Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
அதாதோ மஹாவாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
த்விவிதஂ வாதஶோணிதமுத்தாநமவகாடஂ சேத்யேகே பாஷந்தே; தத்து ந ஸம்யக், தத்தி குஷ்டவதுத்தாநஂ பூத்வா காலாந்தரேணாவகாடீபவதி, தஸ்மாந்ந த்விவிதம் ||௩||
View original
अथातो महावातव्याधिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
द्विविधं वातशोणितमुत्तानमवगाढं चेत्येके भाषन्ते; तत्तु न सम्यक्, तद्धि कुष्ठवदुत्तानं भूत्वा कालान्तरेणावगाढीभवति, तस्मान्न द्विविधम् ||३||
ப்ரதிஜ்ஞாऽநந்தரஂ தந்த்ராந்தரோக்தத்வைவித்யநிராகரணமாஹ- த்விவிதமித்யாதி| உத்தாநஂ த்வங்மாஂஸாஶ்ரயம், அவகாடமந்தராஶ்ரயம்||௧-௩||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
தத்ர பலவத்விக்ரஹாதிபிஃ ப்ரகுபிதஸ்ய வாயோர்குரூஷ்ணாத்யஶநஶீலஸ்ய ப்ரதுஷ்டஂ ஶோணிதஂ மார்கமாவத்ய வாதேந ஸஹைகீபூதஂ யுகபத்வாதரக்தநிமித்தாஂ வேதநாஂ ஜநயதீதி வாதரக்தம் |
தத்து பூர்வஂ ஹஸ்தபாதயோரவஸ்தாநஂ கத்வா பஶ்சாத்தேஹஂ வ்யாப்நோதி |
தஸ்ய பூர்வரூபாணிதோததாஹகண்டூஶோபஸ்தம்பத்வக்பாருஷ்யஸிராஸ்நாயுதமநீஸ்பந்தநஸக்திதௌர்பல்யாநி ஶ்யாவாருணமண்டலோத்பத்திஶ்சாகஸ்மாத் பாணிபாததலாங்குலிகுல்பமணிபந்தப்ரபதிஷு, தத்ராப்ரதிகாரிணோऽபசாரிணஶ்ச ரோகோ வ்யக்ததரஃ, தஸ்ய லக்ஷணமுக்தஂ; தத்ராப்ரதிகாரிணோ வைகல்யஂ பவதி ||௪||
View original
तत्र बलवद्विग्रहादिभिः प्रकुपितस्य वायोर्गुरूष्णाध्यशनशीलस्य प्रदुष्टं शोणितं मार्गमावृत्य वातेन सहैकीभूतं युगपद्वातरक्तनिमित्तां वेदनां जनयतीति वातरक्तम् |
तत्तु पूर्वं हस्तपादयोरवस्थानं कृत्वा पश्चाद्देहं व्याप्नोति |
तस्य पूर्वरूपाणितोददाहकण्डूशोफस्तम्भत्वक्पारुष्यसिरास्नायुधमनीस्पन्दनसक्थिदौर्बल्यानि श्यावारुणमण्डलोत्पत्तिश्चाकस्मात् पाणिपादतलाङ्गुलिगुल्फमणिबन्धप्रभृतिषु, तत्राप्रतिकारिणोऽपचारिणश्च रोगो व्यक्ततरः, तस्य लक्षणमुक्तं; तत्राप्रतिकारिणो वैकल्यं भवति ||४||
தஸ்யேதாநீஂ ஸம்ப்ராப்திபூர்விகாஂ நிருக்திஂ நிர்திஶந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| பலவத்விக்ரஹாதயோ வ்ரணப்ரஶ்நோக்தாஃ, குரூஷ்ணாத்யஶநாதயஶ்ச தத்ரேவோக்தாஃ| யுகபத் ஏககாலம்| தஸ்யேத்யாதி| மணிபந்தஃ பாணிமூலம்| தத்ர பலவத்விக்ரஹாதிபிரித்யாரப்ய யாவதபசாரிணஶ்சேத்யத்ர க்ரந்தஸ்யார்தோ நிதாநபரிபடிதோऽபி வாதரக்தஸ்ய துஃஸாத்யத்வஜ்ஞாபநாயாத்ராபி படநீயஃ| தத்ரேத்யாதி| தத்ரேதி பூர்வரூபே| அபசாரிணஃ அயதார்தகாரிணஃ| ரோகோ வ்யக்ததரஃ விகாரஃ ப்ரகடோ பவதீத்யர்தஃ| தத்ரேதி ரோகவ்யக்தௌ| வைகல்யஂ விகலதா| ஏதேநாஸாத்யத்வமுக்தம்||௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
பவதி சாத்ர- ப்ராயஶஃ ஸுகுமாராணாஂ மித்யாஹாரவிஹாரிணாம் |
ஸ்தூலாநாஂ ஸுகிநாஂ சாபி வாதரக்தஂ ப்ரகுப்யதி ||௫||
View original
भवति चात्र- प्रायशः सुकुमाराणां मिथ्याहारविहारिणाम् |
स्थूलानां सुखिनां चापि वातरक्तं प्रकुप्यति ||५||
இதாநீஂ விஶேஷேண வாதஶோணிதாஶ்ரயஂ நிர்திஶந்நாஹ- ப்ராயஶ இத்யாதி| அஸுகுமாராணாமஸ்தூலாநாஂ துஃகிதாநாஂ ச ப்ராயேண வ்யாயாமாஶ்ரயத்வாத், வ்யாயாமேந மித்யாஹாரவிஹாரயோரப்யதோஷத்வாதல்பதோஷத்வாத்வா விகாராஸம்பவஃ||௫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
தத்ர ப்ராணமாஂஸக்ஷயபிபாஸாஜ்வரமூர்ச்சாஶ்வாஸகாஸஸ்தம்பாரோசகாவிபாகவிஸரணஸங்கோசநைரநுபத்ருதஂ பலவந்தமாத்மவந்தமுபகரணவந்தஂ சோபக்ரமேத் ||௬||
View original
तत्र प्राणमांसक्षयपिपासाज्वरमूर्च्छाश्वासकासस्तम्भारोचकाविपाकविसरणसङ्कोचनैरनुपद्रुतं बलवन्तमात्मवन्तमुपकरणवन्तं चोपक्रमेत् ||६||
கீதஶ உபக்ரம்யஸ்ததாஹ- தத்ரேத்யாதி| பலவந்தமிதி உபசயஶக்திலக்ஷணோபயபலயுக்தஂ; ப்ராணமாஂஸக்ஷயஶப்தேநோபயலக்ஷணஸ்ய நிவத்திவிஷயத்வாதேவ ப்ரவத்திவிஷயமப்யுபயலக்ஷணமேவ பலம்||௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
தத்ர, ஆதாவேவ பஹுவாதரூக்ஷம்லாநாங்காததே மார்காவரணாத்துஷ்டஶோணிதமஸகதல்பால்பமவஸிஞ்சேத்வாதகோபபயாத் |
ததோ வமநாதிபிருபக்ரமைருபபாத்ய ப்ரதிஸஂஸஷ்டபக்தஂ வாதப்ரபலே புராணகதஂ பாயயேத் |
அஜாக்ஷீரஂ வாऽர்ததைலஂ மதுகாக்ஷயயுக்தஂ, ஶகாலவிந்நாஸித்தஂ வா ஶர்கராமதுமதுரஂ, ஶுண்டீஶங்காடககஶேருகஸித்தஂ வா, ஶ்யாமாராஸ்நாஸுஷவீஶகாலவிந்நாபீலுஶதாவரீஶ்வதஂஷ்ட்ராத்விபஞ்சமூலீஸித்தஂ வா |
த்விபஞ்சமூலீக்வாதாஷ்டகுணஸித்தேந பயஸா மதுகமேஷஶங்கீஶ்வதஂஷ்ட்ராஸரலபத்ரதாருவசாஸுரபிகல்கப்ரதீவாபஂ தைலஂ பாசயித்வா பாநாதிஷூபயுஞ்ஜீத, ஶதாவரீமயூரககிணிஹ்யஜமோதாமதுகக்ஷீரவிதாரீபலாதிபலாதணபஞ்சமூலீக்வாதஸித்தஂ வா காகோல்யாதிப்ரதிவாபஂ, பலாதைலஂ ஶதபாகஂ வேதி |
வாதஹரமூலஸித்தேந ச பயஸா பரிஷேசநமம்லைர்வா குர்வீத |
யவமதுகைரண்டதிலவர்ஷாபூபிர்வா ப்ரதேஹஃ கார்யஃ |
தத்ர சூர்ணிதேஷு யவகோதூமதிலமுத்கமாஷேஷு ப்ரத்யேகஶஃ காகோலீக்ஷீரகாகோலீஜீவகர்ஷபகபலாதிபலாபிஸமணாலஶகாலவிந்நாமேஷஶங்கீ- ப்ரியாலஶர்கராகஶேருகஸுரபிவசாகல்கமிஶ்ரேஷூபநாஹார்தஂ ஸர்பிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜதுக்தஸித்தாஃ பஞ்ச பாயஸா வ்யாக்யாதாஃ, ஸ்நைஹிகபலஸாரோத்காரிகா வா, சூர்ணிதேஷு யவகோதூமதிலமுத்வமாஷேஷு மத்ஸ்யபிஶிதவேஶவாரோ வா, பில்வபேஶிகாதகரதேவதாருஸரலாராஸ்நாஹரேணுகுஷ்டஶதபுஷ்பைலாஸுராததிமஸ்துயுக்த உபநாஹஃ, மாதுலுங்காம்லஸைந்தவகதமிஶ்ரஂ மதுஶிக்ருமூலமாலேபஸ்திலகல்கோ வேதி வாதப்ரபலே ||௭||
View original
तत्र, आदावेव बहुवातरूक्षम्लानाङ्गादृते मार्गावरणाद्दुष्टशोणितमसकृदल्पाल्पमवसिञ्चेद्वातकोपभयात् |
ततो वमनादिभिरुपक्रमैरुपपाद्य प्रतिसंसृष्टभक्तं वातप्रबले पुराणघृतं पाययेत् |
अजाक्षीरं वाऽर्धतैलं मधुकाक्षययुक्तं, शृगालविन्नासिद्धं वा शर्करामधुमधुरं, शुण्ठीशृङ्गाटककशेरुकसिद्धं वा, श्यामारास्नासुषवीशृगालविन्नापीलुशतावरीश्वदंष्ट्राद्विपञ्चमूलीसिद्धं वा |
द्विपञ्चमूलीक्वाथाष्टगुणसिद्धेन पयसा मधुकमेषशृङ्गीश्वदंष्ट्रासरलभद्रदारुवचासुरभिकल्कप्रतीवापं तैलं पाचयित्वा पानादिषूपयुञ्जीत, शतावरीमयूरककिणिह्यजमोदामधुकक्षीरविदारीबलातिबलातृणपञ्चमूलीक्वाथसिद्धं वा काकोल्यादिप्रतिवापं, बलातैलं शतपाकं वेति |
वातहरमूलसिद्धेन च पयसा परिषेचनमम्लैर्वा कुर्वीत |
यवमधुकैरण्डतिलवर्षाभूभिर्वा प्रदेहः कार्यः |
तत्र चूर्णितेषु यवगोधूमतिलमुद्गमाषेषु प्रत्येकशः काकोलीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकबलातिबलाबिसमृणालशृगालविन्नामेषशृङ्गी- प्रियालशर्कराकशेरुकसुरभिवचाकल्कमिश्रेषूपनाहार्थं सर्पिस्तैलवसामज्जदुग्धसिद्धाः पञ्च पायसा व्याख्याताः, स्नैहिकफलसारोत्कारिका वा, चूर्णितेषु यवगोधूमतिलमुद्वमाषेषु मत्स्यपिशितवेशवारो वा, बिल्वपेशिकातगरदेवदारुसरलारास्नाहरेणुकुष्ठशतपुष्पैलासुरादधिमस्तुयुक्त उपनाहः, मातुलुङ्गाम्लसैन्धवघृतमिश्रं मधुशिग्रुमूलमालेपस्तिलकल्को वेति वातप्रबले ||७||
தத்ர தோஷதூஷ்யயோஃ பூர்வஂ தூஷ்யசிகித்ஸிதமேவ நிர்திஶந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| பஹுவாதத்வேந ஹேதுநா ரூக்ஷமஸ்நிக்தஂ, ம்லாநஂ ஶுஷ்யதங்கஂ, யஸ்ய தேஹிநஸ்தஸ்மாததே இத்யர்தஃ| மார்காவரணஂ மார்காவரோதநஂ, தஸ்மாத்துஷ்டஶோணிதஂ ப்ரகுபிதருதிரம்| அஸகத் அநேகவாராந்| அவஸிஞ்சேத் ஸ்ராவயேதித்யர்தஃ| தோஷசிகித்ஸிதமாஹ- ததோ வமநாதிபிரித்யாதி| ஆதிஶப்தாத்விரேசநாஸ்தாபநாநுவாஸநாதிபிருபக்ரமைஶ்சிகித்ஸாதிகாரோக்தைஃ| உபபாத்ய யோஜயித்வா| ப்ரதிஸஂஸஷ்டபக்தமிதி ப்ரதிஸஂஸஷ்டஂ பேயாதிக்ரமேண த்ய(யு)க்தஂ பக்தஂ யஸ்ய புருஷஸ்யேத்யர்தஃ| வாதப்ரபலே வாதரக்தே| புராணகதஂ காலேநைவ பக்வம்| தத்ர பாணிகதஂ வாதரக்தமூர்த்வகததோஷேண, பாதகதஂ வாதரக்தமதோகதேந தோஷேண பவதி; தத்ர பாணிகதே கபபித்தாநுபந்தே வமநவிரேசநே, தத்ரைவ ஜீர்ணகதபாநஂ; பாதகதே வாதாநுபந்தே ஆஸ்தாபநபூர்வகமநுவாஸநம்| தத்ரைகஂ ஶுத்திதிநம், அந்நஸஂஸர்ஜநதிநாநி ஷட், அஷ்டமே ஸ்நேஹாங்கபோஜநஂ, நவமே புராணகதபாநமிதி| அஜாக்ஷீரமர்ததைலஂ யஷ்டிமதுகர்ஷயுக்தஂ; ததேவ பஶ்நிபர்ண்யாதிஸித்தஂ, ஶுண்ட்யாதிஸித்தஂ, ஶ்யாமாதிஸித்தஂ வா, இத்யேவஂ சதுர்ஷு யோகேஷ்வஜாக்ஷீரமர்ததைலமபிஸம்பத்யதே; தத்ரார்ததைலமிதி அஜாக்ஷீரஸ்ய பாகத்வயஂ தைலஸ்யைக இத்யர்தஃ| ஶகாலவிந்நா பஶ்நிபர்ணீ, தயா ஸித்தஂ க்ஷீரபாககல்பநயா| ஶ்யாமா த்ரிவத்விஶேஷஃ, ‘வத்ததாருக’ இத்யந்யே| ராஸ்நா ஸுரஸா | ஸுஷவீ பாநீயவல்லீ| புராணகததைலஂ நிர்திஶ்ய பக்வதைலஂ நிர்திஶந்நாஹ- த்விபஞ்சமூலீத்யாதி| த்விபஞ்சமூலீஂ கஷாயகல்பேந விபாச்ய பாதஶேஷேண தேநாஷ்டகுணேந க்ஷீரஂ ஸாதயேத், க்ஷீரஶேஷமவதார்ய தேந மதுகாதிகல்கயுக்தஂ தைலஂ ஸாதயேதிதி| ஸுரபிஃ ராஸ்நா| ப்ரதிவாபஃ ப்ரக்ஷேபஃ| பாநாதிஷ்வித்யாதிஶப்தாதப்யங்கபரிஷேகாதயஃ| ஶதாவரீத்யாதி ‘ஸித்தஂ தைலம்’ இதி ஶேஷஃ| மயூரகோऽபாமார்கஃ| க்ஷீரவிதாரீ தீர்ககந்தா பஶஂ மதுரா| தணபஞ்சமூலீ “குஶகாஶநலதர்பகாண்டேக்ஷுகா” (ஸூ. ௩௮) இதி தணஸஞ்ஜ்ஞா| ஶதபாகமிதி பலாக்வாதகல்காப்யாஂ ஶதஶஃ கத்வா விபாச்ய ப்ரயோஜ்யஂ; ஶ்ரீஜேஜ்ஜடஸ்து பலாதைலஂ மூடகர்போக்தமாஹ, ஶதபாகஂ து ஸஹஸ்ரபாகதுல்யமேவாஹ| ஏதே ச யோகா தோஷாதீநவேக்ஷ்ய யதாவஸ்தஂ யோஜ்யாஃ| அந்தஃபரிமார்ஜநமபிதாய பஹிஃபரிமார்ஜநஂ நிர்திஶந்நாஹ- வாதஹரேத்யாதி| வாதஹரஂ தஶமூலம்| அம்லைரிதி ஸுராஸௌவீரகதுஷோதகாதிபிஃ| ப்ரதேஹஃ ப்ரலேபஃ| தத்ரேத்யாதி தத்ர சூர்ணிதேஷு யவாதிஷு பஞ்சஸு ப்ரத்யேகஂ காகோல்யாதிவசாந்தகல்கமிஶ்ரேஷூபநாஹார்தஂ ஸர்பிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜதுக்தஸித்தாஃ பஞ்ச பாயஸா வ்யாக்யாதாஃ| தே து நாதித்ரவா நாதிஸாந்த்ராஃ ப்ரதேஹயோக்யா யோஜ்யாஃ| பயஸா ஸஂஸ்கதாஃ பாயஸாஃ| யத்யபி ஸர்பிராதீநி ஸஂஸ்காரகத்வேநோபந்யஸ்தாநி ததாऽபி பய ஏவ ப்ரதாநமிதி தத்வ்யபதேஶஃ| ஸ்நைஹிகபலாநி திலைரண்டாதஸீபிபீதகாதீநி, தேஷாஂ யதாஸம்பவஂ ஸாரோ மஜ்ஜா| அத்ராநுக்தமபி க்ஷீரஂ ஸ்நேஹபலகல்கபாகநிஷ்பத்தயே கல்பநீயம்| உத்காரிகா லப்ஸிகா| சூர்ணிதேஷ்வித்யாதி| பிஶிதவேஶவாரஃ மாஂஸமயோ வேஶவாரஃ காநிஷ்காபரபர்யாயஃ| அந்யே து ‘நலமீநமத்ஸ்யாமிஷவேஶவாரோ வா’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- நலமீநோ ரோஹிதபேதஃ, பாமரேஷு ‘மிஉக்வ’ இதி ப்ரஸித்தஃ, தீரபுக்தௌ து ஜநாஸ்தஂ திலபித்தமாஹுஃ; தத்க்ரஹணஂ விஶேஷார்தஂ, மத்ஸ்யஶப்தேந து ஸர்வே ஏவ கஹ்யந்தே| அந்யே து ‘ஆநூபமத்ஸ்யாமிஷவேஶவாரைஃ’ இதி படந்தி, ஆமிஷஶப்தேநாநூபமாஂஸமாஹுஃ| ததா ச வாதரக்தே சரகஃ- “ஔதகப்ரஸஹாநூபவேஶவாராஃ ஸுஸஂஸ்கதாஃ| ஜீவநீயௌஷதஸ்நேஹயுக்தாஃ ஸ்யுருபநாஹநே” (ச. சி. ௨௯)- இதி| ‘விசித்ரமத்ஸ்யபிஶிதவேஶவாரோ வா’ இதி க்வசித் | பில்வேத்யாதி பில்வபேஶிகாதி பேஷ்யஂ, ஸுராதி தஸ்ய பேஷணாய த்ரவத்ரவ்யஂ; பில்வபேஶிகா பாலபில்வகிரஃ, ஸரலா த்ரிவத்| மாதுலுங்கேத்யாதி| மாதுலுங்காதிபிஃ ஸஹ ஶோபாஞ்ஜநகமூலஂ ஸஸைந்தவமாலேபஃ| திலகல்கோ வேதி திலாநாஂ மாதுலுங்காதிரஸபிஷ்டாநாஂ பூர்வவதேவாலேப இத்யேகே, கேவல ஏவ திலகல்க இத்யந்யே||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
பித்தப்ரபலே த்ராக்ஷாரேவதகட்பலபயஸ்யாமதுகசந்தநகாஶ்மர்யகஷாயஂ ஶர்கராமதுமதுரஂ பாயயேத், ஶதாவரீமதுகபடோலத்ரிபலாகடுரோஹிணீகஷாயஂ , குடூசீகஷாயஂ வா, பித்தஜ்வரஹரஂ வா சந்தநாதிகஷாயஂ ஶர்கராமதுமதுரஂ, மதுரதிக்தகஷாயஸித்தஂ வா ஸர்பிஃ; பிஸமணாலபத்ரஶ்ரியபத்மககஷாயேணார்தக்ஷீரேண பரிஷேகஃ, க்ஷீரேக்ஷுரஸைர்மதுகஶர்கராதண்டுலோதகைர்வா த்ராக்ஷேக்ஷுகஷாயமிஶ்ரைர்வா மஸ்துமத்யதாந்யாம்லைஃ; ஜீவநீயஸித்தேந வா ஸர்பிஷாऽப்யங்கஃ, ஶததௌதகதேந வா, காகோல்யாதிகல்ககஷாயவிபக்வேந வா ஸர்பிஷா; ஶாலிஷஷ்டிகநலவஞ்ஜுலதாலீஸஶங்காடககலோட்யகௌரீகைரிகஶைவலபத்மகபத்மபத்ரப்ரபதிபிர்தாந்யாம்லபிஷ்டைஃ ப்ரதேஹோ கதமிஶ்ரஃ, வாதப்ரபலேऽப்யேஷ ஸுகோஷ்ணஃ ப்ரதேஹஃ கார்யஃ ||௮||
View original
पित्तप्रबले द्राक्षारेवतकट्फलपयस्यामधुकचन्दनकाश्मर्यकषायं शर्करामधुमधुरं पाययेत्, शतावरीमधुकपटोलत्रिफलाकटुरोहिणीकषायं , गुडूचीकषायं वा, पित्तज्वरहरं वा चन्दनादिकषायं शर्करामधुमधुरं, मधुरतिक्तकषायसिद्धं वा सर्पिः; बिसमृणालभद्रश्रियपद्मककषायेणार्धक्षीरेण परिषेकः, क्षीरेक्षुरसैर्मधुकशर्करातण्डुलोदकैर्वा द्राक्षेक्षुकषायमिश्रैर्वा मस्तुमद्यधान्याम्लैः; जीवनीयसिद्धेन वा सर्पिषाऽभ्यङ्गः, शतधौतघृतेन वा, काकोल्यादिकल्ककषायविपक्वेन वा सर्पिषा; शालिषष्टिकनलवञ्जुलतालीसशृङ्गाटकगलोड्यगौरीगैरिकशैवलपद्मकपद्मपत्रप्रभृतिभिर्धान्याम्लपिष्टैः प्रदेहो घृतमिश्रः, वातप्रबलेऽप्येष सुखोष्णः प्रदेहः कार्यः ||८||
பித்தாநுபந்தஸ்ய சிகித்ஸாஂ நிர்திஶந்நாஹ- பித்தேத்யாதி| ஆரேவதகஃ கிரமாலகஃ| பயஸா அர்கபுஷ்பீ, க்ஷீரவிதாரிகேத்யந்யே| ஶதாவரீத்யாதி| மதுராணி காகோல்யாதீநி, திக்தாநி படோலாதீநி, கஷாயாணி த்ரிபலாதீநி, தேஷாஂ கஷாயகல்காப்யாஂ ஸித்தஂ கதஂ பாயயேதித்யர்தஃ| பிஸேத்யாதி| பிஸஂ பிஷண்டகமிதி லோகே, மணாலஂ பத்மநாலஂ, பத்ரஶ்ரியஂ ஶுக்லசந்தநம்| பரிஷேகஃ ஸர்வதோ தாராஸேசநம்| க்ஷீரேத்யாதி| க்ஷீரேக்ஷுரஸாப்யாமேகோ யோகஃ, மதுகாதிபிர்த்விதீயோ யோகஃ, த்ராக்ஷாதிகஷாயமிஶ்ரைர்மஸ்த்வாதிபிஸ்ததீயஃ| ஜீவநீயேத்யாதி| காகோல்யாதிகஷாயகல்கவிபக்வேந ஸர்பிஷாऽப்யங்கஃ, ஶததௌதகதேந வாऽப்யங்க இத்யர்தஃ| ஶாலீத்யாதி| வஞ்ஜுலோ வேதஸஃ, கலோட்யஂ பத்மபீஜஂ, கௌரீ ஹரித்ரா, ஶைவலஂ ஶைவாலம்| தாந்யாம்லஂ காஞ்ஜிகம்| அயஂ ச ப்ரதேஹஃ ஶீதோऽபஹுலஶ்ச கர்தவ்யஃ (வாதப்ரபலேऽப்யேஷ ப்ரதேஹஃ ஸுகோஷ்ணஃ கார்யஃ ) ||௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ரக்தப்ரபலேऽப்யேவஂ, பஹுஶஶ்ச ஶோணிதமவஸேசயேத், ஶீததமாஶ்ச ப்ரதேஹாஃ கார்யா இதி ||௯||
View original
रक्तप्रबलेऽप्येवं, बहुशश्च शोणितमवसेचयेत्, शीततमाश्च प्रदेहाः कार्या इति ||९||
பித்தப்ரபலசிகித்ஸிதமுக்தமந்யத்ராப்யதிதிஶந்நாஹ- ரக்தேத்யாதி||௯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ஶ்லேஷ்மப்ரபலே த்வாமலகஹரித்ராகஷாயஂ மதுமதுரஂ பாயயேத், த்ரிபலாகஷாயஂ வா ; மதுகஶங்கவேரஹரீதகீதிக்தரோஹிணீகல்கஂ வா ஸக்ஷௌத்ரஂ, மூத்ரதோயயோரந்யதரேண குடஹரீதகீஂ வா பக்ஷயேத்; தைலமூத்ரக்ஷாரோதகஸுராஶுக்தகபக்நௌஷதநிஃக்வாதைஶ்ச பரிஷேகஃ, ஆரக்வதாதிகஷாயைர்வோஷ்ணைஃ; மஸ்துமூத்ரஸுராஶுக்தமதுகஸாரிவாபத்மகஸித்தஂ வா கதமப்யங்கஃ; திலஸர்ஷபாதஸீயவசூர்ணாநி ஶ்லேஷ்மாதககபித்தமதுஶிக்ருமிஶ்ராணி க்ஷாரமூத்ரபிஷ்டாநி ப்ரதேஹஃ; ஶ்வேதஸர்ஷபகல்கஃ, திலாஶ்வகந்தாகல்கஃ, ப்ரியாலஸேலுகபித்தகல்கஃ, மதுஶிக்ருபுநர்நவாகல்கஃ, வ்யோஷதிக்தாபதக்பர்ணீபஹதீகல்க இத்யேதேஷாஂ பஞ்ச ப்ரதேஹாஃ ஸுகோஷ்ணாஃ க்ஷாரோதகபிஷ்டாஃ, ஶாலிபர்ணீ பஶ்நிபர்ணீ பஹத்யௌ வா க்ஷீரபிஷ்டாஸ்தர்பணமிஶ்ராஃ ||௧௦||
View original
श्लेष्मप्रबले त्वामलकहरिद्राकषायं मधुमधुरं पाययेत्, त्रिफलाकषायं वा ; मधुकशृङ्गवेरहरीतकीतिक्तरोहिणीकल्कं वा सक्षौद्रं, मूत्रतोययोरन्यतरेण गुडहरीतकीं वा भक्षयेत्; तैलमूत्रक्षारोदकसुराशुक्तकफघ्नौषधनिःक्वाथैश्च परिषेकः, आरग्वधादिकषायैर्वोष्णैः; मस्तुमूत्रसुराशुक्तमधुकसारिवापद्मकसिद्धं वा घृतमभ्यङ्गः; तिलसर्षपातसीयवचूर्णानि श्लेष्मातककपित्थमधुशिग्रुमिश्राणि क्षारमूत्रपिष्टानि प्रदेहः; श्वेतसर्षपकल्कः, तिलाश्वगन्धाकल्कः, प्रियालसेलुकपित्थकल्कः, मधुशिग्रुपुनर्नवाकल्कः, व्योषतिक्तापृथक्पर्णीबृहतीकल्क इत्येतेषां पञ्च प्रदेहाः सुखोष्णाः क्षारोदकपिष्टाः, शालिपर्णी पृश्निपर्णी बृहत्यौ वा क्षीरपिष्टास्तर्पणमिश्राः ||१०||
ரோஹிணீகல்கமித்யத்ராபி சூர்ணமித்யேகே, தத் ஸக்ஷௌத்ரம்| மூத்ரதோயயோரந்யதரேண குடஹரீதகீஂ வா பக்ஷயேத்| தைலேத்யாதி தைலாதிபிஃ கோஷ்ணைஃ பரிஷேகஃ| ஆரக்வதாதீத்யாதி ‘பரிஷேக’ இதி ஶேஷஃ| மஸ்த்வித்யாதி| ப்ரத்யேகஂ மஸ்த்வாதிபிஶ்சதுர்பிர்கதஸமைர்மதுகாதிபிஸ்த்ரிபிஃ பாதகல்கைஃ பக்வேந ஸர்பிஷாऽப்யங்கஃ| திலேத்யாதி| ஶ்லேஷ்மாதகஃ ஶேலுஃ ‘லிஸோடா’ இதி லோகே| அபராந் பஞ்ச ப்ரதேஹாநாஹ- ஶ்வேதேத்யாதி| ப்ரதம ஏகாங்கஃ, த்விதீயோ த்வ்யங்கஃ, ததீயஸ்த்ர்யங்கஃ, சதுர்தோ த்வ்யங்கஃ, பஞ்சமஃ ஷடங்க இதி| அபரமேகஂ ப்ரதேஹமாஹ- ஶாலிபர்ணீத்யாதி| தர்பணமிஶ்ரா யவஶக்துயுதாஃ||௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ஸஂஸர்கே ஸந்நிபாதே ச க்ரியாபதமுக்தஂ மிஶ்ரஂ குர்யாத் ||௧௧||
View original
संसर्गे सन्निपाते च क्रियापथमुक्तं मिश्रं कुर्यात् ||११||
அநுபந்தபூததோஷத்வயத்ரயஜந்மநோ வாதஶோணிதஸ்ய சிகித்ஸிதஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸஂஸர்க இத்யாதி| தத்ர ஸஂஸர்கே த்வயோர்த்வயோர்தோஷயோர்மிஶ்ரீகத்ய, ஸந்நிபாதே து த்ரயாணாமப்யேதே சோபக்ரமாஃ||௧௧||
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
ஸர்வேஷு ச குடஹரீதகீமாஸேவேத; பிப்பலீர்வா க்ஷீரபிஷ்டா வாரிபிஷ்டா வா பஞ்சாபிவத்த்யா தஶாபிவத்த்யா வா பிபேத் க்ஷீரௌதநாஹாரோ தஶராத்ரஂ, பூயஶ்சாபகர்ஷயேத், ஏவஂ யாவத் பஞ்ச தஶ வேதி; ததேதத் பிப்பலீவர்தமாநகஂ வாதஶோணிதவிஷமஜ்வராரோசகபாண்டுரோகப்லீஹோதரார்ஶஃகாஸஶ்வாஸஶோபஶோஷாக்நிஸாதஹத்ரோகோதராண்யபஹந்தி; ஜீவநீயப்ரதீவாபஂ ஸர்பிஃ பயஸா பாசயித்வாऽப்யஜ்யாத்; ஸஹாஸஹதேவாசந்தநமூர்வாமுஸ்தாப்ரியாலஶதாவரீகஶேருபத்மகமதுகஶதபுஷ்பாவிதாரீகுஷ்டாநி க்ஷீரபிஷ்டஃ ப்ரதேஹோ கதமண்டயுக்தஃ, ஸைரேயகாடரூஷகபலாதிபலாஜீவந்தீஸுஷவீகல்கோ வா ச்சாகக்ஷீரபிஷ்டஃ, கோக்ஷீரபிஷ்டஃ காஶ்மர்யமதுகதர்பணகல்கோ வா; மதூச்சிஷ்டமஞ்ஜிஷ்டாஸர்ஜரஸஸாரிவாக்ஷீரஸித்தஂ பிண்டதைலமப்யங்கஃ; ஸர்வேஷு ச புராணகதமாமலகரஸவிபக்வஂ வா பாநார்தே; ஜீவநீயஸித்தஂ பரிஷேகார்தே, காகோல்யாதிக்வாதகல்கஸித்தஂ வா; ஸுஷவீக்வாதகல்கஸித்தஂ வா, காரவேல்லகக்வாதமாத்ரஸித்தஂ வா; பலாதைலஂ வா பரிஷேகாவகாஹபஸ்திபோஜநேஷு; ஶாலிஷஷ்டிகயவகோதூமாந்நமநவஂ புஞ்ஜீத பயஸா ஜாங்கலரஸேந வா முத்கயூஷேண வாऽநம்லேந; ஶோணிதமோக்ஷஂ சாபீக்ஷ்ணஂ குர்வீத; உச்ச்ரிததோஷே ச வமநவிரேசநாஸ்தாபநாநுவாஸநகர்ம கர்தவ்யம் ||௧௨||
(படோலத்ரிபலாபீருகுடூசீகடுகாகதம் |
க்வாதஂ பீத்வா ஜயத்யாஶு வாதஶோணிதஜாஂ ருஜம் ) ||௧௩||
View original
सर्वेषु च गुडहरीतकीमासेवेत; पिप्पलीर्वा क्षीरपिष्टा वारिपिष्टा वा पञ्चाभिवृद्ध्या दशाभिवृद्ध्या वा पिबेत् क्षीरौदनाहारो दशरात्रं, भूयश्चापकर्षयेत्, एवं यावत् पञ्च दश वेति; तदेतत् पिप्पलीवर्धमानकं वातशोणितविषमज्वरारोचकपाण्डुरोगप्लीहोदरार्शःकासश्वासशोफशोषाग्निसादहृद्रोगोदराण्यपहन्ति; जीवनीयप्रतीवापं सर्पिः पयसा पाचयित्वाऽभ्यज्यात्; सहासहदेवाचन्दनमूर्वामुस्ताप्रियालशतावरीकशेरुपद्मकमधुकशतपुष्पाविदारीकुष्ठानि क्षीरपिष्टः प्रदेहो घृतमण्डयुक्तः, सैरेयकाटरूषकबलातिबलाजीवन्तीसुषवीकल्को वा च्छागक्षीरपिष्टः, गोक्षीरपिष्टः काश्मर्यमधुकतर्पणकल्को वा; मधूच्छिष्टमञ्जिष्ठासर्जरससारिवाक्षीरसिद्धं पिण्डतैलमभ्यङ्गः; सर्वेषु च पुराणघृतमामलकरसविपक्वं वा पानार्थे; जीवनीयसिद्धं परिषेकार्थे, काकोल्यादिक्वाथकल्कसिद्धं वा; सुषवीक्वाथकल्कसिद्धं वा, कारवेल्लकक्वाथमात्रसिद्धं वा; बलातैलं वा परिषेकावगाहबस्तिभोजनेषु; शालिषष्टिकयवगोधूमान्नमनवं भुञ्जीत पयसा जाङ्गलरसेन वा मुद्गयूषेण वाऽनम्लेन; शोणितमोक्षं चाभीक्ष्णं कुर्वीत; उच्छ्रितदोषे च वमनविरेचनास्थापनानुवासनकर्म कर्तव्यम् ||१२||
(पटोलत्रिफलाभीरुगुडूचीकटुकाकृतम् |
क्वाथं पीत्वा जयत्याशु वातशोणितजां रुजम् ) ||१३||
ஶுத்ததேஹஸ்ய ஸாமாந்யஂ சிகித்ஸிதஂ ரோகமாத்ரப்ரத்யநீகஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸர்வேஷ்வித்யாதி| பிப்பலீவர்தமாநகே ‘த்ர்யபிவத்த்யா, ஸப்தாபிவத்த்யா வா’ இதி க்வசித்பாடஃ, ஸ து நாதிப்ரஸித்தஃ| ஸஹேத்யாதி| ஸஹா மாஷபர்ணீ, ஸஹதேவா காங்கேருகீதி ப்ரஸித்தா, மூர்வா சோரஸ்நாயுஃ, ப்ரியாலஶ்சாரஃ, கதமண்டோ கதஸ்யோபரிர்யச்சோ பாகஃ| ஸைரேயகேத்யாதி ஸைரேயஃ கண்டஶேலுவாகஃ, ஸுஷவீ பாநீயவல்லீ| மதூச்சிஷ்டேத்யாதி| க்ஷீரமத்ர சதுர்குணம்| பிண்டதைலமிதி அபரீஸ்ருதஂ கிட்டயுக்தஂ; கேசித் பிண்டதைலே ஶதாவரீத்யதீயதே| ஸர்வேஷ்வித்யாதி ஸர்வேஷு பஞ்சஸ்வபி வாதரக்தேஷு ஏக- த்ரிதோஷஜேஷு, ப்ரயோகப்ரபாவோऽயம்| காகோல்யாதிக்வாதகல்கமாத்ரஸித்தஂ “கதம்’ இதி ஶேஷஃ| காரவேல்லகக்வாதமாத்ரஸித்தஂ வா ‘கதம்’ இதி ஶேஷஃ| பலேத்யாதி பலாதைலஂ மூடகர்போக்தம்| ஶாலீத்யாதி| பயஸா பித்தோத்தரே, ஜாங்கலரஸேந வாதோத்தரே, முத்கரஸேந கபோத்தரே; ஸாத்ம்யாபேக்ஷயா வா| ஶோணிதேத்யாதி| அபீக்ஷ்ணம் அநவரதம்| ஸ்நிக்தாதிபிர்நிர்ஜிதே வாதே நிஶ்சிதே து ஶோணிதாவரணே புருஷவ்யாதிபலகாலமவலோக்ய குர்வீத| வமநேத்யாதி வமநாதிகஂ யத்யபி ஸாமாந்யேநோக்தஂ, ததாऽபி கபோத்கடே வமநஂ, விரேசநஂ பித்தரக்தோத்கடே, அநுவாஸநாஸ்தாபநகர்மணீ வாதோத்கடே ச கர்தவ்யே||௧௨-௧௩||
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
பவந்தி சாத்ர- ஏவமாத்யைஃ க்ரியாயோகைரசிரோத்பதிதஂ ஸுகம் |
வாதாஸக் ஸாத்யதே வைத்யைர்யாப்யதே து சிரோத்திதம் ||௧௪||
View original
भवन्ति चात्र- एवमाद्यैः क्रियायोगैरचिरोत्पतितं सुखम् |
वातासृक् साध्यते वैद्यैर्याप्यते तु चिरोत्थितम् ||१४||
ஏவமாத்யைஃ ஏவம்ப்ரகாரைஃ| க்ரியாயோகைஃ உபாயைஃ| அசிரோத்பதிதம் அல்பகாலோத்பந்நம்||௧௪||
Adhikarana 12 (15-16) · Śloka 16
உபநாஹபரீஷேகப்ரதேஹாப்யஞ்ஜநாநி ச |
ஶரணாந்யப்ரவாதாநி மநோஜ்ஞாநி மஹாந்தி ச ||௧௫||
மதுகண்டோபதாநாநி ஶயநாநி ஸுகாநி ச |
வாதரக்தே ப்ரஶஸ்யந்தே மதுஸஂவாஹநாநி ச ||௧௬||
View original
उपनाहपरीषेकप्रदेहाभ्यञ्जनानि च |
शरणान्यप्रवातानि मनोज्ञानि महान्ति च ||१५||
मृदुगण्डोपधानानि शयनानि सुखानि च |
वातरक्ते प्रशस्यन्ते मृदुसंवाहनानि च ||१६||
க்ரியாயோகாநுக்தாநநுக்தாஂஶ்ச ஸங்க்ரஹார்தஂ நிர்திஶந்நாஹ- உபநாஹேத்யாதி| ஶரணாநி கஹாணி| அப்ரவாதாநி நிவாதாநி| மநோஜ்ஞாநி ஹர்ஷதாநி| மஹாந்தி விஶாலாநி| கண்டோபதாநாநி கல்லமஸூ(ஸ்த)ரிகாதீநி; கண்டபதேந மஸ்தகாதீநாமப்யுபதாநாநி போத்யாநி| ஸுகாநி சேதி சகாராந்மதூநி ச| ஸஂவாஹநாநி கரமர்தநாநி||௧௫-௧௬||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
வ்யாயாமஂ மைதுநஂ கோபமுஷ்ணாம்லலவணாஶநம் |
திவாஸ்வப்நமபிஷ்யந்தி குரு சாந்நஂ விவர்ஜயேத் ||௧௭||
View original
व्यायामं मैथुनं कोपमुष्णाम्ललवणाशनम् |
दिवास्वप्नमभिष्यन्दि गुरु चान्नं विवर्जयेत् ||१७||
ஆஹாராசாரஂ நிஷித்தஂ தர்ஶயந்நாஹ- வ்யாயாமமித்யாதி| வ்யாயாமமைதுநே காயகர்மணீ, கோபோ மாநஸஂ கர்ம| உஷ்ணம் உஷ்ணவீர்யஂ; தேநாநூபமாஂஸஂ மதுரதிக்தஂ காகமாச்யாதி கடு ச யத்கிஞ்சிதுஷ்ணவீர்யஂ தத்கஹ்யதே| அம்லலவணே து விஶேஷார்தஂ பதகேவ படிதே| அபிஷ்யந்தி தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ க்லேதப்ராப்திஜநநம்||௧௭||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
அபதாநகிநமஸ்ரஸ்தாக்ஷமவக்ரப்ருவமஸ்தப்தமேட்ரமஸ்வேதநமவேபநமப்ரலாபிநமகட்வாபாதிநமபஹிராயாமிநஂ சோபக்ரமேத் |
தத்ர ப்ராகேவ ஸ்நேஹாப்யக்தஂ ஸ்விந்நஶரீரமவபீடநேந தீக்ஷ்ணேநோபக்ரமேத ஶிரஃஶுத்த்யர்தஂ; அநந்தரஂ விதாரிகந்தாதிக்வாதமாஂஸரஸக்ஷீரததிபக்வஂ ஸர்பிரச்சஂ பாயயேத், ததா ஹி நாதிமாத்ரஂ வாயுஃ ப்ரஸரதி; ததோ பத்ரதார்வாதிவாதக்நகணமாஹத்ய ஸயவகோலகுலத்தஂ ஸாநூபௌதகமாஂஸஂ பஞ்சவர்கமேகதஃ ப்ரக்வாத்ய தமாதாய கஷாயமம்லக்ஷீரைஃ ஸஹோந்மிஶ்ர்ய ஸர்பிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜபிஃ ஸஹ விபசேந்மதுரகப்ரதீவாபஂ, ததேதத்த்ரைவதமபதாநகிநாஂ பரிஷேகாவகாஹாப்யங்கபாநபோஜநாநுவாஸநநஸ்யேஷு விதத்யாத்; யதோக்தைஶ்ச ஸ்வேதவிதாநைஃ ஸ்வேதயேத், பலீயஸி வாதே ஸுகோஷ்ணதுஷபுஸகரீஷபூர்ணே கூபே நிதத்யாதாமுகாத், தப்தாயாஂ வா ரதகாரசுல்ல்யாஂ தப்தாயாஂ வா ஶிலாயாஂ ஸுராபரிஷிக்தாயாஂ பலாஶதலச்சந்நாயாஂ ஶாயயேத், கஶராவேஶவாரபாயஸைர்வா ஸ்வேதயேத் |
மூலகோருபூஸ்பூர்ஜார்ஜகார்கஸப்தலாஶங்கிநீஸ்வரஸஸித்தஂ தைலமபதாநகிநாஂ பரிஷேகாதிஷூபயோஜ்யம் |
அபுக்தவதா பீதமம்லஂ ததி மரிசவசாயுக்தமபதாநகஂ ஹந்தி; தைலஸர்பிர்வஸாக்ஷௌத்ராணி வா |
ஏதச்சுத்தவாதாபதாநகவிதாநமுக்தஂ, ஸஂஸஷ்டே ஸஂஸஷ்டஂ கர்தவ்யம் |
வேகாந்தரேஷு சாவபீடஂ தத்யாத்; தாம்ரசூடகர்கடகஷ்ணமத்ஸ்யஶிஶுமாரவராஹவஸாஶ்சாஸேவேத, க்ஷீராணி வா வாதஹரஸித்தாநி, யவகோலகுலத்தமூலகததிகததைலஸித்தா வா யவாகூஃ; ஸ்நேஹவிரேசநாஸ்தாபநாநுவாஸநைஶ்சைநஂ தஶராத்ராஹதவேகமுபக்ரமேத ; வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ சாவேக்ஷேத; ரக்ஷாகர்ம ச குர்யாதிதி ||௧௮||
View original
अपतानकिनमस्रस्ताक्षमवक्रभ्रुवमस्तब्धमेढ्रमस्वेदनमवेपनमप्रलापिनमखट्वापातिनमबहिरायामिनं चोपक्रमेत् |
तत्र प्रागेव स्नेहाभ्यक्तं स्विन्नशरीरमवपीडनेन तीक्ष्णेनोपक्रमेत शिरःशुद्ध्यर्थं; अनन्तरं विदारिगन्धादिक्वाथमांसरसक्षीरदधिपक्वं सर्पिरच्छं पाययेत्, तथा हि नातिमात्रं वायुः प्रसरति; ततो भद्रदार्वादिवातघ्नगणमाहृत्य सयवकोलकुलत्थं सानूपौदकमांसं पञ्चवर्गमेकतः प्रक्वाथ्य तमादाय कषायमम्लक्षीरैः सहोन्मिश्र्य सर्पिस्तैलवसामज्जभिः सह विपचेन्मधुरकप्रतीवापं, तदेतत्त्रैवृतमपतानकिनां परिषेकावगाहाभ्यङ्गपानभोजनानुवासननस्येषु विदध्यात्; यथोक्तैश्च स्वेदविधानैः स्वेदयेत्, बलीयसि वाते सुखोष्णतुषबुसकरीषपूर्णे कूपे निदध्यादामुखात्, तप्तायां वा रथकारचुल्ल्यां तप्तायां वा शिलायां सुरापरिषिक्तायां पलाशदलच्छन्नायां शाययेत्, कृशरावेशवारपायसैर्वा स्वेदयेत् |
मूलकोरुबूस्फूर्जार्जकार्कसप्तलाशङ्खिनीस्वरससिद्धं तैलमपतानकिनां परिषेकादिषूपयोज्यम् |
अभुक्तवता पीतमम्लं दधि मरिचवचायुक्तमपतानकं हन्ति; तैलसर्पिर्वसाक्षौद्राणि वा |
एतच्छुद्धवातापतानकविधानमुक्तं, संसृष्टे संसृष्टं कर्तव्यम् |
वेगान्तरेषु चावपीडं दद्यात्; ताम्रचूडकर्कटकृष्णमत्स्यशिशुमारवराहवसाश्चासेवेत, क्षीराणि वा वातहरसिद्धानि, यवकोलकुलत्थमूलकदधिघृततैलसिद्धा वा यवागूः; स्नेहविरेचनास्थापनानुवासनैश्चैनं दशरात्राहृतवेगमुपक्रमेत ; वातव्याधिचिकित्सितं चावेक्षेत; रक्षाकर्म च कुर्यादिति ||१८||
அபதாநகசிகித்ஸாமாஹ- அபதாநகிநமித்யாதி| அஸ்ரஸ்தாக்ஷம் அநதிபதிதநயநம் | அப்ரலாபிநஂ நாஸம்பத்தபாஷிணம்| அகட்வாபாதிநஂ கட்வாயா ந பததீதி அகட்வாபாதிநம்; அயமர்தஃ- அபதாநகவேகேந பதந்நேவ பாணிப்யாஂ பூதலமவலம்பதே, ஹஸ்தபாதத்வயேந கட்வாபாதகல்பேந பதநஶீலஃ கட்வாபாதீ, நைதாதக்வித இத்யர்தஃ| அபஹிராயாமிநம் அபஶ்சாந்முககாமிநம்| ஶிரோவிரேசநத்ரவ்யாணி பிஷ்ட்வா அவபீட்ய தீயத இத்யவபீடஃ| ஶுத்தவாதாபதாநகேऽப்யத்ர ஶிரோவிரேசநஂ வாயோஃ கபஸ்தாநகதத்வேந ஸத்யஃ ஸஞ்ஜ்ஞாப்ரபோதார்தம்| அநந்தரமிதி ஶிரோவிரேசநஸ்யோர்த்வமித்யர்தஃ| கதஂ ச விதாரிகந்தாதிக்வாதாதிபிஶ்சதுர்பிர்த்ரவைர்விதாரிகந்தாதிகல்கபாதிகஂ ஸாதநீயமிதி| பாநார்ஹஂ கதமுக்த்வா ஸர்வகார்யோபயோகிநஂ மஹாஸ்நேஹமாஹ- பத்ரேத்யாதி| பத்ரதார்வாதிஃ பத்ரதாருகுஷ்டஹரித்ராவருணேத்யாதிஃ| பத்ரதார்வாதியவகோலாத்யாநூபௌதகபஞ்சவர்கக்வாதஸ்ய காஞ்ஜிகக்ஷீரயோஶ்ச ப்ரத்யேகஂ சத்வாரோ பாகா இத்யேகே; கயதாஸஸ்த்வத்ர க்ஷீரஂ ஸ்நேஹஸமஂ மந்யதே| ஆநூபௌதகமாஂஸஂ பஞ்சவர்கமிதி கூலசராஃ, ப்லவாஃ, கோஶஸ்தாஃ, பாதிநோ, மத்ஸ்யாஶ்சேதி ஜேஜ்ஜடஃ; கயதாஸஸ்து ‘ஸாநூபௌதகமாஂஸவர்கம்’ இத்யேவஂ பாடஂ மந்யதே; ஸாநூபௌதகமித்யநேந பரேஷாஂ பஞ்சாநாமபி வர்காணாஂ க்ரஹணாத்| அம்லாநி ஸுராஸௌவீரகதாந்யாம்லாதீநி| ஸர்பிர்விபசேத் தைலவஸாமஜ்ஜபிஃ ஸஹ, தைலாதி ப்ரத்யேகஂ கததுல்யஂ தத்த்வா| மதுரகப்ரதிவாபஂ காகோல்யாதிகல்கப்ரக்ஷேபம்| த்ரைவதமிதி ஸர்பிஷோऽத்ர த்ரிபிர்வதத்வாத் த்ரைவதம்| ஸ்வேதவிதாநைரிதி ஸ்வேதாவசாரணீயாபிஹிதைஃ| நிதத்யாத் ஸ்தாபயேத்; ஊஷ்மஸ்வேதோऽயம்| ரதகாரோ லோஹகாரஃ| கஶரேத்யாதி அயமுபநாஹஸ்வேதஃ| உருபூகஃ ஶுக்லைரண்டஃ, ஸ்பூர்ஜகஃ பணிஜ்ஜகாகாரஃ ப்ராயஶஃ பாரியாத்ரே பவதி, அர்ஜகஃ குடேரகஃ, ஶங்கிநீ யவதிக்தாபேதஃ; மூலகாதீநாஂ ஸ்நேஹசதுர்குணேந ரஸேந ஸித்தஂ; மூலகாதிபாதகல்கமகல்கஂ வா பக்த்வா ஸுகோஷ்ணஂ பரிஷேகே த்ரவஸ்வேதே இத்யர்தஃ; ஆதிஶப்தாதப்யங்காதிஷு| மரிசவசாயுக்தமிதி அல்பவசாமரிசம்| ஸஂஸஷ்டே ஸஂஸஷ்டஂ கர்தவ்யமிதி அநுபந்தபூதயோஃ பித்தகபயோஃ ஸஂஸர்கமுபலப்ய பித்தகபஹரஂ ஸஂஸஷ்டஂ ததேவ கர்தவ்யஂ; ஜேஜ்ஜடஸ்து ஸஂஸஷ்டே வாதரக்தவச்சிகித்ஸா கர்தவ்யேத்யாஹ| வேகாந்தரேஷு வேகோபரமேஷு| தாம்ரசூடஃ குக்குடஃ, கஷ்ணமத்ஸ்யஃ குலீரமத்ஸ்யாகாரோऽஶல்கஃ| தாம்ரசூடாதிவஸா பாநே; ததுக்தஂ வத்தவாக்படே- “குக்குடகுலீரஶிஶுமாரவராஹவஸாஃ பாயயேத்”- (அ. ஸஂ. சி. ௨௩) இதி||௧௮||
Adhikarana 15 (19) · Śloka 19
பக்ஷாகாதோபத்ருதமம்லாநகாத்ரஂ ஸருஜமாத்மவந்தமுபகரணவந்தஂ சோபக்ரமேத் |
தத்ர ப்ராகேவ ஸ்நேஹஸ்வேதோபபந்நஂ மதுநா ஶோதநேந ஸஂஶோத்யாநுவாஸ்யாஸ்தாப்ய ச யதாகாலமாக்ஷேபகவிதாநேநோபசரேத்; வைஶேஷிகஶ்சாத்ர மஸ்திஷ்க்யஃ ஶிரோபஸ்திஃ , அணுதைலமப்யங்கார்தே, ஸால்வணமுபநாஹார்தே, பலாதைலமநுவாஸநார்தே; ஏவமதந்த்ரிதஸ்த்ரீஂஶ்சதுரோ வா மாஸாந் க்ரியாபதமுபஸேவேத ||௧௯||
View original
पक्षाघातोपद्रुतमम्लानगात्रं सरुजमात्मवन्तमुपकरणवन्तं चोपक्रमेत् |
तत्र प्रागेव स्नेहस्वेदोपपन्नं मृदुना शोधनेन संशोध्यानुवास्यास्थाप्य च यथाकालमाक्षेपकविधानेनोपचरेत्; वैशेषिकश्चात्र मस्तिष्क्यः शिरोबस्तिः , अणुतैलमभ्यङ्गार्थे, साल्वणमुपनाहार्थे, बलातैलमनुवासनार्थे; एवमतन्द्रितस्त्रींश्चतुरो वा मासान् क्रियापथमुपसेवेत ||१९||
பக்ஷாகாதசிகித்ஸிதமாஹ- பக்ஷாகாதேத்யாதி| அம்லாநகாத்ரம் அஹீநகாத்ரம்| ஸருஜமிதி ஸஹ ருஜயா வர்ததே யஃ ஸஃ தம்| யஸ்ய து பக்ஷார்தமசேதநமவேதநஂ ச ஸோऽஸாத்யஃ, யதா து புநரீஷத்கர்மண்யமீஷச்சேதநஂ ச ததா கச்ச்ரஸாத்யஃ| யதாகாலஂ காலஸ்யாநதிக்ரமேண; தத்யதா- வாந்தஸ்ய பக்ஷாத்விரேசநஂ, விரிக்தஸ்ய ஸப்தராத்ராதநுவாஸநம், அநுவாஸிதஸ்ய ஸ்நேஹலக்ஷணே ஸத்யாஸ்தாபநம், ஆஸ்தாபிதஸ்ய ஸத்யஃ புநரநுவாஸநமிதி| ஆக்ஷேபகவிதாநேந அபதாநகவிதாநேநேத்யர்தஃ, ஆக்ஷேபகாபதாநகயோரேகவிஷயத்வாத்| வைஶேஷிகமித்யாதி| மஸ்திஷ்க்யஃ ஶிரோபஸ்திவிஶேஷஃ, ஸ ச ஸ்நேஹாக்தபிசுப்லோதாதிதாரணேந யோஜநீயஃ| ஏவமித்யாதி| அதந்த்ரிதஃ அநலஸஃ||௧௯||
Adhikarana 16 (20) · Śloka 20
மந்யாஸ்தம்பேऽப்யேததேவ விதாநஂ, விஶேஷதோ வாதஶ்லேஷ்மஹரைர்நஸ்யை ரூக்ஷஸ்வேதைஶ்சோபசரேத் ||௨௦||
View original
मन्यास्तम्भेऽप्येतदेव विधानं, विशेषतो वातश्लेष्महरैर्नस्यै रूक्षस्वेदैश्चोपचरेत् ||२०||
அத்ர மந்யாஸ்தம்பசிகித்ஸிதஂ கைஶ்சிததீயதே- மந்யாஸ்தம்பே இத்யாதி||௨௦||
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
அபதந்த்ரகாதுரஂ நாபதர்பயேத், வமநாநுவாஸநாஸ்தாபநாநி ந நிஷேவேத, வாதஶ்லேஷ்மோபருத்தோச்ச்வாஸஂ தீக்ஷ்ணைஃ ப்ரத்மாபநைர்மோக்ஷயேத், தும்புருபுஷ்கராஹ்வஹிங்க்வம்லவேதஸபத்யாலவணத்ரயஂ யவக்வாதேந பாதுஂ ப்ரயச்சேத், பத்யாஶதார்தே ஸௌவர்சலத்விபலே சதுர்குணே பயஸி ஸர்பிஃ ப்ரஸ்தஂ ஸித்தஂ; வாதஶ்லேஷ்மாபநுச்ச கர்ம குர்யாத் ||௨௧||
View original
अपतन्त्रकातुरं नापतर्पयेत्, वमनानुवासनास्थापनानि न निषेवेत, वातश्लेष्मोपरुद्धोच्छ्वासं तीक्ष्णैः प्रध्मापनैर्मोक्षयेत्, तुम्बुरुपुष्कराह्वहिङ्ग्वम्लवेतसपथ्यालवणत्रयं यवक्वाथेन पातुं प्रयच्छेत्, पथ्याशतार्धे सौवर्चलद्विपले चतुर्गुणे पयसि सर्पिः प्रस्थं सिद्धं; वातश्लेष्मापनुच्च कर्म कुर्यात् ||२१||
அபதந்த்ரசிகித்ஸிதமபி கைஶ்சிதபிதீயதே- அபதந்த்ரகாதுரமித்யாதி| தும்புர்வாதிசூர்ணாக்ஷஂ யவக்வாதபலத்வயேந ப்ரயச்சேத்| பத்யாஶதார்த இதி பத்யாபலாநாஂ ஶதார்தே ஸர்பிஃப்ரஸ்தஂ ஸித்தஂ பாதுஂ ப்ரயச்சேதிதி ஸம்பந்தஃ| ந கேவலமேதத்ததமேவ பாதுஂ ப்ரயச்சேதித்யாஹ- வாதஶ்லேஷ்மேத்யாதி|- வாதஂ ஶ்லேஷ்மாணஂ ச யத் கர்ம நுததி ஹந்தி தச்ச குர்யாத்||௨௧||
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
அர்திதாதுரஂ பலவந்தமாத்மவந்தமுபகரணவந்தஂ ச வாதவ்யாதிவிதாநேநோபசரேத், வைஶேஷிகைஶ்ச மஸ்திஷ்க்யஶிரோபஸ்திநஸ்யதூமோபநாஹஸ்நேஹநாடீஸ்வேதாதிபிஃ; ததஃ ஸதணஂ மஹாபஞ்சமூலஂ காகோல்யாதிஂ விதாரிகந்தாதிமௌதகாநூபமாஂஸஂ ததைவௌதககந்தாஂஶ்சாஹத்ய த்விகுணோதகே க்ஷீரத்ரோணே நிஃக்வாத்ய க்ஷீராவஶிஷ்டமவதார்ய பரிஸ்ராவ்ய தைலப்ரஸ்தேநோந்மிஶ்ர்ய புநரக்நாவதிஶ்ரயேத், ததஸ்தைலஂ க்ஷீராநுகதமவதார்ய ஶீதீபூதமபிமத்நீயாத், தத்ர யஃ ஸ்நேஹ உத்திஷ்டேத்தமாதாய மதுரௌஷதஸஹாக்ஷீரயுக்தஂ விபசேத், ஏதத் க்ஷீரதைலமர்திதாதுராணாஂ பாநாப்யங்காதிஷூபயோஜ்யஂ, தைலஹீநஂ வா க்ஷீரஸர்பிரக்ஷிதர்பணமிதி ||௨௨||
View original
अर्दितातुरं बलवन्तमात्मवन्तमुपकरणवन्तं च वातव्याधिविधानेनोपचरेत्, वैशेषिकैश्च मस्तिष्क्यशिरोबस्तिनस्यधूमोपनाहस्नेहनाडीस्वेदादिभिः; ततः सतृणं महापञ्चमूलं काकोल्यादिं विदारिगन्धादिमौदकानूपमांसं तथैवौदककन्दांश्चाहृत्य द्विगुणोदके क्षीरद्रोणे निःक्वाथ्य क्षीरावशिष्टमवतार्य परिस्राव्य तैलप्रस्थेनोन्मिश्र्य पुनरग्नावधिश्रयेत्, ततस्तैलं क्षीरानुगतमवतार्य शीतीभूतमभिमथ्नीयात्, तत्र यः स्नेह उत्तिष्ठेत्तमादाय मधुरौषधसहाक्षीरयुक्तं विपचेत्, एतत् क्षीरतैलमर्दितातुराणां पानाभ्यङ्गादिषूपयोज्यं, तैलहीनं वा क्षीरसर्पिरक्षितर्पणमिति ||२२||
அர்திதசிகித்ஸாமாஹ- அர்திதாதுரமித்யாதி| நஸ்யதூமாவத்ர ஸ்நேஹநௌ| தத இத்யாதி| “குஶகாஶநலதர்பகாண்டேக்ஷுகா” (ஸூ. ௩௮)| இதி தணஸஞ்ஜ்ஞம்| மஹாபஞ்சமூலஂ பில்வாதி| ஔதகமாஂஸஂ மத்ஸ்யகர்கடகஶிஶுமாரப்ரபதீநாம்; ஆநூபஂ மாஂஸஂ ப்ரதாநகல்பநயா வராஹாதீநாம்| ஔதகாஃ கந்தாஃ கஶேருஶங்காடகஶாலூகாதயஃ| அந்யே- “ஆநூபமாஂஸாந்யௌதகாந் கந்தாஂஶ்ச ஸஂஹத்ய”- இதி படந்தி| ஸர்வத்ரவ்யாணாஂ ஸமபாகாநாமாடகஂ க்ஷீரத்ரோணேந ஜலத்வித்ரோணஸஹிதேந விபசேத்| தைலப்ரஸ்தேநேதி தைலப்ரஸ்தேந த்வாத்ரிஂஶத்பலாத்மகேந| க்ஷீராநுகதஂ க்ஷீரேண ஸஹைகாவயவீபூதம்| மதுரௌஷதாநி காகோல்யாதீநி, ஸஹா மாஷபர்ணீ, க்ஷீரஂ சதுர்குணம்| கேசிந்மதுரௌஷதஸஹாஸ்தாநே பூர்வோக்தக்வாத்யத்ரவ்யாணாமேவ பாதிகஂ கல்கஂ ப்ரக்ஷிபந்தி, ந து மதுரகாதீநி||௨௨||
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
கத்ரஸீவிஶ்வாசீக்ரோஷ்டுகஶிரஃகஞ்ஜபங்குலவாதகண்டகபாததாஹபாதஹர்ஷாவபாஹுகபாதிர்யதமநீகதவாதரோகேஷு யதோக்தஂ யதோத்தேஶஂ ச ஸிராவ்யதஂ குர்யாத், அந்யத்ராவபாஹுகாத்; வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ சாவேக்ஷேத ||௨௩||
View original
गृध्रसीविश्वाचीक्रोष्टुकशिरःखञ्जपङ्गुलवातकण्टकपाददाहपादहर्षावबाहुकबाधिर्यधमनीगतवातरोगेषु यथोक्तं यथोद्देशं च सिराव्यधं कुर्यात्, अन्यत्रावबाहुकात्; वातव्याधिचिकित्सितं चावेक्षेत ||२३||
கத்ரஸ்யாதீநாஂ சிகித்ஸாவிதாநமாஹ- கத்ரஸீத்யாதி| வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ சேதி சகாரேண க்ரோஷ்டுகஶீர்ஷகவாதஶோணிதசிகித்ஸாவேக்ஷணஂ ச| தாதுக்ஷயநிமித்தவாதகோபஜநிதோऽவபாஹுகஃ, அதோऽந்யாத்ராவபாஹுகாதிதி வாக்யேந ஸிராவ்யதோ நிஷித்யதே| கயீ து, அந்யத்ராவபாஹுகாத் வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதமவேக்ஷேதேதி ஸம்பத்நாதி; ததாஹி வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதே யத் ஸ்நேஹஸ்வேதாதிகஂ ததவபாஹுகே கபஸ்தாநஸம்பவத்வேந கபாவதவாதஜே விருத்தஂ, தத்ர ஹி ஸ்வேதநஸ்யாதிகஂ விதேயஂ ரூக்ஷமேவஃ, ந து ‘ஸிராவ்யதஂ குர்யாதந்யத்ராவபாஹுகாத்’ இதி ஸம்பந்தஃ, யதோஂऽஸஶோஷேऽவபாஹுகே ச ஸிராமோக்ஷஸ்ய ஸிராவ்யதவிதாநே சோக்தத்வாத்| கத்ரஸ்யாதிஷு வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதே கதே பஶ்சாச்சோணிதாவரணஂ நிஶ்சித்ய ஸிராவ்யதோ விதேய இதி||௨௩||
Adhikarana 20 (24) · Śloka 24
கர்ணஶூலே து ஶங்கவேரரஸஂ தைலமதுஸஂஸஷ்டஂ ஸைந்தவோபஹிதஂ ஸுகோஷ்ணஂ கர்ணே தத்யாத், அஜாமூத்ரமதுதைலாநி வா, மாதுலுங்கதாடிமதிந்திடீகஸ்வரஸமூத்ரஸித்தஂ தைலஂ, ஶுக்தஸுராதக்ரமூத்ரலவணஸித்தஂ வா; நாடீஸ்வேதைஶ்ச ஸ்வேதயேத், வாதவ்யாதிசிகித்ஸாஂ சாவேக்ஷேத; பூயஶ்சோத்தரே வக்ஷ்யாமஃ ||௨௪||
View original
कर्णशूले तु शृङ्गवेररसं तैलमधुसंसृष्टं सैन्धवोपहितं सुखोष्णं कर्णे दद्यात्, अजामूत्रमधुतैलानि वा, मातुलुङ्गदाडिमतिन्तिडीकस्वरसमूत्रसिद्धं तैलं, शुक्तसुरातक्रमूत्रलवणसिद्धं वा; नाडीस्वेदैश्च स्वेदयेत्, वातव्याधिचिकित्सां चावेक्षेत; भूयश्चोत्तरे वक्ष्यामः ||२४||
கர்ணஶூலசிகித்ஸாமாஹ- கர்ணஶூல இத்யாதி| ஶங்கவேரரஸம் ஆர்த்ரகரஸம்| ஶுக்தஂ சுக்ரம்| நாடீத்யாதி நலாதிஶுஷிரநாடீஸ்வேதஃ| வாதவ்யாதிசிகித்ஸாஂ சேதி சகாரேண பித்தரக்தாவரணே து வாதரக்தசிகித்ஸிதமநுக்தஂ ஸமுச்சிநோதி| பூயஶ்சேத்யாதி| கர்ணரோகேஷூத்தரதந்த்ரே புநரபி வதிஷ்யாமஃ||௨௪||
Adhikarana 21 (25) · Śloka 25
தூநீப்ரதூந்யோஃ ஸ்நேஹலவணமுஷ்ணோதகேந பாயயேத், பிப்பல்யாதிசூர்ணஂ வா, ஹிங்குயவக்ஷாரப்ரகாடஂ வா ஸர்பிஃ, பஸ்திபிஶ்சைநமுபக்ரமேத் ||௨௫||
View original
तूनीप्रतून्योः स्नेहलवणमुष्णोदकेन पाययेत्, पिप्पल्यादिचूर्णं वा, हिङ्गुयवक्षारप्रगाढं वा सर्पिः, बस्तिभिश्चैनमुपक्रमेत् ||२५||
தூநீப்ரதூநீசிகித்ஸாமாஹ- தூநீத்யாதி| ஸாமாந்யபஸ்திக்ரஹணாத்த்ரிவிதபஸ்த்யவபோதஃ||௨௫||
Adhikarana 22 (26) · Śloka 26
ஆத்மாநே த்வபதர்பணபாணிதாப(தீபநசூர்ண )பலவர்திக்ரியாபாசநீயதீபநீயபஸ்திபிருபாசரேத்; லங்கநாநந்தரஂ சாந்நகாலே தாந்யகஜீரகாதிதீபநஸித்தாந்யந்நாநி |
ப்ரத்யாத்மாநே சர்தநாபதர்பணதீபநாநி குர்யாத் ||௨௬||
View original
आध्माने त्वपतर्पणपाणिताप(दीपनचूर्ण )फलवर्तिक्रियापाचनीयदीपनीयबस्तिभिरुपाचरेत्; लङ्घनानन्तरं चान्नकाले धान्यकजीरकादिदीपनसिद्धान्यन्नानि |
प्रत्याध्माने छर्दनापतर्पणदीपनानि कुर्यात् ||२६||
ஆத்மாநசிகித்ஸாமாஹ- ஆத்மாந இத்யாதி| பாசநீயாநி பஞ்சகோலாதீநி| ப்ரத்யாத்மாநசிகித்ஸாமாஹ- ப்ரத்யாத்மாந இத்யாதி||௨௬||
Adhikarana 23 (27) · Śloka 27
அஷ்டீலாப்ரத்யஷ்டீலயோர்குல்மாப்யந்தரவித்ரதிவத் க்ரியாவிபாக இதி ||௨௭||
View original
अष्ठीलाप्रत्यष्ठीलयोर्गुल्माभ्यन्तरविद्रधिवत् क्रियाविभाग इति ||२७||
அஷ்டீலாசிகித்ஸாமாஹ- அஷ்டீலேத்யாதி||௨௭||
Adhikarana 24 (28) · Śloka 28
ஹிங்குத்ரிகடுவசாஜமோதாதாந்யாஜகந்தாதாடிமதிந்திடீகபாடாசித்ரகயவக்ஷாரஸைந்தவவிடஸௌர்வசல- ஸ்வர்ஜிகாபிப்பலீமூலாம்லவேதஸஶடீபுஷ்கரமூலஹபுஷாசவ்யாஜாஜீபத்யாஶ்சூர்ணயித்வா மாதுலுங்காம்லேந பஹுஶஃ பரிபாவ்யாக்ஷமாத்ரா குடிகாஃ காரயேத், ததஃ ப்ராதரேகைகாஂ வாதவிகாரீ பக்ஷயேத், ஏஷ யோகஃ காஸஶ்வாஸகுல்மோதராரோசகஹத்ரோகாத்மாநபார்ஶ்வோதரபஸ்திஶூலாநாஹமூத்ரகச்ச்ரப்லீஹார்ஶஸ்தூநீப்ரதூநீரபஹந்தி ||௨௮||
View original
हिङ्गुत्रिकटुवचाजमोदाधान्याजगन्धादाडिमतिन्तिडीकपाठाचित्रकयवक्षारसैन्धवविडसौर्वचल- स्वर्जिकापिप्पलीमूलाम्लवेतसशटीपुष्करमूलहपुषाचव्याजाजीपथ्याश्चूर्णयित्वा मातुलुङ्गाम्लेन बहुशः परिभाव्याक्षमात्रा गुटिकाः कारयेत्, ततः प्रातरेकैकां वातविकारी भक्षयेत्, एष योगः कासश्वासगुल्मोदरारोचकहृद्रोगाध्मानपार्श्वोदरबस्तिशूलानाहमूत्रकृच्छ्रप्लीहार्शस्तूनीप्रतूनीरपहन्ति ||२८||
ஹிங்க்வாதிமுத்பாதயதி- ஹிங்க்வித்யாதிநா| அஜகந்தா ‘போவயிகா’ இதி; கயீ து ‘அஜகந்தா க்ஷேத்ரயவாநீ’ இத்யாஹ| மாதுலுங்காம்லஃ பீஜபூரகரஸஃ| ஏதச்சூர்ணஂ குடிகா ச, பரதந்த்ரப்ரத்யயாத்; ஹிங்க்வாதிகுடிகா வாதகுல்மிநாஂ கதே த்விகுணக்ஷாரஹிங்க்வம்லவேதஸாஃ கார்யாஃ, உக்தஂ ச- “யச்சூர்ணஂ குடிகா யாஶ்ச கர்தவ்யா வாதகுல்மிநாம்| த்விகுணக்ஷாரஹிங்க்வம்லவேதஸாஸ்தா ஹிதா” இதி||௨௮||
Adhikarana 25 (29) · Śloka 29
பவந்தி சாத்ர- கேவலோ தோஷயுக்தோ வா தாதுபிர்வாऽऽவதோऽநிலஃ |
விஜ்ஞேயோ லக்ஷணோஹாப்யாஂ சிகித்ஸ்யஶ்சாவிரோததஃ ||௨௯||
View original
भवन्ति चात्र- केवलो दोषयुक्तो वा धातुभिर्वाऽऽवृतोऽनिलः |
विज्ञेयो लक्षणोहाभ्यां चिकित्स्यश्चाविरोधतः ||२९||
ஶுத்தவாதசிகித்ஸாமபிதாய ஸஂஸஷ்டாவதஸ்ய சிகித்ஸாமாஹ- பவந்தீத்யாதி| கேவலோ தோஷாத்யஸஂஸஷ்டஃ| அத்ர ஹி ஸஂயுக்தஸ்யைவ சிகித்ஸாவிதிருச்யதே ந து கேவலஸ்ய, உக்தத்வாத் ‘அவிரோததஃ’ இதி வசநாச்ச; ந ஹி கேவலஸ்ய வாயோஶ்சிகித்ஸாயாஂ விரோதோऽஸ்தி, ஏகமுக்யத்வாத்| தோஷைர்வாதபித்தகபைர்யுக்தோ தோஷயுக்தஃ; அநேந ஸஂயோகமாத்ரமபிஹிதஂ, நாவரகத்வம்| தாதவோ ரஸரக்தமாஂஸமேதோமஜ்ஜஶுக்ராணி ஸ்வேதவிண்மூத்ராணி வாதபித்தகபாஶ்சோச்யந்தே, தேஷாமபி ஶரீரதாரகத்வாத்; தைராவதஃ| தஸ்ய த்விவிதஸ்யாபி விஜ்ஞாநோபாயஂ தர்ஶயந்நாஹ- லக்ஷணோஹாப்யாமிதி|- வாதஸ்ய லக்ஷணஂ தோதாதிகஂ கஷ்ணாருணத்வஂ கம்பாதிகஂ ச; பித்தஸ்ய சோஷாதிபீதாதிதாஹாதிகஂ; கபஸ்ய கண்ட்வாதிஶுக்லாதிப்ரஸேகாதிகம்| ஊஹஃ புநரஶ்ருதஸ்ய பரிகல்பநா| நநு, பித்தகபாப்யாஂ தாதுபிஶ்சாமூத்ரைராவரணஂ யுஜ்யதே, கதஂ வாதேநேத்யாஹ- ப்ராணாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ வாயூநாஂ பரஸ்பரமாவார்யாவரகபேதேந விஂஶதிராவரணாநி சரகாசார்யேணோக்தாநி| ததா ச- “மாருதாநாஂ து பஞ்சாநாமந்யோந்யாவரணஂ ஶணு| லிங்கஂ வ்யாஸஸமாஸாப்யாமுச்யமாநஂ மயாऽநக|| ப்ராணோ வணோத்யுதாநாத்யாந் ப்ராணஂ வண்வந்தி தேऽபி ச| உதாநாத்யாஸ்ததாऽந்யோந்யஂ ஸர்வ ஏவ யதாக்ரமம்|| விஂஶத்யாவரணாந்யேதாந்யுல்பணாநாஂ பரஸ்பரம்| மாருதாநாஂ து பஞ்சாநாஂ தாநி ஸம்யக் ப்ரதர்கயேத்” (ச. சி. ௨௮) இதி; கயதாஸேநாப்யுக்தஂ- “அஷ்டாவாத்யே த்விதீயே ஷட் ததீயே ச சதுஷ்டயம்| த்வே சதுர்தேऽநிலேऽப்யேவஂ பஞ்சதாऽऽவதிவிஂஶதிஃ”- இதி| ஆவரணேஷு வாதாநாஂ ப்ராணோதாநயோரேவ குருதரமாவரணஂ த்ரஷ்டவ்யஂ, தாத்வாவரணேஷு மேதோவதவாதஸ்ய| தத்ரோர்த்வஂ கச்சந்நுதாநஃ ப்ராணோ வாऽபாநஸ்யாதோகாமிநோ கதிநிரோதஂ குர்வந்நாவரக இத்யுச்யதே; அதவா த்வயோர்மாருதயோரபிமுகமபிஸர்பதோர்பலவதா துர்பலோऽபிபூதஃ ப்ரத்யாவத்தஃ ஸந் ‘ஆவதஃ’ இத்யுச்யதே||௨௯||
Adhikarana 26 (30) · Śloka 30
ருஜாவந்தஂ கநஂ ஶீதஂ ஶோபஂ மேதோயுதோऽநிலஃ |
கரோதி யஸ்ய தஂ வைத்யஃ ஶோதவத் ஸமுபாசரேத் ||௩௦||
View original
रुजावन्तं घनं शीतं शोफं मेदोयुतोऽनिलः |
करोति यस्य तं वैद्यः शोथवत् समुपाचरेत् ||३०||
மேதோவதவாதஸ்ய லக்ஷணஂ சிகித்ஸிதஂ ச நிர்திஶந்நாஹ- ருஜாவந்தமித்யாதி| ஶோபமிதி அபக்வஶோபம்||௩௦||
Adhikarana 27 (31-32) · Śloka 33
கபமேதோவதோ வாயுர்யதோரூ ப்ரதிபத்யதே |
ததாऽங்கமர்தஸ்தைமித்ய ரோமஹர்ஷருஜாஜ்வரைஃ ||௩௧||
நித்ரயா சார்திதௌ ஸ்தப்தௌ ஶீதலாவப்ரசேதநௌ |
குருகாவஸ்திராவூரூ ந ஸ்வாவிவ ச மந்யதே ||௩௨||
தமூருஸ்தம்பமித்யாஹுராட்யவாதமதாபரே |௩௩|
View original
कफमेदोवृतो वायुर्यदोरू प्रतिपद्यते |
तदाऽङ्गमर्दस्तैमित्य रोमहर्षरुजाज्वरैः ||३१||
निद्रया चार्दितौ स्तब्धौ शीतलावप्रचेतनौ |
गुरुकावस्थिरावूरू न स्वाविव च मन्यते ||३२||
तमूरुस्तम्भमित्याहुराढ्यवातमथापरे |३३|
மேதோவதவாதப்ரஸங்கேந ஸ்தாநவிஶேஷாஶ்ரயஂ கபமேதோவதஂ வாதஂ நிர்திஶந்நாஹ- கபேத்யாதி| அஸ்திரௌ அகடிநௌ| ந ஸ்வாவிவ ச மந்யதே அந்யஸ்யேவ மந்யதே, ஸ்பர்ஶாஜ்ஞாநாத் பரகீயாவிவ||௩௧-௩௨||-
Adhikarana 28 (33-35) · Śloka 36
ஸ்நேஹவர்ஜஂ பிபேத்தத்ர சூர்ணஂ ஷட்தரணஂ நரஃ ||௩௩||
ஹிதமுஷ்ணாம்புநா தத்வத் பிப்பல்யாதிகணைஃ கதம் |
லிஹ்யாத்வா த்ரைபலஂ சூர்ணஂ க்ஷௌத்ரேண கடுகாந்விதம் ||௩௪||
மூத்ரைர்வா குக்குலஂ ஶ்ரேஷ்டஂ பிபேத்வாऽபி ஶிலாஜது |
ததோ ஹந்தி கபாக்ராந்தஂ ஸமேதஸ்கஂ ப்ரபஞ்ஜநம் ||௩௫||
ஹத்ரோகமருசிஂ குல்மஂ ததாऽப்யந்தரவித்ரதிம் |௩௬|
View original
स्नेहवर्जं पिबेत्तत्र चूर्णं षड्धरणं नरः ||३३||
हितमुष्णाम्बुना तद्वत् पिप्पल्यादिगणैः कृतम् |
लिह्याद्वा त्रैफलं चूर्णं क्षौद्रेण कटुकान्वितम् ||३४||
मूत्रैर्वा गुग्गुलं श्रेष्ठं पिबेद्वाऽपि शिलाजतु |
ततो हन्ति कफाक्रान्तं समेदस्कं प्रभञ्जनम् ||३५||
हृद्रोगमरुचिं गुल्मं तथाऽभ्यन्तरविद्रधिम् |३६|
தஸ்ய சிகித்ஸாமாஹ- ஸ்நேஹேத்யாதி| ஸ்நேஹவர்ஜஂ சதுஃஸ்நேஹரஹிதஂ, கபமேதஸோரதிரூக்ஷணீயத்வாத்; அந்யதபி க்ஷீரமாஂஸவர்ஜஂ ஸ்நிக்தஂ வர்ஜநீயமேவ| பிப்பல்யாதிகணைஃ கதஂ ‘சூர்ணம்’ இதி ஶேஷஃ| ப்ரபஞ்ஜநஂ வாதமித்யர்தஃ||௩௩-௩௫||-
Adhikarana 29 (36) · Śloka 37
ஸக்ஷாரமூத்ரஸ்வேதாஂஶ்ச ரூக்ஷாண்யுத்ஸாதநாநி ச ||௩௬||
குர்யாத்திஹ்யாச்ச மூத்ராட்யைஃ கரஞ்ஜபலஸர்ஷபைஃ |௩௭|
View original
सक्षारमूत्रस्वेदांश्च रूक्षाण्युत्सादनानि च ||३६||
कुर्याद्दिह्याच्च मूत्राढ्यैः करञ्जफलसर्षपैः |३७|
அப்யந்தரசிகித்ஸாமுபதிஶ்ய பஹிராஶ்ரயாமுபதிஶதி- ஸக்ஷாரேத்யாதி| உத்ஸாதநாநி உத்வர்தநாநி ஸயவக்ஷாரகோமூத்ராணி| திஹ்யாத் லேபயேத், கரஞ்ஜபலஶ்வேதஸர்ஷபைர்கோமூத்ரபிஷ்டைருஷ்ணைஃ||௩௬||-
Adhikarana 30 (37-38) · Śloka 38
போஜ்யாஃ புராணஶ்யாமாககோத்ரவோத்தாலஶாலயஃ ||௩௭||
ஶுஷ்கமூலகயூஷேண படோலஸ்ய ரஸேந வா |
ஜாங்கலைரகதைர்மாஂஸைஃ ஶாகைஶ்சாலவணைர்ஹிதைஃ ||௩௮||
View original
भोज्याः पुराणश्यामाककोद्रवोद्दालशालयः ||३७||
शुष्कमूलकयूषेण पटोलस्य रसेन वा |
जाङ्गलैरघृतैर्मांसैः शाकैश्चालवणैर्हितैः ||३८||
உத்தால ஆரண்யகோத்ரவஃ| அகதைர்கதரஹிதைஃ| ஸர்ஷபதைலஂ புநருஷ்ணத்வாத் கபமேதோஹரத்வாச்ச தேயமபீதி ந ப்ரதிஷித்தஂ ந விஹிதஂ ச| அலவணைர்லவணரஹிதைஃ ஶாகைஃ; ததர்தஂ து யவக்ஷாராதிக்ஷாராணாஂ ரௌக்ஷ்யேண கபமேதோஹரத்வாதவசாரணம்||௩௭-௩௮||
Adhikarana 31 (39) · Śloka 39
யதா ஸ்யாதாஂ பரிக்ஷீணே பூயிஷ்டே கபமேதஸீ |
ததா ஸ்நேஹாதிகஂ கர்ம புநரத்ராவசாரயேத் ||௩௯||
View original
यदा स्यातां परिक्षीणे भूयिष्ठे कफमेदसी |
तदा स्नेहादिकं कर्म पुनरत्रावचारयेत् ||३९||
அவஸ்தாயாஂ ஸ்நேஹாவசாரணஸ்ய ப்ரதிப்ரஸவஂ நிர்திஶந்நாஹ- யதேத்யாதி| பரிக்ஷீணே ஸர்வதஃ க்ஷீணே||௩௯||
Adhikarana 32 (40-45) · Śloka 45
ஸுகந்திஃ ஸுலகுஃ ஸூக்ஷ்மஸ்தீக்ஷ்ணோஷ்ணஃ கடுகோ ரஸே |
கடுபாகஃ ஸரோ ஹத்யோ குக்குலுஃ ஸ்நிக்தபிச்சிலஃ ||௪௦||
ஸ நவோ பஂஹணோ வஷ்யஃ புராணஸ்த்வபகர்ஷணஃ |
தைக்ஷ்ண்யௌஷ்ண்யாத்கபவாதக்நஃ ஸரத்வாந்மலபித்தநுத் ||௪௧||
ஸௌகந்த்யாத் பூதிகோஷ்டக்நஃ ஸௌக்ஷ்ம்யாச்சாநலதீபநஃ |
தஂ ப்ராதஸ்த்ரிபலாதார்வீபடோலகுஶவாரிபிஃ ||௪௨||
பிபேதாவாப்ய வா மூத்ரைஃ க்ஷாரைருஷ்ணோதகேந வா |
ஜீர்ணே யூஷரஸைஃ க்ஷீரைர்புஞ்ஜாநோ ஹந்தி மாஸதஃ ||௪௩||
குல்மஂ மேஹமுதாவர்தமுதரஂ ஸபகந்தரம் |
கமிகண்ட்வருசிஶ்வித்ராண்யர்புதஂ க்ரந்திமேவ ச ||௪௪||
நாட்யாட்யவாதஶ்வயதூந் குஷ்டதுஷ்டவ்ரணாஂஶ்ச ஸஃ |
கோஷ்டஸந்த்யஸ்திகஂ வாயுஂ வக்ஷமிந்த்ராஶநிர்யதா ||௪௫||
View original
सुगन्धिः सुलघुः सूक्ष्मस्तीक्ष्णोष्णः कटुको रसे |
कटुपाकः सरो हृद्यो गुग्गुलुः स्निग्धपिच्छिलः ||४०||
स नवो बृंहणो वृष्यः पुराणस्त्वपकर्षणः |
तैक्ष्ण्यौष्ण्यात्कफवातघ्नः सरत्वान्मलपित्तनुत् ||४१||
सौगन्ध्यात् पूतिकोष्ठघ्नः सौक्ष्म्याच्चानलदीपनः |
तं प्रातस्त्रिफलादार्वीपटोलकुशवारिभिः ||४२||
पिबेदावाप्य वा मूत्रैः क्षारैरुष्णोदकेन वा |
जीर्णे यूषरसैः क्षीरैर्भुञ्जानो हन्ति मासतः ||४३||
गुल्मं मेहमुदावर्तमुदरं सभगन्दरम् |
कृमिकण्ड्वरुचिश्वित्राण्यर्बुदं ग्रन्थिमेव च ||४४||
नाड्याढ्यवातश्वयथून् कुष्ठदुष्टव्रणांश्च सः |
कोष्ठसन्ध्यस्थिगं वायुं वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा ||४५||
அஸ்மாதநந்தரமூருஸ்தம்பஸ்யோபயோகார்ஹத்வாத்குக்குலுகல்பமாஹ- ஸுகந்திரித்யாதி| ஸூக்ஷ்மமார்காவகாஹித்வாத் ஸூக்ஷ்மஃ| அத்ர த்ரிபலாதார்வீபடோலைஃ த்ரிபிர்த்ரவ்யைரேகோ யோகஃ, குஶேநேதி த்விதீயஃ| வாரிஶப்தோऽத்ர க்வாதே வர்ததே, தர்ஹி த்விவசநமேவ கதஂ ந தத்தஂ? ஸத்யஂ, பஹுவசநாச்சதுர்பிரபி த்ரவ்யைரந்யோ யோகோ மந்தவ்ய இதி| க்ஷாரைரிதி க்ஷாரோதகைஃ; ‘க்ஷீரைஃ’ இத்யந்யே படந்தி| பாநஂ போஜநஂ ச வாதபித்தகபரோகாபேக்ஷயா ப்ரகத்யபேக்ஷயா ஸாத்ம்யாபேக்ஷயா வா| ஸுகந்திரித்யாதி பாடஂ ஜேஜ்ஜடாசார்யோऽநார்ஷஂ வர்ணயதி, கயதாஸேந வ்யாக்யாதத்வாந்மயாऽபி வ்யாக்யாதஃ||௪௦-௪௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே மஹாவாதவ்யாதிசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ ||௫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने महावातव्याधिचिकित्सितं नाम पञ्चमोऽध्यायः ||५||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||