Adhikarana 1 (1-12) · Śloka 12
அதாதோ மிஶ்ரகசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
பால்யாமயாஸ்து விஸ்ராவ்யா இத்யுக்தஂ ப்ராங்நிபோத தாந் |
பரிபோடஸ்ததோத்பாத உந்மந்தோ துஃகவர்தநஃ ||௩||
பஞ்சமஃ பரிலேஹீ ச கர்ணபால்யாஂ கதாஃ ஸ்மதாஃ |
ஸௌகுமார்யாச்சிரோத்ஸஷ்டே ஸஹஸாऽபிப்ரவர்திதே ||௪||
கர்ணஶோபோ பவேத் பால்யாஂ ஸருஜஃ பரிபோடவாந் |
கஷ்ணாருணநிபஃ ஸ்தப்தஃ ஸ வாதாத் பரிபோடகஃ ||௫||
குர்வாபரணஸஂயோகாத்தாடநாத்தர்ஷணாதபி |
ஶோபஃ பால்யாஂ பவேச்ச்யாவோ தாஹபாகருநாந்விதஃ ||௬||
ரக்தோ வா ரக்தபித்தாப்யாமுத்பாதஃ ஸ கதோ மதஃ |
பலாத்வர்தயதஃ கர்ணஂ பால்யாஂ வாயுஃ ப்ரகுப்யதி ||௭||
கஹீத்வா ஸகபஂ குர்யாச்சோபஂ தத்வர்ணவேதநம் |
உந்மந்தகஃ ஸகண்டூகோ விகாரஃ கபவாதஜஃ ||௮||
வர்தமாநே யதா கர்ணே கண்டூதாஹருகந்விதஃ |
ஶோபோ பவதி பாகஶ்ச த்வக்ஸ்தோऽஸௌ துஃகவர்தநஃ ||௯||
கபாஸக்கமயஃ குர்யுஃ ஸர்ஷபாபா விகாரிணீஃ |
ஸ்ராவிணீஃ பிடகாஃ பால்யாஂ கண்டூதாஹருகந்விதாஃ ||௧௦||
கபாஸக்கமிஸம்பூதஃ ஸ விஸர்பந்நிதஸ்ததஃ |
லிஹ்யாத் ஸஶஷ்குலீஂ பாலீஂ பரிலேஹீதி ஸ ஸ்மதஃ ||௧௧||
பால்யாமயா ஹ்யமீ கோரா நரஸ்யாப்ரதிகாரிணஃ |
மித்யாஹாரபிஹாரஸ்ய பாலிஂ ஹிஂஸ்யுருபேக்ஷிதாஃ ||௧௨||
View original
अथातो मिश्रकचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
पाल्यामयास्तु विस्राव्या इत्युक्तं प्राङ्निबोध तान् |
परिपोटस्तथोत्पात उन्मन्थो दुःखवर्धनः ||३||
पञ्चमः परिलेही च कर्णपाल्यां गदाः स्मृताः |
सौकुमार्याच्चिरोत्सृष्टे सहसाऽभिप्रवर्धिते ||४||
कर्णशोफो भवेत् पाल्यां सरुजः परिपोटवान् |
कृष्णारुणनिभः स्तब्धः स वातात् परिपोटकः ||५||
गुर्वाभरणसंयोगात्ताडनाद्धर्षणादपि |
शोफः पाल्यां भवेच्छ्यावो दाहपाकरुनान्वितः ||६||
रक्तो वा रक्तपित्ताभ्यामुत्पातः स गदो मतः |
बलाद्वर्धयतः कर्णं पाल्यां वायुः प्रकुप्यति ||७||
गृहीत्वा सकफं कुर्याच्छोफं तद्वर्णवेदनम् |
उन्मन्थकः सकण्डूको विकारः कफवातजः ||८||
वर्धमाने यदा कर्णे कण्डूदाहरुगन्वितः |
शोफो भवति पाकश्च त्वक्स्थोऽसौ दुःखवर्धनः ||९||
कफासृक्कृमयः कुर्युः सर्षपाभा विकारिणीः |
स्राविणीः पिडकाः पाल्यां कण्डूदाहरुगन्विताः ||१०||
कफासृक्कृमिसम्भूतः स विसर्पन्नितस्ततः |
लिह्यात् सशष्कुलीं पालीं परिलेहीति स स्मृतः ||११||
पाल्यामया ह्यमी घोरा नरस्याप्रतिकारिणः |
मिथ्याहारबिहारस्य पालिं हिंस्युरुपेक्षिताः ||१२||
சிரோத்ஸஷ்டோ பஹுகாலஂ யாவத் பரித்யக்தஃ, ஸௌகுமார்யஹேதுத்வாத்| ஶஷ்குலீ பாஹ்யபால்யதிஷ்டாநஂ||௧-௧௨||
Adhikarana 2 (13-27) · Śloka 28
தஸ்மாதாஶு பிஷக் தேஷு ஸ்நேஹாதிக்ரமமாசரேத் |
ததாऽப்யங்கபரீஷேகப்ரதேஹாஸக்விமோக்ஷணம் ||௧௩||
ஸாமாந்யதோ விஶேஷாச்ச வக்ஷ்யாம்யப்யஞ்ஜநஂ ப்ரதி |
கரமஞ்ஜரியஷ்ட்யாஹ்வஸைந்தவாமரதாருபிஃ ||௧௪||
ஸுபிஷ்டைஃ ஸாஶ்வகந்தைஶ்ச மூலகாவல்குஜைஃ பலைஃ |
ஸர்பிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜமதூச்சிஷ்டாநி பாசயேத் ||௧௫||
ஸக்ஷீராண்யத தைஃ பாலிஂ ப்ரதிஹ்யாத் பரிபோடகே |
மஞ்ஜிஷ்டாதிலயஷ்ட்யாஹ்வஸாரிவோத்பலபத்மகைஃ ||௧௬||
ஸரோத்ரைஃ ஸகதம்பைஶ்ச பலாஜம்ப்வாம்ரபல்லவைஃ |
ஸித்தஂ தாந்யாம்லஸஂயுக்தஂ தைலமுத்பாதநாஶநம் ||௧௭||
தாலபத்ர்யஶ்வகந்தார்கபாகுசீபலஸைந்தவைஃ |
தைலஂ குலீரகோதாப்யாஂ வஸயா ஸஹ பாசிதம் ||௧௮||
ஸரலாலாங்கலீப்யாஂ ச ஹிதமுந்மந்தநாஶநம் |
ததாऽஶ்மந்தகஜம்ப்வாம்ரபத்ரக்வாதேந ஸேசநம் ||௧௯||
ப்ரபௌண்டரீகமதுகமஞ்ஜிஷ்டாரஜநீத்வயைஃ |
சூர்ணைருத்வர்தநைஃ பாலீஂ தைலாக்தாமவசூர்ணயேத் ||௨௦||
லாக்ஷாவிடங்ககல்கேந தைலஂ பக்த்வாऽவசாரயேத் |
ஸ்விந்நாஂ கோமயபிண்டேந ப்ரதிஹ்யாத் பரிலேஹிகே ||௨௧||
பிஷ்டைர்விடங்கைரதவா த்ரிவச்ச்யாமார்கஸஂயுதைஃ |
கரஞ்ஜேங்குதிபீஜைர்வா குடஜாரக்வதாயுதைஃ ||௨௨||
ஸர்வைர்வா ஸார்ஷபஂ தைலஂ ஸித்தஂ மரிசஸஂயுதம் |
ஸநிம்பபத்ரைரப்யங்கே மதூச்சிஷ்டாந்விதஂ ஹிதம் ||௨௩||
பாலீஷு வ்யாதியுக்தாஸு தந்வீஷு கடிநாஸு ச |
புஷ்ட்யர்தஂ மார்தவார்தஂ ச குர்யாதப்யஞ்ஜநஂ த்விதம் ||௨௪||
லோபாகாநூபமஜ்ஜாநஂ வஸாஂ தைலஂ நவஂ கதம் |
பசேத்தஶகுணஂ க்ஷீரமாவாப்ய மதுரஂ கணம் ||௨௫||
அபாமார்காஶ்வகந்தே ச ததா லாக்ஷாரஸஂ ஶுபம் |
தத்ஸித்தஂ பரிபூதஂ ச ஸ்வநுகுப்தஂ நிதாபயேத் ||௨௬||
தேநாப்யஞ்ஜ்யாத் ஸதா பாலீஂ ஸுஸ்விந்நாமதிமர்திதாம் |
ஏதேந பால்யோ வர்தந்தே நிருஜோ நிருபத்ரவாஃ ||௨௭||
மத்வ்யஃ புஷ்டாஃ ஸமாஃ ஸ்நிக்தா ஜாயந்தே பூஷணக்ஷமாஃ |௨௮|
View original
तस्मादाशु भिषक् तेषु स्नेहादिक्रममाचरेत् |
तथाऽभ्यङ्गपरीषेकप्रदेहासृग्विमोक्षणम् ||१३||
सामान्यतो विशेषाच्च वक्ष्याम्यभ्यञ्जनं प्रति |
खरमञ्जरियष्ट्याह्वसैन्धवामरदारुभिः ||१४||
सुपिष्टैः साश्वगन्धैश्च मूलकावल्गुजैः फलैः |
सर्पिस्तैलवसामज्जमधूच्छिष्टानि पाचयेत् ||१५||
सक्षीराण्यथ तैः पालिं प्रदिह्यात् परिपोटके |
मञ्जिष्ठातिलयष्ट्याह्वसारिवोत्पलपद्मकैः ||१६||
सरोध्रैः सकदम्बैश्च बलाजम्ब्वाम्रपल्लवैः |
सिद्धं धान्याम्लसंयुक्तं तैलमुत्पातनाशनम् ||१७||
तालपत्र्यश्वगन्धार्कबाकुचीफलसैन्धवैः |
तैलं कुलीरगोधाभ्यां वसया सह पाचितम् ||१८||
सरलालाङ्गलीभ्यां च हितमुन्मन्थनाशनम् |
तथाऽश्मन्तकजम्ब्वाम्रपत्रक्वाथेन सेचनम् ||१९||
प्रपौण्डरीकमधुकमञ्जिष्ठारजनीद्वयैः |
चूर्णैरुद्वर्तनैः पालीं तैलाक्तामवचूर्णयेत् ||२०||
लाक्षाविडङ्गकल्केन तैलं पक्त्वाऽवचारयेत् |
स्विन्नां गोमयपिण्डेन प्रदिह्यात् परिलेहिके ||२१||
पिष्टैर्विडङ्गैरथवा त्रिवृच्छ्यामार्कसंयुतैः |
करञ्जेङ्गुदिबीजैर्वा कुटजारग्वधायुतैः ||२२||
सर्वैर्वा सार्षपं तैलं सिद्धं मरिचसंयुतम् |
सनिम्बपत्रैरभ्यङ्गे मधूच्छिष्टान्वितं हितम् ||२३||
पालीषु व्याधियुक्तासु तन्वीषु कठिनासु च |
पुष्ट्यर्थं मार्दवार्थं च कुर्यादभ्यञ्जनं त्विदम् ||२४||
लोपाकानूपमज्जानं वसां तैलं नवं घृतम् |
पचेद्दशगुणं क्षीरमावाप्य मधुरं गणम् ||२५||
अपामार्गाश्वगन्धे च तथा लाक्षारसं शुभम् |
तत्सिद्धं परिपूतं च स्वनुगुप्तं निधापयेत् ||२६||
तेनाभ्यञ्ज्यात् सदा पालीं सुस्विन्नामतिमर्दिताम् |
एतेन पाल्यो वर्धन्ते निरुजो निरुपद्रवाः ||२७||
मृद्व्यः पुष्टाः समाः स्निग्धा जायन्ते भूषणक्षमाः |२८|
தஸ்மாதித்யாதி| ஸ்நேஹ ஆதிர்யஸ்ய வமநாதேஃ ஸ ததா| தத்ர வாதிகேऽப்யங்காநுவாஸநப்ரதேஹாதி, பைத்திகே விரேசநஂ, ஶ்லைஷ்மிகே வமநஂ, ரக்தபைத்திகே ரக்தாபகர்ஷணவிரேகபரிஷேகாதிகா க்ரியா, கமிஜே கமிக்நஶ்ச விதிரிதி| கரமஞ்ஜரிஃ அபாமார்கஃ| அவல்குஜா பாகுசிகா| பரிபோடகே பாலிஂ சதுஃஸ்நேஹேந ஸகிட்டேநைவ ப்ரதிஹ்யாத்| தாலபத்ரீ முஶலீ| குலீரகோதாப்யாமிதி குலீரஃ கர்கடஃ, கோதா ‘கோஸாப்’ இதி பாஷா| ஸரலா தூபகாஷ்டஃ| அஶ்மந்தகாதிபத்ரக்வாதபரிஷிக்தாஂ லாக்ஷாவிடங்ககல்கஸித்தேந தைலேநாப்யக்தாஂ ப்ரபௌண்டரீகாதிசூர்ணைரவசூர்ணயேத்| த்ரிவதாதிஸஂயுதைர்விடங்கைர்கோமூத்ரபிஷ்டைஃ ப்ரதிஹ்யாத்| கயீ து பரிலேஹிகே பிப்பலீகமிக்நவசாகல்கேந கோமூத்ரபிஷ்டேந ச ப்ரதிஹ்யாதிதி வ்யாக்யாநயதி; ததநுகதஶ்ச பாடோ ந லப்யதே| ஸர்வைரநந்தரோக்தைஃ; கோமூத்ரபிஷ்டைரேவ கரஞ்ஜாதிபிஶ்சதுர்பிஃ| அத்ராபி கோமூத்ரஂ சதுர்குணம்| அந்யே த்வேவஂ படந்தி- “நிம்பபத்ரைர்மூத்ரஸிக்தே ஹ்யங்கே சாப்யஞ்ஜநஂ ஹிதம்” இதி| லோபாகஃ லாங்கடகஃ| ஆநூபா மஹிஷாதயஃ| வஸா புநஸ்தேஷாமேவ| மதுரகணஃ காகோல்யாதிஃ||௧௩-௨௭||-
Adhikarana 3 (28-31) · Śloka 31
நீலீதலஂ பங்கரஜோऽர்ஜுநத்வக் பிண்டீதகஂ கஷ்ணமயோரஜஶ்ச |
பீஜோத்பவஂ ஸாஹசரஂ ச புஷ்பஂ பத்யாக்ஷதாத்ரீஸஹிதஂ விசூர்ண்ய ||௨௮||
ஏகீகதஂ ஸர்வமிதஂ ப்ரமாய பங்கேந துல்யஂ நலிநீபவேந |
ஸஂயோஜ்ய பக்ஷஂ கலஶே நிதாய லௌஹே கடே ஸத்மநி ஸாபிதாநே ||௨௯||
அநேந தைலஂ விபசேத்விமிஶ்ரஂ ரஸேந பங்கத்ரிபலாப வேந |
ஆஸந்நபாகே ச பரீக்ஷணார்தஂ பத்ரஂ பலாகாபவமாக்ஷிபேச்ச ||௩௦||
பவேத்யதா தத்ப்ரமராங்கநீலஂ ததா விபக்வஂ விநிதாய பாத்ரே |
கஷ்ணாயஸே மாஸமவஸ்திதஂ ததப்யங்கயோகாத் பலிதாநி ஹந்யாத் ||௩௧||
View original
नीलीदलं भृङ्गरजोऽर्जुनत्वक् पिण्डीतकं कृष्णमयोरजश्च |
बीजोद्भवं साहचरं च पुष्पं पथ्याक्षधात्रीसहितं विचूर्ण्य ||२८||
एकीकृतं सर्वमिदं प्रमाय पङ्केन तुल्यं नलिनीभवेन |
संयोज्य पक्षं कलशे निधाय लौहे घटे सद्मनि सापिधाने ||२९||
अनेन तैलं विपचेद्विमिश्रं रसेन भृङ्गत्रिफलाभ वेन |
आसन्नपाके च परीक्षणार्थं पत्रं बलाकाभवमाक्षिपेच्च ||३०||
भवेद्यदा तद्भ्रमराङ्गनीलं तदा विपक्वं विनिधाय पात्रे |
कृष्णायसे मासमवस्थितं तदभ्यङ्गयोगात् पलितानि हन्यात् ||३१||
பலிதே நீலீதைலமாஹ- நீலீதலமித்யாதி| நீலீ நீலாஞ்ஜநிகா ஶாரதபலா, ‘ஶ்ரீபலீ’ இதி லோகே| பங்கராஜோ மார்கவஃ| பிண்டீதகஂ கஷ்ணஂ, கஷ்ணபுஷ்போ மதநஃ| பீஜோத்பவஂ ஸாஹசரஂ ச புஷ்பஂ பீஜகஸஹசரயோஃ புஷ்பம்; அந்யே து பீஜோத்பவமித்யாஹுஃ, அஸ்மிந் யோகே கேசித் ஸாஹசரஂ ஶ்யாமாபுஷ்பஂ இதி வதந்தி| ஏகீகதஂ ஸர்வமிதஂ ப்ரமாயேதி அதஃ ஏதத், ப்ரமாய தோலயித்வா, நலிநீபவேந பங்கேந துல்யஂ பத்மதலகர்தமேந ஸஹேத்யர்தஃ| ஸஂயோஜ்ய மேலயித்வா| ஸத்மநி கஹே| ஸாபிதாநே ஸுஷ்டு ஆவதே ஸஜம்பநே கலஶே இதி ஜ்ஞேயம்| அநேநேத்யாதி| பக்ஷாதுத்தத்யாநேந தைலஂ விபசேத்| ஸ்நேஹசதுர்தாஂஶோ பேஷஜகல்கஃ, ஸ்நேஹாச்சதுர்குணோ த்ரவ இதி ந்யாயஃ ஸ்வயமேவோஹ்யஃ| ஆஸந்நபாகே சேத்யாதி| தாவத் காலஂ பாசயேத் யாவதேவ பலாகாபக்ஷஂ நீலஂ பவதீதி; ஏதேந புநஃ புநர்த்ரவஂ நிக்ஷிப்ய பசேதித்யுக்தஂ பவதி||௨௮-௩௧||
Adhikarana 4 (32-37) · Śloka 37
ஸைரீயஜம்ப்வர்ஜுநகாஶ்மரீஜஂ புஷ்பஂ திலாந்மார்கவசூதபீஜே |
புநர்நவே கர்தமகண்டகார்யௌ காஸீஸபிண்டீதகபீஜஸாரம் ||௩௨||
பலத்ரயஂ லோஹரஜோऽஞ்ஜநஂ ச யஷ்ட்யாஹ்வயஂ நீரஜஸாரிவே ச |
பிஷ்ட்வாऽத ஸர்வஂ ஸஹ மோதயந்த்யா ஸாராம்பஸா பீஜகஸம்பவேந ||௩௩||
ஸாராம்பஸஃ ஸப்தபிரேவ பஶ்சாத் ப்ரஸ்தைஃ ஸமாலோட்ய தஶாஹகுப்தம் |
லௌஹே ஸுபாத்ரே விநிதாய தைலமக்ஷோத்பவஂ தச்ச பசேத் ப்ரயத்நாத் ||௩௪||
பக்வஂ ச லௌஹேऽபிநவே நிதாய நஸ்யஂ விதத்யாத் பரிஶுத்தகாயஃ |
அப்யங்கயோகைஶ்ச நியுஜ்யமாநஂ புஞ்ஜீத மாஷாந் கஶராமதோ வா ||௩௫||
மாஸோபரிஷ்டாத்தநகுஞ்சிதாக்ராஃ கேஶா பவந்தி ப்ரமராஞ்ஜநாபாஃ |
கேஶாஸ்ததாऽந்யே கலதௌ பவேயுர்ஜரா ந சைநஂ ஸஹஸாऽப்யுபைதி ||௩௬||
பலஂ பரஂ ஸம்பவதீந்த்ரியாணாஂ பவேச்ச வக்த்ரஂ வலிபிர்விமுக்தம் |
நாகாமிநேऽநர்திநி நாகதாய நைவாரயே தைலமிதஂ ப்ரதேயம் ||௩௭||
View original
सैरीयजम्ब्वर्जुनकाश्मरीजं पुष्पं तिलान्मार्कवचूतबीजे |
पुनर्नवे कर्दमकण्टकार्यौ कासीसपिण्डीतकबीजसारम् ||३२||
फलत्रयं लोहरजोऽञ्जनं च यष्ट्याह्वयं नीरजसारिवे च |
पिष्ट्वाऽथ सर्वं सह मोदयन्त्या साराम्भसा बीजकसम्भवेन ||३३||
साराम्भसः सप्तभिरेव पश्चात् प्रस्थैः समालोड्य दशाहगुप्तम् |
लौहे सुपात्रे विनिधाय तैलमक्षोद्भवं तच्च पचेत् प्रयत्नात् ||३४||
पक्वं च लौहेऽभिनवे निधाय नस्यं विदध्यात् परिशुद्धकायः |
अभ्यङ्गयोगैश्च नियुज्यमानं भुञ्जीत माषान् कृशरामथो वा ||३५||
मासोपरिष्टाद्धनकुञ्चिताग्राः केशा भवन्ति भ्रमराञ्जनाभाः |
केशास्तथाऽन्ये खलतौ भवेयुर्जरा न चैनं सहसाऽभ्युपैति ||३६||
बलं परं सम्भवतीन्द्रियाणां भवेच्च वक्त्रं वलिभिर्विमुक्तम् |
नाकामिनेऽनर्थिनि नाकृताय नैवारये तैलमिदं प्रदेयम् ||३७||
ஸைரீயகாதீநாஂ புஷ்பாணி| ஸைரீயகஃ கண்டஸேலீயாகஃ, மார்கவசூதயோர்பீஜே, மார்கவோ பங்கராஜஃ| சூத ஆம்ரஃ| புநர்நவே த்வே ஶுக்லலோஹிதே| கர்தமஃ பத்மிநீமூலபங்கஃ| பிண்டீதகோ மதநகஃ, தஸ்ய யத்பலஂ பாண்டுரவர்ணஂ பவதி ததிஹ க்ராஹ்யம்| பீஜஸாரஂ அஸநஸாரம்| அஞ்ஜநஂ நீலவர்ணஂ ரஸாஞ்ஜநஂ, அந்யே ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநமாஹுஃ| நீரஜஂ நீலோத்பலம்| பிஷ்ட்வா ஸர்வஂ கர்ஷப்ரமாணமித்யர்தஃ| மோதயந்தீ மல்லிகேதி லோகே க்யாதா| ஸாராம்பஸா பீஜகஸம்பவேந பீஜகஸாரோதகேந| தைலமக்ஷோத்பவஂ பிபீதகதைலஂ, ததாடகப்ரமாணஂ பசேதிதி| லௌஹபாத்ரே நிதாய ஸ்தாபயேத், ‘மாஸமாத்ரம்’ இதி ஶேஷஃ| ஏஷ பலிதே கலதௌ ச யோகஃ; வலிஃ த்வக்ஸங்கோசஃ, அநர்திநி அதாத்பர்யார்தபரே, அகதாய கதக்நாய||௩௨-௩௭||
Adhikarana 5 (38-42) · Śloka 42
லாக்ஷா ரோத்ரஂ த்வே ஹரித்ரே ஶிலாலே குஷ்டஂ நாகஂ கைரிகா வர்ணகாஶ்ச |
மஞ்ஜிஷ்டோக்ரா ஸ்யாத் ஸுராஷ்ட்ரோத்பவா ச பத்தங்கஂ வை ரோசநா சாஞ்ஜநஂ ச ||௩௮||
ஹேமாங்கத்வக் பாண்டுபத்ரஂ வடஸ்ய காலீயஂ ஸ்யாத் பத்மகஂ பத்மமத்யம் |
ரக்தஂ ஶ்வேதஂ சந்தநஂ பாரதஂ ச காகோல்யாதிஃ க்ஷீரபிஷ்டஶ்ச வர்கஃ ||௩௯||
மேதோ மஜ்ஜா ஸிக்தகஂ கோகதஂ ச துக்தஂ க்வாதஃ க்ஷீரிணாஂ ச த்ருமாணாம் |
ஏதத் ஸர்வஂ பக்வமைகத்யதஸ்து வக்த்ராப்யங்கே ஸர்பிருக்தஂ ப்ரதாநம் ||௪௦||
ஹந்யாத் வ்யங்கஂ நீலிகாஂ சாதிவத்தாஂ வக்த்ரே ஜாதாஃ ஸ்போடிகாஶ்சாபி காஶ்சித் |
பத்மாகாரஂ நிர்வலீகஂ ச வக்த்ரஂ குர்யாதேதத் பீநகண்டஂ மநோஜ்ஞம் ||௪௧||
ராஜ்ஞாமேதத்யோஷிதாஂ சாபி நித்யஂ குர்யாத்வைத்யஸ்தத்ஸமாநாஂ நணாஂ ச |
குஷ்டக்நஂ வை ஸர்பிரேதத் ப்ரதாநஂ யேஷாஂ பாதே ஸந்தி வைபாதிகாஶ்ச ||௪௨||
View original
लाक्षा रोध्रं द्वे हरिद्रे शिलाले कुष्ठं नागं गैरिका वर्णकाश्च |
मञ्जिष्ठोग्रा स्यात् सुराष्ट्रोद्भवा च पत्तङ्गं वै रोचना चाञ्जनं च ||३८||
हेमाङ्गत्वक् पाण्डुपत्रं वटस्य कालीयं स्यात् पद्मकं पद्ममध्यम् |
रक्तं श्वेतं चन्दनं पारदं च काकोल्यादिः क्षीरपिष्टश्च वर्गः ||३९||
मेदो मज्जा सिक्थकं गोघृतं च दुग्धं क्वाथः क्षीरिणां च द्रुमाणाम् |
एतत् सर्वं पक्वमैकध्यतस्तु वक्त्राभ्यङ्गे सर्पिरुक्तं प्रधानम् ||४०||
हन्याद् व्यङ्गं नीलिकां चातिवृद्धां वक्त्रे जाताः स्फोटिकाश्चापि काश्चित् |
पद्माकारं निर्वलीकं च वक्त्रं कुर्यादेतत् पीनगण्डं मनोज्ञम् ||४१||
राज्ञामेतद्योषितां चापि नित्यं कुर्याद्वैद्यस्तत्समानां नृणां च |
कुष्ठघ्नं वै सर्पिरेतत् प्रधानं येषां पादे सन्ति वैपादिकाश्च ||४२||
லாக்ஷாமித்யாதி| வலிஃ த்வக்ஸங்கோசஃ||௩௮-௪௨||
Adhikarana 6 (43) · Śloka 43
ஹரீதகீசூர்ணமரிஷ்டபத்ரஂ சூதத்வசஂ தாடிமபுஷ்பவந்தம் |
பத்ரஂ ச தத்யாந்மதயந்திகாயா லேபோऽங்கராகோ நரதேவயோக்யஃ ||௪௩||
View original
हरीतकीचूर्णमरिष्टपत्रं चूतत्वचं दाडिमपुष्पवृन्तम् |
पत्रं च दद्यान्मदयन्तिकाया लेपोऽङ्गरागो नरदेवयोग्यः ||४३||
ஹரீதகீத்யாதி| அரிஷ்டபத்ரஂ நிம்பபத்ரஂ, பேநிலவக்ஷபத்ரஂ வா| சூதத்வக் ஆம்ரத்வக்| மதயந்திகா ‘மேந்தீ’ இதி லோகே, யஸ்யாஃ பிஷ்டைஃ பத்ரைர்நகாநாஂ ராகஂ ஸ்த்ரிய உத்பாதயந்தி||௪௩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே மிஶ்ரகசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சவிஂஶோऽத்யாயஃ ||௨௫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने मिश्रकचिकित्सितं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः ||२५||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே பஞ்சவிஂஶதிதமோऽத்யாயஃ||௨௫||