Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਭਗਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो भगन्दराणां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
4. bhagandaranidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਗਨ੍ਤੁਨਿਮਿਤ੍ਤਾਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕੋਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਪਰਿਸ੍ਰਾਵਿਸ਼ਮ੍ਬੂਕਾਵਰ੍ਤੋਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਣੋ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ | ਤੇ ਤੁ ਭਗਗੁਦਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਦਾਰਣਾਚ੍ਚ ‘ਭਗਨ੍ਦਰਾ’ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ | ਅਭਿਨ੍ਨਾਃ ਪਿਡਕਾਃ, ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਭਗਨ੍ਦਰਾਃ ||੩||
View original
वातपित्तश्लेष्मसन्निपातागन्तुनिमित्ताः शतपोनकोष्ट्रग्रीवपरिस्राविशम्बूकावर्तोन्मार्गिणो यथासङ्ख्यं पञ्च भगन्दरा भवन्ति | ते तु भगगुदबस्तिप्रदेशदारणाच्च ‘भगन्दरा’ इत्युच्यन्ते | अभिन्नाः पिडकाः, भिन्नास्तु भगन्दराः ||३||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸਿਦ੍ਧੌ ਪਞ੍ਚੇਤਿਵਚਨਂ ਸ਼ੋਣਿਤਜਾਦਿਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਮ੍| ਭਗਨ੍ਦਰਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਾਹ- ਤੇ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਿ- ਕਟੀਕਪਾਲਵੇਦਨਾ ਕਣ੍ਡੂਰ੍ਦਾਹਃ ਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ ਗੁਦਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ||੪||
View original
तेषां तु पूर्वरूपाणि- कटीकपालवेदना कण्डूर्दाहः शोफश्च गुदस्य भवति ||४||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਾਹ- ਤੇਸਾਂ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ‘ਭਵਨ੍ਤਿ’ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਟੀਕਪਾਲਃ ਕਟੀਫਲਕਃ||੪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰਾਪਥ੍ਯਸੇਵਿਨਾਂ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਸਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤੋ ਗੁਦਮਭਿਤੋਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਾ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯਾਰੁਣਵਰ੍ਣਾਂ ਪਿਡਕਾਂ ਜਨਯਤਿ, ਸਾਸ੍ਯ ਤੋਦਾਦੀਨ੍ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਞ੍ਜਨਯਤਿ, ਅਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਚ ਪਾਕਮੁਪੈਤਿ, ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਸਗਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਵ੍ਰਣਃ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕਵਦਣੁਮੁਖੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਰਾਪੂਰ੍ਯਤੇ, ਤਾਨਿ ਚ ਛਿਦ੍ਰਾਣ੍ਯਜਸ੍ਰਮਚ੍ਛਂ ਫੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧਮਧਿਕਮਾਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ , ਵ੍ਰਣਸ਼੍ਚ ਤਾਡ੍ਯਤੇ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਨਿਸ੍ਤੁਦ੍ਯਤੇ, ਗੁਦਂ ਚਾਵਦੀਰ੍ਯਤੇ, ਉਪੇਕ੍ਸਿਤੇ ਚ ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੇਤਸਾਮਪ੍ਯਾਗਮਸ਼੍ਚ ਤੈਰੇਵ ਛਿਦ੍ਰੈਰ੍ਭਵਤਿ; ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਸ਼ਤਪੋਨਕਮਿਤ੍ਯਾਵਕ੍ਸਤੇ ||੫||
View original
तत्रापथ्यसेविनां वायुः प्रकुपितः सन्निवृत्तः स्थिरीभूतो गुदमभितोऽङ्गुले द्व्यङ्गुले वा मांसशोणिते प्रदूष्यारुणवर्णां पिडकां जनयति, साऽस्य तोदादीन् वेदनाविशेषाञ्जनयति, अप्रतिक्रियमाणा च पाकमुपैति, मूत्राशयाभ्यासगतत्वाच्च व्रणः प्रक्लिन्नः शतपोनकवदणुमुखैश्छिद्रैरापूर्यते, तानि च छिद्राण्यजस्रमच्छं फेनानुविद्धमधिकमास्रावं स्रवन्ति , व्रणश्च ताड्यते भिद्यते छिद्यते सूचीभिरिव निस्तुद्यते, गुदं चावदीर्यते, उपेक्षिते च वातमूत्रपुरीषरेतसामप्यागमश्च तैरेव छिद्रैर्भवति; तं भगन्दरं शतपोनकमित्यावक्षते ||५||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਿਡਿਕੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਪਾਕੋਪਦ੍ਰਵਨਿਰੁਕ੍ਤੀਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ੍ਰਾਪਥ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤੌ ਵ੍ਯਾਘੁਟਿਤਃ| ਗੁਦਮਭਿਤੋ ਗੁਦਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ; ਅਨ੍ਯੇ ‘ਗੁਦਸਨ੍ਨਿਧੌ’ ਇਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਅਭ੍ਯਾਸਃ ਸਮੀਪਮ੍| ਸ਼ਤਪੋਨਕਃ ਸ਼ੂਕਦੋਸਪਰਿਪਠਿਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ; ‘ਚਾਲਨਿਕਾ’ ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਝਟਃ; ਤਨ੍ਨੇਚ੍ਛਤਿ ਗਯੀ, ਲੋਕਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚਾਲਨਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ਤਪੋਨਕਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍; ‘ਅਸ਼੍ਵਪੁਚ੍ਛਬਾਲਰਚਿਤਂ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸਕਂ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਥ੍ਯਤੇ| ਤਾਡ੍ਯਤੇ ਦਣ੍ਡੇਨੇਵਾਭਿਹਨ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਗ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਤ ਇਵ| ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕ੍ਰਿਯਤ ਇਵ||੫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਪਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਮਨਿਲੇਨਾਧਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਵਸ੍ਥਿਤਂ ਰਕ੍ਤਾਂ ਤਨ੍ਵੀਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਮੁਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਕਾਰਾਂ ਪਿਡਕਾਂ ਜਨਯਤਿ; ਸਾਸ੍ਯ ਚੋਸਾਦੀਨ੍ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਞ੍ਜਨਯਤਿ; ਅਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਚ ਪਾਕਮੁਪੈਤਿ; ਵ੍ਰਣਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਕ੍ਸਾਰਾਭ੍ਯਾਮਿਵ ਦਹ੍ਯਤੇ, ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਮੁਸ੍ਣਮਾਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਸਿਤਸ਼੍ਚ ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੇਤਾਂਸਿ ਵਿਸਜਤਿ; ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮੁਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਮਿਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ ||੬||
View original
पित्तं तु प्रकुपितमनिलेनाधः प्रेरितं पूर्ववदवस्थितं रक्तां तन्वीमुच्छ्रितामुष्ट्रग्रीवाकारां पिडकां जनयति; साऽस्य चोषादीन् वेदनाविशेषाञ्जनयति; अप्रतिक्रियमाणा च पाकमुपैति; व्रणश्चाग्निक्षाराभ्यामिव दह्यते, दुर्गन्धमुष्णमास्रावं स्रवति, उपेक्षितश्च वातमूत्रपुरीषरेतांसि विसृजति; तं भगन्दरमुष्ट्रग्रीवमित्याचक्षते ||६||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਵਸ੍ਥਿਤਮਿਤਿ ਗੁਦਮਭਿਤੋਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਸਜਤਿ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵ੍ਰਣ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਸਮੀਰਣੇਨਾਧਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਵਦਵਸ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਭਾਸਾਂ ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਕਣ੍ਡੂਮਤੀਂ ਪਿਡਕਾਂ ਜਨਯਤਿ, ਸਾਸ੍ਯ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਞ੍ਜਨਯਤਿ, ਅਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਂ ਚ ਪਾਕਮੁਪੈਤਿ, ਵ੍ਰਣਸ਼੍ਚ ਕਠਿਨਃ ਸਂਰਮ੍ਭੀ ਕਣ੍ਡੂਪ੍ਰਾਯਃ ਪਿਚ੍ਛਿਲਮਜਸ੍ਰਮਾਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਸਿਤਸ਼੍ਚ ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੇਤਾਂਸਿ ਵਿਸਜਤਿ; ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਿਣਮਿਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ ||੭||
View original
श्लेष्मा तु प्रकुपितः समीरणेनाधः प्रेरितः पूर्ववदवस्थितः शुक्लावभासां स्थिरां कण्डूमतीं पिडकां जनयति, साऽस्य कण्ड्वादीन् वेदनाविशेषाञ्जनयति, अप्रतिक्रियमाणां च पाकमुपैति, व्रणश्च कठिनः संरम्भी कण्डूप्रायः पिच्छिलमजस्रमास्रावं स्रवति, उपेक्षितश्च वातमूत्रपुरीषरेतांसि विसृजति; तं भगन्दरं परिस्राविणमित्याचक्षते ||७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਂਰਮ੍ਭੀ ਸ਼ੋਫਵਾਨ੍| ਕਣ੍ਡੂਪ੍ਰਾਯਃ ਖਰ੍ਜੂਬਹੁਲਃ| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀਤ੍ਯੇਵਂਸ਼ੀਲਃ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ||੭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੌ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੌ ਪਰਿਗਹ੍ਯਾਧੋ ਗਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਦਵਸ੍ਥਿਤਃ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਗ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਂ ਪਿਡਕਾਂ ਜਨਯਤਿ, ਸਾਸ੍ਯ ਤੋਦਦਾਹਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਞ੍ਜਨਯਤਿ, ਅਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਚ ਪਾਕਮੁਪੈਤਿ, ਵ੍ਰਣਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਵਿਧਵਰ੍ਣਮਾਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵਤਿ, ਪੂਰ੍ਣਨਦੀਸ਼ਮ੍ਬੂਕਾਵਰ੍ਤਵਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਾਃ; ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਸ਼ਮ੍ਬੂਕਾਵਰ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ ||੮||
View original
वायुः प्रकुपितः प्रकुपितौ पित्तश्लेष्माणौ परिगृह्याधो गत्वा पूर्ववदवस्थितः पादाङ्गुष्ठाग्रप्रमाणां सर्वलिङ्गां पिडकां जनयति, साऽस्य तोददाहकण्ड्वादीन् वेदनाविशेषाञ्जनयति, अप्रतिक्रियमाणा च पाकमुपैति, व्रणश्च नानाविधवर्णमास्रावं स्रवति, पूर्णनदीशम्बूकावर्तवच्चात्र समुत्तिष्ठन्ति वेदनाविशेषाः; तं भगन्दरं शम्बूकावर्तमित्याचक्षते ||८||
🔊 Audio coming soon
‘ਪੂਰ੍ਣਨਦੀਸ਼ਮ੍ਬੂਕਾਵਰ੍ਤਵਨ੍ਨੈਰਨ੍ਤਰ੍ਯੇਣ ਵੇਦਨਾ ਉਤ੍ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤਿ’ ਇਤ੍ਯੇਕੇ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਤਥਾਵਿਧਗਤ੍ਯਾਰਮ੍ਭਕਸ੍ਯ ਸ਼ੋਫਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਨਦ੍ਯਾਵਰ੍ਤਸ਼ਮ੍ਬੂਕਾਵਰ੍ਤਾਕਾਰੇਣੇਵਾਵਗਤ੍ਵਾਦਵਗਾਢਵੇਦਨਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ’| ਸ਼ਮ੍ਬੂਕਾਃ ਸ਼ਙ੍ਖਾਃ||੮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਮੂਢੇਨ ਮਾਂਸਲੁਬ੍ਧੇਨ ਯਦਸ੍ਥਿਸ਼ਲ੍ਯਮਨ੍ਨੇਨ ਸਹਾਭ੍ਯਵਹਤਂ ਯਦਾਵਗਾਢਪੁਰੀਸੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਮਪਾਨੇਨਾਧਃਪ੍ਰੇਰਿਤਮਸਮ੍ਯਗਾਗਤਂ ਗੁਦਮਪਕ੍ਸਿਣੋਤਿ ਤਦਾ ਕ੍ਸਤਨਿਮਿਤ੍ਤਃ ਕੋਥ ਉਪਜਾਯਤੇ, ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਤੇ ਪੂਯਰੁਧਿਰਾਵਕੀਰ੍ਣਮਾਂਸਕੋਥੇ ਭੂਮਾਵਿਵ ਜਲਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਤੇ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਤੋ ਗੁਦਮਨੇਕਧਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਦਾਰਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਯ ਤੈਰ੍ਮਾਰ੍ਗੈਃ ਕਮਿਕਤੈਰ੍ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਰੇਤਾਂਸ੍ਯਭਿਨਿਃਸਰਨ੍ਤਿ; ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਣਮਿਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ ||੯||
View original
मूढेन मांसलुब्धेन यदस्थिशल्यमन्नेन सहाभ्यवहृतं यदाऽवगाढपुरीषोन्मिश्रमपानेनाधःप्रेरितमसम्यगागतं गुदमपक्षिणोति तदा क्षतनिमित्तः कोथ उपजायते, तस्मिंश्च क्षते पूयरुधिरावकीर्णमांसकोथे भूमाविव जलप्रक्लिन्नायां क्रिमयः सञ्जायन्ते, ते भक्षयन्तो गुदमनेकधा पार्श्वतो दारयन्ति, तस्य तैर्मार्गैः कृमिकृतैर्वातमूत्रपुरीषरेतांस्यभिनिःसरन्ति; तं भगन्दरमुन्मार्गिणमित्याचक्षते ||९||
🔊 Audio coming soon
ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਣਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਮੂਢੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮੂਢੇਨ ਅਜ੍ਞਾਤੇਨ| ਅਪਕ੍ਸਿਣੋਤਿ ਸਕ੍ਸਤਂ ਕਰੋਤਿ| ਕੋਥਃ ਪੂਤਿਭਾਵਃ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਦਾਰਯਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸਤੋ ਦਾਰਯਨ੍ਤਿ| ਅਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਂ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਨ, ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿਬਨ੍ਧਕਾਰੈਰ੍ਨਿਰਾਕਤਤ੍ਵਾਤ੍||੯||
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 11
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇਲ੍ਪਰੁਕ੍ ਸ਼ੋਫਾਤ੍ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਚਾਪ੍ਯੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ | ਪਾਯ੍ਵਨ੍ਤਦੇਸ਼ੇ ਪਿਡਕਾ ਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾਨ੍ਯਾ ਭਗਨ੍ਦਰਾਤ੍ ||੧੦|| ਪਾਯੋਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਗੂਢਮੂਲਾ ਸਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਾ | ਭਾਗਨ੍ਦਰੀਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਪਿਡਕਾਤੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ ||੧੧||
View original
भवन्ति चात्र- उत्पद्यतेऽल्परुक् शोफात् क्षिप्रं चाप्युपशाम्यति | पाय्वन्तदेशे पिडका सा ज्ञेयाऽन्या भगन्दरात् ||१०|| पायोः स्याद् द्व्यङ्गुले देशे गूढमूला सरुग्ज्वरा | भागन्दरीति विज्ञेया पिडकाऽतो विपर्ययात् ||११||
🔊 Audio coming soon
ਅਭਾਗਨ੍ਦਰੀਂ ਭਾਗਨ੍ਦਰੀਂ ਚ ਪਿਡਕਾਮਾਹ- ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਯ੍ਵਨ੍ਤਦੇਸ਼ੇ ਪਿਡਕਾ ਸ਼ੋਫਾਦੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਲ੍ਪਰੁਕ੍ ਅਲ੍ਪਵੇਦਨਾ, ਪਾਯ੍ਵਨ੍ਤਦੇਸ਼ੇ ਗੁਦਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਯਾ ਭਗਨ੍ਦਰਾਤ੍ ਅਪਰਾ ਭਗਨ੍ਦਰੇਭ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤੇਨਾਭਾਗਨ੍ਦਰੀ ਪਿਡਕੋਕ੍ਤਾ, ਯਤੋਸ੍ਯਾ ਭਗਨ੍ਦਰੋ ਨੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਅਤੋਭਾਗਨ੍ਦਰ੍ਯਾਃ ਪਿਡਕਾਯਾਃ, ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਵਾਤ੍, ਭਾਗਨ੍ਦਰੀਤਿ ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੦-੧੧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਯਾਨਯਾਨਾਨ੍ਮਲੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਰੁਗ੍ਦਾਹਸ਼ੋਫਵਾਨ੍ | ਪਾਯੁਰ੍ਭਵੇਦ੍ਰੁਜਃ ਕਟ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ||੧੨||
View original
यानयानान्मलोत्सर्गात् कण्डूरुग्दाहशोफवान् | पायुर्भवेद्रुजः कट्यां पूर्वरूपं भगन्दरे ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਯੋਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਾਨਯਾਨਾਤ੍ ਰਥਾਦਿਗਮਨਾਤ੍| ਮਲੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਪੁਰੀਸਤ੍ਯਾਗਾਤ੍| ਕਣ੍ਡੂਰੁਗ੍ਦਾਹਸ਼ੋਫਵਾਨ੍ ਪਾਯੁਰ੍ਭਵੇਤ੍, ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਕਟ੍ਯਾਂ ਕਣ੍ਡੂਰੁਗ੍ਦਾਹਸ਼ੋਫਾਦਿਕਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਭਵੇਤ੍| ਅਯਂ ਵਾ ਪਠਨੀਯਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਵਾ; ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਗ੍ਰਨ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਵਾ ਪਠਨੀਯਂ, ਪੂਰ੍ਵਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ, ਅਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ||੧੨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਘੋਰਾਃ ਸਾਧਯਿਤੁਂ ਦੁਃਖਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਭਗਨ੍ਦਰਾਃ | ਤੇਸ੍ਵਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸੋਤ੍ਥਃ ਕ੍ਸਤਜਸ਼੍ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ||੧੩||
View original
घोराः साधयितुं दुःखाः सर्व एव भगन्दराः | तेष्वसाध्यस्त्रिदोषोत्थः क्षतजश्च भगन्दरः ||१३||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਦਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਘੋਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਘੋਰਾ ਦੁਃਖਪ੍ਰਦਾਃ| ਸਾਧਯਿਤੁਂ ਦੁਃਖਾਃ ਕਸ੍ਟਸਾਧ੍ਯਾਃ, ‘ਭਵਨ੍ਤਿ’ ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਹਾਰਃ||੧੩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਭਗਨ੍ਦਰਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने भगन्दरनिदानं नाम चतुर्थोऽध्यायः ||४||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਹ੍ਲਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||