Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಂ ಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातो गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಶುದ್ಧಶುಕ್ರಾರ್ತವಸಮ್ಭವತ್ವಾದ್ಗರ್ಭಸ್ಯ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಶುದ್ಧ್ಯನನ್ತರಂ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಮಣಂ ಯುಜ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ- ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ಹಿ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಂ ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಥಮಾತ್ಮಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಂ ಗರ್ಭ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ, ತಸ್ಯಾವಕ್ರಾನ್ತಿರುಪಗಮನಮವತರಣಮಿತಿ ಯಾವದ್ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಃ, ಸಾಽಸ್ಮಿನ್ನಸ್ತೀತಿ ಪೂರ್ವವಚ್ಛಪ್ರತ್ಯಯಲುಕೌ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಸೌಮ್ಯಂ ಶುಕ್ರಮಾರ್ತವಮಾಗ್ನೇಯಮಿತರೇಷಾಮಪ್ಯತ್ರ ಭೂತಾನಾಂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಮಸ್ತ್ಯಣುನಾ ವಿಶೇಷೇಣ, ಪರಸ್ಪರೋಪಕಾರಾತ್ (ಪರಸ್ಪರಾನುಗ್ರಹಾತ್,) ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾಚ್ಚ ||೩||
सौम्यं शुक्रमार्तवमाग्नेयमितरेषामप्यत्र भूतानां सान्निध्यमस्त्यणुना विशेषेण, परस्परोपकारात् (परस्परानुग्रहात्,) परस्परानुप्रवेशाच्च ||३||
🔊 Audio coming soon
ಗರ್ಭಸ್ಯ ಶುಕ್ರಾರ್ತವಮೂಲತ್ವಾಚ್ಛುಕ್ರಾರ್ತವಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಮಾಹ- ಸೌಮ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸೌಮ್ಯಂ ಸೋಮಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಮ್| ಆಗ್ನೇಯಮಗ್ನಿಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಮ್| ನನು, ಸರ್ವಂ ಪಾಞ್ಚಭೌತಿಕಂ ತತ್ ಕಥಂ ಭೂತದ್ವಯೇನಾರಮ್ಭ ಇತ್ಯಾಹ- ಇತರೇಷಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಇತರೇಷಾಂ ಪೃಥಿವೀವಾಯ್ವಾಕಾಶಾನಾಮ್, ಅಣುನಾ ವಿಶೇಷೇಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಕಾರೇಣ, ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಮಾಶ್ರಿತತ್ವಮಸ್ತಿ| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ- ಪರಸ್ಪರೋಪಕಾರಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಭೂಜಲಾನಲಾನಿಲಾಕಾಶಾನಾಂ ಧಾರಣಸಂಹನನಪರಿಣಾಮವ್ಯೂಹಾವಕಾಶದಾನೈಃ ಪರಸ್ಪರಮುಪಕಾರಸ್ತಸ್ಮಾತ್; ಯಥಾ- ಪಾರ್ಥಿವದ್ರವ್ಯೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾಖ್ಯಂ ಭೂತಂ ಬಲವದೇಕಂ ಶೇಷಾಣಿ ಸಲಿಲಾದೀನಿ ಚತ್ವಾರಿ ದುರ್ಬಲಾನ್ಯಾಶ್ರಯದಾನೇನಾನುಗೃಹ್ಣಾತಿ, ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರೇ ತು ಸಲಿಲಾದಿಭಿರಪಿ ಚತುರ್ಭಿರ್ಬಲವದ್ಭಿರ್ದುರ್ಬಲಂ ಪೃಥಿವೀಭೂತಮನುಗೃಹ್ಯತೇ, ಏವಂವಿಧಾತ್ ಪರಸ್ಪರಾನುಗ್ರಹಾಚ್ಚ| ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಶ್ಚ ‘ಅನ್ಯೋನ್ಯಾನುಪ್ರವಿಷ್ಟಾನಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯೇತಾನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್’ (ಶಾ.೧) ಇತ್ಯನೇನ ಪ್ರಾಗೇವ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಸ್ತಸ್ಮಾತ್||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಃ ಸಂಯೋಗೇ ತೇಜಃ ಶರೀರಾದ್ವಾಯುರುದೀರಯತಿ, ತತಸ್ತೇಜೋನಿಲಸನ್ನಿಪಾತಾಚ್ಛುಕ್ರಂ ಚ್ಯುತಂ ಯೋನಿಮಭಿಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ಸಂಸೃಜ್ಯತೇ ಚಾರ್ತವೇನ, ತತೋಽಗ್ನೀಷೋಮಸಂಯೋಗಾತ್ ಸಂಸೃಜ್ಯಮಾನೋ ಗರ್ಭಾಶಯಮನುಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋ ವೇದಯಿತಾ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟಾ ಘ್ರಾತಾ ದ್ರಷ್ಟಾ ಶ್ರೋತಾ ರಸಯಿತಾ ಪುರುಷಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಗನ್ತಾ ಸಾಕ್ಷೀ ಧಾತಾ ವಕ್ತಾ ಯಃ ಕೋಽಸಾವಿತ್ಯೇವಮಾದಿಭಿಃ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕೈರ್ನಾಮಭಿರಭಿಧೀಯತೇ ದೈವಸಂಯೋಗಾದಕ್ಷಯೋಽವ್ಯಯೋಽಚಿನ್ತ್ಯೋ ಭೂತಾತ್ಮನಾ ಸಹಾನ್ವಕ್ಷಂ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಭಿರ್ದೈವಾಸುರೈರಪರೈಶ್ಚ ಭಾವೈರ್ವಾಯುನಾಽಭಿಪ್ರೇರ್ಯಮಾಣೋ ಗರ್ಭಾಶಯಮನುಪ್ರವಿಶ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ ||೪||
तत्र स्त्रीपुंसयोः संयोगे तेजः शरीराद्वायुरुदीरयति, ततस्तेजोनिलसन्निपाताच्छुक्रं च्युतं योनिमभिप्रतिपद्यते संसृज्यते चार्तवेन, ततोऽग्नीषोमसंयोगात् संसृज्यमानो गर्भाशयमनुप्रतिपद्यते क्षेत्रज्ञो वेदयिता स्प्रष्टा घ्राता द्रष्टा श्रोता रसयिता पुरुषः स्रष्टा गन्ता साक्षी धाता वक्ता यः कोऽसावित्येवमादिभिः पर्यायवाचकैर्नामभिरभिधीयते दैवसंयोगादक्षयोऽव्ययोऽचिन्त्यो भूतात्मना सहान्वक्षं सत्त्वरजस्तमोभिर्दैवासुरैरपरैश्च भावैर्वायुनाऽभिप्रेर्यमाणो गर्भाशयमनुप्रविश्यावतिष्ठते ||४||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಶುಕ್ರಾರ್ತವಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಮಭಿಧಾಯ ಗರ್ಭಾವತರಣಕ್ರಿಯಾಮಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರೇತಿ ವಾಕ್ಯೋಪಕ್ರಮೇ| ಸಂಯೋಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಪರ್ಶೇಚ್ಛಾಸಮಾರಬ್ಧಪ್ರಯೋಗೇ| ತೇಜಃ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷೇನ್ದ್ರಿಯದ್ವಯಸಙ್ಘರ್ಷಜ ಊಷ್ಮಾ; ತಂ ವಾಯುರುದೀರಯತಿ ಉತ್ಕಟಂ ಕರೋತಿ| ತತಸ್ತದನನ್ತರಂ ತೇಜೋಽನಿಲಸನ್ನಿಪಾತಾಚ್ಛುಕ್ರಂ ಚ್ಯುತಮಿತಿ ಸುರತಲಕ್ಷಣವ್ಯಾಯಾಮಜೋಷ್ಮವಿದ್ರುತಮನಿಲಾಚ್ಚ್ಯುತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಯೋನಿಮಭಿಪ್ರತಿಪದ್ಯತ ಇತಿ ಯೋನಿಮಭಿತಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ, ತೇನ ಯೋನೇಸ್ತೃತೀಯಾವರ್ತಾವಸ್ಥಿತಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ರ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಪ್ರಕಾರವಿಸರ್ಪಿತೇನಾರ್ತವೇನ ಚ ಸಂಸೃಜ್ಯತೇ| ತಸ್ಯ ಶುಕ್ರಾರ್ತವಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕಸ್ಯ ಷಷ್ಠಚೇತನಾಧಾತುಸಂಯೋಗೇನೈವ ಗರ್ಭತ್ವಮಿತಿ ತತ್ಸಂಯೋಗಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ತತಸ್ತಸ್ಮಾದಗ್ನೀಷೋಮಸಂಯೋಗಾತ್| ಅನ್ವಕ್ಷಂ ತತ್ಕ್ಷಣಮೇವ ನ ಕ್ಷಣಾನ್ತರೇ| ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಃ ಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತಶರೀರಕ್ಷೇತ್ರವಿತ್ ಕರ್ಮಪುರುಷಃ, ಗರ್ಭಾಶಯಂ ಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಮ್ , ಅನುಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಕೇನ ಸಹ? ಭೂತಾತ್ಮನಾ ಭೌತಿಕಶರೀರೇಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಣ ಲಿಙ್ಗಶರೀರೇಣೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೀದೃಶಃ? ಸಂಸೃಜ್ಯಮಾನಃ| ಕೈಃ? ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಭಿಃ ಪ್ರಾಕೃತೈರ್ಗುಣೈಃ| ಪುನಃ ಕಿಂವಿಶಿಷ್ಟಃ? ದೇವಾಸುರೈರಪರೈಶ್ಚ ಭಾವೈರ್ವಾಯುನಾಽಭಿಪ್ರೇರ್ಯಮಾಣಃ, ಭಾವಃ ಸತ್ತ್ವಂ ಮನ ಇತ್ಯರ್ಥಃ; ತೇನ ದೇವಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೈರ್ಭಾವೈಃ, ಅಸುರಾದೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಷಡ್ಭೀ ರಾಜಸೈರ್ಭಾವೈಃ, ಅಪರೈಶ್ಚ ಪಶ್ವಾದಿಜೈಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತಾಮಸೈರ್ಭಾವೈಃ| ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಚ ಮನಃಪರ್ಯಾಯಸ್ಯ ಪ್ರೇರಕತ್ವಂ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮ್| ತದುಕ್ತಂ ಚರಕೇ- “ಅಸ್ತಿ ಖಲು ಸತ್ತ್ವಮೌಪಪಾದುಕಂ ಯಜ್ಜೀವಸ್ಪೃಕ್ ಶರೀರೇಣಾಭಿಸಮ್ಬಧ್ನಾತಿ” (ಚ.ಶಾ.೩) ಇತಿ| ನನು, ಕಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋ ಯ ಏವಂವಿಧಃ ಸನ್ ಗರ್ಭಾಶಯಮನುಪ್ರತಿಪದ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ- ಯಃ ಕೋಽಸಾವಿತ್ಯೇವಮಾದಿಭಿಃ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕೈರ್ನಾಮಭಿರಭಿಧೀಯತೇ ‘ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ‘ಯಃ ಕಃ’ ಇತಿ ಸರ್ವನಾಮಪದದ್ವಯಂ ತಸ್ಯ ದುರ್ಬೋಧತ್ವಜ್ಞಾಪನಾರ್ಥಮ್| ಅಸಾವಿತಿ ಸರ್ವನಾಮಪದಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಗತತ್ವಂ ಸದ್ಗುರೂಪದಿಷ್ಟತ್ವಂ ಚ ಜ್ಞಾಪಯತಿ| ಇತ್ಯೇವಮಾದಿಭಿಃ ಕೈರ್ನಾಮಭಿರಿತ್ಯಾಹ- ವೇದಯಿತೇತ್ಯಾದಿ| ವೇದಯಿತಾ ಮನಸೋ ಜ್ಞಾಪಯಿತಾ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಪಞ್ಚಾನಾಮಯಮೇವ ಜ್ಞಾಪಕ ಇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸ್ಪ್ರಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಪ್ರಷ್ಟಾ ಸ್ಪರ್ಶನೇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶಬೋಧಹೇತುತ್ವಾತ್| ಏವಂ ಘ್ರಾತೇತ್ಯಾದಿಷ್ವಪಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅಸ್ಯ ಕರ್ಮಪುರುಷಸ್ಯಾನಾಧಾರಾಂ ಸ್ಥಿತಿಂ ನಿರಾಕುರ್ವನ್ನಾಹ- ಪುರುಷ ಇತಿ; ಪುರಿ ಭೌತಿಕೇ ಶರೀರೇ ವಸತೀತಿ ಪುರುಷಃ| ತಸ್ಯ ಸುಕೃತಿಫಲಭೋಕ್ತೃತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸ್ರಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿ; ಸ್ರಷ್ಟಾ ಚೇತನಾಯೋಗೇನ, ತಸ್ಯೈವ ಕರ್ತೃತ್ವಾತ್| ತದುಕ್ತಂ ಚರಕೇ,- “ಚೇತನಾವಾನ್ ಯತಶ್ಚಾತ್ಮಾ ತತಃ ಕರ್ತಾ ನಿರುಚ್ಯತೇ” (ಚ.ಶಾ.೧)- ಇತಿ| ಗನ್ತಾ ಸಂಸರಣಶೀಲಃ| ತಥಾ ಸಾಕ್ಷೀ ಜ್ಞತ್ವಾತ್| ಧಾತಾ ಶರೀರಾದಿಸಂಯೋಗಧಾರಣಹೇತುತ್ವಾತ್| ವಕ್ತಾ ವದತ್ಯಯಮೇವ, ಏತೇನ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮಪಿ ವಚನಾದಾನವಿಹರಣೋತ್ಸರ್ಗಾನನ್ದೇಷ್ವಪ್ಯಯಮೇವ ಹೇತುಃ| ಯದಿ ವೇದಯಿತೇತ್ಯಾದಿ ಸ್ವರೂಪೋಪೇತಃ ಪರಮರ್ಷಿಭಿರಭಿಧೀಯತೇ ತತ್ ಕಥಂ ಕ್ಲೇಶಕಾರಿಣಿ ಗರ್ಭಾಶಯೇ ತಿಷ್ಠತೀತ್ಯಾಶಙ್ಕ್ಯಾಹ- ದೈವಸಂಯೋಗಾದಿತಿ; ದೈವಸ್ಯ ಪ್ರಾಕ್ತನಜನ್ಮಕರ್ಮಣೋ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಾಭಿಧಾನಸ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಾತ್| ಅಕ್ಷಯೋಽವ್ಯಯೋಽಚಿನ್ತ್ಯೋಽಪಿ ಗರ್ಭಾಶಯಮನುಪ್ರವಿಶ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ ಗರ್ಭಾಶಯೇ ಕರ್ಮವಶಾದ್ಗರ್ಭಭಾವೇನಾವಸ್ಥಿತಿಂ ಕರೋತಿ||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ತತ್ರ ಶುಕ್ರಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಪುಮಾನ್, ಆರ್ತವಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರೀ, ಸಾಮ್ಯಾದುಭಯೋರ್ನಪುಂಸಕಮಿತಿ ||೫||
तत्र शुक्रबाहुल्यात् पुमान्, आर्तवबाहुल्यात् स्त्री, साम्यादुभयोर्नपुंसकमिति ||५||
🔊 Audio coming soon
ಕಥಮವಿಶಿಷ್ಟಕಾರಣಾದ್ವಿಶಿಷ್ಟಕಾರ್ಯೋತ್ಪಾದ ಇತ್ಯಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ನನು, ‘ಶುಕ್ರಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಪುಮಾನ್’ ಇತಿ ಕಸ್ಮಾದುಕ್ತಂ? ಯತ ಆರ್ತವಸ್ಯೈವ ಬಾಹುಲ್ಯಮ್; ಉಕ್ತಂ ಹಿ- ‘ಆರ್ತವಂ ಹಿ ಚತುರಞ್ಜಲಿಪ್ರಮಾಣಂ, ಶುಕ್ರಂ ತು ಪ್ರಸೃತಿಮಾತ್ರಮ್’- ಇತಿ, ನೈವಂ, ಯಾವನ್ಮಾತ್ರಮಾರ್ತವಂ ಗರ್ಭಾಶಯಾವಸ್ಥಿತಂ ಮಲರಹಿತಂ ಗರ್ಭಜನನಂ ತಾವದೇವ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್; ಅಥವಾ ಸ್ವಪ್ರಮಾಣಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಯೋರ್ಬಾಹುಲ್ಯಮಲ್ಪತ್ವಂ ಚಾಭಿಪ್ರೇತಮ್| ಶುಕ್ರಂ ತು ಕದಾಚಿದತ್ಯನ್ತಹರ್ಷವಶಾದ್ಬಹು ಸ್ರವತಿ ಕದಾಚಿದ್ವೈಮನಸ್ಯಾದಲ್ಪಮಿತಿ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವಾಚಾರ್ಯಾ ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ತಿ- ಶುಕ್ರಾರ್ತವಯೋರ್ನ್ಯೂನಾಧಿಕಸಮತ್ವಂ ವೀರ್ಯೇಣ ಭವತಿ| ಯದ್ಯೇವಂ ತರ್ಹಿ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ಪುತ್ರೀಯಕರಣಂ ನಿರರ್ಥಕಂ? ನೈತದಸ್ತಿ, ಕಿನ್ತು ಶ್ರೇಯಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಿನಾ ನೈವ ರೂಪಾದಿಸಙ್ಗಮಿನೋ ಭವನ್ತಿ ಪುತ್ರಾಃ; ಉಕ್ತಂ ಹಿ,- “ಏವಂ ಜಾತಾ ರೂಪವನ್ತಃ ಸತ್ತ್ವವನ್ತಶ್ಚಿರಾಯುಷಃ| ಭವನ್ತ್ಯೃಣಸ್ಯ ಮೋಕ್ತಾರಃ ಸತ್ಪುತ್ರಾಃ ಪುತ್ರಿಣೇ ಹಿತಾಃ” (ಶಾ.೨) ಇತಿ; ತಸ್ಮಾತ್ ಪುತ್ರೀಯಕರಣಂ ಸಾರ್ಥಕಮೇವ||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಋತುಸ್ತು ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಂ ಭವತಿ ದೃಷ್ಟಾರ್ತವಃ; ಅದೃಷ್ಟಾರ್ತವಾಽಪ್ಯಸ್ತೀತ್ಯೇಕೇ ಭಾಷನ್ತೇ ||೬||
ऋतुस्तु द्वादशरात्रं भवति दृष्टार्तवः; अदृष्टार्तवाऽप्यस्तीत्येके भाषन्ते ||६||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಃ ಸಂಯೋಗೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇಽಪತ್ಯಫಲಪ್ರದೋ ಭವತಿ ತಂ ಕಾಲವಿಶೇಷಮಾಹ- ಋತುರಿತ್ಯಾದಿ| ದೃಷ್ಟಮಾರ್ತವಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಸ ದೃಷ್ಟಾರ್ತವಃ ಕಾಲಃ ಋತುಃ, ಸ ಚ ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಂ ಭವತಿ| ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಮಿತಿ ಷೋಡಶದಿನೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಆದ್ಯಂ ದಿನತ್ರಯಮನ್ತಿಮಂ ಚ ಷೋಡಶಂ ಯೋನಿಸಙ್ಕೋಚದಿನಂ ನ ಗಣನೀಯಮ್| ಏಕೀಯಮತಮಾಹ- ಅದೃಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿ||೬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಪೀನಪ್ರಸನ್ನವದನಾಂ ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಾತ್ಮಮುಖದ್ವಿಜಾಮ್ | ನರಕಾಮಾಂ ಪ್ರಿಯಕಥಾಂ ಸ್ರಸ್ತಕುಕ್ಷ್ಯಕ್ಷಿಮೂರ್ಧಜಾಮ್ ||೭|| ಸ್ಫುರದ್ಭುಜಕುಚಶ್ರೋಣಿನಾಭ್ಯೂರುಜಘನಸ್ಫಿಚಾಮ್ | ಹರ್ಷೌತ್ಸುಕ್ಯಪರಾಂ ಚಾಪಿ ವಿದ್ಯಾದೃತುಮತೀಮಿತಿ ||೮||
भवन्ति चात्र- पीनप्रसन्नवदनां प्रक्लिन्नात्ममुखद्विजाम् | नरकामां प्रियकथां स्रस्तकुक्ष्यक्षिमूर्धजाम् ||७|| स्फुरद्भुजकुचश्रोणिनाभ्यूरुजघनस्फिचाम् | हर्षौत्सुक्यपरां चापि विद्यादृतुमतीमिति ||८||
🔊 Audio coming soon
ಅದೃಷ್ಟಾರ್ತವಾಯಾ ಋತುಮತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಪೀನೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಾ ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಆರ್ದ್ರತಾಮಾಪನ್ನಾ ಆತ್ಮಾದಯೋ ಯಸ್ಯಾಃ; ಆತ್ಮಾ ದೇಹಃ; ದೇಹತ್ವೇಽಪ್ಯತ್ಯನ್ತಕ್ಲೇದಜ್ಞಾಪನಾಯ ಮುಖಸ್ಯ ಪುನರುಕ್ತಿಃ; ದ್ವಿಜಶಬ್ದೇನ ದ್ವಿಜಸಮೀಪವರ್ತಿನೋ ದನ್ತವೇಷ್ಟಕಾ ಅಭಿಪ್ರೇತಾಃ, ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಪ್ರಕ್ಲೇದಾಸಮ್ಭವಾತ್| ಹರ್ಷೌತ್ಸುಕ್ಯಂ ರತೌ ಸಾತಿಶಯೋಽಭಿಲಾಷಃ||೭-೮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ನಿಯತಂ ದಿವಸೇಽತೀತೇ ಸಙ್ಕುಚತ್ಯಮ್ಬುಜಂ ಯಥಾ | ಋತೌ ವ್ಯತೀತೇ ನಾರ್ಯಾಸ್ತು ಯೋನಿಃ ಸಂವ್ರಿಯತೇ ತಥಾ ||೯||
नियतं दिवसेऽतीते सङ्कुचत्यम्बुजं यथा | ऋतौ व्यतीते नार्यास्तु योनिः संव्रियते तथा ||९||
🔊 Audio coming soon
ಯೋನಿಸಙ್ಕೋಚೇನ ಬೀಜಸ್ಯ ಗರ್ಭಾಶಯಾಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ನಿಯತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಯೋನಿರ್ಗರ್ಭಾಶಯಃ, ಸಂವ್ರಿಯತೇ ಸಙ್ಕೋಚಂ ಯಾತಿ| ಅತ ಏವ ಬೀಜಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಿ ||೯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ಮಾಸೇನೋಪಚಿತಂ ಕಾಲೇ ಧಮನೀಭ್ಯಾಂ ತದಾರ್ತವಮ್ | ಈಷತ್ಕೃಷ್ಣಂ ವಿವರ್ಣಂ ಚ ವಾಯುರ್ಯೋನಿಮುಖಂ ನಯೇತ್ ||೧೦||
मासेनोपचितं काले धमनीभ्यां तदार्तवम् | ईषत्कृष्णं विवर्णं च वायुर्योनिमुखं नयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಮಾಸೇನೇತ್ಯಾದಿ| ಕಾಲೇ ದ್ವಾದಶವರ್ಷಾದೌ ಷಷ್ಟೇಶ್ಚಾರ್ವಾಕ್, ಅನ್ಯೇ ಪಞ್ಚಾಶದ್ವರ್ಷಾಣಿ ಯಾವತ್||೧೦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ತದ್ವರ್ಷಾದ್ದ್ವಾದಶಾತ್ ಕಾಲೇ ವರ್ತಮಾನಮಸೃಕ್ ಪುನಃ | ಜರಾಪಕ್ವಶರೀರಾಣಾಂ ಯಾತಿ ಪಞ್ಚಾಶತಃ ಕ್ಷಯಮ್ ||೧೧||
तद्वर्षाद्द्वादशात् काले वर्तमानमसृक् पुनः | जरापक्वशरीराणां याति पञ्चाशतः क्षयम् ||११||
🔊 Audio coming soon
ತಮೇವ ಕಾಲಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತದಿತ್ಯಾದಿ| ತದಾರ್ತವಂ ದ್ವಾದಶವರ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಂ ವರ್ಧಮಾನಶರೀರಧಾತೂನಾಂ ಯೋಷಿತಾಂ ಕಾಲೇ ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಪ್ರವರ್ತಮಾನಂ, ತಾಸಾಮೇವ ಪಞ್ಚಾಶತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಜರಾಪಚೀಯಮಾನಶರೀರಧಾತೂನಾಂ ಕ್ಷಯಂ ಯಾತಿ, ‘ಶನೈಃ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ||೧೧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ಯುಗ್ಮೇಷು ತು ಪುಮಾನ್ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದಿವಸೇಷ್ವನ್ಯಥಾಽಬಲಾ | ಪುಷ್ಪಕಾಲೇ ಶುಚಿಸ್ತಸ್ಮಾದಪತ್ಯಾರ್ಥೋ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ವ್ರಜೇತ್ ||೧೨||
युग्मेषु तु पुमान् प्रोक्तो दिवसेष्वन्यथाऽबला | पुष्पकाले शुचिस्तस्मादपत्यार्थो स्त्रियं व्रजेत् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಮಿನ್ನೃತುಕಾಲೇಽಪಿ ಸಮವಿಷಮದಿವಸಯೋಃ ಪುಂಸ್ತ್ರಿಯೋರ್ಜನ್ಮ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಯುಗ್ಮೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಯುಗ್ಮೇಷ್ವಿತಿ ಸಮೇಷು ದಿವಸೇಷು| ಅನ್ಯಥೇತಿ ವಿಷಮೇಷು ದಿವಸೇಷು| ಶುಚಿಃ ಕಾಯಶುಚಿಃ| ನನು, ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ಶುಕ್ರಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಪುಮಾನಾರ್ತವಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರೀತಿ ಕಿಮಯಂ ವಿಕಲ್ಪ ಉತ ಸಮುಚ್ಚಯ ಇತಿ? ಸಮುಚ್ಚಯೋಽಯಂ, ತದುಕ್ತಂ ವಿದೇಹ- “ಯುಗ್ಮೇಷು ತು ದಿನೇಷ್ವಾಸಾಂ ಭವತ್ಯಲ್ಪತರಂ ರಜಃ| ಸಂಯೋಗಂ ತತ್ರ ಯಾ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸಾ ಪುಮಾಂಸಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ|| ಅಯುಗ್ಮೇಷು ದಿನೇಷ್ವಾಸಾಂ ಭವೇದ್ಬಹುತರಂ ರಜಃ| ಸಂಯೋಗಂ ತತ್ರ ಯಾ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸಾ ತು ಕನ್ಯಾಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ”- ಇತಿ| ತಥಾ ಭೋಜೇಽಪಿ- “ಅಯುಗ್ಮೇ ಸ್ತ್ರೀ ಪುಮಾನ್ ಯುಗ್ಮೇ ಸನ್ಧ್ಯಯೋಸ್ತು ನಪುಂಸಕಮ್| ಶುಕ್ರಾಧಿಕತ್ವಾತ್ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಮದಾ ರಜಸೋಽಧಿಕಾತ್|| ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಯೋಃ ಸಾಮ್ಯಾತ್ತೃತೀಯಾ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಭವೇತ್”- ಇತಿ||೧೨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ತತ್ರ ಸದ್ಯೋಗೃಹೀತಗರ್ಭಾಯಾ ಲಿಙ್ಗಾನಿ- ಶ್ರಮೋ ಗ್ಲಾನಿಃ ಪಿಪಾಸಾ ಸಕ್ಥಿಸದನಂ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಯೋರವಬನ್ಧಃ ಸ್ಫುರಣಂ ಚ ಯೋನೇಃ ||೧೩||
तत्र सद्योगृहीतगर्भाया लिङ्गानि- श्रमो ग्लानिः पिपासा सक्थिसदनं शुक्रशोणितयोरवबन्धः स्फुरणं च योनेः ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಪರಿಹಾರ್ಯಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ ಸದ್ಯೋಗೃಹೀತಗರ್ಭಲಕ್ಷಣಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತತ್ರ ಸದ್ಯೋಗೃಹೀತೇತ್ಯಾದಿ| ಶ್ರಮಃ ಖೇದಃ| ಗ್ಲಾನಿಃ ಕ್ಲಮಃ| ಸಕ್ಥಿಸದನಮೂರುಗ್ಲಾನಿಃ| ಅವಬನ್ಧೋಽಪ್ರವೃತ್ತಿಃ| ಸ್ಫುರಣಂ ಕಮ್ಪನಮ್||೧೩||
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
ಸ್ತನಯೋಃ ಕೃಷ್ಣಮುಖತಾ ರೋಮರಾಜ್ಯುದ್ಗಮಸ್ತಥಾ | ಅಕ್ಷಿಪಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ಚಾಪ್ಯಸ್ಯಾಃ ಸಮ್ಮೀಲ್ಯನ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ ||೧೪|| ಅಕಾಮತಶ್ಛರ್ದಯತಿ ಗನ್ಧಾದುದ್ವಿಜತೇ ಶುಭಾತ್ | ಪ್ರಸೇಕಃ ಸದನಂ ಚಾಪಿ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಲಿಙ್ಗಮುಚ್ಯತೇ ||೧೫||
स्तनयोः कृष्णमुखता रोमराज्युद्गमस्तथा | अक्षिपक्ष्माणि चाप्यस्याः सम्मील्यन्ते विशेषतः ||१४|| अकामतश्छर्दयति गन्धादुद्विजते शुभात् | प्रसेकः सदनं चापि गर्भिण्या लिङ्गमुच्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
ಉತ್ತರಕಾಲೀನಂ ಗೃಹೀತಗರ್ಭಾಯಾ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಸ್ತನಯೋರಿತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಸೇಕಃ ಥೂತ್ಕರಣಮ್||೧೪-೧೫||
Adhikarana 13 (16-17) · Śloka 17
ತದಾ ಪ್ರಭೃತಿ ವ್ಯವಾಯಂ ವ್ಯಾಯಾಮಮತಿತರ್ಪಣಮತಿಕರ್ಶನಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣಂ ಶೋಕಂ ಯಾನಾರೋಹಣಂ ಭಯಮುತ್ಕುಟುಕಾಸನಂ ಚೈಕಾನ್ತತಃ ಸ್ನೇಹಾದಿಕ್ರಿಯಾಂ ಶೋಣಿತಮೋಕ್ಷಣಂ ಚಾಕಾಲೇ ವೇಗವಿಧಾರಣಂ ಚ ನ ಸೇವೇತ ||೧೬|| ದೋಷಾಭಿಘಾತೈರ್ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಯೋ ಯೋ ಭಾಗಃ ಪ್ರಪೀಡ್ಯತೇ | ಸ ಸ ಭಾಗಃ ಶಿಶೋಸ್ತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಪೀಡ್ಯತೇ ||೧೭||
तदा प्रभृति व्यवायं व्यायाममतितर्पणमतिकर्शनं दिवास्वप्नं रात्रिजागरणं शोकं यानारोहणं भयमुत्कुटुकासनं चैकान्ततः स्नेहादिक्रियां शोणितमोक्षणं चाकाले वेगविधारणं च न सेवेत ||१६|| दोषाभिघातैर्गर्भिण्या यो यो भागः प्रपीड्यते | स स भागः शिशोस्तस्य गर्भस्थस्य प्रपीड्यते ||१७||
🔊 Audio coming soon
ತದೇತ್ಯಾದಿ| ಅಕಾಲಶಬ್ದ ಏತಜ್ಜ್ಞಾಪಯತಿ- ಕಾಲೇಽಷ್ಟಮೇ ಮಾಸಿ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಅಪಿ ಸ್ನೇಹಾದಿಕ್ರಿಯಾನ್ತರ್ಗತೇ ಆಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನೇ ದೇಯೇ||೧೬-೧೭||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
ತತ್ರ ಪ್ರಥಮೇ ಮಾಸಿ ಕಲಲಂ ಜಾಯತೇ; ದ್ವಿತೀಯೇ ಶೀತೋಷ್ಮಾನಿಲೈರಭಿಪ್ರಪಚ್ಯಮಾನಾನಾಂ ಮಹಾಭೂತಾನಾಂ ಸಙ್ಘಾತೋ ಘನಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ, ಯದಿ ಪಿಣ್ಡಃ ಪುಮಾನ್, ಸ್ತ್ರೀ ಚೇತ್ ಪೇಶೀ, ನಪುಂಸಕಂ ಚೇದರ್ಬುದಮಿತಿ; ತೃತೀಯೇ ಹಸ್ತಪಾದಶಿರಸಾಂ ಪಞ್ಚಪಿಣ್ಡಕಾ ನಿರ್ವರ್ತನ್ತೇಽಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವಿಭಾಗಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ಭವತಿ; ಚತುರ್ಥೇ ಸರ್ವಾಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವಿಭಾಗಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತೋ ಭವತಿ, ಗರ್ಭಹೃದಯಪ್ರವ್ಯಕ್ತಿಭಾವಾಚ್ಚೇತನಾಧಾತುರಭಿವ್ಯಕ್ತೋ ಭವತಿ, ಕಸ್ಮಾತ್? ತತ್ಸ್ಥಾನತ್ವಾತ್ | ತಸ್ಮಾದ್ಗರ್ಭಶ್ಚತುರ್ಥೇ ಮಾಸ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಕರೋತಿ, ದ್ವಿಹೃದಯಾಂ ಚ ನಾರೀಂ ದೌಹೃದಿನೀಮಾಚಕ್ಷತೇ | ದೌಹೃದವಿಮಾನನಾತ್ ಕುಬ್ಜಂ ಕುಣಿಂ ಖಞ್ಜಂ ಜಡಂ ವಾಮನಂ ವಿಕೃತಾಕ್ಷಮನಕ್ಷಂ ವಾ ನಾರೀ ಸುತಂ ಜನಯತಿ, ತಸ್ಮಾತ್ ಸಾ ಯದ್ಯದಿಚ್ಛೇತ್ತತ್ತಸ್ಯೈ ದಾಪಯೇತ್, ಲಬ್ಧದೌಹೃದಾ ಹಿ ವೀರ್ಯವನ್ತಂ ಚಿರಾಯುಷಂ ಚ ಪುತ್ರಂ ಜನಯತಿ ||೧೮||
तत्र प्रथमे मासि कललं जायते; द्वितीये शीतोष्मानिलैरभिप्रपच्यमानानां महाभूतानां सङ्घातो घनः सञ्जायते, यदि पिण्डः पुमान्, स्त्री चेत् पेशी, नपुंसकं चेदर्बुदमिति; तृतीये हस्तपादशिरसां पञ्चपिण्डका निर्वर्तन्तेऽङ्गप्रत्यङ्गविभागश्च सूक्ष्मो भवति; चतुर्थे सर्वाङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्तो भवति, गर्भहृदयप्रव्यक्तिभावाच्चेतनाधातुरभिव्यक्तो भवति, कस्मात्? तत्स्थानत्वात् | तस्माद्गर्भश्चतुर्थे मास्यभिप्रायमिन्द्रियार्थेषु करोति, द्विहृदयां च नारीं दौहृदिनीमाचक्षते | दौहृदविमाननात् कुब्जं कुणिं खञ्जं जडं वामनं विकृताक्षमनक्षं वा नारी सुतं जनयति, तस्मात् सा यद्यदिच्छेत्तत्तस्यै दापयेत्, लब्धदौहृदा हि वीर्यवन्तं चिरायुषं च पुत्रं जनयति ||१८||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಕಲಲಂ ಸಿಙ್ಘಾಣಪ್ರಖ್ಯಮ್| ದ್ವಿತೀಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೀತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ, ಊಷ್ಮಾ ಪಿತ್ತಂ, ಕಫಾನಿಲಯೋರಪ್ಯುಷ್ಮಸಮ್ಭವಾತ್ ಪರಿಣಾಮಹೇತುತ್ವಮ್| ತದುಕ್ತಂ ಚರಕೇ,- “ಭೌಮಾಪ್ಯಾಗ್ನೇಯವಾಯವ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚೋಷ್ಮಾಣಃ ಸನಾಭಸಾಃ” (ಚ.ಚಿ.೧೫)- ಇತಿ| ಘನಃ ಕಠಿನಃ| ಯದೀತ್ಯಾದಿ| ಪಿಣ್ಡೋ ವರ್ತುಲಾಕೃತಿಃ, ಪೇಶೀ ದೀರ್ಘಾಕೃತಿಃ, ಅರ್ಬುದಂ ವರ್ತುಲಫಲಾರ್ಧಮಿತಿ| ಗಯೀ ತು ಭೋಜದರ್ಶನಾತ್ ಪಿಣ್ಡಾದೀನಾಮನ್ಯಥಾಽಽಕಾರಂ ಪಠತಿ| ಯಥಾ- “ಚತುರಸ್ರಾ ಭವೇತ್ ಪೇಶೀ, ವೃತ್ತಃ ಪಿಣ್ಡೋ ಘನಃ ಸ್ಮೃತಃ| ಶಾಲ್ಮಲೀಮುಕುಲಾಕಾರಮರ್ಬುದಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ”- ಇತಿ| ತೃತೀಯೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶಾಖಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ಮೂರ್ಧೋರಃಪೃಷ್ಠೋದರಾಣ್ಯಙ್ಗಾನಿ ಚಿಬುಕನಾಸೌಷ್ಠಶ್ರವಣಾಙ್ಗುಲಿಪಾರ್ಷ್ಣಿಪ್ರಭೃತೀನಿ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಾನಿ| ಚತುರ್ಥೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ತತ್ಸ್ಥಾನತ್ವಾತ್ ಹೃದಯಸ್ಥಾನತ್ವಾತ್| ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪರಸಗನ್ಧಾಃ| ದ್ವಿಹೃದಯಾಮಿತಿ ದ್ವಿತೀಯಂ ಹೃದಯಂ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ದ್ವಿಹೃದಯಾ, ತಾಮ್| ದೌಹೃದೇತ್ಯಾದಿ| ಕುಣಿಂ ವಿಕೃತಹಸ್ತಮ್| ತತ್ರ ಕುಬ್ಜಾದಿಷ್ವವಯವಸಮುದಾಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಧಿಷ್ಠಾನಜೋ ದೋಷೋ ದೌಹೃದವಿಮಾನನಜನಿತೋ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಮೂಹ್ಯಃ||೧೮||
Adhikarana 15 (19-21) · Śloka 21
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಂಸ್ತು ಯಾನ್ ಯಾನ್ ಸಾ ಭೋಕ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ ಗರ್ಭಿಣೀ ಗರ್ಭಾಬಾಧಭಯಾತ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ ಭಿಷಗಾಹೃತ್ಯ ದಾಪಯೇತ್ ||೧೯|| ಸಾ ಪ್ರಾಪ್ತದೌಹೃದಾ ಪುತ್ರಂ ಜನಯೇತ ಗುಣಾನ್ವಿತಮ್ | ಅಲಬ್ಧದೌಹೃದಾ ಗರ್ಭೇ ಲಭೇತಾತ್ಮನಿ ವಾ ಭಯಮ್ ||೨೦|| ಯೇಷು ಯೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ದೌಹೃದೇ ವೈ ವಿಮಾನನಾ | ಪ್ರಜಾಯೇತ ಸುತಸ್ಯಾರ್ತಿಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಥೇನ್ದ್ರಿಯೇ ||೨೧||
भवन्ति चात्र- इन्द्रियार्थांस्तु यान् यान् सा भोक्तुमिच्छति गर्भिणी गर्भाबाधभयात्तांस्तान् भिषगाहृत्य दापयेत् ||१९|| सा प्राप्तदौहृदा पुत्रं जनयेत गुणान्वितम् | अलब्धदौहृदा गर्भे लभेतात्मनि वा भयम् ||२०|| येषु येष्विन्द्रियार्थेषु दौहृदे वै विमानना | प्रजायेत सुतस्यार्तिस्तस्मिंस्तस्मिंस्तथेन्द्रिये ||२१||
🔊 Audio coming soon
ಗದ್ಯೋಕ್ತಮೇವಾರ್ಥಂ ಪದ್ಯೈರಾಹ- ಭವನ್ತೀತ್ಯಾದಿ| ಭೋಕ್ತುಮಿತ್ಯಸ್ಯೋಪಲಕ್ಷಣತ್ವಾದ್ದ್ರಷ್ಟುಂ ಶ್ರೋತುಮಿತ್ಯಾದಿಕಮಪಿ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್| ಸಾ ಪ್ರಾಪ್ತೇತ್ಯಾದಿ| ಅಲಬ್ಧದೌರ್ಹೃದಾ ಅಪ್ರಾಪ್ತಾಭಿಲಷಿತಪದಾರ್ಥಾ, ಗರ್ಭೇ ಗರ್ಭವಿಷಯೇ, ಭಯಂ ಲಭೇತ; ಆತ್ಮನಿ ವಾ ಆತ್ಮವಿಷಯೇ ವಾ ಭಯಂ ಲಭೇತ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್| ಯೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ ಯೇಷು ಯೇಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಶಬ್ದಾದಿಷು, ದೌರ್ಹೃದೇ ಶ್ರದ್ಧಾಯಾಂ, ವಿಮಾನನಾ ಖಣ್ಡಿತತ್ವಂ, ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತದಿನ್ದ್ರಿಯೇ ತಸ್ಯ ತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಸ್ಯ ಗ್ರಾಹಕೇ ಇನ್ದ್ರಿಯೇ, ಸುತಸ್ಯಾರ್ತಿಃ ಪೀಡಾ ಪ್ರಜಾಯತೇ||೧೯-೨೧||
Adhikarana 16 (22-28) · Śloka 28
ರಾಜಸನ್ದರ್ಶನೇ ಯಸ್ಯಾ ದೌರ್ಹೃದಂ ಜಾಯತೇ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ | ಅರ್ಥವನ್ತಂ ಮಹಾಭಾಗಂ ಕುಮಾರಂ ಸಾ ಪ್ರಸೂಯತೇ ||೨೨|| ದುಕೂಲಪಟ್ಟಕೌಶೇಯಭೂಷಣಾದಿಷು ದೌಹೃದಾತ್ | ಅಲಙ್ಕಾರೈಷಿಣಂ ಪುತ್ರಂ ಲಲಿತಂ ಸಾ ಪ್ರಸೂಯತೇ ||೨೩|| ಆಶ್ರಮೇ ಸಂಯತಾತ್ಮಾನಂ ಧರ್ಮಶೀಲಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ | ದೇವತಾಪ್ರತಿಮಾಯಾಂ ತು ಪ್ರಸೂತೇ ಪಾರ್ಷದೋಪಮಮ್ | ದರ್ಶನೇ ವ್ಯಾಲಜಾತೀನಾಂ ಹಿಂಸಾಶೀಲಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ ||೨೪|| ಗೋಧಾಮಾಂಸಾಶನೇ ಪುತ್ರಂ ಸುಷುಪ್ಸುಂ ಧಾರಣಾತ್ಮಕಮ್ | ಗವಾಂ ಮಾಂಸೇ ತು ಬಲಿನಂ ಸರ್ವಕ್ಲೇಶಸಹಂ ತಥಾ ||೨೫|| ಮಾಹಿಷೇ ದೌರ್ಹೃದಾಚ್ಛೂರಂ ರಕ್ತಾಕ್ಷಂ ಲೋಮಸಂಯುತಮ್ | ವರಾಹಮಾಂಸಾತ್ ಸ್ವಪ್ನಾಲುಂ ಶೂರಂ ಸಞ್ಜನಯೇತ್ ಸುತಮ್ ||೨೬|| ಮಾರ್ಗಾದ್ವಿಕ್ರಾನ್ತಜಙ್ಘಾಲಂ ಸದಾ ವನಚರಂ ಸುತಮ್ | ಸೃಮರಾದ್ವಿಗ್ನಮನಸಂ ನಿತ್ಯಭೀತಂ ಚ ತೈತ್ತಿರಾತ್ ||೨೭|| ಅತೋಽನುಕ್ತೇಷು ಯಾ ನಾರೀ ಸಮಭಿಧ್ಯಾತಿ ದೌರ್ಹೃದಮ್ | ಶರೀರಾಚಾರಶೀಲೈಃ ಸಾ ಸಮಾನಂ ಜನಯಿಷ್ಯತಿ ||೨೮||
राजसन्दर्शने यस्या दौर्हृदं जायते स्त्रियाः | अर्थवन्तं महाभागं कुमारं सा प्रसूयते ||२२|| दुकूलपट्टकौशेयभूषणादिषु दौहृदात् | अलङ्कारैषिणं पुत्रं ललितं सा प्रसूयते ||२३|| आश्रमे संयतात्मानं धर्मशीलं प्रसूयते | देवताप्रतिमायां तु प्रसूते पार्षदोपमम् | दर्शने व्यालजातीनां हिंसाशीलं प्रसूयते ||२४|| गोधामांसाशने पुत्रं सुषुप्सुं धारणात्मकम् | गवां मांसे तु बलिनं सर्वक्लेशसहं तथा ||२५|| माहिषे दौर्हृदाच्छूरं रक्ताक्षं लोमसंयुतम् | वराहमांसात् स्वप्नालुं शूरं सञ्जनयेत् सुतम् ||२६|| मार्गाद्विक्रान्तजङ्घालं सदा वनचरं सुतम् | सृमराद्विग्नमनसं नित्यभीतं च तैत्तिरात् ||२७|| अतोऽनुक्तेषु या नारी समभिध्याति दौर्हृदम् | शरीराचारशीलैः सा समानं जनयिष्यति ||२८||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ದೌರ್ಹೃದವಿಶೇಷೈರ್ಗುಣವಿಶೇಷಾಕ್ರಾನ್ತಾನಾಮಪತ್ಯಾನಾಮುತ್ಪತ್ತಿಂ ಸೂಚಯನ್ನಾಹ- ರಾಜಸನ್ದರ್ಶನೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮಹಾಭಾಗಂ ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ತಮ್| ದುಕೂಲೇತ್ಯಾದಿ| ದುಕೂಲಪಟ್ಟಃ ಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರಂ, ಕೌಶೇಯಂ ತ್ರಸರತನ್ತುಜಾತಮ್ | ಭೂಷಣಾನಿ ಮುಕ್ತಾಹಾರಪ್ರಭೃತೀನಿ| ಲಲಿತಂ ಶೃಙ್ಗಾರಚೇಷ್ಟಾಯುಕ್ತಮ್| ‘ದುಕೂಲೇ ಪಟ್ಟಕೌಶೇಯೇ ಭೂಷಣಾದಿಷು’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ದುಕೂಲಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ವಸ್ತ್ರಂ, ಪಟ್ಟಂ ಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರಮ್| ಆಶ್ರಮೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಯಸ್ಯಾ ಆಶ್ರಮೇ ತಪಸ್ವಿನಾಮಧಿಷ್ಠಾನೇ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭವೇತ್ ಸಾ ಏವಮ್ಭೂತಂ ಜನಯೇದಿತಿ ಪಿಣ್ಡಾರ್ಥಃ| ಸಂಯತಾತ್ಮಾನಂ ಸಂಯತೇನ್ದ್ರಿಯಮ್| ದೇವತಾಪ್ರತಿಮಾಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪಾರ್ಷದೋಪಮಮಿತಿ ಪಾರ್ಷದೇಷು ಸಭಾಪುರುಷೇಷೂಪಮಾ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥಾ ತಮ್| ದರ್ಶನೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ವ್ಯಾಲಾ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಯೋ ಹಿಂಸ್ರಾಃ ಪಶವಃ| ಗೋಧೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಷುಪ್ಸುಂ ಸ್ವಪ್ತುಮಿಚ್ಛುಮ್| ಧಾರಣಾತ್ಮಕಂ ಹೃದಯಗೃಹೀತವಸ್ತೂನಾಮಮೋಚಕಮ್| ವರಾಹಮಾಂಸಾದಿತಿ ‘ಅಭಿಲಷಿತಾತ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಮಾರ್ಗಾದಿತ್ಯಾದಿ ಮಾರ್ಗಾತ್ ಮೃಗಮಾಂಸಾತ್| ವಿಕ್ರಾನ್ತಮುದ್ಯೋಗಿನಂ, ಜಙ್ಘಾಲಂ ವೇಗವನ್ತಮ್| ಸೃಮರಾದಿತ್ಯಾದಿ ಸೃಮರೋ ಮಹಾಶೂಕರಃ, ಅನ್ಯೇ ಮಹಾಶ್ವಾಕಾರಶ್ಚಮರಾನೂಕಃ| ‘ನಿತ್ಯಭೀತಂ ಚ ತೈತ್ತಿರಾತ್’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ನಿತ್ಯಂ ಶೀಲಂ ಚ ತೈತ್ತಿರಾತ್’ ಇತ್ಯಪರೇ, ಶೀಲಂ ಶೀಲವನ್ತಮ್| ಅನುಕ್ತದೌರ್ಹೃದಸಙ್ಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ಶ್ಲೋಕಮಾಹ- ಅತೋಽನುಕ್ತೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಯಾದೃಶೇಷು ದೌರ್ಹೃದಂ ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಸಮಭಿಧ್ಯಾತಿ ಚೇತಸಿ ಕರೋತಿ, ತೇನ ಸಮಾನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೨೨-೨೮||
Adhikarana 17 (29) · Śloka 29
ಕರ್ಮಣಾ ಚೋದಿತಂ ಜನ್ತೋರ್ಭವಿತವ್ಯಂ ಪುನರ್ಭವೇತ್ | ಯಥಾ ತಥಾ ದೈವಯೋಗಾದ್ದೌರ್ಹೃದಂ ಜನಯೇದ್ಧೃದಿ ||೨೯||
कर्मणा चोदितं जन्तोर्भवितव्यं पुनर्भवेत् | यथा तथा दैवयोगाद्दौर्हृदं जनयेद्धृदि ||२९||
🔊 Audio coming soon
ಕರ್ಮಣೇತ್ಯಾದಿ| ದೈವಯೋಗಾದ್ದೌರ್ಹೃದಂ ಹೃದಿ ತಥಾ ಜನಯೇತ್, ಯಥಾ ಪುನರ್ಜನ್ತೋಃ ಕರ್ಮಣಾ ಚೋದಿತಂ ಪ್ರೇರಿತಂ ಭವಿತವ್ಯಂ ಭವೇತ್||೨೯||
Adhikarana 18 (30) · Śloka 30
ಪಞ್ಚಮೇ ಮನಃ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧತರಂ ಭವತಿ, ಷಷ್ಠೇ ಬುದ್ಧಿಃ, ಸಪ್ತಮೇ ಸರ್ವಾಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವಿಭಾಗಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತತರಃ; ಅಷ್ಟಮೇಽಸ್ಥಿರೀಭವತ್ಯೋಜಃ , ತತ್ರ ಜಾತಶ್ಚೇನ್ನ ಜೀವೇನ್ನಿರೋಜಸ್ತ್ವಾನ್ನೈರೃತಭಾಗತ್ವಾಚ್ಚ , ತತೋ ಬಲಿಂ ಮಾಂಸೌದನಮಸ್ಮೈ ದಾಪಯೇತ್; ನವಮದಶಮೈಕಾದಶದ್ವಾದಶಾನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಮಿಞ್ಜಾಯತೇ, ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ವಿಕಾರೀ ಭವತಿ ||೩೦||
पञ्चमे मनः प्रतिबुद्धतरं भवति, षष्ठे बुद्धिः, सप्तमे सर्वाङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्ततरः; अष्टमेऽस्थिरीभवत्योजः , तत्र जातश्चेन्न जीवेन्निरोजस्त्वान्नैरृतभागत्वाच्च , ततो बलिं मांसौदनमस्मै दापयेत्; नवमदशमैकादशद्वादशानामन्यतमस्मिञ्जायते, अतोऽन्यथा विकारी भवति ||३०||
🔊 Audio coming soon
ಪಞ್ಚಮೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರತಿಬುದ್ಧತರಂ ಜಾಗರ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಷ್ಟಮೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಓಜೋಽಶೇಷಧಾತುಧಾಮ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಮ್| ನೈಋತಭಾಗತ್ವಾತ್ ರಕ್ಷಸಾಮಂಶತ್ವಾತ್, “ನೈಋತಾಯ ಭಾಗಶ್ಚ ಬಾಲೇಷು ರುದ್ರೇಣ ದತ್ತ” ಇತಿ ಕುಮಾರತನ್ತ್ರೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮ್| ತತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಕಾರಣಾದಷ್ಟಮೇ ಮಾಸ್ಯಸ್ಮೈ ನೈಋತಾಯ ಬಲಿಂ ದಾಪಯೇತ್||೩೦||
Adhikarana 19 (31-32) · Śloka 32
ಮಾತುಸ್ತು ಖಲು ರಸವಹಾಯಾಂ ನಾಡ್ಯಾಂ ಗರ್ಭನಾಭಿನಾಡೀಪ್ರತಿಬದ್ಧಾ, ಸಾಽಸ್ಯ ಮಾತುರಾಹಾರರಸವೀರ್ಯಮಭಿವಹತಿ | ತೇನೋಪಸ್ನೇಹೇನಾಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿರ್ಭವತಿ | ಅಸಞ್ಜಾತಾಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಪ್ರವಿಭಾಗಮಾನಿಷೇಕಾತ್ ಪ್ರಭೃತಿ ಸರ್ವಶರೀರಾವಯವಾನುಸಾರಿಣೀನಾಂ ರಸವಹಾನಾಂ ತಿರ್ಯಗ್ಗತಾನಾಂ ಧಮನೀನಾಮುಪಸ್ನೇಹೋ ಜೀವಯತಿ ||೩೧|| ಗರ್ಭಸ್ಯ ಖಲು ಸಮ್ಭವತಃ ಪೂರ್ವಂ ಶಿರಃ ಸಮ್ಭವತೀತ್ಯಾಹ ಶೌನಕಃ, ಶಿರೋಮೂಲತ್ವಾತ್ ಪ್ರಧಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ; ಹೃದಯಮಿತಿ ಕೃತವೀರ್ಯೋ, ಬುದ್ಧೇರ್ಮನಸಶ್ಚ ಸ್ಥಾನತ್ವಾತ್; ನಾಭಿರಿತಿ ಪಾರಾಶರ್ಯಃ, ತತೋ ಹಿ ವರ್ಧತೇ ದೇಹೋ ದೇಹಿನಃ; ಪಾಣಿಪಾದಮಿತಿ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಃ, ತನ್ಮೂಲತ್ವಾಚ್ಚೇಷ್ಟಾಯಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ; ಮಧ್ಯಶರೀರಮಿತಿ ಸುಭೂತಿರ್ಗೌತಮಃ, ತನ್ನಿಬದ್ಧತ್ವಾತ್ ಸರ್ವಗಾತ್ರಸಮ್ಭವಸ್ಯ | ತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್, ಸರ್ವಾಣ್ಯಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಾನಿ ಯುಗಪತ್ ಸಮ್ಭವನ್ತೀತ್ಯಾಹ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ, ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾನ್ನೋಪಲಭ್ಯನ್ತೇ ವಂಶಾಙ್ಕುರವಚ್ಚೂತಫಲವಚ್ಚ; ತದ್ಯಥಾ- ಚೂತಫಲೇ ಪರಿಪಕ್ವೇ ಕೇಶರಮಾಂಸಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜಾನಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗ್ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷಾತ್, ತಾನ್ಯೇವ ತರುಣೇ ನೋಪಲಭ್ಯನ್ತೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್; ತೇಷಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣಾಂ ಕೇಶರಾದೀನಾಂ ಕಾಲಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತತಾಂ ಕರೋತಿ; ಏತೇನೈವ ವಂಶಾಙ್ಕುರೋಽಪಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ | ಏವಂ ಗರ್ಭಸ್ಯ ತಾರುಣ್ಯೇ ಸರ್ವೇಷ್ವಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗೇಷು ಸತ್ಸ್ವಪಿ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದನುಪಲಬ್ಧಿಃ, ತಾನ್ಯೇವ ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷಾತ್ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ ||೩೨||
मातुस्तु खलु रसवहायां नाड्यां गर्भनाभिनाडीप्रतिबद्धा, साऽस्य मातुराहाररसवीर्यमभिवहति | तेनोपस्नेहेनास्याभिवृद्धिर्भवति | असञ्जाताङ्गप्रत्यङ्गप्रविभागमानिषेकात् प्रभृति सर्वशरीरावयवानुसारिणीनां रसवहानां तिर्यग्गतानां धमनीनामुपस्नेहो जीवयति ||३१|| गर्भस्य खलु सम्भवतः पूर्वं शिरः सम्भवतीत्याह शौनकः, शिरोमूलत्वात् प्रधानेन्द्रियाणां ; हृदयमिति कृतवीर्यो, बुद्धेर्मनसश्च स्थानत्वात्; नाभिरिति पाराशर्यः, ततो हि वर्धते देहो देहिनः; पाणिपादमिति मार्कण्डेयः, तन्मूलत्वाच्चेष्टाया गर्भस्य; मध्यशरीरमिति सुभूतिर्गौतमः, तन्निबद्धत्वात् सर्वगात्रसम्भवस्य | तत्तु न सम्यक्, सर्वाण्यङ्गप्रत्यङ्गानि युगपत् सम्भवन्तीत्याह धन्वन्तरिः, गर्भस्य सूक्ष्मत्वान्नोपलभ्यन्ते वंशाङ्कुरवच्चूतफलवच्च; तद्यथा- चूतफले परिपक्वे केशरमांसास्थिमज्जानः पृथक् पृथग्दृश्यन्ते कालप्रकर्षात्, तान्येव तरुणे नोपलभ्यन्ते सूक्ष्मत्वात्; तेषां सूक्ष्माणां केशरादीनां कालः प्रव्यक्ततां करोति; एतेनैव वंशाङ्कुरोऽपि व्याख्यातः | एवं गर्भस्य तारुण्ये सर्वेष्वङ्गप्रत्यङ्गेषु सत्स्वपि सौक्ष्म्यादनुपलब्धिः, तान्येव कालप्रकर्षात् प्रव्यक्तानि भवन्ति ||३२||
🔊 Audio coming soon
ನಿರಾಹಾರಸ್ಯಾಪಿ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವರ್ತನೇ ಹೇತುಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಮಾತುರಿತ್ಯಾದಿ| ಮಾತುರ್ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ರಸವಹಾಯಾಂ ನಾಡ್ಯಾಂ ಗರ್ಭನಾಭಿನಾಡೀ ಯಾ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾ ಸಾಽಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮಾತೃಭುಕ್ತಮಾಹಾರರಸವೀರ್ಯಮಭಿವಹತಿ ಪ್ರಾಪಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ನನ್ವಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಪ್ರವ್ಯಕ್ತೀಭಾವೇ ಗರ್ಭನಾಭಿನಾಡೀ ಮಾತುರಾಹಾರರಸವೀರ್ಯಮಭಿವಹತಿ, ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಪ್ರವ್ಯಕ್ತೀಭಾವಾತ್ತು ಪೂರ್ವಂ ಕಥಂ ಗರ್ಭಪುಷ್ಟಿಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯಾಹ- ಅಸಞ್ಜಾತಾಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವಿಭಾಗಮಿತ್ಯಾದಿ| ಆನಿಷೇಕಾತ್ ಪ್ರಭೃತೀತಿ ಆ ಸಮನ್ತತೋ ಭಾವೇನ ನಿಷೇಚನಮಾನಿಷೇಕೋ ಯೋನೌ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ನಿಷೇಚನಂ, ತತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಗರ್ಭಾಧಾನಂ ಮರ್ಯಾದೀಕೃತ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ; ಧಮನೀನಾಮುಪಸ್ನೇಹೋ ಜೀವಯತಿ; ಯಥಾ- ಪೂರ್ಣಸರಃಸಲಿಲೋಪಸ್ನೇಹಸ್ತೀರಜಾತತರುಕದಮ್ಬಕಂ ಜೀವಯತಿ ತದ್ವತ್ ಪ್ರಾಣಧಾರಣಂ ಕರೋತಿ| ತಥಾಚ ಭೋಜಃ- “ಗರ್ಭೋ ರುಣದ್ಧಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ರಸರಕ್ತವಹಾನಿ ವೈ| ರಕ್ತಾಜ್ಜರಾಯುರ್ಭವತಿ ನಾಡೀ ಚೈವ ರಸಾತ್ಮಿಕಾ|| ಸಾ ನಾಡೀ ಗರ್ಭಮಾಪ್ನೋತಿ ತಯಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವರ್ತನಮ್| ಯದ್ಯದಶ್ನಾತಿ ಮಾತಾಽಸ್ಯ ಭೋಜನಂ ಹಿ ಚತುರ್ವಿಧಮ್|| ತಸ್ಮಾದನ್ನಾದ್ರಸೀಭೂತಂ ವೀರ್ಯಂ ತ್ರೇಧಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಭಾಗಃ ಶರೀರಂ ಪುಷ್ಣಾತಿ ಸ್ತನ್ಯಂ ಭಾಗೇನ ವರ್ಧತೇ|| ಗರ್ಭಃ ಪುಷ್ಯತಿ ಭಾಗೇನ ವರ್ಧತೇ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ಗರ್ಭಂ ಕುಲ್ಯೇವ ಕೇದಾರಂ ನಾಡೀ ಪ್ರೀಣಾತಿ ತರ್ಪಿತಾ-” ಇತಿ||೩೧-೩೨||
Adhikarana 20 (33) · Śloka 33
ತತ್ರ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಪಿತೃಜಮಾತೃಜರಸಜಾತ್ಮಜಸತ್ತ್ವಜಸಾತ್ಮ್ಯಜಾನಿ ಶರೀರಲಕ್ಷಣಾನಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ | ಗರ್ಭಸ್ಯ ಕೇಶಶ್ಮಶ್ರುಲೋಮಾಸ್ಥಿನಖದನ್ತಸಿರಾಸ್ನಾಯುಧಮನೀರೇತಃಪ್ರಭೃತೀನಿ ಸ್ಥಿರಾಣಿ ಪಿತೃಜಾನಿ, ಮಾಂಸಶೋಣಿತಮೇದೋಮಜ್ಜಹೃನ್ನಾಭಿಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಾನ್ತ್ರಗುದಪ್ರಭೃತೀನಿ ಮೃದೂನಿ ಮಾತೃಜಾನಿ, ಶರೀರೋಪಚಯೋ ಬಲಂ ವರ್ಣಃ ಸ್ಥಿತಿರ್ಹಾನಿಶ್ಚ ರಸಜಾನಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಮಾಯುಃ ಸುಖದುಃಖಾದಿಕಂ ಚಾತ್ಮಜಾನಿ, ಸತ್ತ್ವಜಾನ್ಯುತ್ತರತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ, ವೀರ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಂ ಬಲವರ್ಣೌ ಮೇಧಾ ಚ ಸಾತ್ಮ್ಯಜಾನಿ ||೩೩||
तत्र गर्भस्य पितृजमातृजरसजात्मजसत्त्वजसात्म्यजानि शरीरलक्षणानि व्याख्यास्यामः | गर्भस्य केशश्मश्रुलोमास्थिनखदन्तसिरास्नायुधमनीरेतःप्रभृतीनि स्थिराणि पितृजानि, मांसशोणितमेदोमज्जहृन्नाभियकृत्प्लीहान्त्रगुदप्रभृतीनि मृदूनि मातृजानि, शरीरोपचयो बलं वर्णः स्थितिर्हानिश्च रसजानि, इन्द्रियाणि ज्ञानं विज्ञानमायुः सुखदुःखादिकं चात्मजानि, सत्त्वजान्युत्तरत्र वक्ष्यामः, वीर्यमारोग्यं बलवर्णौ मेधा च सात्म्यजानि ||३३||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಲಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಇತಿ ಲಕ್ಷಣಾನಿ, ಕರ್ಮಣಿ ಲ್ಯುಟ್ಪ್ರತ್ಯಯಃ, ತೇನ ಲಕ್ಷಣೀಯಾನಿ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾನೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತಾನ್ಯೇವ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾನಿ ಪಿತೃಪ್ರಭೃತಿಭ್ಯಃ ಕಾರಣೇಭ್ಯಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಗರ್ಭಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಆತ್ಮಜಾನೀತಿ ಆತ್ಮಸನ್ನಿಧಾನಜಾತಾನಿ , ನ ತ್ವಾತ್ಮನೋ ಜಾತಾನಿ, ಆತ್ಮನೋ ನಿರ್ವಿಕಾರಸ್ಯ ವಿಕಾರಜನಕತ್ವಾಭಾವಾತ್ ಪ್ರಕೃತಿಭಾವಾನುಪಪತ್ತೇಃ; ಸ್ವಾಭಾವಿಕಪ್ರಕೃತಿಭಾವೇ ಚ ಮೋಕ್ಷಾನುಪಪತ್ತಿಃ, ತಸ್ಯ ಹಿ ತತ್ಸ್ವಭಾವತ್ವೇ ಭಾವಸ್ಯಾಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯತ್ವಾದಿತಿ| ಆದಿಶಬ್ದಾನ್ನಾನಾಯೋನಿಜನ್ಮಾದಿಕಂ ಚ| ಸತ್ತ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಉತ್ತರತ್ರ ಗರ್ಭವ್ಯಾಕರಣೇ||೩೩||
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
ತತ್ರ ಯಸ್ಯಾ ದಕ್ಷಿಣೇ ಸ್ತನೇ ಪ್ರಾಕ್ ಪಯೋದರ್ಶನಂ ಭವತಿ ದಕ್ಷಿಣಕುಕ್ಷಿಮಹತ್ತ್ವಂ ಚ ಪೂರ್ವಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಂ ಸಕ್ಥ್ಯುತ್ಕರ್ಷತಿ ಬಾಹುಲ್ಯಾಚ್ಚ ಪುನ್ನಾಮಧೇಯೇಷು ದ್ರವ್ಯೇಷು ದೌರ್ಹೃದಮಭಿಧ್ಯಾಯತಿ ಸ್ವಪ್ನೇಷು ಚೋಪಲಭತೇ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಕುಮುದಾಮ್ರಾತಕಾದೀನಿ ಪುನ್ನಾಮಾನ್ಯೇವ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖವರ್ಣಾ ಚ ಭವತಿ ತಾಂ ಬ್ರೂಯಾತ್ ಪುತ್ರಮಿಯಂ ಜನಯಿಷ್ಯತೀತಿ, ತದ್ವಿಪರ್ಯಯೇ ಕನ್ಯಾಂ, ಯಸ್ಯಾಃ ಪಾರ್ಶ್ವದ್ವಯಮವನತಂ ಪುರಸ್ತಾನ್ನಿರ್ಗತಮುದರಂ ಪ್ರಾಗಭಿಹಿತಂ ಚ ಲಕ್ಷಣಂ ಚ ತಸ್ಯಾ ನಪುಂಸಕಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್, ಯಸ್ಯಾ ಮಧ್ಯೇ ನಿಮ್ನಂ ದ್ರೋಣೀಭೂತಮುದರಂ ಸಾ ಯುಗ್ಮಂ ಪ್ರಸೂಯತ ಇತಿ ||೩೪||
तत्र यस्या दक्षिणे स्तने प्राक् पयोदर्शनं भवति दक्षिणकुक्षिमहत्त्वं च पूर्वं च दक्षिणं सक्थ्युत्कर्षति बाहुल्याच्च पुन्नामधेयेषु द्रव्येषु दौर्हृदमभिध्यायति स्वप्नेषु चोपलभते पद्मोत्पलकुमुदाम्रातकादीनि पुन्नामान्येव प्रसन्नमुखवर्णा च भवति तां ब्रूयात् पुत्रमियं जनयिष्यतीति, तद्विपर्यये कन्यां, यस्याः पार्श्वद्वयमवनतं पुरस्तान्निर्गतमुदरं प्रागभिहितं च लक्षणं च तस्या नपुंसकमिति विद्यात्, यस्या मध्ये निम्नं द्रोणीभूतमुदरं सा युग्मं प्रसूयत इति ||३४||
🔊 Audio coming soon
ಗರ್ಭಸ್ಯಾಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸ್ಯಾಪಿ ಸ್ತನ್ಯದರ್ಶನಾದಿಲಕ್ಷಣೇನ ಸ್ತ್ರೀಪುನ್ನಪುಂಸಕಲಕ್ಷಣಾನಿ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಸನ್ನಮುಖವರ್ಣಾ ಚೇತ್ಯತ್ರ ಚಕಾರಾದೂರ್ಧ್ವರೋಮರಾಜಿತ್ವಾದೀನಿ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಣಿ| ಪ್ರಾಗಭಿಹಿತಂ ಚ ಲಕ್ಷಣಮಿತಿ ಸ್ತ್ರೀಲಕ್ಷಣಂ ಪುರುಷಲಕ್ಷಣಂ ಚ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಂ ತದ್ದ್ವಯಮಪಿ ಚ ಭವತಿ| ಯಸ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ದ್ರೋಣೀಭೂತಂ ದ್ರೋಣೀಸದೃಶಂ, ದ್ರೋಣೀ ಜಲಕ್ಷೇಪಣೀ| ಅನ್ಯತ್ರಾಪ್ಯುಕ್ತಂ- “ರೋಮರಾಜೀ ಭವೇನ್ನಿಮ್ನಾ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ಸೂಯತೇ ಯಮೌ”- ಇತಿ||೩೪||
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ದೇವತಾಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಾಃ ಶೌಚಾಚಾರಹಿತೇ ರತಾಃ | ಮಹಾಗುಣಾನ್ ಪ್ರಸೂಯನ್ತೇ ವಿಪರೀತಾಸ್ತು ನಿರ್ಗುಣಾನ್ ||೩೫||
भवन्ति चात्र- देवताब्राह्मणपराः शौचाचारहिते रताः | महागुणान् प्रसूयन्ते विपरीतास्तु निर्गुणान् ||३५||
🔊 Audio coming soon
ಕಾಯವಾಕ್ಚಿತ್ತಗುಣವದ್ಗರ್ಭಪ್ರಸವಜ್ಞಾನಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ದೇವತೇತ್ಯಾದಿ||೩೫||
Adhikarana 23 (36) · Śloka 36
ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗನಿರ್ವೃತ್ತಿಃ ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಜಾಯತೇ | ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗನಿರ್ವೃತ್ತೌ ಯೇ ಭವನ್ತಿ ಗುಣಾಗುಣಾಃ | ತೇ ತೇ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮನಿಮಿತ್ತಜಾಃ ||೩೬||
अङ्गप्रत्यङ्गनिर्वृत्तिः स्वभावादेव जायते | अङ्गप्रत्यङ्गनिर्वृत्तौ ये भवन्ति गुणागुणाः | ते ते गर्भस्य विज्ञेया धर्माधर्मनिमित्तजाः ||३६||
🔊 Audio coming soon
‘ಸ್ವಭಾವಮೀಶ್ವರಂ’ (ಶಾ.೧) ಇತ್ಯಾದಿಶ್ಲೋಕೇನ ಯಾ ಸ್ವಭಾವಾದಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗನಿರ್ವೃತ್ತಿಃ ಸೂಚಿತಾ ತಾಂ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ತನ್ನಿರ್ವೃತ್ತೌ ಪ್ರಾಕ್ತನಶ್ಲೋಕಾಭಿಹಿತಗುಣಾಗುಣೋಪಪತ್ತಿಂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಹೇತುತಯಾ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗೇತ್ಯಾದಿ||೩೬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಶಾರೀರಂ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩||
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने गर्भावक्रान्तिशारीरं नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||