Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಜಙ್ಗಮವಿಷವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो जङ्गमविषविज्ञानीयं कल्पं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ||೧-೨||
3. jaṅgamaviṣavijñānīyakalpaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ಜಙ್ಗಮಸ್ಯ ವಿಷಸ್ಯೋಕ್ತಾನ್ಯಧಿಷ್ಠಾನಾನಿ ಷೋಡಶ | ಸಮಾಸೇನ ಮಯಾ ಯಾನಿ ವಿಸ್ತರಸ್ತೇಷು ವಕ್ಷ್ಯತೇ ||೩|| ತತ್ರ, ದೃಷ್ಟಿನಿಃಶ್ವಾಸದಂಷ್ಟ್ರಾನಖಮೂತ್ರಪುರೀಷಶುಕ್ರಲಾಲಾರ್ತವಮುಖಸನ್ದಂಶ- ವಿಶರ್ಧಿತತುಣ್ಡಾಸ್ಥಿಪಿತ್ತಶೂಕಶವಾನೀತಿ ||೪||
View original
जङ्गमस्य विषस्योक्तान्यधिष्ठानानि षोडश | समासेन मया यानि विस्तरस्तेषु वक्ष्यते ||३|| तत्र, दृष्टिनिःश्वासदंष्ट्रानखमूत्रपुरीषशुक्रलालार्तवमुखसन्दंश- विशर्धिततुण्डास्थिपित्तशूकशवानीति ||४||
🔊 Audio coming soon
ತಾನ್ಯೇವಾಧಿಷ್ಠಾನಾನಿ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತತ್ರ ದೃಷ್ಟಿನಿಃಶ್ವಾಸೇತ್ಯಾದಿ| ನಿಃಶ್ವಾಸಃ ಫೂತ್ಕಾರಃ, ವಿಶರ್ಧಿತಂ ಪಾಯುಕೃತಃ ಕುತ್ಸಿತಶಬ್ದಃ, ಶೂಕಂ ಕೀಟಲೋಮ, ಕೀಟಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ಚ ವಿಗತಪ್ರಾಣಾನಾಂ ದೇಹಃ ಶವಃ| ವೃದ್ಧವಾಗ್ಭಟಸ್ತು ತುಣ್ಡವಿಶರ್ಧಿತಸ್ಥಾನೇ ಅಲ(ಆರ)ಶೋಣಿತೇ ಪಠತಿ||೩-೪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ತತ್ರ, ದೃಷ್ಟಿನಿಃಶ್ವಾಸವಿಷಾ ದಿವ್ಯಾಃ ಸರ್ಪಾಃ, ಭೌಮಾಸ್ತು ದಂಷ್ಟ್ರಾವಿಷಾಃ, ಮಾರ್ಜಾರಶ್ವವಾನರಮಕರಮಣ್ಡೂಕಪಾಕಮತ್ಸ್ಯಗೋಧಾಶಮ್ಬೂಕಪ್ರಚಲಾಕಗೃಹಗೋಧಿಕಾಚತುಷ್ಪಾದಕೀಟಾಸ್ತಥಾಽನ್ಯೇ ದಂಷ್ಟ್ರಾನಖವಿಷಾಃ, ಚಿಪಿಟಪಿಚ್ಚಿಟಕಕಷಾಯವಾಸಿಕಸರ್ಷಪಕತೋಟಕವರ್ಚಃಕೀಟಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಾಃ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರವಿಷಾಃ, ಮೂಷಿಕಾಃ ಶುಕ್ರವಿಷಾಃ, ಲೂತಾ ಲಾಲಾಮೂತ್ರಪುರೀಷಮುಖಸನ್ದಂಶನಖಶುಕ್ರಾರ್ತವವಿಷಾಃ , ವೃಶ್ಚಿಕವಿಶ್ವಮ್ಭರವರಟೀರಾಜೀವಮತ್ಸ್ಯೋಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಾಃ ಸಮುದ್ರವೃಶ್ಚಿಕಾಶ್ಚಾಲ(ರ)ವಿಷಾಃ, ಚಿತ್ರಶಿರಃಸರಾವಕುರ್ದಿಶತದಾರುಕಾರಿಮೇದಕಸಾರಿಕಾಮುಖಾ ಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಶರ್ಧಿತಮೂತ್ರಪುರೀಷವಿಷಾಃ, ಮಕ್ಷಿಕಾಕಣಭಜಲಾಯುಕಾ ಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಷಾಃ, ವಿಷಹತಾಸ್ಥಿ ಸರ್ಪಕಣ್ಟಕವರಟೀಮತ್ಸ್ಯಾಸ್ಥಿ ಚೇತ್ಯಸ್ಥಿವಿಷಾಣಿ, ಶಕುಲೀಮತ್ಸ್ಯರಕ್ತರಾಜಿವರಕೀ(ಟೀ)ಮತ್ಸ್ಯಾಶ್ಚ ಪಿತ್ತವಿಷಾಃ, ಸೂಕ್ಷ್ಮತುಣ್ಡೋಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗವರಟೀಶತಪದೀಶೂಕವಲಭಿಕಾಶೃಙ್ಗಿಭ್ರಮರಾಃ ಶೂಕತುಣ್ಡವಿಷಾಃ, ಕೀಟಸರ್ಪದೇಹಾ ಗತಾಸವಃ ಶವವಿಷಾಃ; ಶೇಷಾಸ್ತ್ವನುಕ್ತಾ ಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಷೇಷ್ವೇವ ಗಣಯಿತವ್ಯಾಃ ||೫||
View original
तत्र, दृष्टिनिःश्वासविषा दिव्याः सर्पाः, भौमास्तु दंष्ट्राविषाः, मार्जारश्ववानरमकरमण्डूकपाकमत्स्यगोधाशम्बूकप्रचलाकगृहगोधिकाचतुष्पादकीटास्तथाऽन्ये दंष्ट्रानखविषाः, चिपिटपिच्चिटककषायवासिकसर्षपकतोटकवर्चःकीटकौण्डिन्यकाः शकृन्मूत्रविषाः, मूषिकाः शुक्रविषाः, लूता लालामूत्रपुरीषमुखसन्दंशनखशुक्रार्तवविषाः , वृश्चिकविश्वम्भरवरटीराजीवमत्स्योच्चिटिङ्गाः समुद्रवृश्चिकाश्चाल(र)विषाः, चित्रशिरःसरावकुर्दिशतदारुकारिमेदकसारिकामुखा मुखसन्दंशविशर्धितमूत्रपुरीषविषाः, मक्षिकाकणभजलायुका मुखसन्दंशविषाः, विषहतास्थि सर्पकण्टकवरटीमत्स्यास्थि चेत्यस्थिविषाणि, शकुलीमत्स्यरक्तराजिवरकी(टी)मत्स्याश्च पित्तविषाः, सूक्ष्मतुण्डोच्चिटिङ्गवरटीशतपदीशूकवलभिकाशृङ्गिभ्रमराः शूकतुण्डविषाः, कीटसर्पदेहा गतासवः शवविषाः; शेषास्त्वनुक्ता मुखसन्दंशविषेष्वेव गणयितव्याः ||५||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ದಿವಿ ಭವಾ ದಿವ್ಯಾಃ, ಭೂಮೌ ಭವಾ ಭೌಮಾಃ; ಏತಚ್ಚ ಪ್ರಾಯಿಕಂ, ಸರ್ವೇಽಪಿ ಸರ್ಪಾ ದಂಶಾಯತನವಿಷಾಃ; ತಥಾ ಹಿ ಸಾವಿತ್ರೇ,- “ಸರ್ವ ಏವ ಸರ್ಪಾ ದಂಶವಿಷಾ ಭವನ್ತಿ, ಮಲದಶನದಂಷ್ಟ್ರಾಚಕ್ಷುರ್ಲಾಲಾನಿಃಶ್ವಾಸೇನ್ದ್ರಿಯಮೂತ್ರಪುರೀಷಪುಚ್ಛೈಃ ”(?) ಇತಿ| ಮಾರ್ಜಾರೇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ಮಾರ್ಜಾರೋಕ್ತ್ಯೈವ ವ್ಯಾಲಾ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಯೋಽಭಿಪ್ರೇತಾಃ| ಮಕರೋ ಜಲಜನ್ತುರಿತ್ಯೇಕೇ, ಅನ್ಯೇ ಆಗ್ನೇಯಕೀಟಪಠಿತಂ ಮಕರಾಕಾರತ್ವೇನ ಮಕರಂ, ಕರ್ಕಟವೃಶ್ಚಿಕಂ ಮಕರಮನ್ಯೇ| ಪಾಕಮತ್ಸ್ಯೋಽಪಿ ಆಗ್ನೇಯೇಷ್ವೇವ ಪಠಿತಃ ಕೀಟವಿಶೇಷಃ| ಗೋಧಾ ಪಞ್ಚನಖೀ ಪವಿತ್ರಾ ಸೌಮ್ಯಕೀಟಪಠಿತಾ; ಕೃಷ್ಣಶಬ್ದಸ್ಯ ಲೋಪಾತ್ ಕೃಷ್ಣಗೋಧಾಂ ವಿದುರನ್ಯೇ| ಪ್ರಚಲಾಕಂ ಸೌಮ್ಯಕೀಟಪಠಿತಂ ಕೀಟವಿಶೇಷಮಾಹುಃ| ಗೃಹಗೋಧಿಕಾ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರೀ ಕೋಷ್ಠಗೃಹಕಾರಿಕಾ| ಚತುಷ್ಪದಕೀಟಾಃ ಪ್ರತಿಸೂರ್ಯಕಾದಯಃ| ತಥಾಽನ್ಯೇ ಮಶಕಮಕ್ಷಿಕಾದಯಶ್ಚ ಕೀಟಾಃ| ಚಿಪಿಟಪಿಚ್ಚಿಟಕೇತ್ಯಾದಿ ಏತೇ ಕೀಟವಿಶೇಷಾ ದೇಶಾನ್ತರೇ ಲೋಕತೋ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ವೃಶ್ಚಿಕೇತ್ಯಾದಿ| ಆರಶಬ್ದೇನಾತ್ರ ವೃಶ್ಚಿಕಲಾಙ್ಗೂಲಾದಿಸ್ಥಿತಃ ಕಣ್ಟಕೋ ಭಣ್ಯತೇ, ತಸ್ಯ ಚ ಸ್ಥೂಲಶೂಕರೂಪತ್ವಾಚ್ಛೂಕಗ್ರಹಣೇನೈವ ಗ್ರಹಣಂ, ಅತ ಏವ ದೃಷ್ಟಿನಿಃಶ್ವಾಸೇತ್ಯಾದಿಸೂತ್ರೇ ಪೃಥಙ್ನೋದಾಹೃತಮಾರಗ್ರಹಣಮ್ | ಗಯದಾಸಶ್ಚಾತ್ರ `ಆಲಾಲವಿಷಾ’ ಇತಿ ಪಠತಿ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯತಿ ಚ- ಆಲಾಲಂ ಲಾಲಾ| ಚಿತ್ರಶಿರ ಇತ್ಯಾದಿ| ವರಕೀಮತ್ಸ್ಯಯೋಃ ಸ್ಥಾನೇ ಕೇಚಿದೇಕಮೇವ ವರಟೀ(ಕೀ)ಮತ್ಸ್ಯಂ ಪಠನ್ತಿ| ಗತಾಸವೋ ಗತಪ್ರಾಣಾಃ||೫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ರಾಜ್ಞೋಽರಿದೇಶೇ ರಿಪವಸ್ತೃಣಾಮ್ಬುಮಾರ್ಗಾನ್ನಧೂಮಶ್ವಸನಾನ್ ವಿಷೇಣ | ಸನ್ದೂಷಯನ್ತ್ಯೇಭಿರತಿಪ್ರದುಷ್ಟಾನ್ ವಿಜ್ಞಾಯ ಲಿಙ್ಗೈರಭಿಶೋಧಯೇತ್ತಾನ್ ||೬||
View original
भवन्ति चात्र- राज्ञोऽरिदेशे रिपवस्तृणाम्बुमार्गान्नधूमश्वसनान् विषेण | सन्दूषयन्त्येभिरतिप्रदुष्टान् विज्ञाय लिङ्गैरभिशोधयेत्तान् ||६||
🔊 Audio coming soon
ರಾಜ್ಞ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅರಿದೇಶೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋಽಪಿ ರಿಪವಃ ಶತ್ರವಃ ತೃಣಾದೀನ್ ಸನ್ದೂಷಯನ್ತಿ| ಅನ್ನಮ್ ಅನ್ನರಕ್ಷಾಯಾಮುಕ್ತಮಪಿ ದೇಶಾದಿಪ್ರಸಙ್ಗೇಣಾತ್ರ ಪುನರುಕ್ತಮ್| ಶ್ವಸನೋ ವಾಯುಃ| ಏಭಿರ್ಲಿಙ್ಗೈಃ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ||೬||
Adhikarana 5 (7-8) · Śloka 8
ದುಷ್ಟಂ ಜಲಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಮುಗ್ರಗನ್ಧಿ ಫೇನಾನ್ವಿತಂ ರಾಜಿಭಿರಾವೃತಂ ಚ | ಮಣ್ಡೂಕಮತ್ಸ್ಯಂ ಮ್ರಿಯತೇ ವಿಹಙ್ಗಾ ಮತ್ತಾಶ್ಚ ಸಾನೂಪಚರಾ ಭ್ರಮನ್ತಿ ||೭|| ಮಜ್ಜನ್ತಿ ಯೇ ಚಾತ್ರ ನರಾಶ್ವನಾಗಾಸ್ತೇ ಛರ್ದಿಮೋಹಜ್ವರದಾಹಶೋಫಾನ್ | ಋ(ಗ)ಚ್ಛನ್ತಿ ತೇಷಾಮಪಹೃತ್ಯ ದೋಷಾನ್ ದುಷ್ಟಂ ಜಲಂ ಶೋಧಯಿತುಂ ಯತೇತ ||೮||
View original
दुष्टं जलं पिच्छिलमुग्रगन्धि फेनान्वितं राजिभिरावृतं च | मण्डूकमत्स्यं म्रियते विहङ्गा मत्ताश्च सानूपचरा भ्रमन्ति ||७|| मज्जन्ति ये चात्र नराश्वनागास्ते छर्दिमोहज्वरदाहशोफान् | ऋ(ग)च्छन्ति तेषामपहृत्य दोषान् दुष्टं जलं शोधयितुं यतेत ||८||
🔊 Audio coming soon
ದುಷ್ಟಮಿತ್ಯಾದಿ| ರಾಜಿಭಿಃ ಕೃಷ್ಣಾಭಿಃ| ವಿಹಙ್ಗಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾನೂಪಚರಾ ಅನೂಪಚರಸಹಿತಾ ವಿಹಙ್ಗಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋ ವಿಷವೇಗೇನ ಮತ್ತಾಃ ಸನ್ತೋ ಭ್ರಮನ್ತಿ| ಋಚ್ಛನ್ತಿ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ| ಯತೇತ ಯತ್ನಂ ಕುರ್ವೀತ||೭-೮||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
ಧವಾಶ್ವಕರ್ಣಾಸನಪಾರಿಭದ್ರಾನ್ ಸಪಾಟಲಾನ್ ಸಿದ್ಧಕಮೋಕ್ಷಕೌ ಚ | ದಗ್ಧ್ವಾ ಸರಾಜದ್ರುಮಸೋಮವಲ್ಕಾಂಸ್ತದ್ಭಸ್ಮ ಶೀತಂ ವಿತರೇತ್ ಸರಃಸು ||೯|| ಭಸ್ಮಾಞ್ಜಲಿಂ ಚಾಪಿ ಘಟೇ ನಿಧಾಯ ವಿಶೋಧಯೇದೀಪ್ಸಿತಮೇವಮಮ್ಭಃ |೧೦|
View original
धवाश्वकर्णासनपारिभद्रान् सपाटलान् सिद्धकमोक्षकौ च | दग्ध्वा सराजद्रुमसोमवल्कांस्तद्भस्म शीतं वितरेत् सरःसु ||९|| भस्माञ्जलिं चापि घटे निधाय विशोधयेदीप्सितमेवमम्भः |१०|
🔊 Audio coming soon
ತದೇವ ದುಷ್ಟವಾರಿಪ್ರಶೋಧನೌಷಧಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಧವಾಶ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಅಶ್ವಕರ್ಣಃ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ ಗನ್ಧಮುಣ್ಡಃ ಅಶ್ವತ್ಥಸದೃಶಃ, ಅಸನೋ ಬೀಜಕಃ, ಪಾರಿಭದ್ರಃ ಫಲಭದ್ರೋ ರಕ್ತಕುಸುಮಃ ಕಣ್ಟಕೀ ರೋಹಿಣೀಸದೃಶಪತ್ರಃ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, ರಾಜದ್ರುಮಃ ಕಿರಮಾಲಕಃ, ಸೋಮವಲ್ಕಃ ಕಟ್ವಲಃ| ವಿತರೇತ್ ನಿಃಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸರಃಸ್ವಿತಿ ಬಹುವಚನಮವಹಜ್ಜಲೋಪಲಕ್ಷಣಂ; ವಹಜ್ಜಲಾನಾಂ ದೂಷಣಮೇವ ದುಷ್ಕರಣಮ್| ಸಾಮಾನ್ಯಜನಾರ್ಥಂ ಸರಸಾಂ ಸಂಶೋಧನಮಭಿಧಾಯ ವಿಶಿಷ್ಟಜನಾರ್ಥಮುದ್ಧೃತಜಲಸ್ಯ ಶೋಧನಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಭಸ್ಮಾಞ್ಜಲಿಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅಞ್ಜಲಿಂ ಚತುಃಪಲಂ, ತಂ ಚ ಘಟೇ ದ್ರೋಣಪ್ರಮಿತೇ ಜಲೇ, ನಿಧಾಯ ನಿಃಕ್ಷಿಪ್ಯ, ಈಪ್ಸಿತಂ ವಾಞ್ಛಿತಂ ಶೋಧಯೇತ್| ಜೇಜ್ಜಟಾಚಾರ್ಯಸ್ತು ಘಟಂ ಗರ್ಗರೀಮಾಹ||೯||-
Adhikarana 7 (10-12) · Śloka 12
ಕ್ಷಿತಿಪ್ರದೇಶಂ ವಿಷದೂಷಿತಂ ತು ಶಿಲಾತಲಂ ತೀರ್ಥಮಥೇರಿಣಂ ವಾ ||೧೦|| ಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಗಾತ್ರೇಣ ತು ಯೇನ ಯೇನ ಗೋವಾಜಿನಾಗೋಷ್ಟ್ರಖರಾ ನರಾ ವಾ | ತಚ್ಛೂನತಾಂ ಯಾತ್ಯಥ ದಹ್ಯತೇ ಚ ವಿಶೀರ್ಯತೇ ರೋಮನಖಂ ತಥೈವ ||೧೧|| ತತ್ರಾಪ್ಯನನ್ತಾಂ ಸಹ ಸರ್ವಗನ್ಧೈಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಾಭಿರ್ವಿನಿಯೋಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಮ್ | ಸಿಞ್ಚೇತ್ ಪಯೋಭಿಃ ಸುಮೃದನ್ವತೈಸ್ತಂ ವಿಡಙ್ಗಪಾಠಾಕಟಭೀಜಲೈರ್ವಾ ||೧೨||
View original
क्षितिप्रदेशं विषदूषितं तु शिलातलं तीर्थमथेरिणं वा ||१०|| स्पृशन्ति गात्रेण तु येन येन गोवाजिनागोष्ट्रखरा नरा वा | तच्छूनतां यात्यथ दह्यते च विशीर्यते रोमनखं तथैव ||११|| तत्राप्यनन्तां सह सर्वगन्धैः पिष्ट्वा सुराभिर्विनियोज्य मार्गम् | सिञ्चेत् पयोभिः सुमृदन्वतैस्तं विडङ्गपाठाकटभीजलैर्वा ||१२||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ಷಿತಿಪ್ರದೇಶಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೀರ್ಥಂ ನದ್ಯಾದಿಘಟ್ಟಮ್| ಈರಿಣಮ್ ಊಷರಮ್| ಅನನ್ತಾಂ ಸರ್ವಗನ್ಧೈಃ ಸಹ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಸುರಾಭಿಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಮಾರ್ಗಂ ಸಿಞ್ಚೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸುರಾಭಿರಿತಿ ಬಹುವಚನಾನ್ಮಧುಗುಡಪಿಷ್ಟಕೃತಾಭಿಃ| ಅನನ್ತಾ ಉತ್ಪಲಸಾರಿವಾ| ಸರ್ವಗನ್ಧೈಃ ಏಲಾದಿಪರಿಪಠಿತೈಃ| ಪಯೋಭಿಃ ಕ್ಷೀರೈಃ| ಮೃದನ್ವಿತೈಸ್ತಂ ಮಾರ್ಗಂ ಸಿಞ್ಚೇತ್, ವಿಡಙ್ಗಾದಿಜಲೈರ್ವಾ ಮಾರ್ಗಂ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಮೃದಿಹ ಕೃಷ್ಣಾ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಕಲ್ಪನಯಾ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವಂ ಪಠನ್ತಿ- “ತತ್ರಾಪ್ಯನನ್ತಾಂ ಸಹ ಸರ್ವಗನ್ಧೈರ್ವಚಾಂ ತು ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಯಾಽನುಮಾರ್ಗಮ್| ಸಿಞ್ಚೇತ್ತಥಾ ಮೃತ್ಸಹಿತಾಭಿರದ್ಭಿರ್ಮಾರ್ಗೋಽಸ್ತಿ ನಾನ್ಯೋ ಯದಿ ತೇನ ಗಚ್ಛೇತ್” ಇತಿ| `ಪಯೋಭಿಸ್ತು ಮೃದನ್ವಿತೈಃ’ ಇತ್ಯತ್ರ `ವಲ್ಮೀಕಮೃದನ್ವಿತಾಭಿಃ’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ, ವಿಷಘ್ನತ್ವಾದ್ವಲ್ಮೀಕಸ್ಯ||೧೦-೧೨||
Adhikarana 8 (13-15) · Śloka 15
ತೃಣೇಷು ಭಕ್ತೇಷು ಚ ದೂಷಿತೇಷು ಸೀದನ್ತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತಿ ವಮನ್ತಿ ಚಾನ್ಯೇ | ವಿಡ್ಭೇದಮೃಚ್ಛನ್ತ್ಯಥವಾ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ ತೇಷಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರಣಯೇದ್ಯಥೋಕ್ತಾಮ್ ||೧೩|| ವಿಷಾಪಹೈರ್ವಾಽಪ್ಯಗದೈರ್ವಿಲಿಪ್ಯ ವಾದ್ಯಾನಿ ಚಿತ್ರಾಣ್ಯಪಿ ವಾದಯೇತ | ತಾರಃ ಸುತಾರಃ ಸಸುರೇನ್ದ್ರಗೋಪಃ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ತುಲ್ಯಃ ಕುರುವಿನ್ದಭಾಗಃ ||೧೪|| ಪಿತ್ತೇನ ಯುಕ್ತಃ ಕಪಿಲಾನ್ವಯೇನ ವಾದ್ಯಪ್ರಲೇಪೋ ವಿಹಿತಃ ಪ್ರಶಸ್ತಃ | ವಾದ್ಯಸ್ಯ ಶಬ್ದೇನ ಹಿ ಯಾನ್ತಿ ನಾಶಂ ವಿಷಾಣಿ ಘೋರಾಣ್ಯಪಿ ಯಾನಿ ಸನ್ತಿ ||೧೫||
View original
तृणेषु भक्तेषु च दूषितेषु सीदन्ति मूर्च्छन्ति वमन्ति चान्ये | विड्भेदमृच्छन्त्यथवा म्रियन्ते तेषां चिकित्सां प्रणयेद्यथोक्ताम् ||१३|| विषापहैर्वाऽप्यगदैर्विलिप्य वाद्यानि चित्राण्यपि वादयेत | तारः सुतारः ससुरेन्द्रगोपः सर्वैश्च तुल्यः कुरुविन्दभागः ||१४|| पित्तेन युक्तः कपिलान्वयेन वाद्यप्रलेपो विहितः प्रशस्तः | वाद्यस्य शब्देन हि यान्ति नाशं विषाणि घोराण्यपि यानि सन्ति ||१५||
🔊 Audio coming soon
ತೃಣೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸೀದನ್ತಿ ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನಿಯುಕ್ತಾ ಭವನ್ತಿ| ಪ್ರಣಯೇದಿತ್ಯಾದಿ| ಅಙ್ಗಸಾದಾದಿಷು ಯಥೋಕ್ತಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ವಿಷಾಪಹೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ವಿತರೇತ್| ಅಗದೈರ್ವಾ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನೀಯೋಕ್ತೈಃ, ವಾದ್ಯಾನಿ ಭೇರೀಪಟಹಾದೀನಿ ವಿಲಿಪ್ಯ ವಾದಯೇತ್| ಅಪರಮಪಿ ವಾದ್ಯಲೇಪಮಾಹ- ತಾರ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಾರೋ ರೂಪ್ಯಂ, ಸುತಾರಃ ಪಾರದಃ; ಸುರೇನ್ದ್ರಂ ಸುವರ್ಣಂ, ಕುಟಜಮನ್ಯೇ; ಗೋಪಾ ಸಾರಿವಾ; ಕುರುವಿನ್ದೋ ಮುಸ್ತಾ, ನಿಶಾನಪಾಷಾಣ ಇತ್ಯನ್ಯೇ, ಉತ್ತಮಲೋಹಿತರತ್ನಂ ಕುರುವಿನ್ದ ಇತ್ಯೇಕೇ||೧೩-೧೫||
Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17
ಧೂಮೇಽನಿಲೇ ವಾ ವಿಷಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಖಗಾಃ ಶ್ರಮಾರ್ತಾಃ ಪ್ರಪತನ್ತಿ ಭೂಮೌ | ಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಶಿರೋರುಜಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ ತೀವ್ರಾ ನಯನಾಮಯಾಶ್ಚ ||೧೬|| ಲಾಕ್ಷಾಹರಿದ್ರಾತಿವಿಷಾಭಯಾಬ್ದಹರೇಣುಕೈಲಾದಲವಕ್ರಕುಷ್ಠಮ್ | ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಂ ಚಾಪ್ಯನಲೇ ನಿಧಾಯ ಧೂಮಾನಿಲೌ ಚಾಪಿ ವಿಶೋಧಯೇತ ||೧೭||
View original
धूमेऽनिले वा विषसम्प्रयुक्ते खगाः श्रमार्ताः प्रपतन्ति भूमौ | कासप्रतिश्यायशिरोरुजश्च भवन्ति तीव्रा नयनामयाश्च ||१६|| लाक्षाहरिद्रातिविषाभयाब्दहरेणुकैलादलवक्रकुष्ठम् | प्रियङ्गुकां चाप्यनले निधाय धूमानिलौ चापि विशोधयेत ||१७||
🔊 Audio coming soon
ಲಾಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿ| ಲಾಕ್ಷಾದಿದ್ರವ್ಯಂ ವಹ್ನೌ ನಿಧಾಯ ಧೂಮಂ ವಿಶೋಧಯೇತ, ಚೂರ್ಣಮನಿಲೇ ವಿಕೀರ್ಯ ಪುನರನಿಲಮಿತಿ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಮಿತ್ಯತ್ರ `ಮಧೂಲಿಕಾಂ’ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ, ಗುಡೂಚಿಕಾಮಿತಿ ಚ ವಿವೃಣ್ವನ್ತಿ||೧೬-೧೭||
Adhikarana 10 (18-22) · Śloka 22
ಪ್ರಜಾಮಿಮಾಮಾತ್ಮಯೋನೇರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸೃಜತಃ ಕಿಲ | ಅಕರೋದಸುರೋ ವಿಘ್ನಂ ಕೈಟಭೋ ನಾಮ ದರ್ಪಿತಃ ||೧೮|| ತಸ್ಯ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ವೈ ವಕ್ತ್ರಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತೇಜಸೋ ನಿಧೇಃ | ಕ್ರೋಧೋ ವಿಗ್ರಹವಾನ್ ಭೂತ್ವಾ ನಿಪಪಾತಾತಿದಾರುಣಃ ||೧೯|| ಸ ತಂ ದದಾಹ ಗರ್ಜನ್ತಮನ್ತಕಾಭಂ ಮಹಾಬಲಮ್ | ತತೋಽಸುರಂ ಘಾತಯಿತ್ವಾ ತತ್ತೇಜೋಽವರ್ಧತಾದ್ಭುತಮ್ ||೨೦|| ತತೋ ವಿಷಾದೋ ದೇವಾನಾಮಭವತ್ತಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ವೈ | ವಿಷಾದಜನನತ್ವಾಚ್ಚ ವಿಷಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೨೧|| ತತಃ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಜಾಃ ಶೇಷಂ ತದಾ ತಂ ಕ್ರೋಧಮೀಶ್ವರಃ | ವಿನ್ಯಸ್ತವಾನ್ ಸ ಭೂತೇಷು ಸ್ಥಾವರೇಷು ಚರೇಷು ಚ ||೨೨||
View original
प्रजामिमामात्मयोनेर्ब्रह्मणः सृजतः किल | अकरोदसुरो विघ्नं कैटभो नाम दर्पितः ||१८|| तस्य क्रुद्धस्य वै वक्त्राद्ब्रह्मणस्तेजसो निधेः | क्रोधो विग्रहवान् भूत्वा निपपातातिदारुणः ||१९|| स तं ददाह गर्जन्तमन्तकाभं महाबलम् | ततोऽसुरं घातयित्वा तत्तेजोऽवर्धताद्भुतम् ||२०|| ततो विषादो देवानामभवत्तं निरीक्ष्य वै | विषादजननत्वाच्च विषमित्यभिधीयते ||२१|| ततः सृष्ट्वा प्रजाः शेषं तदा तं क्रोधमीश्वरः | विन्यस्तवान् स भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ||२२||
🔊 Audio coming soon
ಚಿಕಿತ್ಸೋಪಯೋಗಿ ವಿಷಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿಸ್ವರೂಪಮಾಹ- ಪ್ರಜಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಆತ್ಮಯೋನೇಃ ಆತ್ಮಾ ಪರಮಪುರುಷೋ ಯೋನಿಃ ಕಾರಣಂ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥಾ ತಸ್ಯ; ಏತೇನೇಶ್ವರಾದಿಕಾರಣಂ ನಿರಸ್ಯ ಸ್ವಯಮ್ಭೂತ್ವಮುಕ್ತಮ್| ಕಿಲೇತ್ಯಾಗಮಸಂವಾದೇ| ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಿಗ್ರಹವಾನ್ ಶರೀರವಾನ್| ನಿಃಪಪಾತ ನಿಃಸೃತಃ| ಸ ತಮಿತ್ಯಾದಿ|- ಸ ಕ್ರೋಧಃ ಪುರುಷರೂಪಃ, ತಂ ಕೈಟಭಂ, ದದಾಹ ಭಸ್ಮೀಕೃತವಾನ್| ಕಿಂವಿಶಿಷ್ಟಂ ಕೈಟಭಂ? ಗರ್ಜನ್ತಮಿತ್ಯಾದಿವಿಶೇಷಣಯುಕ್ತಮ್| ತತ್ತೇಜಃ ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿಮತಃ ಕ್ರೋಧಸ್ಯ ತೇಜ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಾಕ್ಕಾಯಚಿತ್ತಾವಸಾದೋ ವಿಷಾದಃ| ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಿನ್ಯಸ್ತವಾನ್ ವಿನಿಃಕ್ಷಿಪ್ತವಾನ್||೧೮-೨೨||
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
ಯಥಾಽವ್ಯಕ್ತರಸಂ ತೋಯಮನ್ತರೀಕ್ಷಾನ್ಮಹೀಗತಮ್ | ತೇಷು ತೇಷು ಪ್ರದೇಶೇಷು ರಸಂ ತಂ ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ ||೨೩|| ಏವಮೇವ ವಿಷಂ ಯದ್ಯದ್ದ್ರವ್ಯಂ ವ್ಯಾಪ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ | ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ತಂ ತಸ್ಯ ರಸಂ ಸಮನುವರ್ತತೇ ||೨೪||
View original
यथाऽव्यक्तरसं तोयमन्तरीक्षान्महीगतम् | तेषु तेषु प्रदेशेषु रसं तं तं नियच्छति ||२३|| एवमेव विषं यद्यद्द्रव्यं व्याप्यावतिष्ठते | स्वभावादेव तं तस्य रसं समनुवर्तते ||२४||
🔊 Audio coming soon
ವಿಷಸ್ಯ ನಾನಾವೀರ್ಯಹೇತುಭೂತಮುದ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಯಥಾಽವ್ಯಕ್ತರಸಮಿತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾ ಜಲಮೇಕರಸಮಪ್ಯನ್ತರೀಕ್ಷಾತ್ ಪತಿತಂ ಭೂಮಿಗತಂ ತೇಷು ತೇಷು ಪ್ರದೇಶೇಷ್ವಾಕಾಶಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾದಿಷು ರಸಂ ತಂ ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ ನಿಶ್ಚಯೇನ ದದಾತಿ, ಏವಮೇವ ವಿಷಂ ಯದ್ಯದ್ದ್ರವ್ಯಂ ವ್ಯಾಪ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ತಸ್ಯ ತಸ್ಯ ರಸಂ ಸಮನುವರ್ತತೇ||೨೩-೨೪||
Adhikarana 12 (25-27) · Śloka 27
ವಿಷೇ ಯಸ್ಮಾದ್ಗುಣಾಃ ಸರ್ವೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಸನ್ತಿ ಹಿ | ವಿಷಂ ಸರ್ವಮತೋ ಜ್ಞೇಯಂ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪಣಮ್ ||೨೫|| ತೇ ತು ವೃತ್ತಿಂ ಪ್ರಕುಪಿತಾ ಜಹತಿ ಸ್ವಾಂ ವಿಷಾರ್ದಿತಾಃ | ನೋಪಯಾತಿ ವಿಷಂ ಪಾಕಮತಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ ರುಣದ್ಧಿ ಚ ||೨೬|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಽಽವೃತಮಾರ್ಗತ್ವಾದುಚ್ಛ್ವಾಸೋಽಸ್ಯ ನಿರುಧ್ಯತೇ | ವಿಸಞ್ಜ್ಞಃ ಸತಿ ಜೀವೇಽಪಿ ತಸ್ಮಾತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಮಾನವಃ ||೨೭||
View original
विषे यस्माद्गुणाः सर्वे तीक्ष्णाः प्रायेण सन्ति हि | विषं सर्वमतो ज्ञेयं सर्वदोषप्रकोपणम् ||२५|| ते तु वृत्तिं प्रकुपिता जहति स्वां विषार्दिताः | नोपयाति विषं पाकमतः प्राणान् रुणद्धि च ||२६|| श्लेष्मणाऽऽवृतमार्गत्वादुच्छ्वासोऽस्य निरुध्यते | विसञ्ज्ञः सति जीवेऽपि तस्मात्तिष्ठति मानवः ||२७||
🔊 Audio coming soon
ವಿಷೇ ಯಸ್ಮಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಷೇ ಯೇ ಗುಣಾಃ ಸನ್ತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಸ್ವಭಾವತಃ ಸರ್ವದೇಹಧಾತುವಿರೋಧೇನ ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ಆಶುಕಾರಿಣಃ, ಪ್ರಾಯೇಣ ತೇಜೋರೂಪಕ್ರೋಧಾತ್ಮಕತ್ವಾದ್ವಿಷಸ್ಯ; ಅತಃ ಸರ್ವಮೇವ ವಿಷಂ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪಣಮ್| ತೇ ತು ವೃತ್ತಿಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೇ ಪ್ರಕುಪಿತಾ ವಾತಾದಯೋ ವಿಷಾರ್ದಿತಾ ವಿಷಪೀಡಿತಾಃ ಸನ್ತಃ, ಸ್ವಾಂ ವೃತ್ತಿಂ ವಾತಃ ಪ್ರಸ್ಪನ್ದನಾದಿಕಾಂ, ರಾಗಪಕ್ತ್ಯಾದಿಕಾಂ ಪಿತ್ತಂ, ಸನ್ಧಿಸಂಶ್ಲೇಷಾದಿಕಾಂ ಕಫಃ, ತ್ಯಜನ್ತಿ; ತೇನ ಚ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಪಕ್ತ್ಯಭಾವಾದ್ವಿಷಂ ಪಾಕಂ ನ ಯಾತಿ, ಅತೋಽಪಕ್ವಂ ವಿಷಂ ಪ್ರಾಣಾನ್ ರುಣದ್ಧಿ, ವಿಷವಿಲೀನೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ನಿರುದ್ಧೋಚ್ಛ್ವಾಸತ್ವಾಜ್ಜೀವೇಽಪಿ ಪ್ರಾಣೇಽಪಿ ಸತಿ ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ವಿಗತಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನೋ ಮಾನವಸ್ತಿಷ್ಠತಿ||೨೫-೨೭||
Adhikarana 13 (28-29) · Śloka 29
ಶುಕ್ರವತ್ ಸರ್ವಸರ್ಪಾಣಾಂ ವಿಷಂ ಸರ್ವಶರೀರಗಮ್ | ಕ್ರುದ್ಧಾನಾಮೇತಿ ಚಾಙ್ಗೇಭ್ಯಃ ಶುಕ್ರಂ ನಿರ್ಮನ್ಥನಾದಿವ ||೨೮|| ತೇಷಾಂ ಬಡಿಶವದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಸ್ತಾಸು ಸಜ್ಜತಿ ಚಾಗತಮ್ | ಅನುದ್ವೃತ್ತಾ ವಿಷಂ ತಸ್ಮಾನ್ನ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಚ ಭೋಗಿನಃ ||೨೯||
View original
शुक्रवत् सर्वसर्पाणां विषं सर्वशरीरगम् | क्रुद्धानामेति चाङ्गेभ्यः शुक्रं निर्मन्थनादिव ||२८|| तेषां बडिशवद्दंष्ट्रास्तासु सज्जति चागतम् | अनुद्वृत्ता विषं तस्मान्न मुञ्चन्ति च भोगिनः ||२९||
🔊 Audio coming soon
ಶುಕ್ರವದಿತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಸರ್ಪಾಣಾಂ ವಿಷಂ ಸರ್ವಶರೀರಗಮ್| ಕ್ರುದ್ಧಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ ಕ್ರುದ್ಧಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಮಙ್ಗೇಭ್ಯೋಽವಯವೇಭ್ಯೋ ವಿಷಮಾಗಚ್ಛತಿ; ಕಿಮಿವ? ಶುಕ್ರಂ ನಿರ್ಮನ್ಥನಾದಿವ, ನಿರ್ಮನ್ಥನಂ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ತ್ರೀವರಾಙ್ಗವಿಲೋಡನಹೇತುರೇವ ಹರ್ಷ ಉಚ್ಯತೇ| ತೇಷಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಬಡಿಶಂ ಮತ್ಸ್ಯಬನ್ಧನಯನ್ತ್ರಮ್| ಸಜ್ಜತಿ ಸಙ್ಗಂ ಯಾತಿ, ಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನುದ್ವೃತ್ತಾ ಅನನುಯೋಜಿತಾ, ಅನುಚ್ಛಲಿತಾ ಇತಿ ಯಾವತ್; ಕರ್ಷಣಕೃತಪರಾವೃತ್ತ್ಯಾ ಹಿ ದಂಷ್ಟ್ರಾಣಾಮಧೋಮುಖತೇತಿ| ಭೋಗಿನಃ ಸರ್ಪಾಃ||೨೮-೨೯||
Adhikarana 14 (30-31) · Śloka 32
ಯಸ್ಮಾದತ್ಯರ್ಥಮುಷ್ಣಂ ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಪಠಿತಂ ವಿಷಮ್ | ಅತಃ ಸರ್ವವಿಷೇಷೂಕ್ತಃ ಪರಿಷೇಕಸ್ತು ಶೀತಲಃ ||೩೦|| ಮನ್ದಂ ಕೀಟೇಷು ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ಬಹುವಾತಕಫಂ ವಿಷಮ್ | ಅತಃ ಕೀಟವಿಷೇ ಚಾಪಿ ಸ್ವೇದೋ ನ ಪ್ರತಿಷಿಧ್ಯತೇ ||೩೧|| ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಾನುಗ್ರವಿಷೈಃ ಸರ್ಪವತ್ ಸಮುಪಾಚರೇತ್ |೩೨|
View original
यस्मादत्यर्थमुष्णं च तीक्ष्णं च पठितं विषम् | अतः सर्वविषेषूक्तः परिषेकस्तु शीतलः ||३०|| मन्दं कीटेषु नात्युष्णं बहुवातकफं विषम् | अतः कीटविषे चापि स्वेदो न प्रतिषिध्यते ||३१|| कीटैर्दष्टानुग्रविषैः सर्पवत् समुपाचरेत् |३२|
🔊 Audio coming soon
ಯಸ್ಮಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಕೀಟೇಷು ವಿಷಂ ಮನ್ದಂ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ಬಹುವಾತಕಫಂ ಭವತಿ; ಅಪಿಶಬ್ದಾತ್ ಕೀಟೇಷ್ವಪಿ ಕೇಷುಚಿದುಗ್ರವಿಷೇಷು ನ ಸ್ವೇದಃ, ಅಪಿ ತು ಶೀತಲಮೇವ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ,- `ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಾನುಗ್ರವಿಷೈಃ ಸರ್ಪವತ್ಸಮುಪಾಚರೇತ್’- ಇತಿ||೩೦-೩೧||-
Adhikarana 15 (32-34) · Śloka 35
ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ತಿಷ್ಠೇತ್ತು ಪ್ರಹಾರಾದಂಶಯೋರ್ವಿಷಮ್ ||೩೨|| ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸಾವಯವಂ ದೇಹಂ ದಿಗ್ಧವಿದ್ಧಾಹಿದಷ್ಟಯೋಃ | ಲೌಲ್ಯಾದ್ವಿಷಾನ್ವಿತಂ ಮಾಂಸಂ ಯಃ ಖಾದೇನ್ಮೃತಮಾತ್ರಯೋಃ ||೩೩|| ಯಥಾವಿಷಂ ಸ ರೋಗೇಣ ಕ್ಲಿಶ್ಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇಽಪಿ ವಾ | ಅತಶ್ಚಾಪ್ಯನಯೋರ್ಮಾಂಸಮಭಕ್ಷ್ಯಂ ಮೃತಮಾತ್ರಯೋಃ ||೩೪|| ಮುಹೂರ್ತಾತ್ತದುಪಾದೇಯಂ ಪ್ರಹಾರಾದಂಶವರ್ಜಿತಮ್ |೩೫|
View original
स्वभावादेव तिष्ठेत्तु प्रहारादंशयोर्विषम् ||३२|| व्याप्य सावयवं देहं दिग्धविद्धाहिदष्टयोः | लौल्याद्विषान्वितं मांसं यः खादेन्मृतमात्रयोः ||३३|| यथाविषं स रोगेण क्लिश्यते म्रियतेऽपि वा | अतश्चाप्यनयोर्मांसमभक्ष्यं मृतमात्रयोः ||३४|| मुहूर्तात्तदुपादेयं प्रहारादंशवर्जितम् |३५|
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ದಿಗ್ಧವಿದ್ಧಾಹಿದಷ್ಟಯೋಃ ಪ್ರಹಾರದಂಶದೇಶಮಾಂಸಮಭಕ್ಷ್ಯಂ ಮುಹೂರ್ತಾಚ್ಚ ತದುಪಾದೇಯಮುದ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಸ್ವಭಾವಾದಿತ್ಯಾದಿ| ದಿಗ್ಧವಿದ್ಧಾಹಿದಷ್ಟಯೋಃ `ಪ್ರಾಣಿನೋಃ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಅತ್ರ ದಿಗ್ಧವಿದ್ಧೋ ವಿಷಲಿಪ್ತಕಾಣ್ಡಾದಿಹತಃ, ಅಹಿದಷ್ಟಃ ಸರ್ಪದಷ್ಟಃ| ಯಥಾವಿಷಂ ವಿಷಾನುಸಾರೇಣೇತ್ಯರ್ಥಃ||೩೨-೩೪||-
Adhikarana 16 (35-37) · Śloka 37
ಸವಾತಂ ಗೃಹಧೂಮಾಭಂ ಪುರೀಷಂ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ ||೩೫|| ಆಧ್ಮಾತೋಽತ್ಯರ್ಥಮುಷ್ಣಾಸ್ರೋ ವಿವರ್ಣಃ ಸಾದಪೀಡಿತಃ | ಉದ್ವಮತ್ಯಥ ಫೇನಂ ಚ ವಿಷಪೀತಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ ||೩೬|| ನ ಚಾಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ವಹ್ನಿರ್ವಿಷಜುಷ್ಟಂ ದಹತ್ಯಪಿ | ತದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನಂ ಚೇತನಾಯಾಃ ಸ್ವಭಾವಾದ್ವ್ಯಾಪ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ||೩೭||
View original
सवातं गृहधूमाभं पुरीषं योऽतिसार्यते ||३५|| आध्मातोऽत्यर्थमुष्णास्रो विवर्णः सादपीडितः | उद्वमत्यथ फेनं च विषपीतं तमादिशेत् ||३६|| न चास्य हृदयं वह्निर्विषजुष्टं दहत्यपि | तद्धि स्थानं चेतनायाः स्वभावाद्व्याप्य तिष्ठति ||३७||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ವಿಷಪೀತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಮೃತಸ್ಯ ಚ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಸವಾತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅಸ್ರಂ ನಯನಜಲಮ್| ವಿವರ್ಣಃ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಕೃಷ್ಣಶ್ಯಾಮಪೀತವರ್ಣಃ| ಸಾದಃ ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನಿಃ| ವಿವರ್ಣ ಇತಿ ಮೃತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ, ಶೇಷಂ ಸರ್ವಂ ಮ್ರಿಯಮಾಣಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಅಸ್ಯ ವಿಷಪಾನಮೃತಸ್ಯ ವಿಷಜುಷ್ಟಂ ಹೃದಯಂ ವಹ್ನಿರಪಿ ನ ದಹತಿ; ಕುತೋ ಹೃದಯಮೇವ ವಿಷಜುಷ್ಟಂ? ಹಿ ಯಸ್ಮಾತ್ತದ್ವಿಷಂ ಚೇತನಾಸ್ಥಾನಂ ಹೃದಯಂ ಸ್ವಭಾವಾದ್ವ್ಯಾಪ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ; ಅತ ಏವ ಚ ವಿಷಪಾನಮೃತಸ್ಯ ಹೃದಯಮದಾಹ್ಯಂ ವಿಷವ್ಯಾಪ್ತತ್ವಾತ್||೩೫-೩೭||
Adhikarana 17 (38) · Śloka 38
ಅಶ್ವತ್ಥದೇವಾಯತನಶ್ಮಶಾನವಲ್ಮೀಕಸನ್ಧ್ಯಾಸು ಚತುಷ್ಪಥೇಷು | ಯಾಮ್ಯೇ ಸಪಿತ್ರ್ಯೇ ಪರಿವರ್ಜನೀಯಾ ಋಕ್ಷೇ ನರಾ ಮರ್ಮಸು ಯೇ ಚ ದಷ್ಟಾಃ ||೩೮||
View original
अश्वत्थदेवायतनश्मशानवल्मीकसन्ध्यासु चतुष्पथेषु | याम्ये सपित्र्ये परिवर्जनीया ऋक्षे नरा मर्मसु ये च दष्टाः ||३८||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ವರ್ಜ್ಯಪ್ರಹಾರಾದಂಶಹೃದಯಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ವಿಶಿಷ್ಟದೇಶಾದಿದ್ವಾರೇಣ ವರ್ಜನೀಯಾನ್ ದಷ್ಟಾನಾಹ- ಅಶ್ವತ್ಥೇತ್ಯಾದಿ| ಯಾಮ್ಯೇ ಭರಣ್ಯಾಂ, ಪಿತ್ರ್ಯೇ ಮಘಾಯಾಂ, ಋಕ್ಷೇ ನಕ್ಷತ್ರೇ||೩೮||
Adhikarana 18 (39) · Śloka 40
ದರ್ವೀಕರಾಣಾಂ ವಿಷಮಾಶುಘಾತಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಚೋಷ್ಣೇ ದ್ವಿಗುಣೀಭವನ್ತಿ | ಅಜೀರ್ಣಪಿತ್ತಾತಪಪೀಡಿತೇಷು ಬಾಲಪ್ರಮೇಹಿಷ್ವಥ ಗರ್ಭಿಣೀಷು ||೩೯|| ವೃದ್ಧಾತುರಕ್ಷೀಣಬುಭುಕ್ಷಿತೇಷು ರೂಕ್ಷೇಷು ಭೀರುಷ್ವಥ ದುರ್ದಿನೇಷು |೪೦|
View original
दर्वीकराणां विषमाशुघाति सर्वाणि चोष्णे द्विगुणीभवन्ति | अजीर्णपित्तातपपीडितेषु बालप्रमेहिष्वथ गर्भिणीषु ||३९|| वृद्धातुरक्षीणबुभुक्षितेषु रूक्षेषु भीरुष्वथ दुर्दिनेषु |४०|
🔊 Audio coming soon
ದರ್ವೀಕರಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ದರ್ವೀಕರಾಣಾಂ ಫಣಿನಾಂ, ಸರ್ವಾಣಿ ಅಶೇಷವಿಷಾಣಿ, ಉಷ್ಣೇ ಉಷ್ಣಕಾಲೇ, ದ್ವಿಗುಣೀಭವನ್ತಿ ದ್ವಿಗುಣಶಕ್ತೀನಿ ಭವನ್ತಿ; `ಸರ್ವಾಣಿ ಚೋರ್ಧ್ವಂ ದ್ವಿಗುಣೀಭವನ್ತಿ’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ, ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಊರ್ಧ್ವದೇಶೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಜೀರ್ಣಪಿತ್ತಾದಿಷ್ವಪಿ ದ್ವಿಗುಣತ್ವಮಾಹ- ಅಜೀರ್ಣೇತ್ಯಾದಿ||೩೯||-
Adhikarana 19 (40-44) · Śloka 44
ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷತೇ ಯಸ್ಯ ನ ರಕ್ತಮೇತಿ ರಾಜ್ಯೋ ಲತಾಭಿಶ್ಚ ನ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ||೪೦|| ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿಶ್ಚ ನ ರೋಮಹರ್ಷೋ ವಿಷಾಭಿಭೂತಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ತಮ್ | ಜಿಹ್ವಾ ಸಿತಾ ಯಸ್ಯ ಚ ಕೇಶಶಾತೋ ನಾಸಾವಭಙ್ಗಶ್ಚ ಸಕಣ್ಠಭಙ್ಗಃ ||೪೧|| ಕೃಷ್ಣಃ ಸರಕ್ತಃ ಶ್ವಯಥುಶ್ಚ ದಂಶೇ ಹನ್ವೋಃ ಸ್ಥಿರತ್ವಂ ಚ ಸ ವರ್ಜನೀಯಃ | ವರ್ತಿರ್ಘನಾ ಯಸ್ಯ ನಿರೇತಿ ವಕ್ತ್ರಾದ್ರಕ್ತಂ ಸ್ರವೇದೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಯಸ್ಯ ||೪೨|| ದಂಷ್ಟ್ರಾನಿಪಾತಾಃ ಸಕಲಾಶ್ಚ ಯಸ್ಯ ತಂ ಚಾಪಿ ವೈದ್ಯಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ತು | ಉನ್ಮತ್ತಮತ್ಯರ್ಥಮುಪದ್ರುತಂ ವಾ ಹೀನಸ್ವರಂ ವಾಽಪ್ಯಥವಾ ವಿವರ್ಣಮ್ ||೪೩|| ಸಾರಿಷ್ಟಮತ್ಯರ್ಥಮವೇಗಿನಂ ಚ ಜಹ್ಯಾನ್ನರಂ ತತ್ರ ನ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್ ||೪೪||
View original
शस्त्रक्षते यस्य न रक्तमेति राज्यो लताभिश्च न सम्भवन्ति ||४०|| शीताभिरद्भिश्च न रोमहर्षो विषाभिभूतं परिवर्जयेत्तम् | जिह्वा सिता यस्य च केशशातो नासावभङ्गश्च सकण्ठभङ्गः ||४१|| कृष्णः सरक्तः श्वयथुश्च दंशे हन्वोः स्थिरत्वं च स वर्जनीयः | वर्तिर्घना यस्य निरेति वक्त्राद्रक्तं स्रवेदूर्ध्वमधश्च यस्य ||४२|| दंष्ट्रानिपाताः सकलाश्च यस्य तं चापि वैद्यः परिवर्जयेत्तु | उन्मत्तमत्यर्थमुपद्रुतं वा हीनस्वरं वाऽप्यथवा विवर्णम् ||४३|| सारिष्टमत्यर्थमवेगिनं च जह्यान्नरं तत्र न कर्म कुर्यात् ||४४||
🔊 Audio coming soon
ಶಸ್ತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಲತಾಭಿರಭಿಹತೇಽಙ್ಗೇ ರಾಜ್ಯೋ ರೇಖಾ ನೋಚ್ಛಲನ್ತಿ| ಜಿಹ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಸಿತಾ ಶ್ವೇತಾ, ಅಸಿತಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಾ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇಶಶಾತಃ ಕೇಶಚ್ಯವನಮ್| ನಾಸಾವಭಙ್ಗೋ ನಾಸಾಸ್ರೋತೋವೈಗುಣ್ಯಂ, ತಚ್ಚಾನುನಾಸಿಕವಾಕ್ಯತ್ವೇನ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಕಣ್ಠಭಙ್ಗಃ ಸ್ವರಸಾದಃ| ದಂಶೋ ಭಕ್ಷಿತಸ್ಥಾನಮ್| ಹನ್ವೋಃ ಮುಖಸನ್ಧ್ಯೋಃ| ಸ್ಥಿರತ್ವಮ್ ಅಚಲನಮ್| ವರ್ತಿರಿತ್ಯಾದಿ ವರ್ತಿಃ ಕಫವರ್ತಿಃ| ಉನ್ಮತ್ತೇತ್ಯಾದಿ| ಉನ್ಮತ್ತಂ ವಾತುಲಮ್| ಅತ್ಯರ್ಥಮುಪದ್ರುತಮ್ ಉಪದ್ರವಬಹುಲಮ್| ಸಾರಿಷ್ಟಂ ಮರಣಲಕ್ಷಣಸಹಿತಮ್| ಅವೇಗಿನಂ ಲಹರೀವರ್ಜಿತಮ್| ಜಹ್ಯಾತ್ ತ್ಯಜೇತ್||೪೦-೪೪||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಜಙ್ಗಮವಿಷವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने जङ्गमविषविज्ञानीयो नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||