Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ ശൂകദോഷചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातः शूकदोषचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ശൂകാദിദോഷചികിത്സിതമിതി ജ്ഞേയമ്, ആദിശബ്ദസ്യ ലുപ്തത്വാത്; തത്രാദിശബ്ദേന നിദാനോക്താ അഭിഘാതനിമിത്താ ദുര്ഭഗനിമിത്താശ്ചാത്ര ജ്ഞാതവ്യാഃ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
സംലിഖ്യ സര്ഷപീം സമ്യക് കഷായൈരവചൂര്ണയേത് | കഷായേഷ്വേവ തൈലം ച കുര്വീത വ്രണരോപണമ് ||൩||
संलिख्य सर्षपीं सम्यक् कषायैरवचूर्णयेत् | कषायेष्वेव तैलं च कुर्वीत व्रणरोपणम् ||३||
🔊 Audio coming soon
സംലിഖ്യേത്യാദി| കഷായൈരിതി കഷായവൃക്ഷചൂര്ണൈരവചൂര്ണയേത്, കഷായവൃക്ഷൈര്മിശ്രകോക്തശോധനകഷായസാധനദ്രവ്യൈശ്ചൂര്ണീകൃതൈരവചൂര്ണയേദിത്യര്ഥഃ| തേഷു രോപണകഷായസാധനദ്രവ്യേഷു പാദികേഷു ജലം ചതുര്ഗുണം ദത്ത്വാ രോപണം തൈലം കുര്യാത്||൩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
അഷ്ഠീലികാം ജലൌകോഭിര്ഗ്രാഹയേച്ച പുനഃ പുനഃ | തഥാ ചാനുപശാമ്യന്തീം കഫഗ്രന്ഥിവദുദ്ധരേത് ||൪||
अष्ठीलिकां जलौकोभिर्ग्राहयेच्च पुनः पुनः | तथा चानुपशाम्यन्तीं कफग्रन्थिवदुद्धरेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
അഷ്ഠീലികാമിത്യാദി| കഫഗ്രന്ഥേരിവ ശസ്ത്രേണോദ്ധരണമ്||൪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
സ്വേദയേദ്ഗ്രഥിതം ശശ്വന്നാഡീസ്വേദേന ബുദ്ധിമാന് | സുഖോഷ്ണൈരുപനാഹൈശ്ച സുസ്നിഗ്ധൈരുപനാഹയേത് ||൫|| കുമ്ഭീകാം പാകമാപന്നാം ഭിന്ദ്യാച്ഛുദ്ധാം തു രോപയേത് | തൈലേന ത്രിഫലാലോധ്രതിന്ദുകാമ്രാതകേന തു ||൬||
स्वेदयेद्ग्रथितं शश्वन्नाडीस्वेदेन बुद्धिमान् | सुखोष्णैरुपनाहैश्च सुस्निग्धैरुपनाहयेत् ||५|| कुम्भीकां पाकमापन्नां भिन्द्याच्छुद्धां तु रोपयेत् | तैलेन त्रिफलालोध्रतिन्दुकाम्रातकेन तु ||६||
🔊 Audio coming soon
സ്വേദയേദിത്യാദി| ശശ്വത് പ്രതിദിനമ്| സുസ്നിഗ്ധൈരിത്യുപനാഹവിശേഷണമ്| തൈലേന ത്രിഫലാദികല്കപാദേന ജലചതുര്ഗുണസിദ്ധേന രോപയേത്||൫-൬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ഗ്രാഹയിത്വാ ജലൌകോഭിരലജീം സേചയേത്തതഃ | കഷായൈസ്തേഷു സിദ്ധം ച തൈലം രോപണമിഷ്യതേ ||൭||
ग्राहयित्वा जलौकोभिरलजीं सेचयेत्ततः | कषायैस्तेषु सिद्धं च तैलं रोपणमिष्यते ||७||
🔊 Audio coming soon
ഗ്രാഹയിത്വേത്യാദി| കഷായൈഃ കഷായവൃക്ഷകഷായൈഃ, കഷായവൃക്ഷാഃ പ്ലക്ഷാദയഃ||൭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ബലാതൈലേന കോഷ്ണേന മൃദിതം പരിഷേചയേത് | മധുരൈഃ സര്പിഷാ സ്നിഗ്ധൈഃ സുഖോഷ്ണൈരുപനാഹയേത് ||൮||
बलातैलेन कोष्णेन मृदितं परिषेचयेत् | मधुरैः सर्पिषा स्निग्धैः सुखोष्णैरुपनाहयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
ബലേത്യാദി| മധുരാണി കാകോല്യാദീനി||൮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
സമ്മൂഢപിഡകാം ക്ഷിപ്രം ജലൌകോഭിരുപാചരേത് | ഭിത്ത്വാ പര്യാഗതാം ചാപി ലേപയേത് ക്ഷൌദ്രസര്പിഷാ ||൯||
सम्मूढपिडकां क्षिप्रं जलौकोभिरुपाचरेत् | भित्त्वा पर्यागतां चापि लेपयेत् क्षौद्रसर्पिषा ||९||
🔊 Audio coming soon
സമ്മൂഢേത്യാദി| പര്യാഗതാ പക്വാ||൯||
Adhikarana 8 (10-12) · Śloka 12
അവമന്ഥേ ഗതേ പാകം ഭിന്നേ തൈലം വിധീയതേ | ധവാശ്വകര്ണപത്തങ്ഗസല്ലകീതിന്ദുകീകൃതമ് ||൧൦|| ക്രിയാം പുഷ്കരികായാം തു ശീതാം സര്വാം പ്രയോജയേത് | ജലൌകോഭിര്ഹരേച്ചാസൃക് സര്പിഷാ ചാവസേചയേത് ||൧൧|| സ്പര്ശഹാന്യാം ഹരേദ്രക്തം പ്രദിഹ്യാന്മധുരൈരപി | ക്ഷീരേക്ഷുരസസര്പിര്ഭിഃ സേചയേച്ച സുശീതലൈഃ ||൧൨||
अवमन्थे गते पाकं भिन्ने तैलं विधीयते | धवाश्वकर्णपत्तङ्गसल्लकीतिन्दुकीकृतम् ||१०|| क्रियां पुष्करिकायां तु शीतां सर्वां प्रयोजयेत् | जलौकोभिर्हरेच्चासृक् सर्पिषा चावसेचयेत् ||११|| स्पर्शहान्यां हरेद्रक्तं प्रदिह्यान्मधुरैरपि | क्षीरेक्षुरससर्पिर्भिः सेचयेच्च सुशीतलैः ||१२||
🔊 Audio coming soon
അവമന്ഥേത്യാദി| അശ്വകര്ണഃ പൂര്വദേശേ ‘ഗന്ധമുണ്ഡ’ ഇതി ഖ്യാതോऽശ്വത്ഥസദൃശഃ| പത്തങ്ഗം രക്തചന്ദനമ്||൧൦-൧൨||
Adhikarana 9 (13) · Śloka 13
പിഡകാമുത്തമാഖ്യാം ച ബഡിശേനോദ്ധരേദ്ഭിഷക് | ഉദ്ധൃത്യ മധുസംയുക്തൈഃ കഷായൈരവചൂര്ണയേത് ||൧൩||
पिडकामुत्तमाख्यां च बडिशेनोद्धरेद्भिषक् | उद्धृत्य मधुसंयुक्तैः कषायैरवचूर्णयेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
പിഡകാമിത്യാദി| കഷായൈഃ ചൂര്ണൈരിത്യര്ഥഃ| ശോധനകാലേ തു ശോധനദ്രവ്യൈശ്ചൂര്ണീകൃതൈരവചൂര്ണയേത്, രോപണകാലേ തു രോപണൈരേവ||൧൩||
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
രസക്രിയാ വിധാതവ്യാ ലിഖിതേ ശതപോനകേ | പൃഥക്പര്ണ്യാദിസിദ്ധം ച ദേയം തൈലമനന്തരമ് ||൧൪|| ക്രിയാം കുര്യാദ്ഭിഷക് പ്രാജ്ഞസ്ത്വക്പാകസ്യ വിസര്പവത് |൧൫|
रसक्रिया विधातव्या लिखिते शतपोनके | पृथक्पर्ण्यादिसिद्धं च देयं तैलमनन्तरम् ||१४|| क्रियां कुर्याद्भिषक् प्राज्ञस्त्वक्पाकस्य विसर्पवत् |१५|
🔊 Audio coming soon
രസക്രിയേത്യാദി| രസക്രിയാ ഫാണിതാകൃതിഃ, ശോധനകാലേ ശോധനദ്രവ്യകഷായകൃതാ, രോപണകാലേ രോപണദ്രവ്യകഷായകൃതാ| പൃഥക്പര്ണ്യാദിസിദ്ധം തൈലം സാമാന്യസ്നേഹപരിഭാഷാകല്പേന; പൃഥക്പര്ണ്യാദീനി മിശ്രകേ രോപണഘൃതപഠിതാനി കാകോല്യാദിവര്ജിതാനി| വിസര്പവത് പിത്തവിസര്പവദിത്യര്ഥഃ||൧൪||-
Adhikarana 11 (15-18) · Śloka 18
രക്തവിദ്രധിവച്ചാപി ക്രിയാ ശോണിതജേऽര്ബുദേ ||൧൫|| കഷായകല്കസര്പീംഷി തൈലം ചൂര്ണം രസക്രിയാമ് | ശോധനം രോപണം ചൈവ വീക്ഷ്യ വീക്ഷ്യാവചാരയേത് ||൧൬|| ഹിതം ച സര്പിഷഃ പാനം പഥ്യം ചാപി വിരേചനമ് | ഹിതഃ ശോണിതമോക്ഷശ്ച യച്ചാപി ലഘു ഭോജനമ് ||൧൭|| അര്ബുദം മാംസപാകം ച വിദ്രധിം തിലകാലകമ് | പ്രത്യാഖ്യായ പ്രകുര്വീത ഭിഷക് സമ്യക് പ്രതിക്രിയാമ് ||൧൮||
रक्तविद्रधिवच्चापि क्रिया शोणितजेऽर्बुदे ||१५|| कषायकल्कसर्पींषि तैलं चूर्णं रसक्रियाम् | शोधनं रोपणं चैव वीक्ष्य वीक्ष्यावचारयेत् ||१६|| हितं च सर्पिषः पानं पथ्यं चापि विरेचनम् | हितः शोणितमोक्षश्च यच्चापि लघु भोजनम् ||१७|| अर्बुदं मांसपाकं च विद्रधिं तिलकालकम् | प्रत्याख्याय प्रकुर्वीत भिषक् सम्यक् प्रतिक्रियाम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
രക്തേത്യാദി| ശോണിതജേ അര്ബുദേ ലിങ്ഗജേ രക്താര്ബുദേ| വീക്ഷ്യ വീക്ഷ്യേതി ദ്വിവ്രണീയോക്താമവസ്ഥാം സമ്യക് നിരൂപ്യേത്യര്ഥഃ| അവചാരയേത് കഷായാദീനീത്യര്ഥഃ||൧൫-൧൮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 21
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം ചികിത്സാസ്ഥാനേ ശൂകരോഗചികിത്സിതം നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ ||൨൧||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने शूकरोगचिकित्सितं नामैकविंशोऽध्यायः ||२१||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാം ചികിത്സാസ്ഥാനേ ഏകവിംശതിതമോऽധ്യായഃ||൨൧||