Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ துந்துபிஸ்வநீயஂ கல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातो दुन्दुभिस्वनीयं कल्पं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதாத இத்யாதி| துந்துபிஸ்வநோऽஸ்மிந்நத்யாயேऽஸ்தீதி துந்துபிஸ்வநீயஸ்தஂ; துந்துபிரத்ர நிஸ்வாநஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7
தவாஶ்வகர்ணஶிரீஷதிநிஶபலாஶபிசுமர்தபாடலிபாரிபத்ரகாம்ரோதும்பரகரஹாடகார்ஜுநககுபஸர்ஜ- கபீதநஶ்லேஷ்மாதகாங்கோடாமலகப்ரக்ரஹகுடஜஶமீகபித்தாஶ்மந்தகார்கசிரபில்வமஹாவக்ஷாருஷ்கராரலு- மதுகமதுஶிக்ருஶாககோஜீமூர்வாபூர்ஜதில்வகேக்ஷுரககோபகோண்டாரிமேதாநாஂ பஸ்மாந்யாஹத்ய கவாஂ மூத்ரேண க்ஷாரகல்பேந பரிஸ்ராவ்ய விபசேத், தத்யாச்சாத்ர பிப்பலீமூலதண்டுலீயகவராங்கசோசமஞ்ஜிஷ்டாகரஞ்ஜிகாஹஸ்திபிப்பலீமரிசவிடங்ககஹதூமாநந்தா- ஸோமஸரலாபாஹ்லீககுஹாகோஶாம்ரஶ்வேதஸர்ஷபவருணலவணப்லக்ஷநிசுலகவஞ்ஜுலவக்ராலவர்தமாநபுத்ரஶ்ரேணீ- ஸப்தபர்ணடுண்டுகைலவாலுகநாகதந்த்யதிவிஷாபயாபத்ரதாருகுஷ்டஹரித்ராவசாசூர்ணாநி லோஹாநாஂ ச ஸமபாகாநி, ததஃ க்ஷாரவதாகதபாகமவதார்ய லோஹகும்பே நிதத்யாத் ||௩|| அநேந துந்துபிஂ லிம்பேத் பதாகாஂ தோரணாநி ச | ஶ்ரவணாத்தர்ஶநாத் ஸ்பர்ஶாத் விஷாத் ஸம்ப்ரதிமுச்யதே ||௪|| ஏஷ க்ஷாராகதோ நாம ஶர்கராஸ்வஶ்மரீஷு ச | அர்ஶஃஸு வாதகுல்மேஷு காஸஶூலோதரேஷு ச ||௫|| அஜீர்ணே க்ரஹணீதோஷே பக்தத்வேஷே ச தாருணே | ஶோபே ஸர்வஸரே சாபி தேயஃ ஶ்வாஸே ச தாருணே ||௬|| ஸதா ஸர்வவிஷார்தாநாஂ ஸர்வதைவோபயுஜ்யதே | ஏஷ தக்ஷகமுக்யாநாமபி தர்பாங்குஶோऽகதஃ ||௭||
धवाश्वकर्णशिरीषतिनिशपलाशपिचुमर्दपाटलिपारिभद्रकाम्रोदुम्बरकरहाटकार्जुनककुभसर्ज- कपीतनश्लेष्मातकाङ्कोठामलकप्रग्रहकुटजशमीकपित्थाश्मन्तकार्कचिरबिल्वमहावृक्षारुष्करारलु- मधुकमधुशिग्रुशाकगोजीमूर्वाभूर्जतिल्वकेक्षुरकगोपघोण्टारिमेदानां भस्मान्याहृत्य गवां मूत्रेण क्षारकल्पेन परिस्राव्य विपचेत्, दद्याच्चात्र पिप्पलीमूलतण्डुलीयकवराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकरञ्जिकाहस्तिपिप्पलीमरिचविडङ्गगृहधूमानन्ता- सोमसरलाबाह्लीकगुहाकोशाम्रश्वेतसर्षपवरुणलवणप्लक्षनिचुलकवञ्जुलवक्रालवर्धमानपुत्रश्रेणी- सप्तपर्णटुण्टुकैलवालुकनागदन्त्यतिविषाभयाभद्रदारुकुष्ठहरिद्रावचाचूर्णानि लोहानां च समभागानि, ततः क्षारवदागतपाकमवतार्य लोहकुम्भे निदध्यात् ||३|| अनेन दुन्दुभिं लिम्पेत् पताकां तोरणानि च | श्रवणाद्दर्शनात् स्पर्शात् विषात् सम्प्रतिमुच्यते ||४|| एष क्षारागदो नाम शर्करास्वश्मरीषु च | अर्शःसु वातगुल्मेषु कासशूलोदरेषु च ||५|| अजीर्णे ग्रहणीदोषे भक्तद्वेषे च दारुणे | शोफे सर्वसरे चापि देयः श्वासे च दारुणे ||६|| सदा सर्वविषार्तानां सर्वथैवोपयुज्यते | एष तक्षकमुख्यानामपि दर्पाङ्कुशोऽगदः ||७||
🔊 Audio coming soon
தவாஶ்வகர்ணதிநிஶேத்யாதி| அஶ்வகர்ணஃ பூர்வதேஶே ப்ரஸித்தஃ, திநிஶஃ ஸ்யந்தநஃ, பலாஶஃ கிஂஶுகஃ, பிசுமர்தோ நிம்பஃ, பாரிபத்ரகோ ரக்தகுஸுமஃ கண்டகீ பலபத்ராக்யஃ, அர்ஜுநஃ ஸ்வநாமப்ரஸித்தோ வக்ஷவிஶேஷஃ, ககுபஃ ஸுகந்தமூலோ விடபவிஶேஷஃ, ஸர்ஜகஃ ஸ்வநாமப்ரஸித்தோ வக்ஷவிஶேஷஃ, கபீதநோ கர்தபாண்டஃ, ஶ்லேஷ்மாதகோ பஹுவாரஃ, ப்ரக்ரஹஃ கிரமாலகஃ, மஹாவக்ஷஃ ஸேஹுண்டஃ, அருஷ்கரோ பல்லாதகஃ, மதுகஂ யஷ்டீமது, மதுஶிக்ருஃ ஶாகவிடபஃ, ரக்தஶோபாஞ்ஜநக இத்யபரே, ஶாகோ மஹாபத்ரஃ `ஶ்ரீபர்ண’ இதி லோகே, கோஜீ கோஜிஹ்வா, இக்ஷுரகஃ கோகிலாக்ஷகஃ, கோபகோண்டா கர்கோடீ, அரிமேதோ ராமகஃ; ஏஷாஂ தவாதீநாமரிமேதாந்தாநாஂ ஸமூலதலகாண்டஶாகாநாஂ ஸமேந பாகேந கஹீதாநாஂ பஸ்மாந்யாஹத்ய கவாஂ மூத்ரேண க்ஷாரஷட்குணேந க்ஷாரகல்பேந பரிஸ்ராவ்ய ஏகவிஂஶதிவாராந் காலயித்வேத்யர்தஃ, விபசேத் ஸாதயேத், தாவத்யாவதச்சோ ரக்தஃ பிச்சிலஶ்ச பவதி| தத்யாச்சாத்ரேத்யாதி| மூலஂ பிப்பலீமூலஂ, வராங்கஂ வநவாஸிகாத்வக், சோசஂ த்விதீயா ஸ்தூலா த்வக் யாஂ ஶால்மலகமித்யாசக்ஷதே, கரஞ்ஜிகா நக்தமாலஃ, அநந்தா உத்பலஸாரிவா, ஸோமஃ ஸோமவல்கஃ கட்பலாக்யஃ, பாஹ்லீகஂ குங்குமஂ, குஹா ஶாலபர்ணீ, ப்லக்ஷஃ பர்கடீ, நிசுலகோ ஜலவேதஸஃ, வக்ரஂ தகரஂ, ஆலஂ ஹரிதாலஂ, வர்தமாந ஏரண்டஃ, புத்ரஶ்ரேணீ த்ரவந்தீ, டுண்டுகஃ ஶ்யோநாகஃ, ஏலவாலுகஃ ஸ்வநாமப்ரஸித்தஃ, நாகதந்தீ இந்த்ரவாருணீபேதஃ, ஜேஜ்ஜடாசார்யமதே து தந்தீ; ஏஷாஂ பிப்பல்யாதீநாஂ சூர்ணாநி லோஹாநாஂ ச ஸர்வேஷாஂ யதாலாபஂ க்ஷாரோதகாத் த்ரிஂஶத்தமபாகேந, அத்ர அஸ்மிந் க்ஷாரோதகே, தத்யாத் நிக்ஷிபேதித்யர்தஃ| ததநு புநர்விபசேத் யாவந்நாதித்ரவஂ நாதிஸாந்த்ரஂ ச பவதி| கயதாஸஸ்து ஶிரீஷபிசுமர்தககுபாருஷ்கரமதுகேக்ஷுரகாந் பரித்யஜ்ய த்ரிஂஶதேவ படதி; பிப்பல்யாதிஷ்வாவாபேஷு ச மரிசஸோமகுஹாலவணவக்ராலாந் பரித்யஜ்ய த்ரிஂஶத்த்ரவ்யாணி படதி||௩-௭||
Adhikarana 3 (8-11) · Śloka 11
விடங்கத்ரிபலாதந்தீபத்ரதாருஹரேணவஃ | தாலீஶபத்ரமஞ்ஜிஷ்டாகேஶரோத்பலபத்மகம் ||௮|| தாடிமஂ மாலதீபுஷ்பஂ ரஜந்யௌ ஸாரிவே ஸ்திரே | ப்ரியங்குஸ்தகரஂ குஷ்டஂ பஹத்யௌ சைலவாலுகம் ||௯|| ஸசந்தநகவாக்ஷீபிரேதைஃ ஸித்தஂ விஷாபஹம் | ஸர்பிஃ கல்யாணகஂ ஹ்யேதத்க்ரஹாபஸ்மாரநாஶநம் ||௧௦|| பாண்ட்வாமயகரஶ்வாஸமந்தாக்நிஜ்வரகாஸநுத் | ஶோஷிணாமல்பஶுக்ராணாஂ வந்த்யாநாஂ ச ப்ரஶஸ்யதே ||௧௧||
विडङ्गत्रिफलादन्तीभद्रदारुहरेणवः | तालीशपत्रमञ्जिष्ठाकेशरोत्पलपद्मकम् ||८|| दाडिमं मालतीपुष्पं रजन्यौ सारिवे स्थिरे | प्रियङ्गुस्तगरं कुष्ठं बृहत्यौ चैलवालुकम् ||९|| सचन्दनगवाक्षीभिरेतैः सिद्धं विषापहम् | सर्पिः कल्याणकं ह्येतद्ग्रहापस्मारनाशनम् ||१०|| पाण्ड्वामयगरश्वासमन्दाग्निज्वरकासनुत् | शोषिणामल्पशुक्राणां वन्ध्यानां च प्रशस्यते ||११||
🔊 Audio coming soon
விடங்கத்ரிபலேத்யாதி| இதஂ கல்யாணகஂ கதஂ பூதவித்யாயாஂ படிதத்வாத் கேசிந்ந படந்தி||௮-௧௧||
Adhikarana 4 (12-13) · Śloka 13
அபாமார்கஸ்ய பீஜாநி ஶிரீஷஸ்ய ச மாஷகாந் | ஶ்வேதே த்வே காகமாசீஂ ச கவாஂ மூத்ரேண பேஷயேத் ||௧௨|| ஸர்பிரேதைஸ்து ஸஂஸித்தஂ விஷஸஂஶமநஂ பரம் | அமதஂ நாம விக்யாதமபி ஸஞ்ஜீவயேந்மதம் ||௧௩||
अपामार्गस्य बीजानि शिरीषस्य च माषकान् | श्वेते द्वे काकमाचीं च गवां मूत्रेण पेषयेत् ||१२|| सर्पिरेतैस्तु संसिद्धं विषसंशमनं परम् | अमृतं नाम विख्यातमपि सञ्जीवयेन्मृतम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
அபாமார்கஸ்யேத்யாதி| ஶிரீஷஸ்ய ச மாஷகாநிதி மாஷகா இவ மாஷகாஃ தாந், பீஜாநீத்யர்தஃ| ஶ்வேதே த்வே இதி ஶ்வேதா மஹாஶ்வேதா ச கடபீத்வயமித்யர்தஃ; அந்யே து ஶ்வேதே த்வே ஶ்வேதஸ்யந்தஃ ஶ்வேதவசேதி பாஷந்தே| அத்ர ஶ்ருதத்வாத் கதாத் கோமூத்ரஂ சதுர்குணஂ தேயம்||௧௨-௧௩||
Adhikarana 5 (14-27) · Śloka 27
சந்தநாகுருணீ குஷ்டஂ தகரஂ திலபர்ணிகம் | ப்ரபௌண்டரீகஂ நலதஂ ஸரலஂ தேவதாரு ச ||௧௪|| பத்ரஶ்ரியஂ யவபலாஂ பார்கீ நீலீஂ ஸுகந்திகாம் | காலேயகஂ பத்மகஂ ச மதுகஂ நாகரஂ ஜடாம் ||௧௫|| புந்நாகைலைலவாலூநி கைரிகஂ த்யாமகஂ பலாம் | தோயஂ ஸர்ஜரஸஂ மாஂஸீஂ ஶதபுஷ்பாஂ ஹரேணுகாம் ||௧௬|| தாலீஶபத்ரஂ க்ஷுத்ரைலாஂ ப்ரியங்குஂ ஸகுடந்நடம் | ஶிலாபுஷ்பஂ ஸஶைலேயஂ பத்ரஂ காலாநுஸாரிவாம் ||௧௭|| கடுத்ரிகஂ ஶீதஶிவஂ காஶ்மர்யஂ கடுரோஹிணீம் | ஸோமராஜீமதிவிஷாஂ பத்விகாமிந்த்ரவாருணீம் ||௧௮|| உஶீரஂ வருணஂ முஸ்தஂ குஸ்தும்புரு நகஂ ததா | ஶ்வேதே ஹரித்ரே ஸ்தௌணேயஂ லாக்ஷாஂ ச லவணாநி ச ||௧௯|| குமுதோத்பலபத்மாநி புஷ்பஂ சாபி ததாऽர்கஜம் | சம்பகாஶோகஸுமநஸ்தில்வகப்ரஸவாநி ச ||௨௦|| பாடலீஶால்மலீஶைலுஶிரீஷாணாஂ ததைவ ச | குஸுமஂ தணமூல்யாஶ்ச ஸுரபீஸிந்துவாரஜம் ||௨௧|| தவாஶ்வகர்ணபார்தாநாஂ புஷ்பாணி திநிஶஸ்ய ச | குக்குலுஂ குங்குமஂ பிம்பீஂ ஸர்பாக்ஷீஂ கந்தநாகுலீம் ||௨௨|| ஏதத் ஸம்பத்ய ஸம்பாரஂ ஸூக்ஷ்மசூர்ணாநி காரயேத் | கோபித்தமதுஸர்பிர்பிர்யுக்தஂ ஶங்கே நிதாபயேத் ||௨௩|| பக்நஸ்கந்தஂ விவதாக்ஷஂ மத்யோர்தஂஷ்ட்ராந்தரஂ கதம் | அநேநாகதமுக்யேந மநுஷ்யஂ புநராஹரேத் ||௨௪|| ஏஷோऽக்நிகல்பஂ துர்வாரஂ க்ருத்தஸ்யாமிததேஜஸஃ | விஷஂ நாகபதேர்ஹந்யாத் ப்ரஸபஂ வாஸுகேரபி ||௨௫|| மஹாஸுகந்திநாமாऽயஂ பஞ்சாஶீத்யங்கஸஂயுதஃ | ராஜாऽகதாநாஂ ஸர்வேஷாஂ ராஜ்ஞோ ஹஸ்தே பவேத் ஸதா ||௨௬|| ஸ்நாதாநுலிப்தஸ்து நபோ பவேத் ஸர்வஜநப்ரியஃ | ப்ராஜிஷ்ணுதாஂ ச லபதே ஶத்ருமத்யகதோऽபி ஸந் ||௨௭||
चन्दनागुरुणी कुष्ठं तगरं तिलपर्णिकम् | प्रपौण्डरीकं नलदं सरलं देवदारु च ||१४|| भद्रश्रियं यवफलां भार्गी नीलीं सुगन्धिकाम् | कालेयकं पद्मकं च मधुकं नागरं जटाम् ||१५|| पुन्नागैलैलवालूनि गैरिकं ध्यामकं बलाम् | तोयं सर्जरसं मांसीं शतपुष्पां हरेणुकाम् ||१६|| तालीशपत्रं क्षुद्रैलां प्रियङ्गुं सकुटन्नटम् | शिलापुष्पं सशैलेयं पत्रं कालानुसारिवाम् ||१७|| कटुत्रिकं शीतशिवं काश्मर्यं कटुरोहिणीम् | सोमराजीमतिविषां पृथ्विकामिन्द्रवारुणीम् ||१८|| उशीरं वरुणं मुस्तं कुस्तुम्बुरु नखं तथा | श्वेते हरिद्रे स्थौणेयं लाक्षां च लवणानि च ||१९|| कुमुदोत्पलपद्मानि पुष्पं चापि तथाऽर्कजम् | चम्पकाशोकसुमनस्तिल्वकप्रसवानि च ||२०|| पाटलीशाल्मलीशैलुशिरीषाणां तथैव च | कुसुमं तृणमूल्याश्च सुरभीसिन्धुवारजम् ||२१|| धवाश्वकर्णपार्थानां पुष्पाणि तिनिशस्य च | गुग्गुलुं कुङ्कुमं बिम्बीं सर्पाक्षीं गन्धनाकुलीम् ||२२|| एतत् सम्भृत्य सम्भारं सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् | गोपित्तमधुसर्पिर्भिर्युक्तं शृङ्गे निधापयेत् ||२३|| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम् | अनेनागदमुख्येन मनुष्यं पुनराहरेत् ||२४|| एषोऽग्निकल्पं दुर्वारं क्रुद्धस्यामिततेजसः | विषं नागपतेर्हन्यात् प्रसभं वासुकेरपि ||२५|| महासुगन्धिनामाऽयं पञ्चाशीत्यङ्गसंयुतः | राजाऽगदानां सर्वेषां राज्ञो हस्ते भवेत् सदा ||२६|| स्नातानुलिप्तस्तु नृपो भवेत् सर्वजनप्रियः | भ्राजिष्णुतां च लभते शत्रुमध्यगतोऽपि सन् ||२७||
🔊 Audio coming soon
சந்தநாகுருணீத்யாதி| திலபர்ணிகஂ `ஹுலஹுல’ இதி லோகே, கயீ து தைலபர்ணிகஃ ஸரலரஸஃ நவநீதகோடிரிதி ப்ரஸித்தஃ, நலதம் உஶீரபேதஃ லாமஜ்ஜகஂ, பத்ரஶ்ரியஂ ஶ்வேதசந்தநஂ, யவபலா துக்திகா, நீலீ நீலாஞ்ஜநிகா ஶாரதஂ பலஂ, ஸுகந்திகா ஸர்பஸுகந்தா, காலேயகஂ பீதசந்தநஂ, ஜடா த்விதீயா மாஂஸீ, புந்நாகஃ ஸ்வநாமப்ரஸித்தஃ, ஏலா ஸ்தூலைலா, ஏலவாலுகஂ ஸ்வநாமப்ரஸித்தஂ, த்யாமகஂ கத்தணஂ, தோயஂ பாலகஂ, ஹரேணுஃ ரேணுகா, க்ஷுத்ரைலா ஸூக்ஷ்மைலா, குடந்நடஃ வந்யகஃ, `பஞ்ஜீமதநக’ இதி லோகே, ஶிலாபுஷ்பஂ ஶிலா மநஃஶிலா, புஷ்பஂ புஷ்பகாஸீஸஂ, காலாநுஸாரிவா தகரபேதஃ, காஶ்மரீ ஶ்ரீபர்ணீ, ஶீதஶீவஂ கர்பூரஂ, ஶமீத்யபரே, ஸோமராஜீ பாகுசீ, பத்விகா ஶ்யாமவர்ணஃ ஸ்தூலஜீரகஃ, ஹிங்குபத்ரிகேத்யபரே, ஶ்வேதே இதி கடபீத்வயஂ, ஶ்வேதாமிதி கேசித் படந்தி தத்ர ஶ்வேதா வசா, ஸ்தௌணேயஂ க்ரந்திபர்ணகஂ, லவணாநி பஞ்சைவ, ப்ரஸவஶப்தேநாத்ர குஸுமாநி பலாநி ச க்ராஹ்யாணி ப்ரஸவஸ்யோபயவாசித்வாத், தணஶூந்யாஃ கேதக்யாஃ, மல்லிகாயா இத்யபரே, ஸுரஸீஸிந்துவாராப்யாஂ ஜாதஂ குஸுமமித்யர்தஃ, ஸிந்துவாரோ நிர்குண்டீபேதஃ, அஶ்வகர்ணஃ ஸர்ஜபேதஃ, திநிஶஃ ஸ்யந்தநஃ, பிம்பீ குந்துரிகா, ஸர்பாக்ஷீ ரக்தபுஷ்பா பூர்வதேஶே ப்ரஸித்தா, கந்தநாகுலீ ஸுகந்தமூலா ராஸ்நா, ஶிலாபுஷ்பமித்யத்ர திலபுஷ்பமிதி கேசித் படந்தி தச்ச ப்ரஸித்தஂ, தந்மதே ஶங்கேணாதாரேண பஞ்சாஶீதிஃ பூர்யதே| அஷ்டௌ லவணாநீதி ஜேஜ்ஜடாசார்யஃ, தந்நேச்சதி கயீ, யதஃ பஞ்சாஶீதேரங்காநாமாதிக்யஂ ஸ்யாத்| `குமுதோத்பலபத்மாநி புஷ்பஂ வாऽபி ததாऽர்கஜஂ’ இத்யத்ர ஸ்தாநே `பாடலாகாஶ்மரீஶேலுஶிரீஷப்ரஸவாநி ச’ இதி கயதாஸாசார்யஃ படதி| ஏஷோऽக்நிகல்பமித்யாதி| ஏஷஃ அகதஃ, அக்நிகல்பஂ துர்வாரஂ விஷஂ வாஸுகேரபி க்ருத்தஸ்ய அமிததேஜஸோ நாகபதேஃ ப்ரஸபஂ ஹடேந ஹந்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| ராஜாऽகதாநாஂ ஸர்வேஷாஂ ராஜ்ஞோ ஹஸ்தே பவேத் ஸதேதி யதோऽயஂ ஸர்வாகதாநாஂ ராஜா அத ஏவ ராஜ்ஞோ ஹஸ்தே ஸதா நித்யஂ பவிதுமர்ஹதி; தேந ஹஸ்தஸ்திதாகதேந பாணிநா ஸ்பஷ்டமந்நபாநஂ நிர்விஷஂ பவதி; ஹஸ்தஸ்தாபநப்ரயோஜநமிதம்| ஸ்நாதாநுலிப்த இத்யாதி| ஸ்நாநாநுலேபநாப்யாஂ வஶீகரணம்||௧௪-௨௭||
Adhikarana 6 (28) · Śloka 28
உஷ்ணவர்ஜ்யோ விதிஃ கார்யோ விஷார்தாநாஂ விஜாநதா | முக்த்வா கீடவிஷஂ தத்தி ஶீதேநாபிப்ரவர்ததே ||௨௮||
उष्णवर्ज्यो विधिः कार्यो विषार्तानां विजानता | मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्धते ||२८||
🔊 Audio coming soon
விஷார்தாநாஂ ஶோதநாங்கத்வேநாபி ஸ்வேதோ ந க்ரியத இத்யர்தமாஹ- உஷ்ணவர்ஜ்ய இத்யாதி||௨௮||
Adhikarana 7 (29-31) · Śloka 31
அந்நபாநவிதாவுக்தமுபதார்ய ஶுபாஶுபம் | ஶுபஂ தேயஂ விஷார்தேப்யோ விருத்தேப்யஶ்ச வாரயேத் ||௨௯|| பாணிதஂ ஶிக்ருஸௌவீரமஜீர்ணாத்யஶநஂ ததா | வர்ஜயேச்ச ஸமாஸேந நவதாந்யாதிகஂ கணம் ||௩௦|| திவாஸ்வப்நஂ வ்யவாயஂ ச வ்யாயாமஂ க்ரோதமாதபம் | ஸுராதிலகுலத்தாஂஶ்ச வர்ஜயேத்தி விஷாதுரஃ ||௩௧||
अन्नपानविधावुक्तमुपधार्य शुभाशुभम् | शुभं देयं विषार्तेभ्यो विरुद्धेभ्यश्च वारयेत् ||२९|| फाणितं शिग्रुसौवीरमजीर्णाध्यशनं तथा | वर्जयेच्च समासेन नवधान्यादिकं गणम् ||३०|| दिवास्वप्नं व्यवायं च व्यायामं क्रोधमातपम् | सुरातिलकुलत्थांश्च वर्जयेद्धि विषातुरः ||३१||
🔊 Audio coming soon
உபதார்ய ஜ்ஞாத்வேத்யர்தஃ, ஶுபாஶுபஂ ஹிதாஹிதஂ, வாரயேத்விஷார்தாநேவ| பாணிதமித்யாதி| குலத்தாஂஶ்சேத்யத்ர சகாரேண பிண்யாகமூலகலஸுநகலாயகுஸும்பாதஸீஶிஶுமாரகூர்மநிஷ்பாவஜம்ப்வாம்ராதகசூதாதிகாநி ச வர்ஜயேத்||௨௯-௩௧||
Adhikarana 8 (32) · Śloka 32
ப்ரஸந்நதோஷஂ ப்ரகதிஸ்ததாதுமந்நாபிகாங்க்ஷஂ ஸமஸூத்ரஜிஹ்வம் | ப்ரஸந்நவர்ணேந்த்ரியசித்தசேஷ்டஂ வைத்யோऽவகச்சேதவிஷஂ மநுஷ்யம் ||௩௨||
प्रसन्नदोषं प्रकृतिस्थधातुमन्नाभिकाङ्क्षं समसूत्रजिह्वम् | प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम् ||३२||
🔊 Audio coming soon
அவிஷஶ்ச கீதஶ இத்யாஹ- ப்ரஸந்நதோஷமித்யாதி| ப்ரஸந்நதோஷஂ ஸ்வபாவாவஸ்திதவாதாதிகஂ, ப்ரகதிஸ்ததாதுஂ தததீதி தாதவோ ரஸாதயோ மலாஶ்ச| அந்நாபிகாங்க்ஷஂ போஜநாபிலாஷிணஂ, ஏதேந ஸமாக்நித்வமுக்தம்| ஸமஸூத்ரஜிஹ்வமிதி ஸமஸூத்ரா ஜிஹ்வா யஸ்ய ஸ ததா தம்| ஏததுக்தஂ பவதி- நிர்விஷஸ்ய ஹி புருஷஸ்ய சித்தேந ஸஹ ஸமஸூத்ரதயா ஜிஹ்வா ரஸவேதிநீ பவதி, ஸவிஷஸ்ய விஷப்ரபாவேண தூஷிதசித்தத்வாஜ்ஜிஹ்வா ரஸவேதிநீ ந பவதீத்யர்தஃ| அநேந ஶ்லோகேந `ஸமதோஷஃ ஸமாக்நிஶ்ச’ இத்யாதிஶ்லோகஸ்ய ஸர்வ ஏவார்தோ நிபத்தஃ| வைத்யோऽவகச்சேதவிஷஂ மநுஷ்யமிதி உக்தலக்ஷணஃ புருஷோऽவிஷோ பவதி, விபரீதலக்ஷணஸ்து விஷாதுரஃ| ததா ஹி,- “ப்ரவத்ததோஷஂ விகதிஸ்ததாதுமநந்நகாங்க்ஷஂ க்ஷதஸூத்ரஜிஹ்வம்| விருத்தவர்ணேந்த்ரியசித்தசேஷ்டஂ வைத்யோऽவகச்சேத் ஸவிஷஂ மநுஷ்யம்”- இதி| `ஸமமூத்ரவிட்கஂ’ இதி கேசித் படந்தி, தச்ச ஸுபோதம்| இதஂ ஸவிஷாவிஷலக்ஷணஂ தீக்ஷ்ணதமே ஸ்தாவரவிஷே ஸர்பதஷ்டே ச த்ரஷ்டவ்யஂ, நது மந்தவிஷே சிரேண தாதுதூஷணகரே மூஷிகவிஷே கீடவிஷேஷு ச; அத ஏவோத்தரத்ர மூஷிககீடவிகல்பாவிதி| ஜேஜ்ஜடஸ்து மூஷிககல்பாநந்தரஂ துந்துபிஸ்வநீயஂ கல்பஂ படதி||௩௨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 6
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ கல்பஸ்தாநே துந்துபிஸ்வநீயகல்போ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ ||௬||
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने दुन्दुभिस्वनीयकल्पो नाम षष्ठोऽध्यायः ||६||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ கல்பஸ்தாநே ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||