Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. mūḍhagarbhanidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ மூடகர்பநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो मूढगर्भनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

அதாத இத்யாதி| மூடோ நிருத்தகதிஃ| ததுக்தஂ- ‘ஸர்வாவயவஸம்பூர்ணோ மநோபுத்த்யாதிஸஂயுதஃ| விகுணாபாநஸம்மூடோ மூடகர்போऽபிதீயதே”- இதி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

க்ராம்யதர்மயாநவாஹநாத்வகமநப்ரஸ்கலநப்ரபதநப்ரபீடநதாவநாபிகாதவிஷமஶயநாஸநோபவாஸவேகாபிகாதாதிரூக்ஷ- கடுதிக்தபோஜநஶோகாதிக்ஷாரஸேவநாதிஸாரவமநவிரேசநப்ரேங்கோலநாஜீர்ணகர்பஶாதநப்ரபதிபிர்விஶேஷைர்பந்தநாந்முச்யதே கர்பஃ, பலமிவ வந்தபந்தநாதபிகாதவிஶேஷைஃ; ஸ விமுக்தபந்தநோ கர்பாஶயமதிக்ரம்ய யகத்ப்லீஹாந்த்ரவிவரைரவஸ்ரஂஸமாநஃ கோஷ்டஸங்க்ஷோபமாபாதயதி, தஸ்யா ஜடரஸங்க்ஷோபாத்வாயுரபாநோ மூடஃ பார்ஶ்வபஸ்திஶீர்ஷோதரயோநிஶூலாநாஹமூத்ரஸங்காநாமந்யதமமாபத்ய கர்பஂ ச்யாவயதி தருணஂ ஶோணிதஸ்ராவேண; தமேவ கதாசித்விவத்தமஸம்யகாகதமபத்யபதமநுப்ராப்தமநிரஸ்யமாநஂ விகுணாபாநஸம்மோஹிதஂ கர்பஂ மூடகர்பமித்யாசக்ஷதே ||௩||

View original

ग्राम्यधर्मयानवाहनाध्वगमनप्रस्खलनप्रपतनप्रपीडनधावनाभिघातविषमशयनासनोपवासवेगाभिघातातिरूक्ष- कटुतिक्तभोजनशोकातिक्षारसेवनातिसारवमनविरेचनप्रेङ्खोलनाजीर्णगर्भशातनप्रभृतिभिर्विशेषैर्बन्धनान्मुच्यते गर्भः, फलमिव वृन्तबन्धनादभिघातविशेषैः; स विमुक्तबन्धनो गर्भाशयमतिक्रम्य यकृत्प्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसङ्क्षोभमापादयति, तस्या जठरसङ्क्षोभाद्वायुरपानो मूढः पार्श्वबस्तिशीर्षोदरयोनिशूलानाहमूत्रसङ्गानामन्यतममापद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितस्रावेण; तमेव कदाचिद्विवृद्धमसम्यगागतमपत्यपथमनुप्राप्तमनिरस्यमानं विगुणापानसम्मोहितं गर्भं मूढगर्भमित्याचक्षते ||३||

🔊 Audio coming soon

தஸ்ய ஹேதுஂ தர்ஶயந்நாஹ- க்ராம்யதர்மேத்யாதி| க்ராம்யதர்மோ மைதுநஂ, யாநஂ ரதாதி, வாஹநமஶ்வாதி, அத்வகமநஂ பத்ப்யாஂ மார்ககமநஂ, ப்ரஸ்கலநமாகுடநாதி, ப்ரபதநஂ ப்ராஸாதாதேஃ ஸகாஶாததிஶயேந பதநஂ, ப்ரபீடநமதிஶயேந பீடநஂ, ப்ரதாவநமதிஶயேந தாவநம், அபிகாதஃ ஶஸ்த்ரலோஷ்டகஶாதிபிஃ ப்ரஹாரஃ, வேகாபிகாதோ வாதாத்யவரோதஃ, ப்ரேங்கோலநஂ ஹிந்தோலநஂ, கர்பஶாதநஂ பேஷஜேந கர்பபாதநம்| கேசிதேதத்கத்யமந்யதா படந்தி, தத்த்வபாவாந்ந லிகிதம்| பந்தநமத்ர கர்பாஶயப்ரதிபத்தாஃ ஸிராஃ பேஶ்யஶ்ச| மோசநே உபமாநமாஹ- பலமித்யாதி| ஏதேநைததுக்தஂ பவதி- யதா வக்ஷேऽபரிபக்வஂ பலமபிகாதைரகால ஏவ பததி, தத்வத்யதோக்தபாதநஹேதுஸாமர்த்யாதப்ரஸவகால ஏவ கர்பஃ பததி| அதிக்ரம்ய உல்லங்க்ய| விவரைஃ அந்தராலைஃ| அவஸ்ரஂஸமாநஃ அதஃ பதந்| கோஷ்டஶப்தேநாமாஶயபக்வாஶயாதிஸ்தாநம்| ஸங்க்ஷோபஶ்சலநம்| தஸ்யாஃ ஸ்த்ரியாஃ| மூடோ விமார்ககாமீ | அந்யதமம் ஏகதமம்| ஆபாத்ய நிர்வர்த்ய| தருணஂ கர்பமபாநோ மூடஃ ஸந் ச்யாவயதீதி ஸம்பந்தஃ| தருணம் அகநாங்கமவ்யக்தசேதநம்| மூடகர்பஸ்ய நிருக்திமாஹ- தமேவேத்யாதி| அஸம்யகாகதஂ விலோமபாகேநாகதம், அவாக்கமநாத்| அபத்யபதஂ யோநிம்| அநுப்ராப்தம் ஆஶ்ரிதம்| அநிரஸ்யமாநம் அநிஃஸரந்தம்| ஸம்மோஹிதஂ மூர்ச்சிதம்||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ததஃ கீலஃ ப்ரதிகுரோ பீஜகஃ பரிக இதி | தத்ர, ஊர்த்வபாஹுஶிரஃபாதோ யோ யோநிமுகஂ நிருணத்தி கீல இவ ஸ கீலஃ; நிஃஸதஹஸ்தபாதஶிராஃ காயஸங்கீ ப்ரதிகுரஃ; யோ நிர்கச்சத்யேகஶிரோபுஜஃ ஸ பீஜகஃ; யஸ்து பரிக இவ யோநிமுகமாவத்ய திஷ்டதி ஸ பரிகஃ; இதி சதுர்விதோ பவதீத்யேகே பாஷந்தே | தத்து ந ஸம்யக்; கஸ்மாத்? ஸ யதா விகுணாநிலப்ரபீடிதோऽபத்யபதமநேகதா ப்ரபத்யதே ததா ஸங்க்யா ஹீயதே ||௪||

View original

ततः कीलः प्रतिखुरो बीजकः परिघ इति | तत्र, ऊर्ध्वबाहुशिरःपादो यो योनिमुखं निरुणद्धि कील इव स कीलः; निःसृतहस्तपादशिराः कायसङ्गी प्रतिखुरः; यो निर्गच्छत्येकशिरोभुजः स बीजकः; यस्तु परिघ इव योनिमुखमावृत्य तिष्ठति स परिघः; इति चतुर्विधो भवतीत्येके भाषन्ते | तत्तु न सम्यक्; कस्मात्? स यदा विगुणानिलप्रपीडितोऽपत्यपथमनेकधा प्रपद्यते तदा सङ्ख्या हीयते ||४||

🔊 Audio coming soon

தஸ்ய சாதுர்வித்யமாஹ- தத இத்யாதி| ததஃ அஸம்யகாகமநாத்| தாந் ப்ரகாராந் ப்ரகடயந்நாஹ- தத்ரோர்த்வபாஹுஶிர இத்யாதி| காயஸங்கீ நிருத்தகாயஃ| ஏகஶிரோபுஜ இதி ஏகோ புஜஃ ஶிரஸா ஸஹ யஸ்ய நிர்கச்சதீத்யர்தஃ| பரிக இவேதி பரிகோऽர்கலாதண்டஃ||௪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

தத்ர, கஶ்சித்த்வாப்யாஂ ஸக்திப்யாஂ யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதே; கஶ்சிதாபுக்நைகஸக்திரேகேந; கஶ்சிதாபுக்நஸக்திஶரீரஃ ஸ்பிக்தேஶேந திர்யகாகதஃ; கஶ்சிதுரஃபார்ஶ்வபஷ்டாநாமந்யதமேந யோநித்வாரஂ பிதாயாவதிஷ்டதே; அந்தஃபார்ஶ்வாபவத்தஶிராஃ கஶ்சிதேகேந பாஹுநா; கஶ்சிதாபுக்நஶிரா பாஹுத்வயேந; கஶ்சிதாபுக்நமத்யோ ஹஸ்தபாதஶிரோபிஃ; கஶ்சிதேகேந ஸக்த்நா யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதேऽபரேண பாயும்; இத்யஷ்டவிதா மூடகர்பகதிருத்திஷ்டா ஸமாஸேந ||௫||

View original

तत्र, कश्चिद्द्वाभ्यां सक्थिभ्यां योनिमुखं प्रतिपद्यते; कश्चिदाभुग्नैकसक्थिरेकेन; कश्चिदाभुग्नसक्थिशरीरः स्फिग्देशेन तिर्यगागतः; कश्चिदुरःपार्श्वपृष्ठानामन्यतमेन योनिद्वारं पिधायावतिष्ठते; अन्तःपार्श्वापवृत्तशिराः कश्चिदेकेन बाहुना; कश्चिदाभुग्नशिरा बाहुद्वयेन; कश्चिदाभुग्नमध्यो हस्तपादशिरोभिः; कश्चिदेकेन सक्थ्ना योनिमुखं प्रतिपद्यतेऽपरेण पायुम्; इत्यष्टविधा मूढगर्भगतिरुद्दिष्टा समासेन ||५||

🔊 Audio coming soon

தாநேவாநேகப்ரகாராந் தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஆபுக்நஂ ஸங்குசிதம்| ஏகேந ஸக்த்நா ‘யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதே’ இதி ஸம்பந்தநீயம்| ஆபுக்நஂ ஸக்திஶரீரஂ யஸ்யேத்யர்தஃ| ‘யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதே’ இத்யத்ராபி ஸம்பந்தநீயம்| பிதாய ஆச்சாத்ய| அந்தஃபார்ஶ்வாபவத்தஶிராஃ பார்ஶ்வமத்யநிக்ஷிப்தஶிராஃ| ஏகேந பாஹுநா ‘யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதே’ இதி ஸம்பந்தநீயம்| கஶ்சிதித்யாதி அத்ராபி ‘யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதே’ இதி ஸம்பந்தநீயம்| கஶ்சிதாபுக்நமத்ய இத்யாதி ‘யோநிமுகஂ ப்ரதிபத்யதே’ இத்யத்ராபி ஸம்பந்தநீயம்| ஸமாஸேநாஷ்டவிதா விஸ்தரேண து திர்யக்க்ரீவோருஜங்காப்ரகாரேணாநந்தாஃ||௫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

தத்ர த்வாவந்த்யாவஸாத்யௌ மூடகர்பௌ, ஶேஷாநபி விபரீதேந்த்ரியார்தாக்ஷேபகயோநிப்ரஂஶஸஂவரணமக்கல்லஶ்வாஸகாஸப்ரமநிபீடிதாந் பரிஹரேத் ||௬||

View original

तत्र द्वावन्त्यावसाध्यौ मूढगर्भौ, शेषानपि विपरीतेन्द्रियार्थाक्षेपकयोनिभ्रंशसंवरणमक्कल्लश्वासकासभ्रमनिपीडितान् परिहरेत् ||६||

🔊 Audio coming soon

தேஷ்வஸாத்யாந்நிர்திஶந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| த்வாவந்த்யௌ ஸப்தமாஷ்டமாவஸாத்யௌ ஸ்வபாவேநைவ| அந்யேஷ்வப்யவஸ்தயாऽஸாத்யத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶேஷாநபீத்யாதி| விபரீதேந்த்ரியார்தாதிபிஃ பீடிதா ஜநநீ யைர்மூடகர்பைஸ்தே ததாவிதாஸ்தாந்| விபரீதேந்த்ரியார்தா ரூபாத்யர்தக்ரஹணப்ராந்தாஃ| யோநிப்ரஂஶோ யோநிபஹிர்கமநம்| யோநிஸஂவரணஂ யோநிஸங்கோசஃ| ப்ரஸூதாயா வாயுரஸகாரோத்ய பஸ்திஶிரஃப்ரபதிஷு ஶூலஂ கரோதி ஸ மக்கல்லஃ| ப்ரமஶ்சக்ராதிரூடஸ்யேவ ப்ரமணம்||௬||

Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8

பவந்தி சாத்ர- காலஸ்ய பரிணாமேந முக்தஂ வந்தாத்யதா பலம் | ப்ரபத்யதே ஸ்வபாவேந நாந்யதா பதிதுஂ த்ருவம் ||௭|| ஏவஂ காலப்ரகர்ஷேண முக்தோ நாடீநிபந்தநாத் | கர்பாஶயஸ்தோ யோ கர்போ ஜநநாய ப்ரபத்யதே ||௮||

View original

भवन्ति चात्र- कालस्य परिणामेन मुक्तं वृन्ताद्यथा फलम् | प्रपद्यते स्वभावेन नान्यथा पतितुं ध्रुवम् ||७|| एवं कालप्रकर्षेण मुक्तो नाडीनिबन्धनात् | गर्भाशयस्थो यो गर्भो जननाय प्रपद्यते ||८||

🔊 Audio coming soon

ஸ்வபாவப்ரஜநநகாலே யதா மூடகர்போ ந பவதி ததா ஶ்லோகத்வயேந தர்ஶயந்நாஹ- காலஸ்யேத்யாதி| யதா காலஸ்ய பரிணாமேந காலகதபரிபாகேந வந்தாந்முக்தஂ பலஂ ஸ்வபாவேந பதிதுஂ ப்ரபத்யதே பதநஂ ப்ராப்நோதி, அந்யதா காலபரிபாகாபாவேந பதிதுஂ ந ப்ரபத்யதே பதநஂ ந ப்ராப்நோதி, ஏவஂ காலப்ரகர்ஷேண நாடீநிபந்தநாந்முக்தோ யோ கர்பாஶயஸ்தோ கர்பஃ ஸ ஜநநாய ப்ரபத்யதே ஜந்ம ப்ராப்நோதீத்யர்தஃ||௭-௮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

கமிவாதாபிகாதைஸ்து ததேவோபத்ருதஂ பலம் | பதத்யகாலேऽபி யதா ததா ஸ்யாத்கர்பவிச்யுதிஃ ||௯||

View original

कृमिवाताभिघातैस्तु तदेवोपद्रुतं फलम् | पतत्यकालेऽपि यथा तथा स्याद्गर्भविच्युतिः ||९||

🔊 Audio coming soon

மூடகர்போ யதா பவதி ததா தர்ஶயந்நாஹ- கமிவாதாபிகாதைரித்யாதி| கர்பவிச்யுதிர்த்விவிதா - த்ரவஸ்ய ஸ்ராவரூபேண, கநாவயவஸ்ய பாதரூபேண| தத்ர த்ரவஸ்ய ஸ்ரவணே மூடகர்பநாம நாஸ்தி, விகுணாநிலஸம்மோஹாநிர்கமலக்ஷணஸ்யாபாவாத்||௯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ஆசதுர்தாத்ததோ மாஸாத் ப்ரஸ்ரவேத்கர்பவிச்யுதிஃ | ததஃ ஸ்திரஶரீரஸ்ய பாதஃ பஞ்சமஷஷ்டயோஃ ||௧௦||

View original

आचतुर्थात्ततो मासात् प्रस्रवेद्गर्भविच्युतिः | ततः स्थिरशरीरस्य पातः पञ्चमषष्ठयोः ||१०||

🔊 Audio coming soon

பரதஸ்த்வஸ்தீதி தர்ஶயந்நாஹ- ஆசதுர்தாதித்யாதி| கர்பவிச்யுதிஃ கர்பவிமுக்திஃ; ப்ரஸ்ரவேத் ஸ்ராவரூபா பவேத்| ஏதேந மாஸசதுஷ்டயஂ யாவந்மூடகர்பதா நாஸ்தீத்யுக்தம்| தத இத்யாதி| ததஶ்சதுர்தமாஸாதூர்த்வஂ ஸ்திரஶரீரஸ்ய விச்யுதிஃ பாதஃ பாதரூப பவேத்| ஏதேந விச்யுதிரியஂ ந ஸ்ராவரூபா; தஸ்மாச்சதுர்தமாஸாநந்தரஂ கநாவயவத்வாந்மூடகர்போ பவதீத்யுக்தம்||௧௦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ப்ரவித்யதி ஶிரோ யா து ஶீதாங்கீ நிரபத்ரபா | நீலோத்ததஸிரா ஹந்தி ஸா கர்பஂ ஸ ச தாஂ ததா ||௧௧||

View original

प्रविध्यति शिरो या तु शीताङ्गी निरपत्रपा | नीलोद्धतसिरा हन्ति सा गर्भं स च तां तथा ||११||

🔊 Audio coming soon

அஸாத்யமூடகர்பகர்பிண்யோர்லக்ஷணஂ தர்ஶயந்நாஹ- ப்ரவித்யதீத்யாதி| ப்ரவித்யதி தாடயதி, அதிஶயேந துநோதீத்யர்தஃ| அந்யே ‘அபவித்தஶிரா’ இதி படந்தி; தத்ராவநதஶீர்ஷேத்யர்தஃ| யா ஸ்த்ரீ நிரபத்ரபா லஜ்ஜாரஹிதா| நீலோத்ததஸிரா கஷ்ணோத்ததஸிரா| ஸா கர்பஂ ஸ ச தாஂ ததேதி ஸா ஸ்த்ரீ கர்பஂ ஹந்தி, ஸ ச கர்பவதீஂ ஸ்த்ரீஂ ஹந்தீத்யர்தஃ| ததா தேந ப்ரகாரேண||௧௧||

Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13

கர்பாஸ்பந்தநமாவீநாஂ ப்ரணாஶஃ ஶ்யாவபாண்டுதா | பவத்யுச்ச்வாஸபூதித்வஂ ஶூலஂ சாந்தர்மதே ஶிஶௌ ||௧௨|| மாநஸாகந்துபிர்மாதுருபதாபைஃ ப்ரபீடிதஃ | கர்போ வ்யாபத்யதே குக்ஷௌ வ்யாதிபிஶ்ச ப்ரபீடிதஃ ||௧௩||

View original

गर्भास्पन्दनमावीनां प्रणाशः श्यावपाण्डुता | भवत्युच्छ्वासपूतित्वं शूलं चान्तर्मृते शिशौ ||१२|| मानसागन्तुभिर्मातुरुपतापैः प्रपीडितः | गर्भो व्यापद्यते कुक्षौ व्याधिभिश्च प्रपीडितः ||१३||

🔊 Audio coming soon

கர்பிணீரக்ஷார்தமந்தர்மதஸ்ய கர்பஸ்யாபகர்ஷணாய தல்லக்ஷணஂ தர்ஶயந்நாஹ- கர்பாஸ்பந்தநமித்யாதி| ஆவீ ப்ரஸவவேதநா; அதவா ஆவீஶப்தேந யோநேர்மூத்ரகபப்ரஸேகாதீந்யாவீலிங்காந்யுச்யந்தே||௧௨-௧௩||

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

பஸ்தமாரவிபந்நாயாஃ குக்ஷிஃ ப்ரஸ்பந்ததே யதி | தத்க்ஷணாஜ்ஜந்மகாலே தஂ பாடயித்வோத்தரேத்பிஷக் ||௧௪||

View original

बस्तमारविपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि | तत्क्षणाज्जन्मकाले तं पाटयित्वोद्धरेद्भिषक् ||१४||

🔊 Audio coming soon

மாதுர்மதாயா அபி ஜீவதோ கர்பஸ்யாபகர்ஷணஂ தர்ஶயந்நாஹ- பஸ்தமாரேத்யாதி| பஸ்தமாரஶ்சகலவந்மரணம், ஏதேந க்ரீவாமோடநேநாஶுதமமக்லிஷ்டஂ மரணமுக்தஂ; தேந விபந்நாயா மதாயாஃ ஸ்த்ரிய இத்யர்தஃ| அயமபிப்ராயஃ- யதா பஸ்தஂ நிருச்ச்வாஸஂ கத்வா யாஜ்ஞிகா மாரயந்தி, ஏவஂ யா மதா தஸ்யா இத்யர்தஃ| தத்க்ஷணாத் கடிகாத்வயமத்யே, பரதஸ்து கர்போऽபி ம்ரியத இதி பாவஃ| அந்யே ‘தத்க்ஷணாத்’ இத்யத்ர ‘முஹூர்தாத்’ இதி படந்தி, தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ| ஜந்மகாலே நவமமாஸாதிகால இத்யர்தஃ| தஂ கர்பஂ, பாடயித்வா ஸ்த்ரீகுக்ஷிஂ விதார்ய| அத்ர கேசித்- “யதா ஸோऽந்தர்மதோ கர்பஃ ஶூநோ பஸ்திரிவாததஃ| தேநாவதாயா நார்யாஸ்து குக்ஷிராநஹ்யதே பஶம்|| உத்க்ஷிப்யந்த இவாங்காநி மூத்ரபஸ்திஶ்ச பித்யதே| க்லோம ப்லீஹா யகச்சைவ புப்புஸஂ ஹதயஂ ததா|| கர்பேண பீடிதஂ ஹ்யேததூர்த்வஂ ப்ரக்ராமதி ஸ்த்ரியாஃ| ஸா ஶூயதே முஹ்யதி ச கச்ச்ரோச்ச்வாஸா ச ஜாயதே|| பூதிகந்தஸ்ததா ஸ்வேதோ ஜிஹ்வா தாலு ச ஶுஷ்யதி| வேபதே ப்ராம்யதி ததா ஜீவிதஂ சோபருத்யதே|| ஏதைர்லிங்கைர்விஜாநீயாந்மதஂ கர்பஂ சிகித்ஸகஃ”- இதி படந்தி; தந்ந படநீயஂ புநருக்தத்வாத், ஜேஜ்ஜடாதிபிஃ பரிஹதத்வாச்ச| ஶ்ரீப்ரஹ்மதேவேந து கிஞ்சித்வ்யாக்யாதஂ, தேந த்வார்ஷாநார்ஷசிந்தா ந கதா||௧௪||

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே மூடகர்பநிதாநஂ நாமாஷ்டமோऽத்யாயஃ ||௮||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने मूढगर्भनिदानं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிதாநஸ்தாநேऽஷ்டமோऽத்யாயஃ||௮||

8. mūḍhagarbhanidānam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi