7. udaranidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாத உதராணாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

அதாத இத்யாதி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

தந்வந்தரிர்தர்மபதாஂ வரிஷ்டோ ராஜர்ஷிரிந்த்ரப்ரதிமோऽபவத்யஃ | ப்ரஹ்மர்ஷிபுத்ரஂ விநயோபபந்நஂ ஶிஷ்யஂ ஶுபஂ ஸுஶ்ருதமந்வஶாத் ஸஃ ||௩||

யோ தந்வந்தரிரபவத் ஸ ஸுஶ்ருதமந்வஶாதிதி ஸம்பந்தஃ, ஶிக்ஷிதவாநித்யர்தஃ| தர்மபதாஂ தார்மிகாணாஂ மத்யே| இந்த்ரப்ரதிமோ ஜ்ஞாநைஶ்வர்யாதிபிஃ| ப்ரஹ்மர்ஷிர்விஶ்வாமித்ரஃ, ராஜர்ஷிரபி தபஸா ப்ரஹ்மர்ஷித்வஂ ப்ராப்தவாந்| விநயோபபந்நஂ ஜிதேந்த்ரியம்| ஶுபமிதி பூர்வோக்தைரந்வயவயஃஶீலாதிகுணைருபேதம்||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

பதக் ஸமஸ்தைரபி சேஹ தோஷைஃ ப்லீஹோதரஂ பத்தகுதஂ ததைவ | ஆகந்துகஂ ஸப்தமமஷ்டமஂ ச தகோதரஂ சேதி வதந்தி தாநி ||௪||

உதராணாஂ ஸங்க்யாமாஹ- பதகித்யாதி| பதக்தோஷைஸ்த்ரீணி, ஸமஸ்தைர்தோஷைரேகம்; ஏதேந சத்வாரி தோஷப்ரதாநாநி| இஹேதி அஸ்மிஞ்சாஸ்த்ரே| தாநீதி உதராணீத்யர்தஃ| ப்லீஹோதராதீநி சத்வாரி தூஷ்யப்ரதாநாநி| அஷ்டமமிதி ஸங்க்யோக்த்யா ப்லீஹோதரயகத்தால்யுதரயோரைக்யமேவ ஜ்ஞாதவ்யம்||௪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 6

ஸுதுர்பலாக்நேரஹிதாஶநஸ்ய ஸஂஶுஷ்கபூத்யந்நநிஷேவணாத்வா | ஸ்நேஹாதிமித்யாசரணாச்ச ஜந்தோர்வத்திஂ கதாஃ கோஷ்டமபிப்ரபந்நாஃ ||௫|| குல்மாகதிவ்யஞ்ஜிதலக்ஷணாநி குர்வந்தி கோராண்யுதராணி தோஷாஃ |௬|

உதராணாஂ ஹேதுஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸுதுர்பலாக்நேரிதாதி துர்பலாக்நேஃ அத்யந்தநஷ்டாக்நேஃ| அஹிதாஶநஸ்யேதி விருத்தஸமஶநாத்யஶநவிஷமாஶநஸ்ய| ஸ்நேஹாதீத்யாதிஶப்தாத்வமநவிரேசநாஸ்தாபநாநுவாஸநபரிக்ரஹஃ| மித்யாசரணஂ யதோக்தாநுஷ்டாநபரித்யாகஃ| ஜந்தோஃ ப்ராணிநஃ| அபிப்ரபந்நாஃ ப்ராப்தா இத்யர்தஃ| கிஂவிஶிஷ்டாந்யுதரணி குர்வந்தி? குல்மாகதிவ்யஞ்ஜிதலக்ஷணாநி குல்மாகத்யா குல்மரூபேண வ்யஞ்ஜிதாநி ப்ரகடிதாநி லக்ஷணாநி யேஷாஂ தாநி ததா| புநரபி கிஂவிஶிஷ்டாநி? கோராணி கச்ச்ரதமாநி||௫||-

Adhikarana 5 (6) · Śloka 7

கோஷ்டாதுபஸ்நேஹவதந்நஸாரோ நிஃஸத்ய துஷ்டோऽநிலவேகநுந்நஃ ||௬|| த்வசஃ ஸமுந்நம்ய ஶநைஃ ஸமந்தாத்விவர்தமாநோ ஜடரஂ கரோதி |௭|

ஸம்ப்ராப்தி தர்ஶயந்நாஹ- கோஷ்டாதித்யாதி| உபஸ்நேஹவதிதி நவகடாத்யுபஸ்நேஹோ யதாऽணுதமஸ்ரோதோபிர்பஹிஃஸ்ரவத் தஶ்யதே தத்வத் கோஷ்டாதந்நஸாரோऽந்நரஸோ நிஃஸத்ய, ஶநைஃ க்ரமேண, ஜடரமுதராக்யஂ ரோகஂ கரோதீதி ஸம்பந்தஃ| கோஷ்டஶப்தேநாத்ராஹாரபாகாதார உச்யதே| கிம்பூதோऽந்நஸாரஃ? துஷ்டஃ| புநஃ கிம்பூதஃ? அநிலவேகநுந்நோ வாதவேகப்ரேரிதஃ| கிஂ கத்வா? த்வசஃ ஸமுந்நம்ய ஆநத்தாஃ கத்வா| புநஃ கிம்பூதோ ரஸஃ? ஸமந்தாத்விவர்தமாநஃ ஸமந்தாத் ஸர்வதோ வத்திஂ கச்சந்||௬||-

Adhikarana 6 (7) · Śloka 8

தத்பூர்வரூபஂ பலவர்ணகாங்க்ஷாவலீவிநாஶோ ஜடரே ஹி ராஜ்யஃ ||௭|| ஜீர்ணாபரிஜ்ஞாநவிதாஹவத்யோ பஸ்தௌ ருஜஃ பாதகதஶ்ச ஶோபஃ |௮|

பூர்வரூபமாஹ- ததித்யாதி| விநாஶஶப்தோ பலாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| காங்க்ஷா அந்நாபிலாஷஃ| வலீ த்வக்ஸங்கோசஃ| ராஜ்யோ ரேகாஃ ‘பவந்தி’ இதி ஶேஷஃ| ஜீர்ணாபரிஜ்ஞாநவிதாஹவத்யோ பஸ்தௌ ருஜ இதி ஜீர்ணாபரிஜ்ஞாநவிதாஹௌ வித்யேதே யாஸு பஸ்திருஜாஸு தாஸ்ததா| ஜீர்ணாபரிஜ்ஞாநமந்நபரிணாமாநிஶ்சயஃ; ஜீர்ணாபரிஜ்ஞாநஂ து யதாஸம்பவத்வாத் புருஷஸ்யைவ ஜ்ஞேயம்||௭||-

Adhikarana 7 (8) · Śloka 9

ஸங்கஹ்ய பார்ஶ்வோதரபஷ்டநாபீர்யத்வர்ததே கஷ்ணஸிராவநத்தம் ||௮|| ஸஶூலமாநாஹவதுக்ரஶப்தஂ ஸதோதபேதஂ பவநாத்மகஂ தத் |௯|

வாதோதரமாஹ- ஸங்கஹ்யேத்யாதி||௮||-

Adhikarana 8 (9) · Śloka 10

யச்சோஷதஷ்ணாஜ்வரதாஹயுக்தஂ பீதஂ ஸிரா பாந்தி ச யத்ர பீதாஃ ||௯|| பீதாக்ஷிவிண்மூத்ரநகாநநஸ்ய பித்தோதரஂ தத்த்வசிராபிவத்தி |௧௦|

பித்தோதரமாஹ- யதித்யாதி| அசிராபிவத்தி ஶீக்ரவர்தநஶீலம்||௯||-

Adhikarana 9 (10) · Śloka 11

யச்சீதலஂ ஶுக்லஸிராவநத்தஂ குரு ஸ்திரஂ ஶுக்லநகாநநஸ்ய ||௧௦|| ஸ்நிக்தஂ மஹச்சோபயுதஂ ஸஸாதஂ கபோதரஂ தத்து சிராபிவத்தி |௧௧|

ஶ்லேஷ்மோதரமாஹ- யச்சீதலமித்யாதி| ஸ்திரஂ கடிநம்| ஸஸாதமங்கக்லாநியுக்தம்||௧௦||-

Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 14

ஸ்த்ரியோऽந்நபாநஂ நகரோமமூத்ரவிடார்தவைர்யுக்தமஸாதுவத்தாஃ ||௧௧|| யஸ்மை ப்ரயச்சந்த்யரயோ கராஂஶ்ச துஷ்டாம்புதூஷீவிஷஸேவநாத்வா | தேநாஶு ரக்தஂ குபிதாஶ்ச தோஷாஃ குர்வந்தி கோரஂ ஜடரஂ த்ரிலிங்கம் ||௧௨|| தச்சீதவாதாப்ரஸமுத்பவேஷு விஶேஷதஃ குப்யதி தஹ்யதே ச ஸ சாதுரோ மூர்ச்சதி ஸம்ப்ரஸக்தஂ பாண்டுஃ கஶஃ ஶுஷ்யதி தஷ்ணயா ச ||௧௩|| ப்ரகீர்திதஂ தூஷ்யுதரஂ து கோரஂ ... |௧௪|

ஸந்நிபாதோதரமாஹ- ஸ்த்ரிய இத்யாதி| ஸ்த்ரியோऽந்நபாநஂ நகரோமமூத்ரவிடார்தவயுக்தஂ யஸ்மை புருஷாய ப்ரயச்சந்தி தததி| கிம்பூதாஃ ஸ்த்ரியஃ? அஸாதுவத்தா துராசாராஃ| ஸ்த்ரீக்ரஹணமத்ரோபலக்ஷணஂ, தேநாந்யேऽபி ஸந்நிஹிதா அவிவேகிநோ க்ராஹ்யாஃ| அரயஃ ஶத்ரவஃ| கராந் கத்ரிமவிஷாணி யஸ்மை ப்ரயச்சந்தி| துஷ்டாம்பு ஸவிஷமத்ஸ்யாதிஸம்பந்தாத்| விஷமேவ தாவாக்நிவாதாதபாத்யபிபவேந மந்ததாஂ கதஂ விஷபீதஸ்ய வா விஷஂ தூஷீவிஷஂ; தேந நகரோமாதிநா விஷகல்பேந கரேண தூஷீவிஷேண வாऽऽஶு ஶீக்ரஂ ரக்தஂ குபிதமிதி போத்தவ்யம்| த்ரிலிங்கஂ வாதபித்தஶ்லேஷ்மலிங்கம்| ஸம்ப்ரஸக்தஂ நிரந்தரம்| தூஷ்யுதரமிதி யதேவ ஸாந்நிபாதிகோதரஂ ததேவ தூஷ்யுதரம், ஏதேந ந ஸங்க்யாதிரேகஃ| கோரஂ பயாநகஂ, புநர்கோரஂ கஷ்டகாரி||௧௧-௧௩||-

Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 16

... ப்லீஹோதரஂ கீர்தயதோ நிபோத | விதாஹ்யபிஷ்யந்திரதஸ்ய ஜந்தோஃ ப்ரதுஷ்டமத்யர்தமஸக் கபஶ்ச ||௧௪|| ப்லீஹாபிவத்திஂ ஸததஂ கரோதி ப்லீஹோதரஂ தத் ப்ரவதந்தி தஜ்ஜ்ஞாஃ | வாமே ச பார்ஶ்வே பரிவத்திமேதி விஶேஷதஃ ஸீததி சாதுரோऽத்ர ||௧௫|| மந்தஜ்வராக்நிஃ கபபித்தலிங்கைருபத்ருதஃ க்ஷீணபலோऽதிபாண்டுஃ |௧௬|

நிபோத ஜாநீஹி| அபிஷ்யந்தி தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ க்லேதப்ராப்திஜநகம்| அஸக் கபஶ்சேதி அஸக்க்ரஹணேந பித்தஸ்யாபி க்ரஹணம்| ப்லீஹா உதரஸ்ய வாமபார்ஶ்வஸ்திதஃ| ஏதி கச்சதி| ஸீததி அங்கக்லாநியுக்தோ பவதி| அத்ர ப்லீஹோதரே||௧௪-௧௫||-

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

ஸவ்யேதரஸ்மிந் யகதி ப்ரதுஷ்டே ஜ்ஞேயஂ யகத்தால்யுதரஂ ததேவ ||௧௬||

யகத்தால்யுதரஸ்ய ப்லீஹோதரே ஏவாவரோதஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸவ்யேதரஸ்மிந்நித்யாதி| ஸவ்யேதரஸ்மிந் தக்ஷிணபார்ஶ்வே| ததேவ ப்லீஹோதரஂ யகத்தால்யுதரஂ ஜ்ஞேயம்| க்வ ஜ்ஞேயமித்யாஹ- யகதி காலகண்டே; கிம்பூதே? ப்ரதுஷ்டே; ஏதேந ந ஸங்க்யாதிரேகஃ||௧௬||

Adhikarana 13 (17-18) · Śloka 19

யஸ்யாந்த்ரமந்நைருபலேபிபிர்வா பாலாஶ்மபிர்வா ஸஹிதைஃ பதக்வா | ஸஞ்சீயதே தத்ர மலஃ ஸதோஷஃ க்ரமேண நாட்யாமிவ ஸங்கரோ ஹி ||௧௭|| நிருத்யதே சாஸ்ய குதே புரீஷஂ நிரேதி கச்ச்ராதபி சால்பமல்பம் | ஹந்நாபிமத்யே பரிவத்திமேதி த(ய)ச்சோதரஂ விட்ஸமகந்திகஂ ச ||௧௮|| ப்ரச்சர்தயந் பத்தகுதீ விபாவ்யஃ, ... |௧௯|

பத்தகுதஂ தர்ஶயந்நாஹ- யஸ்யேத்யாதி| யஸ்ய புருஷஸ்ய அந்த்ரஂ நிருத்யத இதி ஸம்பந்தஃ| கைர்நிருத்யத இத்யாஹ- அந்நைரித்யாதி| உபலேபிபிஃ பிச்சிலாதிபிஃ| வா அத்ர ஸமுச்சயே| ஸஹிதைரிதி ஏகத்ர மிலிதைஃ ஸமுதிதைரித்யர்தஃ| பதக்வேதி ஏகைகைரித்யர்தஃ| மலஃ புரீஷம்| ஸதோஷோ தோஷத்ரயஸஹிதஃ| நாட்யாஂ ப்ரணாலிகாயாம்| ஸங்கரோऽவகரஃ, ப்ரசுரதணாதிஸமூஹ இத்யர்தஃ| நிரேதி நிஃஸரதி| பத்தகுதீ விபாவ்யஃ ஸ புருஷோ பத்தகுதீ ஜ்ஞேயஃ||௧௭-௧௮||-

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21

...ததஃ பரிஸ்ராவ்யுதரஂ நிபோத | ஶல்யஂ யதந்நோபஹிதஂ ததந்த்ரஂ பிநத்தி யஸ்யாகதமந்யதா வா ||௧௯|| தஸ்மாத் ஸ்ருதோऽந்த்ராத் ஸலிலப்ரகாஶஃ ஸ்ராவஃ ஸ்ரவேத்வை குததஸ்து பூயஃ | நாபேரதஶ்சோதரமேதி வத்திஂ நிஸ்துத்யதேऽதீவ விதஹ்யதே ச ||௨௦|| ஏதத் பரிஸ்ராவ்யுதரஂ ப்ரதிஷ்டஂ... |௨௧|

பரிஸ்ராவ்யுதரமாஹ- தத இத்யாதி| யச்சல்யமந்நோபஹிதமந்நஸம்பத்தஂ புக்தஂ, ததந்த்ரஂ பிநத்தி விதாரயதி| யஸ்ய புருஷஸ்ய| ஶல்யஂ ஶர்கராகாஷ்டாஸ்திகண்டகாதிகம்| ஆகதமந்யதா வேதி வாஶப்தோऽவதாரணே, தேநாந்யதைவ விலோமேந திர்யகேவாகதஂ, நத்வநுலோமேந| ஸ்ருதோ கலிதஃ||௧௯-௨௦||-

Adhikarana 15 (21-23) · Śloka 23

... தகோதரஂ கீர்தயதோ நிபோத | யஃ ஸ்நேஹபீதோऽப்யநுவாஸிதோ வா வாந்தோ விரிக்தோऽப்யதவா நிரூடஃ ||௨௧|| பிபேஜ்ஜலஂ ஶீதலமாஶு தஸ்ய ஸ்ரோதாஂஸி துஷ்யந்தி ஹி தத்வஹாநி | ஸ்நேஹோபலிப்தேஷ்வதவாऽபி தேஷு தகோதரஂ பூர்வவதப்யுபைதி ||௨௨|| ஸ்நிக்தஂ மஹத் ஸம்பரிவத்தநாபி பஶோந்நதஂ பூர்ணமிவாம்புநா ச | யதா ததிஃ க்ஷுப்யதி கம்பதே ச ஶப்தாயதே சாபி தகோதரஂ தத் ||௨௩||

உதகோதரமாஹ- தகோதரமித்யாதி| தகோதரம் உதகோதரமித்யர்தஃ| தத்வஹாநி தோயவஹாநி| ஸ்நேஹோபலிப்தேஷ்வதவாऽபி தேஷ்விதி ஸ்நேஹாதிபாநஂ விநாऽபி தேஷு ஸ்ரோதஃஸு ஸ்நேஹோபலிப்தேஷு யதா ஶீதலஂ ஜலஂ பிபேத்ததாऽபீத்யர்தஃ| பூர்வவதிதி க்ஷதாந்த்ரோதரே யதா ஸலிலஸ்யாதோகாமித்வாததோ நாபேருதரோத்பத்திர்யதா ச குதாதாஸ்ராவஸ்தத்வதிதி; ஜேஜ்ஜடேந புநஃ ‘பூர்வவதித்யத்ராந்யாந்யுதராணி யதா பவந்தி ததேதமபி’ இதி வ்யாக்யாதஂ, தந்நேச்சதி கயீ| பரிவத்தநாபி| உச்சலிதநாபி| ததிஃ கல்லா| க்ஷுப்யதி சலதி| கம்பதே சேதி கம்பநமதிஶயேந சலநம்||௨௧-௨௩||

Adhikarana 16 (24) · Śloka 24

ஆத்மாநஂ கமநேऽஶக்திர்தௌர்பல்யஂ துர்பலாக்நிதா | ஶோபஃ ஸதநமங்காநாஂ ஸங்கோ வாதபுரீஷயோஃ | தாஹஸ்தஷ்ணா ச ஸர்வேஷு ஜடரேஷு பவந்தி ஹி ||௨௪||

தேஷாமஷ்டாநாமபி ஸாமாந்யஂ லிங்கஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஆத்மாநமித்யாதி| ஜேஜ்ஜடேந புநரேதே உபத்ரவா வ்யாக்யாதாஃ; தந்நேச்சதி கயீ||௨௪||

Adhikarana 17 (25) · Śloka 25

அந்தே ஸலிலபாவஂ ஹி பஜந்தே ஜடராணி து | ஸர்வாண்யேவ பரீபாகாத்ததா தாநி விவர்ஜயேத் ||௨௫||

ஸாத்யாஸாத்யவிபாகமாஹ- அந்த இத்யாதி| பரிபாகாத் பரிணாமேந தகோதரதா ஸர்வேஷாமேவ; அந்யாந்யுதராணி பரிபாகாதுதகபாவஂ பஜந்தே, தகோதரஂ ப்ராகேவேதி விஶேஷஃ||௨௫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 7

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே உதரநிதாநஂ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ ||௭||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||