Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ நிவத்தஸந்தாபீயஂ ரஸாயநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातो निवृत्तसन्तापीयं रसायनं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
நிவத்தஸந்தாபஶப்தமதிகத்ய கதஂ ரஸாயநஂ நிவத்தஸந்தாபீயம்| தததிகத்ய கதோ க்ரந்த இதீயப்ரத்யயஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
யதா நிவத்தஸந்தாபா மோதந்தே திவி தேவதாஃ | ததௌஷதீரிமாஃ ப்ராப்ய மோதந்தே புவி மாநவாஃ ||௩||
यथा निवृत्तसन्तापा मोदन्ते दिवि देवताः | तथौषधीरिमाः प्राप्य मोदन्ते भुवि मानवाः ||३||
🔊 Audio coming soon
மஹௌஷதிரஸாயநஸ்யோபாதேயத்வார்தஂ ஸாமாந்யபலைரௌஷதிப்ரஶஂஸாமுத்திஶந்நாஹ- யதேத்யாதி| நிவத்தவ்யாதித்வேந ஶாரீரமாநஸிகதுஃகரஹிதாஃ, மோதந்தே ஹஷ்யந்திஃ, ஏதேந மநஃஸுகஂ தர்ஶயதி| திவி ஸ்வர்கே||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
அத கலு ஸப்த புருஷா ரஸாயநஂ நோபயுஞ்ஜீரந்; தத்யதா- அநாத்மவாநலஸோ தரித்ரஃ ப்ரமாதீ வ்யஸநீ பாபகத் பேஷஜாபமாநீ சேதி | ஸப்தபிரேவ காரணைர்ந ஸம்பத்யதே; தத்யதா- அஜ்ஞாநாதநாரம்பாதஸ்திரசித்தத்வாத்தாரித்ர்யாதநாயத்தத்வாததர்மாதௌஷதாலாபாச்சேதி ||௪||
अथ खलु सप्त पुरुषा रसायनं नोपयुञ्जीरन्; तद्यथा- अनात्मवानलसो दरिद्रः प्रमादी व्यसनी पापकृद् भेषजापमानी चेति | सप्तभिरेव कारणैर्न सम्पद्यते; तद्यथा- अज्ञानादनारम्भादस्थिरचित्तत्वाद्दारिद्र्यादनायत्तत्वादधर्मादौषधालाभाच्चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
அநாத்மவாந் அப்ரஶஸ்தாத்மா மித்யாசாரப்ரவத்தோ மூடபுத்திஃ| ப்ரமாதீ ப்ரமாதஶீலோऽநவஹிதசித்த இத்யர்தஃ| வ்யஸநாநி த்யூதமத்யவேஶ்யாதீநி ஸந்த்யஸ்யாஸௌ வ்யஸநீ| ஸப்த காரணாநி ச ஸந்தி அநாத்மவதாதீநாஂ ஸப்தாநாஂ புஂஸாமஜ்ஞாநாதிகாரணைஃ ஸப்தபிரேவ யதாயதஂ ரஸாயநஂ ந ப்ரயுஞ்ஜ்யாத்| தத்ராநாத்மநோऽஜ்ஞாநாத், தரித்ரஸ்யாலஸஸ்யாநாரம்பாநவஸ்திதசித்தத்வாந்ந ப்ரவத்திஃ, ஏவஂ ப்ரமாதிவ்யஸநிபாபகதாதீநாமப்யப்ரவத்திரநுமேயேதி||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
அதௌஷதீர்வ்யாக்யாஸ்யாமஃ- தத்ராஜகரீ, ஶ்வேதகாபோதீ, கஷ்ணகாபோதீ, கோநஸீ, வாராஹீ, கந்யா, சத்ரா, அதிச்சத்ரா, கரேணுஃ, அஜா, சக்ரகா, ஆதித்யபர்ணீ, ப்ரஹ்மஸுவர்சலா, ஶ்ராவணீ, மஹாஶ்ராவணீ, கோலோமீ, அஜலோமீ, மஹாவேகவதீ, சேத்யஷ்டாதஶ ஸோமஸமவீர்யா மஹௌஷதயோ வ்யாக்யாதாஃ | தாஸாஂ ஸோமவத் க்ரியாஶீஃஸ்துதயஃ ஶாஸ்த்ரேऽபிஹிதாஃ | தாஸாமாகாரேऽபிஹுதாநாஂ யாஃ க்ஷீரவத்யஸ்தாஸாஂ க்ஷீரகுடவஂ ஸகதேவோபயுஞ்ஜீத , யாஸ்த்வக்ஷீரா மூலவத்யஸ்தாஸாஂ ப்ரதேஶிநீப்ரமாணாநி த்ரீணி காண்டாநி ப்ரமாணமுபயோகே, ஶ்வேதகாபோதீ ஸமூலபத்ரா பக்ஷயிதவ்யா, கோநஸ்யஜகரீகஷ்ணகாபோதீநாஂ ஸநகமுஷ்டிஂ கண்டஶஃ கல்பயித்வா க்ஷீரேண விபாச்ய பரிஸ்ராவ்யாபிகாரிதமபிஹுதஂ ச ஸகதேவோபயுஞ்ஜீத, சக்ரகாயாஃ பயஃ ஸகதேவ, ப்ரஹ்மஸுவர்சலா ஸப்தராத்ரமுபயோக்தவ்யா பக்ஷ்யகல்பேந, ஶேஷாணாஂ பஞ்ச பஞ்ச பலாநி க்ஷீராடகக்வதிதாநி ப்ரஸ்தேऽவஶிஷ்டேऽவதார்ய பரிஸ்ராவ்ய ஸகதேவோபயுஞ்ஜீத | ஸோமவதாஹாரவிஹாரௌ வ்யாக்யாதௌ, கேவலஂ நவநீதமப்யங்கார்தே, ஶேஷஂ ஸோமவதாநிர்கமாதிதி ||௫||
अथौषधीर्व्याख्यास्यामः- तत्राजगरी, श्वेतकापोती, कृष्णकापोती, गोनसी, वाराही, कन्या, छत्रा, अतिच्छत्रा, करेणुः, अजा, चक्रका, आदित्यपर्णी, ब्रह्मसुवर्चला, श्रावणी, महाश्रावणी, गोलोमी, अजलोमी, महावेगवती, चेत्यष्टादश सोमसमवीर्या महौषधयो व्याख्याताः | तासां सोमवत् क्रियाशीःस्तुतयः शास्त्रेऽभिहिताः | तासामागारेऽभिहुतानां याः क्षीरवत्यस्तासां क्षीरकुडवं सकृदेवोपयुञ्जीत , यास्त्वक्षीरा मूलवत्यस्तासां प्रदेशिनीप्रमाणानि त्रीणि काण्डानि प्रमाणमुपयोगे, श्वेतकापोती समूलपत्रा भक्षयितव्या, गोनस्यजगरीकृष्णकापोतीनां सनखमुष्टिं खण्डशः कल्पयित्वा क्षीरेण विपाच्य परिस्राव्याभिघारितमभिहुतं च सकृदेवोपयुञ्जीत, चक्रकायाः पयः सकृदेव, ब्रह्मसुवर्चला सप्तरात्रमुपयोक्तव्या भक्ष्यकल्पेन, शेषाणां पञ्च पञ्च पलानि क्षीराढकक्वथितानि प्रस्थेऽवशिष्टेऽवतार्य परिस्राव्य सकृदेवोपयुञ्जीत | सोमवदाहारविहारौ व्याख्यातौ, केवलं नवनीतमभ्यङ्गार्थे, शेषं सोमवदानिर्गमादिति ||५||
🔊 Audio coming soon
ஸோமவதிதி அத்வரவிதிவர்ஜமந்யத்ஸர்வஂ ஸோமவத் க்ரியாவிதாநம்| ஆஶீர்மங்கலபாடாதிஃ, ஸ்துதிஃ பலவாதஃ; கயீ து க்ரியா கரணஂ விதாநஂ, ஆஶீஃ பலஂ, தஸ்ய ஸ்துதயஃ ஸோமஸ்யைவ; ஶாஸ்த்ரே ஆகமே அபிஹிதாஃ| ஏதேந தந்மதே ஸோமஸ்யேவாத்வரவிதிரபி ப்ராப்யதே| அபிஹுதாநாஂ கதஹோமாநாம்| க்ஷீரகுடவமஷ்டௌ பலாநி, மஹதீ மாத்ரா| ப்ரதேஶிநீப்ரமாணாநி ஆயாமவிஸ்தாராப்யாம்| க்ஷீரேண விபாச்யேதி “த்ரவ்யாதஷ்டகுணஂ க்ஷீரஂ க்ஷீராத்தோயஂ சதுர்குணம்| க்ஷீராவஶேஷஃ கர்தவ்யஃ க்ஷீரபாகே த்வயஂ விதிஃ” அநேந விதிநா| அபிகாரிதமபிஹுதமிதி பூர்வமபிகாரிதஂ பஶ்சாதபிஹுதஂ; அபிகாரிதம் ஈஷத்ததாக்தம்| தத்ர சக்ரகாயாஃ பயஃ ஸகதேவ| கயீ து ‘தத்ர சக்ரகாயாஃ பாயஸம்’ இதி படதி, வ்யாக்யாநயதி ச- தத்ர சக்ரகாயாஃ பலகல்கஂ த்விகுணிததண்டுலஂ க்ஷீரேண ஸாத்யஂ, ஸகதேவோபயுஞ்ஜீத| பக்ஷ்யகல்பேநேதி அபூபாதிவிதாநேந| ஆநிர்கமாதிதி கூடாகாரஂ கத்வா தத்ராவாஸபர்யந்தமித்யர்தஃ||௫||
Adhikarana 5 (6-8) · Śloka 8
பவந்தி சாத்ர- யுவாநஂ ஸிஂஹவிக்ராந்தஂ காந்தஂ ஶ்ருதநிகாதிநம் | குர்யுரேதாஃ க்ரமேணைவ த்விஸஹஸ்ராயுஷஂ நரம் ||௬|| அங்கதீ குண்டலீ மௌலீ திவ்யஸ்ரக்சந்தநாம்பரஃ | சரத்யமோகஸங்கல்போ நபஸ்யம்புததுர்கமே ||௭|| வ்ரஜந்தி பக்ஷிணோ யேந ஜலலம்பாஶ்ச தோயதாஃ | கதிஃ ஸௌஷதிஸித்தஸ்ய ஸோமஸித்தே கதிஃ பரா ||௮||
भवन्ति चात्र- युवानं सिंहविक्रान्तं कान्तं श्रुतनिगादिनम् | कुर्युरेताः क्रमेणैव द्विसहस्रायुषं नरम् ||६|| अङ्गदी कुण्डली मौली दिव्यस्रक्चन्दनाम्बरः | चरत्यमोघसङ्कल्पो नभस्यम्बुददुर्गमे ||७|| व्रजन्ति पक्षिणो येन जललम्बाश्च तोयदाः | गतिः सौषधिसिद्धस्य सोमसिद्धे गतिः परा ||८||
🔊 Audio coming soon
அதஃ பரஂ பலஶ்ருதிமாஹ- யுவாநமித்யாதி| விக்ராந்தஂ விக்ரமயுக்தம்| காந்தஂ மநோஜ்ஞம்| க்ரமேணைவேதி ஶாஸ்த்ரவிஹிதஸகலக்ரமேண| அங்கதீ கேயூரயுக்தஃ, குண்டலீ குண்டலயுக்தஃ, மௌலீ முகுடதாரீ, ஸ்ரக் மாலா, அம்பரஂ வஸ்த்ரம், அமோகஸங்கல்பஃ ஸபலகாமிதஃ| நபஸி ஆகாஶே| அம்புததுர்கமே மேகைர்துஃகஸஞ்சாரே| ஸோமஸித்தே கதிஃ பரேதி ஸோமஸித்தே புருஷே புநரேவமுத்கஷ்டஂ கமநஂ பவதீத்யர்தஃ||௬-௮||
Adhikarana 6 (9-25) · Śloka 25
அத வக்ஷ்யாமி விஜ்ஞாநமௌஷதீநாஂ பதக் பதக் | மண்டலைஃ கபிலைஶ்சித்ரைஃ ஸர்பாபா பஞ்சபர்ணிநீ ||௯|| பஞ்சாரத்நிப்ரமாணா ச விஜ்ஞேயாऽஜகரீ புதைஃ | நிஷ்பத்ரா கநகாபாஸா மூலே த்வ்யங்குலஸம்மிதா ||௧௦|| ஸர்பாகாரா லோஹிதாந்தா ஶ்வேதகாபோதிருச்யதே | த்விபர்ணிநீஂ மூலபவாமருணாஂ கஷ்ணமண்டலாம் ||௧௧|| த்வ்யரத்நிமாத்ராஂ ஜாநீயாத்கோநஸீஂ கோநஸாகதிம் | ஸக்ஷீராஂ ரோமஶாஂ மத்வீஂ ரஸேநேக்ஷுரஸோபமாம் ||௧௨|| ஏவஂரூபரஸாஂ சாபி கஷ்ணகாபோதிமாதிஶேத் | கஷ்ணஸர்பஸ்வரூபேண வாராஹீ கந்தஸம்பவா ||௧௩|| ஏகபத்ரா மஹாவீர்யா பிந்நாஞ்ஜநஸமப்ரபா | சத்ராதிச்சத்ரகே வித்யாத்ரக்ஷோக்நே கந்தஸம்பவே ||௧௪|| ஜராமத்யுநிவாரிண்யௌ ஶ்வேதகாபோதிஸஂஸ்திதே | காந்தைர்த்வாதஶபிஃ பத்ரைர்மயூராங்கருஹோபமைஃ ||௧௫|| கந்தஜா காஞ்சநக்ஷீரீ கந்யா நாம மஹௌஷதீ | கரேணுஃ ஸுபஹுக்ஷீரா கந்தேந கஜரூபிணீ ||௧௬|| ஹஸ்திகர்ணபலாஶஸ்ய துல்யபர்ணா த்விபர்ணிநீ | அஜாஸ்தநாபகந்தா து ஸக்ஷீரா க்ஷுபரூபிணீ ||௧௭|| அஜா மஹௌஷதீ ஜ்ஞேயா ஶங்ககுந்தேந்துபாண்டுரா | ஶ்வேதாஂ விசித்ரகுஸுமாஂ காகாதந்யா ஸமாஂ க்ஷுபாம் ||௧௮|| சக்ரகாமோஷதீஂ வித்யாஜ்ஜராமத்யுநிவாரிணீம் | மூலிநீ பஞ்சபிஃ பத்ரைஃ ஸுரக்தாஂஶுககோமலைஃ ||௧௯|| ஆதித்யபர்ணிநீ ஜ்ஞேயா ஸதாऽऽதித்யாநுவர்திநீ | கநகாபா ஜலாந்தேஷு ஸர்வதஃ பரிஸர்பதி ||௨௦|| ஸக்ஷீரா பத்மிநீப்ரக்யா தேவீ ப்ரஹ்மஸுவர்சலா | அரத்நிமாத்ரக்ஷுபகா பத்ரைத்ர்வ்யங்குலஸம்மிதைஃ ||௨௧|| புஷ்பைர்நீலோத்பலாகாரைஃ பலைஶ்சாஞ்ஜநஸந்நிபைஃ | ஶ்ராவணீ மஹதீ ஜ்ஞேயா கநகாபா பயஸ்விநீ ||௨௨|| ஶ்ராவணீ பாண்டுராபாஸா மஹாஶ்ராவணிலக்ஷணா | கோலோமீ சாஜலோமீ ச ரோமஶே கந்தஸம்பவே ||௨௩|| ஹஂஸபாதீவ விச்சிந்நைஃ பத்ரைர்மூலஸமுத்பவைஃ | அதவா ஶங்கபுஷ்ப்யா ச ஸமாநா ஸர்வரூபதஃ ||௨௪|| வேகேந மஹதாऽऽவிஷ்டா ஸர்பநிர்மோகஸந்நிபா | ஏஷா வேகவதீ நாம ஜாயதே ஹ்யம்புதக்ஷயே ||௨௫||
अथ वक्ष्यामि विज्ञानमौषधीनां पृथक् पृथक् | मण्डलैः कपिलैश्चित्रैः सर्पाभा पञ्चपर्णिनी ||९|| पञ्चारत्निप्रमाणा च विज्ञेयाऽजगरी बुधैः | निष्पत्रा कनकाभासा मूले द्व्यङ्गुलसम्मिता ||१०|| सर्पाकारा लोहितान्ता श्वेतकापोतिरुच्यते | द्विपर्णिनीं मूलभवामरुणां कृष्णमण्डलाम् ||११|| द्व्यरत्निमात्रां जानीयाद्गोनसीं गोनसाकृतिम् | सक्षीरां रोमशां मृद्वीं रसेनेक्षुरसोपमाम् ||१२|| एवंरूपरसां चापि कृष्णकापोतिमादिशेत् | कृष्णसर्पस्वरूपेण वाराही कन्दसम्भवा ||१३|| एकपत्रा महावीर्या भिन्नाञ्जनसमप्रभा | छत्रातिच्छत्रके विद्याद्रक्षोघ्ने कन्दसम्भवे ||१४|| जरामृत्युनिवारिण्यौ श्वेतकापोतिसंस्थिते | कान्तैर्द्वादशभिः पत्रैर्मयूराङ्गरुहोपमैः ||१५|| कन्दजा काञ्चनक्षीरी कन्या नाम महौषधी | करेणुः सुबहुक्षीरा कन्देन गजरूपिणी ||१६|| हस्तिकर्णपलाशस्य तुल्यपर्णा द्विपर्णिनी | अजास्तनाभकन्दा तु सक्षीरा क्षुपरूपिणी ||१७|| अजा महौषधी ज्ञेया शङ्खकुन्देन्दुपाण्डुरा | श्वेतां विचित्रकुसुमां काकादन्या समां क्षुपाम् ||१८|| चक्रकामोषधीं विद्याज्जरामृत्युनिवारिणीम् | मूलिनी पञ्चभिः पत्रैः सुरक्तांशुककोमलैः ||१९|| आदित्यपर्णिनी ज्ञेया सदाऽऽदित्यानुवर्तिनी | कनकाभा जलान्तेषु सर्वतः परिसर्पति ||२०|| सक्षीरा पद्मिनीप्रख्या देवी ब्रह्मसुवर्चला | अरत्निमात्रक्षुपका पत्रैद्र्व्यङ्गुलसम्मितैः ||२१|| पुष्पैर्नीलोत्पलाकारैः फलैश्चाञ्जनसन्निभैः | श्रावणी महती ज्ञेया कनकाभा पयस्विनी ||२२|| श्रावणी पाण्डुराभासा महाश्रावणिलक्षणा | गोलोमी चाजलोमी च रोमशे कन्दसम्भवे ||२३|| हंसपादीव विच्छिन्नैः पत्रैर्मूलसमुद्भवैः | अथवा शङ्खपुष्प्या च समाना सर्वरूपतः ||२४|| वेगेन महताऽऽविष्टा सर्पनिर्मोकसन्निभा | एषा वेगवती नाम जायते ह्यम्बुदक्षये ||२५||
🔊 Audio coming soon
விஸ்ததகநிஷ்டாங்குலிமுஷ்டிகஹஸ்தஃ அரத்நிஃ| ஶ்வேதகாபோதிஸஂஸ்திதே இதி ஶ்வேதகாபோதிகாகதீத்யர்தஃ| ரக்ஷோக்நே இதி ஸ்வபாவேந ரக்ஷஸாஂ ப்ரத்வஂஸகரே| காஞ்சநவர்ணஂ க்ஷீரஂ யஸ்யாஃ ஸா காஞ்சநக்ஷீரீ| க்ஷுபரூபிணீ விடபரூபிணீ, பத்தமுஷ்டிகரஃ அரத்நிஃ| நிவாதேऽபி ஸ்வபாவவேகேநாவிஷ்டா| அம்புதக்ஷயே ஶரதி||௯-௨௫||
Adhikarana 7 (26-28) · Śloka 29
ஸப்தாதௌ ஸர்பரூபிண்யோ ஹ்யௌஷத்யோ யாஃ ப்ரகீர்திதாஃ | தாஸாமுத்தரணஂ கார்யஂ மந்த்ரேணாநேந ஸர்வதா ||௨௬|| மஹேந்த்ரராமகஷ்ணாநாஂ ப்ராஹ்மணாநாஂ கவாமபி | தபஸா தேஜஸா வாऽபி ப்ரஶாம்யத்வஂ ஶிவாய வை ||௨௭|| மந்த்ரேணாநேந மதிமாந் ஸர்வா ஏவாபிமந்த்ரயேத் | அஶ்ரத்ததாநைரலஸைஃ கதக்நைஃ பாபகர்மபிஃ ||௨௮|| நைவாஸாதயிதுஂ ஶக்யாஃ ஸோமாஃ ஸோமஸமாஸ்ததா |௨௯|
सप्तादौ सर्परूपिण्यो ह्यौषध्यो याः प्रकीर्तिताः | तासामुद्धरणं कार्यं मन्त्रेणानेन सर्वदा ||२६|| महेन्द्ररामकृष्णानां ब्राह्मणानां गवामपि | तपसा तेजसा वाऽपि प्रशाम्यध्वं शिवाय वै ||२७|| मन्त्रेणानेन मतिमान् सर्वा एवाभिमन्त्रयेत् | अश्रद्दधानैरलसैः कृतघ्नैः पापकर्मभिः ||२८|| नैवासादयितुं शक्याः सोमाः सोमसमास्तथा |२९|
🔊 Audio coming soon
அநேந மந்த்ரேணோத்தரணமுத்பாடநமௌஷதபரிரக்ஷார்தமபிமதபலப்ராப்த்யர்தஂ ச| மந்த்ரமாஹ- மஹேந்த்ரேத்யாதி| ப்ரஶாம்யத்வம் உபஶமஂ குருத; கிமர்தஂ? ஶிவாய கல்யாணாய| வை நிஶ்சிதம்| நைவாஸாதயிதுஂ நைவ ப்ராப்தும்||௨௬-௨௮||-
Adhikarana 8 (29) · Śloka 30
பீதாவஶேஷமமதஂ தேவைர்ப்ரஹ்மபுரோகமைஃ ||௨௯|| நிஹிதஂ ஸோமவீர்யாஸு ஸோமே சாப்யோஷதீபதௌ |௩௦|
पीतावशेषममृतं देवैर्ब्रह्मपुरोगमैः ||२९|| निहितं सोमवीर्यासु सोमे चाप्योषधीपतौ |३०|
🔊 Audio coming soon
பௌராணிகீஂ ஶ்ருதிஂ தர்ஶயந்நாஹ- பீதேத்யாதி| நிஹிதஂ ததம்| ஸோமவீர்யாஸு ஔஷதிஷு| ஸோமே சந்த்ரமஸி||௨௯||-
Adhikarana 9 (30-40) · Śloka 40
தேவஸுந்தே ஹ்ரதவரே ததா ஸிந்தௌ மஹாநதே ||௩௦|| தஶ்யதே ச ஜலாந்தேஷு மேத்யா ப்ரஹ்மஸுவர்சலா | ஆதித்யபர்ணிநீ ஜ்ஞேயா ததைவ ஹிமஸங்க்ஷயே ||௩௧|| தஶ்யதேऽஜகரீ நித்யஂ கோநஸீ சாம்புதாகமே | காஶ்மீரேஷு ஸரோ திவ்யஂ நாம்நா க்ஷுத்ரகமாநஸம் ||௩௨|| கரேணுஸ்தத்ர கந்யா ச சத்ராதிச்சத்ரகே ததா | கோலோமீ சாஜலோமீ ச மஹதீ ஶ்ராவணீ ததா ||௩௩|| வஸந்தே கஷ்ணஸர்பாக்யா கோநஸீ ச ப்ரதஶ்யதே | கௌஶிகீஂ ஸரிதஂ தீர்த்வா ஸஞ்ஜயந்த்யாஸ்து பூர்வதஃ ||௩௪|| க்ஷிதிப்ரதேஶோ வல்மீகைராசிதோ யோஜநத்ரயம் | விஜ்ஞேயா தத்ர காபோதீ ஶ்வேதா வல்மீகமூர்தஸு ||௩௫|| மலயே நலஸேதௌ ச வேகவத்யௌஷதீ த்ருவா | கார்திக்யாஂ பௌர்ணமாஸ்யாஂ ச பக்ஷயேத்தாமுபோஷிதஃ ||௩௬|| ஸோமவச்சாத்ர வர்தேத பலஂ தாவச்ச கீர்திதம் | ஸர்வா விசேயாஸ்த்வோஷத்யஃ ஸோமாஶ்சாப்யர்புதே கிரௌ ||௩௭|| ஸ ஶங்கைர்தேவசரிதைரம்புதாநீகபேதிபிஃ | வ்யாப்தஸ்தீர்தைஶ்ச விக்யாதைஃ ஸித்தர்ஷிஸுரஸேவிதைஃ ||௩௮|| குஹாபிர்பீமரூபாபிஃ ஸிஂஹோந்நாதிதகுக்ஷிபிஃ | கஜாலோடிததோயாபிராபகாபிஃ ஸமந்ததஃ | விவிதைர்தாதுபிஶ்சித்ரைஃ ஸர்வத்ரைவோபஶோபிதஃ ||௩௯|| நதீஷு ஶைலேஷு ஸரஃஸு சாபி புண்யேஷ்வரண்யேஷு ததாऽऽஶ்ரமேஷு | ஸர்வத்ர ஸர்வாஃ பரிமார்கிதவ்யாஃ ஸர்வத்ர பூமிர்ஹி வஸூநி தத்தே ||௪௦||
देवसुन्दे ह्रदवरे तथा सिन्धौ महानदे ||३०|| दृश्यते च जलान्तेषु मेध्या ब्रह्मसुवर्चला | आदित्यपर्णिनी ज्ञेया तथैव हिमसङ्क्षये ||३१|| दृश्यतेऽजगरी नित्यं गोनसी चाम्बुदागमे | काश्मीरेषु सरो दिव्यं नाम्ना क्षुद्रकमानसम् ||३२|| करेणुस्तत्र कन्या च छत्रातिच्छत्रके तथा | गोलोमी चाजलोमी च महती श्रावणी तथा ||३३|| वसन्ते कृष्णसर्पाख्या गोनसी च प्रदृश्यते | कौशिकीं सरितं तीर्त्वा सञ्जयन्त्यास्तु पूर्वतः ||३४|| क्षितिप्रदेशो वल्मीकैराचितो योजनत्रयम् | विज्ञेया तत्र कापोती श्वेता वल्मीकमूर्धसु ||३५|| मलये नलसेतौ च वेगवत्यौषधी ध्रुवा | कार्तिक्यां पौर्णमास्यां च भक्षयेत्तामुपोषितः ||३६|| सोमवच्चात्र वर्तेत फलं तावच्च कीर्तितम् | सर्वा विचेयास्त्वोषध्यः सोमाश्चाप्यर्बुदे गिरौ ||३७|| स शृङ्गैर्देवचरितैरम्बुदानीकभेदिभिः | व्याप्तस्तीर्थैश्च विख्यातैः सिद्धर्षिसुरसेवितैः ||३८|| गुहाभिर्भीमरूपाभिः सिंहोन्नादितकुक्षिभिः | गजालोडिततोयाभिरापगाभिः समन्ततः | विविधैर्धातुभिश्चित्रैः सर्वत्रैवोपशोभितः ||३९|| नदीषु शैलेषु सरःसु चापि पुण्येष्वरण्येषु तथाऽऽश्रमेषु | सर्वत्र सर्वाः परिमार्गितव्याः सर्वत्र भूमिर्हि वसूनि धत्ते ||४०||
🔊 Audio coming soon
தேஶமாஹ- தேவஸுந்தே இத்யாதி| ஹ்ரதே ஜலாஶயவிஶேஷே| மஹாநத இதி லோகே ப்ரஸித்தஃ| ஹிமஸங்க்ஷயே வஸந்தே| அம்புதாகமே வர்ஷாஸு| கஷ்ணஸர்பாக்யா வாராஹீ| விஜ்ஞேயா அநுஸரணீயாஃ| குதஃ புநரத்ர கிரௌ ஸர்வா ஏவாநுஸரணீயா இத்யாஹ- ஸ இத்யாதி| யதோ கிரிருக்தவிஶேஷணஃ | அம்புதாநீகஂ மேககடா| தாதுபிஃ கைரிகாதிபிஃ| புநஃ கிஂவிஶிஷ்டோ கிரிஃ? குஹாபிருக்தவிஶேஷணாபிர்வ்யாப்தஃ, ஸிஂஹோந்நாதிதகுக்ஷிபிஃ ஸிஂஹைருந்நாதிதாஃ குக்ஷயோ யாஸாஂ தாஸ்தாபிஃ, புநராபகாபிர்நதீபிருக்தவிஶேஷணாபிருபலக்ஷிதஃ| ஹி யஸ்மாதர்தே| யஸ்மாத் காரணாத் ஸர்வத்ர ஸர்வதேஶேஷு, பூமிரியஂ ரத்நாநி தாரயதீத்யர்தஃ||௩௦-௪௦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 30
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே நிவத்தஸந்தாபீயஂ ரஸாயநஂ நாம த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௩௦||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने निवृत्तसन्तापीयं रसायनं नाम त्रिंशोऽध्यायः ||३०||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே த்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௩௦||