரணக்ரியாஸ்விமாஸு இஹ ஸங்க்ஷேபேணோக்தாஸு, உபரி விஸ்தரதஃ க்ரியாஂ வக்ஷ்யாமீத்யர்தஃ||௧௪௦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே த்விவ்ரணீயசிகித்ஸிதஂ நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ ||௧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने द्विव्रणीयचिकित्सितं नाम प्रथमोऽध्यायः ||१||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே ப்ரதமோऽத்யாயஃ||௧||