Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ੍ਵੇਦਾਵਚਾਰਣੀਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातः स्वेदावचारणीयं चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵੇਦਾਵਚਾਰਣਂ ਸ੍ਵੇਦਯੋਜਨਂ, ਤਦਧਿਕਤ੍ਯ ਕਤਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ਸ੍ਵੇਦਃ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਤਾਪਸ੍ਵੇਦ, ਊਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦ, ਉਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦੋ, ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦ ਇਤਿ; ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵੇਦਵਿਕਲ੍ਪਾਵਰੋਧਃ ||੩||
चतुर्विधः स्वेदः; तद्यथा- तापस्वेद, ऊष्मस्वेद, उपनाहस्वेदो, द्रवस्वेद इति; अत्र सर्वस्वेदविकल्पावरोधः ||३||
🔊 Audio coming soon
ਤਪਨਂ ਤਾਪਃ, ਊਸ੍ਮਾ ਬਾਸ੍ਪਃ, ਉਪਨਹ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯੁਪਨਾਹੋ ਬਨ੍ਧਨਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਦ੍ਰਵਤੀਤਿ ਦ੍ਰਵਃ ਕਸਾਯਕ੍ਸੀਰਾਦਿਃ| ਅਤ੍ਰ ਏਸੁ ਚਤੁਰ੍ਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਨਾਮਪਿ ਚਰਕੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸਙ੍ਕਰਪ੍ਰਭਤੀਨਾਮਵਰੋਧਃ| ਤਤ੍ਰ ਤਾਪਸ੍ਵੇਦੇ ਕਨ੍ਦੁਗ੍ਰਹਣਾਦੇਵ ਜੇਨ੍ਤਾਕਕਰ੍ਸੂਕੁਟੀਕੂਪਹੋਲਕਸ੍ਵੇਦਾਃ ਪਞ੍ਚੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਊਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦੇ ਸਙ੍ਕਰਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਸ਼੍ਮਘਨਨਾਡੀਕੁਮ੍ਭੀਭੂਸ੍ਵੇਦਾਃ ਸਡਪ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦੇ ਪਰਿਸੇਕਾਵਗਾਹਾਵਨ੍ਤਰ੍ਭਵਤਃ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਤਾਪਸ੍ਵੇਦਃ ਪਾਣਿਕਾਂਸ੍ਯਕਨ੍ਦੁਕਕਪਾਲਵਾਲੁਕਾਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ, ਸ਼ਯਾਨਸ੍ਯ ਚਾਙ੍ਗਤਾਪੋ ਬਹੁਸ਼ਃ ਖਾਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰੈਰਿਤਿ ||੪||
तत्र तापस्वेदः पाणिकांस्यकन्दुककपालवालुकावस्त्रैः प्रयुज्यते, शयानस्य चाङ्गतापो बहुशः खादिराङ्गारैरिति ||४||
🔊 Audio coming soon
ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਨ੍ਦੁਕਮ੍ ਅਪੂਪਪਚਨਭਾਣ੍ਡਮ੍| ਕਪਾਲਂ ਜ੍ਵਾਲਾਤਪ੍ਤਕਰ੍ਪਰਮ੍||੪||
Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7
ਊਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤੁ ਕਪਾਲਪਾਸਾਣੇਸ੍ਟਕਾਲੋਹਪਿਣ੍ਡਾਨਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਨਦ੍ਭਿਰਾਸਿਞ੍ਚੇਦਮ੍ਲਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾ, ਤੈਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਲਕ੍ਤਕਪਰਿਵੇਸ੍ਟਿਤੈਰਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ | ਮਾਂਸਰਸਪਯੋਦਧਿਸ੍ਨੇਹਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਵਾਤਹਰਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗਕ੍ਵਾਥਪੂਰ੍ਣਾਂ ਵਾ ਕੁਮ੍ਭੀਮਨੁਤਪ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਵਤ੍ਯੋਸ੍ਮਾਣਂ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ | ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਵਾ ਕੁਮ੍ਭੇਨਾਧੋਮੁਖੇਨ ਤਸ੍ਯਾ ਮੁਖਮਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਹਸ੍ਤਿਸ਼ੁਣ੍ਡਾਕਾਰਾਂ ਨਾਡੀਂ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਤਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ ||੫|| ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਗੁਰੁਪ੍ਰਾਵਰਣਾਵਤਮ੍ | ਹਸ੍ਤਿਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਯਾ ਨਾਡ੍ਯਾ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦ੍ਵਾਤਰੋਗਿਣਮ੍ | ਸੁਖਾ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਗਾ ਹ੍ਯੇਸਾ ਨ ਚ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਨਾਤਿ ਮਾਨਵਮ੍ ||੬|| ਵ੍ਯਾਮਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾ ਤ੍ਰਿਰ੍ਵਕ੍ਰਾ ਹਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤਸਮਾਕਤਿਃ | ਸ੍ਵੇਦਨਾਰ੍ਥੇ ਹਿਤਾ ਨਾਡੀ ਕੈਲਿਞ੍ਜੀ ਹਸ੍ਤਿਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾ ||੭||
ऊष्मस्वेदस्तु कपालपाषाणेष्टकालोहपिण्डानग्निवर्णानद्भिरासिञ्चेदम्लद्रव्यैर्वा, तैरार्द्रालक्तकपरिवेष्टितैरङ्गप्रदेशं स्वेदयेत् | मांसरसपयोदधिस्नेहधान्याम्लवातहरपत्रभङ्गक्वाथपूर्णां वा कुम्भीमनुतप्तां प्रावृत्योष्माणं गृह्णीयात् | पार्श्वच्छिद्रेण वा कुम्भेनाधोमुखेन तस्या मुखमभिसन्धाय तस्मिञ्छिद्रे हस्तिशुण्डाकारां नाडीं प्रणिधाय तं स्वेदयेत् ||५|| सुखोपविष्टं स्वभ्यक्तं गुरुप्रावरणावृतम् | हस्तिशुण्डिकया नाड्या स्वेदयेद्वातरोगिणम् | सुखा सर्वाङ्गगा ह्येषा न च क्लिश्नाति मानवम् ||६|| व्यामार्धमात्रा त्रिर्वक्रा हस्तिहस्तसमाकृतिः | स्वेदनार्थे हिता नाडी कैलिञ्जी हस्तिशुण्डिका ||७||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਊਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਯੋਗੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਊਸ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੈਃ ਕਪਾਲਾਦਿਭਿਰਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੈਰ੍ਜਲਾਦ੍ਯਵਸਿਕ੍ਤੈਰਾਰ੍ਦ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨੈਃ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ; ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ‘ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਲਕ੍ਤਕਪਰਿਵੇਸ੍ਟਿਤਮ੍’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਸ਼ਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ| ਮਾਂਸਰਸਾਦਿਪੂਰ੍ਣਾਂ ਸ੍ਥਾਲੀਂ ਚੋਸ੍ਮਣੋ ਮਨ੍ਦੀਕਰਣਾਰ੍ਥਂ ਕਮ੍ਬਲਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਾਵਤ੍ਯ ਪਿਧਾਯ, ਊਸ੍ਮਾਣਂ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਵਾਤਹਰਾਣਾਂ ਏਰਣ੍ਡਾਦੀਨਾਂ, ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗਾਃ ਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਤਥੈਵ ਕੁਮ੍ਭ੍ਯਾਂ ਬਾਸ੍ਪਮਨੁਦ੍ਵਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵੇਦਾਨ੍ਤਰਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ- ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੁਮ੍ਭ੍ਯਾਃ| ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਇਤਿ ਉਪਰਿਸ੍ਥਿਤਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ| ਕਿਲਿਞ੍ਜਸਾਧਨਤਣਕਾਸ਼ਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਰਚਿਤਾਮਨ੍ਤਃਸੁਸਿਰਤ੍ਵੇਨ ਨਾਡੀਮਿਵ ਨਾਡੀਂ ਗੋਪੁਚ੍ਛਾਕਤਿਤ੍ਵੇਨ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੇਣ ਚ ਹਸ੍ਤਿਹਸ੍ਤਸਮਾਕਾਰਾਂ ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤੋ ਬਾਸ੍ਪਵੇਗਸ੍ਯ ਵੇਗਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਸੁ ਸ੍ਥਾਨੇਸੁ ਵਕ੍ਰਾਮੁਪਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸੁਸ੍ਠੁ ਅਭ੍ਯਕ੍ਤਮ੍| ਗੁਰੁਪ੍ਰਾਵਰਣਾਵਤਮਿਤਿ ਗੁਰੁਪ੍ਰਾਵਰਣੇਨ ਕਮ੍ਬਲਾਦਿਨੋਸ੍ਮਣੋਤਿਤਾਪਨਿਸੇਧਾਯਾਵਤਂ ਪਿਹਿਤਮ੍| ਏਤਦੇਵ ਸੁਖਪਾਠਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਲੋਕੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਹਸ੍ਤਿਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਮਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਮਮਾਤ੍ਰਾ ਵ੍ਯਾਮਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾ ਵੇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਵ੍ਯਾਮਃ ਬਾਹ੍ਵੋਃ ਸਕਰਯੋਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਯੋਰਨ੍ਤਰਾਲਮ੍| ਕਿਲਿਞ੍ਜਸਾਧਨਾਨਾਂ ਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮਿਯਂ ਕੈਲਿਞ੍ਜੀ||੫-੭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
ਪੁਰੁਸਾਯਾਮਮਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਭੂਮਿਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਯ ਖਾਦਿਰੈਃ | ਕਾਸ੍ਠੈਰ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਥਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਵਾਰਿਭਿਃ ||੮|| ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗੈਰਵਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸ਼ਯਾਨਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ਤਤਃ |੯|
पुरुषायाममात्रां च भूमिमुत्कीर्य खादिरैः | काष्ठैर्दग्ध्वा तथाऽऽभ्युक्ष्य क्षीरधान्याम्लवारिभिः ||८|| पत्रभङ्गैरवच्छाद्य शयानं स्वेदयेत्ततः |९|
🔊 Audio coming soon
ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਂ ਬਾਸ੍ਪਸ੍ਵੇਦੇ ਏਵਾਭਿਧਾਯ ਭੂਸ੍ਵੇਦਮਪਿ ਬਾਸ੍ਪਸ੍ਵੇਦੇ ਏਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਪੁਰੁਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਯਾਮੋ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਮ੍| ਉਤ੍ਕੀਰ੍ਯ ਖਨਿਤ੍ਵਾ| ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ੍ਯ ਸਿਕ੍ਤ੍ਵਾ| ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗੈਰਿਤਿ ਵਾਤਘ੍ਨੈਰਣ੍ਡਾਦਿਪਲ੍ਲਵੈਃ||੮||-
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਾਪੋਹ੍ਯਾਪਿ ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਮ੍ ||੯||
पूर्ववत् स्वेदयेद्दग्ध्वा भस्मापोह्यापि वा शिलाम् ||९||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਸ੍ਪਸ੍ਵੇਦੇ ਏਵਾਸ਼੍ਮਸ੍ਵੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਲਾਤਲਂ ਵਾ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ, ਭਸ੍ਮਾਪੋਹ੍ਯ ਸ੍ਫੋਟਯਿਤ੍ਵਾ||੯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਕੁਟੀਂ ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵਾਰਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯਾਮੁਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵਾਰੇਙ੍ਗਾਰਾਨੁਪਸਨ੍ਧਾਯ ਤਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ ||੧੦||
पूर्ववत् कुटीं वा चतुर्द्वारां कृत्वा तस्यामुपविष्टस्यान्तश्चतुर्द्वारेऽङ्गारानुपसन्धाय तं स्वेदयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਸ੍ਪਸ੍ਵੇਦੇ ਏਵ ਕੁਟੀਸ੍ਵੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਿਲਾਤਲਬਾਸ੍ਪਸ੍ਵੇਦੋ ਕੁਟੀਸ੍ਵੇਦੇਪਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਅਙ੍ਗਾਰਾਨੁਪਸਨ੍ਧਾਯ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਾਰੋਪ੍ਯ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ, ਭਸ੍ਮਾਪੋਹ੍ਯ ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ੍ਯ ਚ, ਦ੍ਵਾਰਮੁਖੈਰ੍ਬਾਸ੍ਪਮੁਦ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਮਨ੍ਤਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍||੧੦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ਕੋਸ਼ਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਵਾ ਸਮ੍ਯਗੁਪਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਕਿਲਿਞ੍ਜੇਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਕੇ ਸ਼ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਾਵਤ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍; ਏਵਂ ਪਾਂਸ਼ੁਗੋਸ਼ਕਤ੍ਤੁਸਬੁਸਪਲਾਲੋਸ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ ||੧੧||
कोशधान्यानि वा सम्यगुपस्वेद्यास्तीर्य किलिञ्जेऽन्यस्मिन् वा तत्प्रतिरूपके शयानं प्रावृत्य स्वेदयेत्; एवं पांशुगोशकृत्तुषबुसपलालोष्मभिः स्वेदयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਸ੍ਵੇਦਮਪਿ ਬਾਸ੍ਪਸ੍ਵੇਦੇ ਏਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਕੋਸ਼ਧਾਨ੍ਯਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੋਸ਼ਧਾਨ੍ਯਾਨੀ ਸ਼ਮੀਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਮਾਸਾਦੀਨਿ||੧੧||
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ਉਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤੁ ਵਾਤਹਰਮੂਲਕਲ੍ਕੈਰਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲਵਣਪ੍ਰਗਾਢੈਃ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ | ਏਵਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰੇਲਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰਸਾਦਿਭਿਸ੍ਤਿਲਾਤਸੀਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕੈਃ ਕਸ਼ਰਾਪਾਯਸੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਭਿਰ੍ਵੇਸ਼ਵਾਰੈਃ ਸਾਲ੍ਵਣੈਰ੍ਵਾ ਤਨੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਨਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ ||੧੨||
उपनाहस्वेदस्तु वातहरमूलकल्कैरम्लपिष्टैर्लवणप्रगाढैः सुस्निग्धैः सुखोष्णैः प्रदिह्य स्वेदयेत् | एवं काकोल्यादिभिरेलादिभिः सुरसादिभिस्तिलातसीसर्षपकल्कैः कृशरापायसोत्कारिकाभिर्वेशवारैः साल्वणैर्वा तनुवस्त्रावनद्धैः स्वेदयेत् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੀਯਮੁਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਉਪਨਾਹੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਮ੍ਲਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍| ਸਙ੍ਕਰਸ੍ਵੇਦਮਪ੍ਯੁਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦ ਏਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਏਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਭਿਰੇਵ ਪੋਟਲਿਕਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਃ “ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ” (ਸੂ. ੩੮) ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਃ| ਏਲਾਦਿਃ “ਏਲਾਤਗਰਮਾਂਸੀ” (ਸੂ. ੩੮) ਇਤ੍ਯਾਦਿਃ| ਸੁਰਾਦਿਃ “ਸੁਰਸਾਸ਼੍ਵੇਤਸੁਰਸਾ” (ਸੂ. ੩੮) ਇਤ੍ਯਾਦਿਃ| ਕਸ਼ਰਾ ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਮਾਸੈਃ ਕਤਾ ਯਵਾਗੂਃ, ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਃ ਪਾਯਸਃ, ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਲਪ੍ਸਿਕਾ, ਵੇਸ਼ਵਾਰਃ ‘ਚਟਨੀ’ ਇਤਿ ਭਾਸਾ| ਸਾਲ੍ਵਣੋ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਨੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਨਦ੍ਧੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਬਦ੍ਧੈਃ| ਅਤ੍ਰ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਗਤੇ ਵਾਤੇ ਏਲਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰਸਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ, ਕਫਾਨੁਗਤੇ ਵਾਤੇ ਤਿਲਾਤਸੀਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ, ਕਸ਼ਰਾਦਿਭਿਃ ਵੇਸ਼ਵਾਰੈਃ ਸਾਲ੍ਵਣੈਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲੇ ਵਾਤੇ| ਉਪਨਾਹਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ‘ਣਹ ਬਨ੍ਧਨੇ’ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯੇਤਿ ਉਪਨਾਹੋ ਬਨ੍ਧਨਮ੍||੧੨||
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤੁ ਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਵਾਥਪੂਰ੍ਣੇ ਕੋਸ੍ਣਕਟਾਹੇ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਾਵਗਾਹ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍, ਏਵਂ ਪਯੋਮਾਂਸਰਸਯੂਸਤੈਲਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਘਤਵਸਾਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਵਵਗਾਹੇਤ; ਏਤੈਰੇਵ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਃ ਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚੇਦਿਤਿ ||੧੩||
द्रवस्वेदस्तु वातहरद्रव्यक्वाथपूर्णे कोष्णकटाहे द्रोण्यां वाऽवगाह्य स्वेदयेत्, एवं पयोमांसरसयूषतैलधान्याम्लघृतवसामूत्रेष्ववगाहेत; एतैरेव सुखोष्णैः कषायैश्च परिषिञ्चेदिति ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਚਰੁਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਰਿਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਕਾਰਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵੌਕ੍ਤੈਃ ਪਯੋਮਾਂਸਰਸਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ||੧੩||
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ਤਤ੍ਰ ਤਾਪੋਸ੍ਮਸ੍ਵੇਦੌ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਘ੍ਨੌ, ਉਪਨਾਹਸ੍ਵੇਦੋ ਵਾਤਘ੍ਨਃ, ਅਨ੍ਯਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟੇ ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦ ਇਤਿ ||੧੪||
तत्र तापोष्मस्वेदौ विशेषतः श्लेष्मघ्नौ, उपनाहस्वेदो वातघ्नः, अन्यतरस्मिन् पित्तसंसृष्टे द्रवस्वेद इति ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਯਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਵਾਤੇ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟੇ ਦ੍ਰਵਸ੍ਵੇਦ ਇਤਿ||੧੪||
Adhikarana 12 (15) · Śloka 15
ਕਫਮੇਦੋਨ੍ਵਿਤੇ ਵਾਯੌ ਨਿਵਾਤਾਤਪਗੁਰੁਪ੍ਰਾਵਰਣਨਿਯੁਦ੍ਧਾਧ੍ਵਵ੍ਯਾਯਾਮਭਾਰਹਰਣਾਮਰ੍ਸੈਃ ਸ੍ਵੇਦਮੁਤ੍ਪਾਦਯੇਦਿਤਿ ||੧੫||
कफमेदोन्विते वायौ निवातातपगुरुप्रावरणनियुद्धाध्वव्यायामभारहरणामर्षैः स्वेदमुत्पादयेदिति ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਨਿਰਗ੍ਨਿਕਂ ਸ੍ਵੇਦਮਾਹ- ਕਫੇਤ੍ਯਾਦਿ||੧੫||
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਯੋਭਿਹਿਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ | ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਦੇਹੇ ਤੁ ਦੇਹਸ੍ਯਾਵਯਵੇ ਤਥਾ ||੧੬||
भवन्ति चात्र- चतुर्विधो योऽभिहितो द्विधा स्वेदः प्रयुज्यते | सर्वस्मिन्नेव देहे तु देहस्यावयवे तथा ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਵਿਰੋਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍; ਤਥਾ ਚ- “ਵਸਣੌ ਹਦਯਂ ਦਸ੍ਟੀ ਸ੍ਵੇਦਯੇਨ੍ਮਦੁ ਨੈਵ ਵਾ” (ਚ. ਸੂ. ੧੪) ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍; ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਵਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਤ੍ਪਰਿਹਾਰੇਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਵ੍ਯਃ||੧੬||
Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 19
ਯੇਸਾਂ ਨਸ੍ਯਂ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ | ਸ਼ੋਧਨੀਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਮਤਾਃ ||੧੭|| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾ ਹਤੇ ਸ਼ਲ੍ਯੇ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾ | ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਜਾਤਾ ਕਾਲੇ ਯਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾ ਵਿਜਾਨਤਾ ||੧੮|| ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਭਗਨ੍ਦਰ੍ਯਰ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਥਾ | ਅਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾ ਚਾਤੁਰੋ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸ਼ੇਸਾਞ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ੍ਮਹੇ ||੧੯||
येषां नस्यं विधातव्यं बस्तिश्चैव हि देहिनाम् | शोधनीयाश्च ये केचित् पूर्वं स्वेद्यास्तु ते मताः ||१७|| पश्चात् स्वेद्या हृते शल्ये मूढगर्भाऽनुपद्रवा | सम्यक् प्रजाता काले या पश्चात् स्वेद्या विजानता ||१८|| स्वेद्यः पूर्वं च पश्चाच्च भगन्दर्यर्शसस्तथा | अश्मर्या चातुरो जन्तुः शेषाञ्छास्त्रे प्रचक्ष्महे ||१९||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਵਚਾਰਣਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰੈਵਿਧ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਯੇਸਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨਾਰ੍ਸਗ੍ਰਨ੍ਥ ਇਤਿ ਕੇਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯਾ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਪਰਂ ਗਯਦਾਸਸ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਮਾਪਿ ਸਮ੍ਮਤਃ||੧੭-੧੯||
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
ਨਾਨਭ੍ਯਕ੍ਤੇ ਨਾਪਿ ਚਾਸ੍ਨਿਗ੍ਧਦੇਹੇ ਸ੍ਵੇਦੋ ਯੋਜ੍ਯਃ ਸ੍ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਃ ਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ | ਦਸ੍ਟਂ ਲੋਕੇ ਕਾਸ੍ਠਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਸ਼ੁ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਭਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵੇਦਯੋਗੈਰ੍ਗਹੀਤਮ੍ ||੨੦||
नानभ्यक्ते नापि चास्निग्धदेहे स्वेदो योज्यः स्वेदविद्भिः कथञ्चित् | दृष्टं लोके काष्ठमस्निग्धमाशु गच्छेद्भङ्गं स्वेदयोगैर्गृहीतम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮ ਨਿਯਮਯਨ੍ਨਾਹ- ਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੈਨ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਨੇਹਕ੍ਰਿਯਾਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵਂ, ਨਾਪਿ ਚਾਸ੍ਨਿਗ੍ਧਦੇਹ ਇਤ੍ਯਨ੍ਤਃਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਯ| ਅਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇ ਸ੍ਵੇਦਦੋਸਮੁਪਮਾਨੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਹ- ਦਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਥਾ ਹਿ ਕਾਸ੍ਠਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ, ਏਵਂ ਸ਼ਰੀਰਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ||੨੦||
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ਸ੍ਨੇਹਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ ਧਾਤੁਸਂਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਦੋਸਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਾ ਯੇ ਚ ਮਾਰ੍ਗੇਸੁ ਲੀਨਾਃ | ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਯੋਜਿਤੈਸ੍ਤੇ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕੋਸ੍ਠਂ ਸ਼ੋਧਨੈਰ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ੇਸਮ੍ ||੨੧||
स्नेहक्लिन्ना धातुसंस्थाश्च दोषाः स्वस्थानस्था ये च मार्गेषु लीनाः | सम्यक् स्वेदैर्योजितैस्ते द्रवत्वं प्राप्ताः कोष्ठं शोधनैर्यान्त्यशेषम् ||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਕਮੇਵ ਦੋਸਾਣਾਂ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਰਯਾਣਾਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਨ ਪੁਨਰਨ੍ਯਥੇਤ੍ਯਾਹ- ਸ੍ਨੇਹਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਕੋਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ਼ੋਧਨੈਰ੍ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬਹਿਰ੍ਨਿਃਸਰਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੧||
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਮ੍ | ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦੋ ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਸਤਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਸਨ੍ਧੀਨ੍ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਯੇਦਾਸ਼ੁ ਯੁਕ੍ਤਃ ||੨੨||
अग्नेर्दीप्तिं मार्दवं त्वक्प्रसादं भक्तश्रद्धां स्रोतसां निर्मलत्वम् | कुर्यात् स्वेदो हन्ति निद्रां सतन्द्रां सन्धीन् स्तब्धांश्चेष्टयेदाशु युक्तः ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਸ੍ਵੇਦਗੁਣਾਨਾਹ- ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੇਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ- ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸ੍ਵੇਦਃ- ਸਂਸ਼ਮਨੀਯਃ, ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਙ੍ਗਭੂਤਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਮਨੀਯਃ ਸਾਮੇਸੁ ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਰੂਕ੍ਸ ਏਵ ਯੋਜ੍ਯਃ, ਤਦ੍ਗੁਣਾਃ ਪੁਨਃ ‘ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਲੋਕੋਕ੍ਤਾ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਾਃ; ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਙ੍ਗਭੂਤਸ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵੋ ਯੋਜ੍ਯਃ, ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਸ੍ਤੁ ‘ਸ੍ਨੇਹਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਲੋਕੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੨੨||
Adhikarana 18 (23-24) · Śloka 24
ਸ੍ਵੇਦਾਸ੍ਰਾਵੋ ਵ੍ਯਾਧਿਹਾਨਿਰ੍ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਥਿਤ੍ਵਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਚਾਤੁਰਸ੍ਯ | ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਲਕ੍ਸਣਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰੇਤਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਵ੍ਯਤ੍ਯਯੇਨੈਤਦੇਵ ||੨੩|| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਿਪੀਡਾ ਵਿਦਾਹਃ ਸ੍ਫੋਟੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਃ | ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ਦਾਹਤਸ੍ਣੇ ਕ੍ਲਮਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਂ ਵਿਧਾਨਮ੍ ||੨੪||
स्वेदास्रावो व्याधिहानिर्लघुत्वं शीतार्थित्वं मार्दवं चातुरस्य | सम्यक्स्विन्ने लक्षणं प्राहुरेतन्मिथ्यास्विन्ने व्यत्ययेनैतदेव ||२३|| स्विन्नेऽत्यर्थं सन्धिपीडा विदाहः स्फोटोत्पत्तिः पित्तरक्तप्रकोपः | मूर्च्छा भ्रान्तिर्दाहतृष्णे क्लमश्च कुर्यात्तूर्णं तत्र शीतं विधानम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਯੋਗਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਤਿਯੋਗਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਵੇਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਿਥ੍ਯਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਅਯੋਗਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ; ਮਿਥ੍ਯਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਵ੍ਯਾਧਿਵਦ੍ਧਿਃ, ਦੇਹਸ੍ਯ ਗੁਰੁਤ੍ਵਮ੍, ਉਸ੍ਣਾਭਿਲਾਸਃ, ਦੇਹਸ੍ਯ ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਚ||੨੩-੨੪||
Adhikarana 19 (25) · Śloka 26
ਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਮੇਹੀ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੀ ਕ੍ਸਯਾਰ੍ਤਃ ਕ੍ਸਾਮੋਜੀਰ੍ਣੀ ਚੋਦਰਾਰ੍ਤੋ ਵਿਸਾਰ੍ਤਃ | ਤਡ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਰ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਪੀਤਮਦ੍ਯੋ ਨੈਤੇ ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋਤਿਸਾਰੀ | ਸ੍ਵੇਦਾਦੇਸਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦੇਹਾ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਨੋਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚੈਸਾਂ ਵਿਕਾਰਾਃ ||੨੫|| ਸ੍ਵੇਦੈਃ ਸਾਧ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਬਲੋਜੀਰ੍ਣਭਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਚੇਦ੍ਦ੍ਵੌ ਸ੍ਵੇਦਨੀਯੌ ਤਤਸ੍ਤੌ |੨੬|
पाण्डुर्मेही पित्तरक्ती क्षयार्तः क्षामोऽजीर्णी चोदरार्तो विषार्तः | तृड्च्छर्द्यार्तो गर्भिणी पीतमद्यो नैते स्वेद्या यश्च मर्त्योऽतिसारी | स्वेदादेषां यान्ति देहा विनाशं नोसाध्यत्वं यान्ति चैषां विकाराः ||२५|| स्वेदैः साध्यो दुर्बलोऽजीर्णभक्तः स्यातां चेद्द्वौ स्वेदनीयौ ततस्तौ |२६|
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਮੇਹਿਨਃ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਸ੍ਵੇਦੇ ਨਿਸਿਦ੍ਧੇ ਪੁਨਰਤ੍ਰ ਨਿਸੇਧੋ ਨਿਯਮਾਰ੍ਥਃ | ਸ੍ਵੇਦਸਾਧ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਧੌ ਦੁਰ੍ਬਲੇਜੀਰ੍ਣਭਕ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਸਵਮਾਹ- ਸ੍ਵੇਦੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਭਵੇਤਾਮ੍||੨੫||-
Adhikarana 20 (26-29) · Śloka 29
ਏਤੇਸਾਂ ਸ੍ਵੇਦਸਾਧ੍ਯਾ ਯੇ ਵ੍ਯਾਧਯਸ੍ਤੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਮਦੂਨ੍ ਸ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਥਾ ਹਨ੍ਮੁਸ੍ਕਦਸ੍ਟਿਸੁ ||੨੬|| ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵੇਦਾਨ੍ਨਿਵਾਤੇ ਚ ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਸ੍ਯਾਵਚਾਰਯੇਤ੍ | ਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤੈਰਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਸੀ ||੨੭|| ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਹਦਯਂ ਸ਼ੀਤਲੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍ | ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਮਦਿਤਂ ਸ੍ਨਾਤਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਭਿਃ ਸ਼ਨੈਃ ||੨੮|| ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਵਤਾਙ੍ਗਂ ਚ ਨਿਵਾਤਸ਼ਰਣਸ੍ਥਿਤਮ੍ | ਭੋਜਯੇਦਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਚਾਰਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੨੯||
एतेषां स्वेदसाध्या ये व्याधयस्तेषु बुद्धिमान् | मृदून् स्वेदान् प्रयुञ्जीत तथा हृन्मुष्कदृष्टिषु ||२६|| सर्वान् स्वेदान्निवाते च जीर्णान्नस्यावचारयेत् | स्नेहाभ्यक्तशरीरस्य शीतैराच्छाद्य चक्षुषी ||२७|| स्विद्यमानस्य च मुहुर्हृदयं शीतलैः स्पृशेत् | सम्यक्स्विन्नं विमृदितं स्नातमुष्णाम्बुभिः शनैः ||२८|| स्वभ्यक्तं प्रावृताङ्गं च निवातशरणस्थितम् | भोजयेदनभिष्यन्दि सर्वं चाचारमादिशेत् ||२९||
🔊 Audio coming soon
ਏਸਾਂ ਸ੍ਵੇਦਸਾਧ੍ਯੇਸੁ ਵਿਕਾਰੇਸ੍ਵਾਤ੍ਯਯਿਕੇ ਵ੍ਯਾਧੌ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਸਵਮਾਹ- ਏਤੇਸਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨ ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੋਗ੍ਨਿਮੁਪਾਸੀਤੇਤ੍ਯਨੇਨੈਵ ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦੋ ਲਬ੍ਧਃ, ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰੁਚ੍ਯਤੇ? ਉਚ੍ਯਤੇ- ਸ ਹਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਿਸਯੋਯਮਾਤੁਰਵਿਸਯ ਇਤਿ ਨ ਦੋਸਃ| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਦ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਕਰਣੀਯਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਯਤ੍ਯਾਪਾਦਯਤਿ ਯਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਦਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ, ਸ੍ਰੋਤਸਾਮੁਪਲੇਪਕਾਰਿ ਵਾ, ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਮਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ||੨੬-੨੯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 32
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵੇਦਾਵਚਾਰਣੀਯਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੨||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने स्वेदावचारणीयं चिकित्सितं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੨||