Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ഗര്ഭാവക്രാന്തിം ശാരീരം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातो गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ശുദ്ധശുക്രാര്തവസമ്ഭവത്വാദ്ഗര്ഭസ്യ ശുക്രശോണിതശുദ്ധ്യനന്തരം ഗര്ഭാവക്രമണം യുജ്യത ഇത്യാഹ- അഥേത്യാദി| അത്ര ഹി ശുക്രശോണിതം ഗര്ഭാശയസ്ഥമാത്മപ്രകൃതിവികാരസമ്മൂര്ച്ഛിതം ഗര്ഭ ഇത്യുച്യതേ, തസ്യാവക്രാന്തിരുപഗമനമവതരണമിതി യാവദ് ഗര്ഭാവക്രാന്തിഃ, സാऽസ്മിന്നസ്തീതി പൂര്വവച്ഛപ്രത്യയലുകൌ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
സൌമ്യം ശുക്രമാര്തവമാഗ്നേയമിതരേഷാമപ്യത്ര ഭൂതാനാം സാന്നിധ്യമസ്ത്യണുനാ വിശേഷേണ, പരസ്പരോപകാരാത് (പരസ്പരാനുഗ്രഹാത്,) പരസ്പരാനുപ്രവേശാച്ച ||൩||
सौम्यं शुक्रमार्तवमाग्नेयमितरेषामप्यत्र भूतानां सान्निध्यमस्त्यणुना विशेषेण, परस्परोपकारात् (परस्परानुग्रहात्,) परस्परानुप्रवेशाच्च ||३||
🔊 Audio coming soon
ഗര്ഭസ്യ ശുക്രാര്തവമൂലത്വാച്ഛുക്രാര്തവയോഃ സ്വരൂപമാഹ- സൌമ്യമിത്യാദി| സൌമ്യം സോമഗുണഭൂയിഷ്ഠമ്| ആഗ്നേയമഗ്നിഗുണഭൂയിഷ്ഠമ്| നനു, സര്വം പാഞ്ചഭൌതികം തത് കഥം ഭൂതദ്വയേനാരമ്ഭ ഇത്യാഹ- ഇതരേഷാമിത്യാദി| ഇതരേഷാം പൃഥിവീവായ്വാകാശാനാമ്, അണുനാ വിശേഷേണ സൂക്ഷ്മപ്രകാരേണ, സാന്നിധ്യമാശ്രിതത്വമസ്തി| കുത ഇത്യാഹ- പരസ്പരോപകാരാദിത്യാദി| ഭൂജലാനലാനിലാകാശാനാം ധാരണസംഹനനപരിണാമവ്യൂഹാവകാശദാനൈഃ പരസ്പരമുപകാരസ്തസ്മാത്; യഥാ- പാര്ഥിവദ്രവ്യേ പൃഥിവ്യാഖ്യം ഭൂതം ബലവദേകം ശേഷാണി സലിലാദീനി ചത്വാരി ദുര്ബലാന്യാശ്രയദാനേനാനുഗൃഹ്ണാതി, ദ്രവ്യാന്തരേ തു സലിലാദിഭിരപി ചതുര്ഭിര്ബലവദ്ഭിര്ദുര്ബലം പൃഥിവീഭൂതമനുഗൃഹ്യതേ, ഏവംവിധാത് പരസ്പരാനുഗ്രഹാച്ച| പരസ്പരാനുപ്രവേശശ്ച ‘അന്യോന്യാനുപ്രവിഷ്ടാനി സര്വാണ്യേതാനി നിര്ദിശേത്’ (ശാ.൧) ഇത്യനേന പ്രാഗേവ പ്രതിപാദിതസ്തസ്മാത്||൩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തത്ര സ്ത്രീപുംസയോഃ സംയോഗേ തേജഃ ശരീരാദ്വായുരുദീരയതി, തതസ്തേജോനിലസന്നിപാതാച്ഛുക്രം ച്യുതം യോനിമഭിപ്രതിപദ്യതേ സംസൃജ്യതേ ചാര്തവേന, തതോऽഗ്നീഷോമസംയോഗാത് സംസൃജ്യമാനോ ഗര്ഭാശയമനുപ്രതിപദ്യതേ ക്ഷേത്രജ്ഞോ വേദയിതാ സ്പ്രഷ്ടാ ഘ്രാതാ ദ്രഷ്ടാ ശ്രോതാ രസയിതാ പുരുഷഃ സ്രഷ്ടാ ഗന്താ സാക്ഷീ ധാതാ വക്താ യഃ കോऽസാവിത്യേവമാദിഭിഃ പര്യായവാചകൈര്നാമഭിരഭിധീയതേ ദൈവസംയോഗാദക്ഷയോऽവ്യയോऽചിന്ത്യോ ഭൂതാത്മനാ സഹാന്വക്ഷം സത്ത്വരജസ്തമോഭിര്ദൈവാസുരൈരപരൈശ്ച ഭാവൈര്വായുനാऽഭിപ്രേര്യമാണോ ഗര്ഭാശയമനുപ്രവിശ്യാവതിഷ്ഠതേ ||൪||
तत्र स्त्रीपुंसयोः संयोगे तेजः शरीराद्वायुरुदीरयति, ततस्तेजोनिलसन्निपाताच्छुक्रं च्युतं योनिमभिप्रतिपद्यते संसृज्यते चार्तवेन, ततोऽग्नीषोमसंयोगात् संसृज्यमानो गर्भाशयमनुप्रतिपद्यते क्षेत्रज्ञो वेदयिता स्प्रष्टा घ्राता द्रष्टा श्रोता रसयिता पुरुषः स्रष्टा गन्ता साक्षी धाता वक्ता यः कोऽसावित्येवमादिभिः पर्यायवाचकैर्नामभिरभिधीयते दैवसंयोगादक्षयोऽव्ययोऽचिन्त्यो भूतात्मना सहान्वक्षं सत्त्वरजस्तमोभिर्दैवासुरैरपरैश्च भावैर्वायुनाऽभिप्रेर्यमाणो गर्भाशयमनुप्रविश्यावतिष्ठते ||४||
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീം ശുക്രാര്തവയോഃ സ്വരൂപമഭിധായ ഗര്ഭാവതരണക്രിയാമാഹ- തത്രേത്യാദി| തത്രേതി വാക്യോപക്രമേ| സംയോഗേ വിശിഷ്ടസ്പര്ശേച്ഛാസമാരബ്ധപ്രയോഗേ| തേജഃ സ്ത്രീപുരുഷേന്ദ്രിയദ്വയസങ്ഘര്ഷജ ഊഷ്മാ; തം വായുരുദീരയതി ഉത്കടം കരോതി| തതസ്തദനന്തരം തേജോऽനിലസന്നിപാതാച്ഛുക്രം ച്യുതമിതി സുരതലക്ഷണവ്യായാമജോഷ്മവിദ്രുതമനിലാച്ച്യുതമിത്യര്ഥഃ| യോനിമഭിപ്രതിപദ്യത ഇതി യോനിമഭിതഃ സര്വതഃ പ്രതിപദ്യതേ, തേന യോനേസ്തൃതീയാവര്താവസ്ഥിതഗര്ഭശയ്യാം പ്രതിപദ്യത ഇത്യര്ഥഃ| തത്ര പ്രാഗുക്തപ്രകാരവിസര്പിതേനാര്തവേന ച സംസൃജ്യതേ| തസ്യ ശുക്രാര്തവസ്യ പഞ്ചാത്മകസ്യ ഷഷ്ഠചേതനാധാതുസംയോഗേനൈവ ഗര്ഭത്വമിതി തത്സംയോഗം ദര്ശയന്നാഹ- തത ഇത്യാദി| തതസ്തസ്മാദഗ്നീഷോമസംയോഗാത്| അന്വക്ഷം തത്ക്ഷണമേവ ന ക്ഷണാന്തരേ| ക്ഷേത്രജ്ഞഃ പഞ്ചമഹാഭൂതശരീരക്ഷേത്രവിത് കര്മപുരുഷഃ, ഗര്ഭാശയം ഗര്ഭശയ്യാമ് , അനുപ്രതിപദ്യതേ പ്രാപ്നോതി| കേന സഹ? ഭൂതാത്മനാ ഭൌതികശരീരേണ സൂക്ഷ്മേണ ലിങ്ഗശരീരേണേത്യര്ഥഃ| കീദൃശഃ? സംസൃജ്യമാനഃ| കൈഃ? സത്ത്വരജസ്തമോഭിഃ പ്രാകൃതൈര്ഗുണൈഃ| പുനഃ കിംവിശിഷ്ടഃ? ദേവാസുരൈരപരൈശ്ച ഭാവൈര്വായുനാऽഭിപ്രേര്യമാണഃ, ഭാവഃ സത്ത്വം മന ഇത്യര്ഥഃ; തേന ദേവാദീനാം സപ്താനാം സപ്തഭിഃ സാത്ത്വികൈര്ഭാവൈഃ, അസുരാദീനാം ഷണ്ണാം ഷഡ്ഭീ രാജസൈര്ഭാവൈഃ, അപരൈശ്ച പശ്വാദിജൈസ്ത്രിഭിസ്താമസൈര്ഭാവൈഃ| സത്ത്വസ്യ ച മനഃപര്യായസ്യ പ്രേരകത്വം തന്ത്രാന്തരേ പ്രതിപാദിതമ്| തദുക്തം ചരകേ- “അസ്തി ഖലു സത്ത്വമൌപപാദുകം യജ്ജീവസ്പൃക് ശരീരേണാഭിസമ്ബധ്നാതി” (ച.ശാ.൩) ഇതി| നനു, കഃ ക്ഷേത്രജ്ഞോ യ ഏവംവിധഃ സന് ഗര്ഭാശയമനുപ്രതിപദ്യത ഇത്യാഹ- യഃ കോऽസാവിത്യേവമാദിഭിഃ പര്യായവാചകൈര്നാമഭിരഭിധീയതേ ‘മഹര്ഷിഭിഃ’ ഇതി ശേഷഃ| ‘യഃ കഃ’ ഇതി സര്വനാമപദദ്വയം തസ്യ ദുര്ബോധത്വജ്ഞാപനാര്ഥമ്| അസാവിതി സര്വനാമപദം തസ്യ സര്വഗതത്വം സദ്ഗുരൂപദിഷ്ടത്വം ച ജ്ഞാപയതി| ഇത്യേവമാദിഭിഃ കൈര്നാമഭിരിത്യാഹ- വേദയിതേത്യാദി| വേദയിതാ മനസോ ജ്ഞാപയിതാ| ഇന്ദ്രിയാണാം ച പഞ്ചാനാമയമേവ ജ്ഞാപക ഇതി ദര്ശയന്നാഹ- സ്പ്രഷ്ടേത്യാദി| സ്പ്രഷ്ടാ സ്പര്ശനേന്ദ്രിയസ്യ സ്പര്ശബോധഹേതുത്വാത്| ഏവം ഘ്രാതേത്യാദിഷ്വപി യോജ്യമ്| അസ്യ കര്മപുരുഷസ്യാനാധാരാം സ്ഥിതിം നിരാകുര്വന്നാഹ- പുരുഷ ഇതി; പുരി ഭൌതികേ ശരീരേ വസതീതി പുരുഷഃ| തസ്യ സുകൃതിഫലഭോക്തൃത്വം ദര്ശയന്നാഹ- സ്രഷ്ടേത്യാദി; സ്രഷ്ടാ ചേതനായോഗേന, തസ്യൈവ കര്തൃത്വാത്| തദുക്തം ചരകേ,- “ചേതനാവാന് യതശ്ചാത്മാ തതഃ കര്താ നിരുച്യതേ” (ച.ശാ.൧)- ഇതി| ഗന്താ സംസരണശീലഃ| തഥാ സാക്ഷീ ജ്ഞത്വാത്| ധാതാ ശരീരാദിസംയോഗധാരണഹേതുത്വാത്| വക്താ വദത്യയമേവ, ഏതേന കര്മേന്ദ്രിയാണാമപി വചനാദാനവിഹരണോത്സര്ഗാനന്ദേഷ്വപ്യയമേവ ഹേതുഃ| യദി വേദയിതേത്യാദി സ്വരൂപോപേതഃ പരമര്ഷിഭിരഭിധീയതേ തത് കഥം ക്ലേശകാരിണി ഗര്ഭാശയേ തിഷ്ഠതീത്യാശങ്ക്യാഹ- ദൈവസംയോഗാദിതി; ദൈവസ്യ പ്രാക്തനജന്മകര്മണോ ധര്മാധര്മാഭിധാനസ്യ സമ്ബന്ധാത്| അക്ഷയോऽവ്യയോऽചിന്ത്യോऽപി ഗര്ഭാശയമനുപ്രവിശ്യാവതിഷ്ഠതേ ഗര്ഭാശയേ കര്മവശാദ്ഗര്ഭഭാവേനാവസ്ഥിതിം കരോതി||൪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
തത്ര ശുക്രബാഹുല്യാത് പുമാന്, ആര്തവബാഹുല്യാത് സ്ത്രീ, സാമ്യാദുഭയോര്നപുംസകമിതി ||൫||
तत्र शुक्रबाहुल्यात् पुमान्, आर्तवबाहुल्यात् स्त्री, साम्यादुभयोर्नपुंसकमिति ||५||
🔊 Audio coming soon
കഥമവിശിഷ്ടകാരണാദ്വിശിഷ്ടകാര്യോത്പാദ ഇത്യാഹ- തത്രേത്യാദി| നനു, ‘ശുക്രബാഹുല്യാത് പുമാന്’ ഇതി കസ്മാദുക്തം? യത ആര്തവസ്യൈവ ബാഹുല്യമ്; ഉക്തം ഹി- ‘ആര്തവം ഹി ചതുരഞ്ജലിപ്രമാണം, ശുക്രം തു പ്രസൃതിമാത്രമ്’- ഇതി, നൈവം, യാവന്മാത്രമാര്തവം ഗര്ഭാശയാവസ്ഥിതം മലരഹിതം ഗര്ഭജനനം താവദേവ ഗ്രാഹ്യമ്; അഥവാ സ്വപ്രമാണാപേക്ഷയാ ശുക്രശോണിതയോര്ബാഹുല്യമല്പത്വം ചാഭിപ്രേതമ്| ശുക്രം തു കദാചിദത്യന്തഹര്ഷവശാദ്ബഹു സ്രവതി കദാചിദ്വൈമനസ്യാദല്പമിതി| അന്യേ ത്വാചാര്യാ ഏവം ബ്രുവന്തി- ശുക്രാര്തവയോര്ന്യൂനാധികസമത്വം വീര്യേണ ഭവതി| യദ്യേവം തര്ഹി പ്രാഗുക്തം പുത്രീയകരണം നിരര്ഥകം? നൈതദസ്തി, കിന്തു ശ്രേയസാ കര്മണാ വിനാ നൈവ രൂപാദിസങ്ഗമിനോ ഭവന്തി പുത്രാഃ; ഉക്തം ഹി,- “ഏവം ജാതാ രൂപവന്തഃ സത്ത്വവന്തശ്ചിരായുഷഃ| ഭവന്ത്യൃണസ്യ മോക്താരഃ സത്പുത്രാഃ പുത്രിണേ ഹിതാഃ” (ശാ.൨) ഇതി; തസ്മാത് പുത്രീയകരണം സാര്ഥകമേവ||൫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ഋതുസ്തു ദ്വാദശരാത്രം ഭവതി ദൃഷ്ടാര്തവഃ; അദൃഷ്ടാര്തവാऽപ്യസ്തീത്യേകേ ഭാഷന്തേ ||൬||
ऋतुस्तु द्वादशरात्रं भवति दृष्टार्तवः; अदृष्टार्तवाऽप्यस्तीत्येके भाषन्ते ||६||
🔊 Audio coming soon
സ്ത്രീപുംസയോഃ സംയോഗോ യസ്മിന് കാലേऽപത്യഫലപ്രദോ ഭവതി തം കാലവിശേഷമാഹ- ഋതുരിത്യാദി| ദൃഷ്ടമാര്തവം യസ്മിന് കാലേ സ ദൃഷ്ടാര്തവഃ കാലഃ ഋതുഃ, സ ച ദ്വാദശരാത്രം ഭവതി| ദ്വാദശരാത്രമിതി ഷോഡശദിനേഷു മധ്യേ ആദ്യം ദിനത്രയമന്തിമം ച ഷോഡശം യോനിസങ്കോചദിനം ന ഗണനീയമ്| ഏകീയമതമാഹ- അദൃഷ്ടേത്യാദി||൬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ഭവന്തി ചാത്ര- പീനപ്രസന്നവദനാം പ്രക്ലിന്നാത്മമുഖദ്വിജാമ് | നരകാമാം പ്രിയകഥാം സ്രസ്തകുക്ഷ്യക്ഷിമൂര്ധജാമ് ||൭|| സ്ഫുരദ്ഭുജകുചശ്രോണിനാഭ്യൂരുജഘനസ്ഫിചാമ് | ഹര്ഷൌത്സുക്യപരാം ചാപി വിദ്യാദൃതുമതീമിതി ||൮||
भवन्ति चात्र- पीनप्रसन्नवदनां प्रक्लिन्नात्ममुखद्विजाम् | नरकामां प्रियकथां स्रस्तकुक्ष्यक्षिमूर्धजाम् ||७|| स्फुरद्भुजकुचश्रोणिनाभ्यूरुजघनस्फिचाम् | हर्षौत्सुक्यपरां चापि विद्यादृतुमतीमिति ||८||
🔊 Audio coming soon
അദൃഷ്ടാര്തവായാ ഋതുമത്യാ ലക്ഷണമാഹ- പീനേത്യാദി| പ്രക്ലിന്നാ പ്രകര്ഷേണ ആര്ദ്രതാമാപന്നാ ആത്മാദയോ യസ്യാഃ; ആത്മാ ദേഹഃ; ദേഹത്വേऽപ്യത്യന്തക്ലേദജ്ഞാപനായ മുഖസ്യ പുനരുക്തിഃ; ദ്വിജശബ്ദേന ദ്വിജസമീപവര്തിനോ ദന്തവേഷ്ടകാ അഭിപ്രേതാഃ, ദ്വിജാനാം പ്രക്ലേദാസമ്ഭവാത്| ഹര്ഷൌത്സുക്യം രതൌ സാതിശയോऽഭിലാഷഃ||൭-൮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
നിയതം ദിവസേऽതീതേ സങ്കുചത്യമ്ബുജം യഥാ | ഋതൌ വ്യതീതേ നാര്യാസ്തു യോനിഃ സംവ്രിയതേ തഥാ ||൯||
नियतं दिवसेऽतीते सङ्कुचत्यम्बुजं यथा | ऋतौ व्यतीते नार्यास्तु योनिः संव्रियते तथा ||९||
🔊 Audio coming soon
യോനിസങ്കോചേന ബീജസ്യ ഗര്ഭാശയാപ്രാപ്തിം ദര്ശയന്നാഹ- നിയതമിത്യാദി| യോനിര്ഗര്ഭാശയഃ, സംവ്രിയതേ സങ്കോചം യാതി| അത ഏവ ബീജം ന പ്രതീച്ഛതി ||൯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
മാസേനോപചിതം കാലേ ധമനീഭ്യാം തദാര്തവമ് | ഈഷത്കൃഷ്ണം വിവര്ണം ച വായുര്യോനിമുഖം നയേത് ||൧൦||
मासेनोपचितं काले धमनीभ्यां तदार्तवम् | ईषत्कृष्णं विवर्णं च वायुर्योनिमुखं नयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
മാസേനേത്യാദി| കാലേ ദ്വാദശവര്ഷാദൌ ഷഷ്ടേശ്ചാര്വാക്, അന്യേ പഞ്ചാശദ്വര്ഷാണി യാവത്||൧൦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
തദ്വര്ഷാദ്ദ്വാദശാത് കാലേ വര്തമാനമസൃക് പുനഃ | ജരാപക്വശരീരാണാം യാതി പഞ്ചാശതഃ ക്ഷയമ് ||൧൧||
तद्वर्षाद्द्वादशात् काले वर्तमानमसृक् पुनः | जरापक्वशरीराणां याति पञ्चाशतः क्षयम् ||११||
🔊 Audio coming soon
തമേവ കാലം നിര്ദിശന്നാഹ- തദിത്യാദി| തദാര്തവം ദ്വാദശവര്ഷാദൂര്ധ്വം വര്ധമാനശരീരധാതൂനാം യോഷിതാം കാലേ മാസി മാസി പ്രവര്തമാനം, താസാമേവ പഞ്ചാശത ഊര്ധ്വം ജരാപചീയമാനശരീരധാതൂനാം ക്ഷയം യാതി, ‘ശനൈഃ’ ഇതി ശേഷഃ||൧൧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
യുഗ്മേഷു തു പുമാന് പ്രോക്തോ ദിവസേഷ്വന്യഥാऽബലാ | പുഷ്പകാലേ ശുചിസ്തസ്മാദപത്യാര്ഥോ സ്ത്രിയം വ്രജേത് ||൧൨||
युग्मेषु तु पुमान् प्रोक्तो दिवसेष्वन्यथाऽबला | पुष्पकाले शुचिस्तस्मादपत्यार्थो स्त्रियं व्रजेत् ||१२||
🔊 Audio coming soon
തസ്മിന്നൃതുകാലേऽപി സമവിഷമദിവസയോഃ പുംസ്ത്രിയോര്ജന്മ ദര്ശയന്നാഹ- യുഗ്മേഷ്വിത്യാദി| യുഗ്മേഷ്വിതി സമേഷു ദിവസേഷു| അന്യഥേതി വിഷമേഷു ദിവസേഷു| ശുചിഃ കായശുചിഃ| നനു, പ്രാഗുക്തം ശുക്രബാഹുല്യാത് പുമാനാര്തവബാഹുല്യാത് സ്ത്രീതി കിമയം വികല്പ ഉത സമുച്ചയ ഇതി? സമുച്ചയോऽയം, തദുക്തം വിദേഹ- “യുഗ്മേഷു തു ദിനേഷ്വാസാം ഭവത്യല്പതരം രജഃ| സംയോഗം തത്ര യാ ഗച്ഛേത് സാ പുമാംസം പ്രസൂയതേ|| അയുഗ്മേഷു ദിനേഷ്വാസാം ഭവേദ്ബഹുതരം രജഃ| സംയോഗം തത്ര യാ ഗച്ഛേത് സാ തു കന്യാം പ്രസൂയതേ”- ഇതി| തഥാ ഭോജേऽപി- “അയുഗ്മേ സ്ത്രീ പുമാന് യുഗ്മേ സന്ധ്യയോസ്തു നപുംസകമ്| ശുക്രാധികത്വാത് പുരുഷഃ പ്രമദാ രജസോऽധികാത്|| ശുക്രശോണിതയോഃ സാമ്യാത്തൃതീയാ പ്രകൃതിര്ഭവേത്”- ഇതി||൧൨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
തത്ര സദ്യോഗൃഹീതഗര്ഭായാ ലിങ്ഗാനി- ശ്രമോ ഗ്ലാനിഃ പിപാസാ സക്ഥിസദനം ശുക്രശോണിതയോരവബന്ധഃ സ്ഫുരണം ച യോനേഃ ||൧൩||
तत्र सद्योगृहीतगर्भाया लिङ्गानि- श्रमो ग्लानिः पिपासा सक्थिसदनं शुक्रशोणितयोरवबन्धः स्फुरणं च योनेः ||१३||
🔊 Audio coming soon
പരിഹാര്യപരിഹാരാര്ഥം സദ്യോഗൃഹീതഗര്ഭലക്ഷണം നിര്ദിശന്നാഹ- തത്ര സദ്യോഗൃഹീതേത്യാദി| ശ്രമഃ ഖേദഃ| ഗ്ലാനിഃ ക്ലമഃ| സക്ഥിസദനമൂരുഗ്ലാനിഃ| അവബന്ധോऽപ്രവൃത്തിഃ| സ്ഫുരണം കമ്പനമ്||൧൩||
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
സ്തനയോഃ കൃഷ്ണമുഖതാ രോമരാജ്യുദ്ഗമസ്തഥാ | അക്ഷിപക്ഷ്മാണി ചാപ്യസ്യാഃ സമ്മീല്യന്തേ വിശേഷതഃ ||൧൪|| അകാമതശ്ഛര്ദയതി ഗന്ധാദുദ്വിജതേ ശുഭാത് | പ്രസേകഃ സദനം ചാപി ഗര്ഭിണ്യാ ലിങ്ഗമുച്യതേ ||൧൫||
स्तनयोः कृष्णमुखता रोमराज्युद्गमस्तथा | अक्षिपक्ष्माणि चाप्यस्याः सम्मील्यन्ते विशेषतः ||१४|| अकामतश्छर्दयति गन्धादुद्विजते शुभात् | प्रसेकः सदनं चापि गर्भिण्या लिङ्गमुच्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
ഉത്തരകാലീനം ഗൃഹീതഗര്ഭായാ ലക്ഷണമാഹ- സ്തനയോരിത്യാദി| പ്രസേകഃ ഥൂത്കരണമ്||൧൪-൧൫||
Adhikarana 13 (16-17) · Śloka 17
തദാ പ്രഭൃതി വ്യവായം വ്യായാമമതിതര്പണമതികര്ശനം ദിവാസ്വപ്നം രാത്രിജാഗരണം ശോകം യാനാരോഹണം ഭയമുത്കുടുകാസനം ചൈകാന്തതഃ സ്നേഹാദിക്രിയാം ശോണിതമോക്ഷണം ചാകാലേ വേഗവിധാരണം ച ന സേവേത ||൧൬|| ദോഷാഭിഘാതൈര്ഗര്ഭിണ്യാ യോ യോ ഭാഗഃ പ്രപീഡ്യതേ | സ സ ഭാഗഃ ശിശോസ്തസ്യ ഗര്ഭസ്ഥസ്യ പ്രപീഡ്യതേ ||൧൭||
तदा प्रभृति व्यवायं व्यायाममतितर्पणमतिकर्शनं दिवास्वप्नं रात्रिजागरणं शोकं यानारोहणं भयमुत्कुटुकासनं चैकान्ततः स्नेहादिक्रियां शोणितमोक्षणं चाकाले वेगविधारणं च न सेवेत ||१६|| दोषाभिघातैर्गर्भिण्या यो यो भागः प्रपीड्यते | स स भागः शिशोस्तस्य गर्भस्थस्य प्रपीड्यते ||१७||
🔊 Audio coming soon
തദേത്യാദി| അകാലശബ്ദ ഏതജ്ജ്ഞാപയതി- കാലേऽഷ്ടമേ മാസി ഗര്ഭിണ്യാ അപി സ്നേഹാദിക്രിയാന്തര്ഗതേ ആസ്ഥാപനാനുവാസനേ ദേയേ||൧൬-൧൭||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
തത്ര പ്രഥമേ മാസി കലലം ജായതേ; ദ്വിതീയേ ശീതോഷ്മാനിലൈരഭിപ്രപച്യമാനാനാം മഹാഭൂതാനാം സങ്ഘാതോ ഘനഃ സഞ്ജായതേ, യദി പിണ്ഡഃ പുമാന്, സ്ത്രീ ചേത് പേശീ, നപുംസകം ചേദര്ബുദമിതി; തൃതീയേ ഹസ്തപാദശിരസാം പഞ്ചപിണ്ഡകാ നിര്വര്തന്തേऽങ്ഗപ്രത്യങ്ഗവിഭാഗശ്ച സൂക്ഷ്മോ ഭവതി; ചതുര്ഥേ സര്വാങ്ഗപ്രത്യങ്ഗവിഭാഗഃ പ്രവ്യക്തോ ഭവതി, ഗര്ഭഹൃദയപ്രവ്യക്തിഭാവാച്ചേതനാധാതുരഭിവ്യക്തോ ഭവതി, കസ്മാത്? തത്സ്ഥാനത്വാത് | തസ്മാദ്ഗര്ഭശ്ചതുര്ഥേ മാസ്യഭിപ്രായമിന്ദ്രിയാര്ഥേഷു കരോതി, ദ്വിഹൃദയാം ച നാരീം ദൌഹൃദിനീമാചക്ഷതേ | ദൌഹൃദവിമാനനാത് കുബ്ജം കുണിം ഖഞ്ജം ജഡം വാമനം വികൃതാക്ഷമനക്ഷം വാ നാരീ സുതം ജനയതി, തസ്മാത് സാ യദ്യദിച്ഛേത്തത്തസ്യൈ ദാപയേത്, ലബ്ധദൌഹൃദാ ഹി വീര്യവന്തം ചിരായുഷം ച പുത്രം ജനയതി ||൧൮||
तत्र प्रथमे मासि कललं जायते; द्वितीये शीतोष्मानिलैरभिप्रपच्यमानानां महाभूतानां सङ्घातो घनः सञ्जायते, यदि पिण्डः पुमान्, स्त्री चेत् पेशी, नपुंसकं चेदर्बुदमिति; तृतीये हस्तपादशिरसां पञ्चपिण्डका निर्वर्तन्तेऽङ्गप्रत्यङ्गविभागश्च सूक्ष्मो भवति; चतुर्थे सर्वाङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्तो भवति, गर्भहृदयप्रव्यक्तिभावाच्चेतनाधातुरभिव्यक्तो भवति, कस्मात्? तत्स्थानत्वात् | तस्माद्गर्भश्चतुर्थे मास्यभिप्रायमिन्द्रियार्थेषु करोति, द्विहृदयां च नारीं दौहृदिनीमाचक्षते | दौहृदविमाननात् कुब्जं कुणिं खञ्जं जडं वामनं विकृताक्षमनक्षं वा नारी सुतं जनयति, तस्मात् सा यद्यदिच्छेत्तत्तस्यै दापयेत्, लब्धदौहृदा हि वीर्यवन्तं चिरायुषं च पुत्रं जनयति ||१८||
🔊 Audio coming soon
തത്രേത്യാദി| കലലം സിങ്ഘാണപ്രഖ്യമ്| ദ്വിതീയ ഇത്യാദി| ശീതഃ ശ്ലേഷ്മാ, ഊഷ്മാ പിത്തം, കഫാനിലയോരപ്യുഷ്മസമ്ഭവാത് പരിണാമഹേതുത്വമ്| തദുക്തം ചരകേ,- “ഭൌമാപ്യാഗ്നേയവായവ്യാഃ പഞ്ചോഷ്മാണഃ സനാഭസാഃ” (ച.ചി.൧൫)- ഇതി| ഘനഃ കഠിനഃ| യദീത്യാദി| പിണ്ഡോ വര്തുലാകൃതിഃ, പേശീ ദീര്ഘാകൃതിഃ, അര്ബുദം വര്തുലഫലാര്ധമിതി| ഗയീ തു ഭോജദര്ശനാത് പിണ്ഡാദീനാമന്യഥാऽऽകാരം പഠതി| യഥാ- “ചതുരസ്രാ ഭവേത് പേശീ, വൃത്തഃ പിണ്ഡോ ഘനഃ സ്മൃതഃ| ശാല്മലീമുകുലാകാരമര്ബുദം പരിചക്ഷതേ”- ഇതി| തൃതീയേ ഇത്യാദി| ശാഖാശ്ചതസ്രോ മൂര്ധോരഃപൃഷ്ഠോദരാണ്യങ്ഗാനി ചിബുകനാസൌഷ്ഠശ്രവണാങ്ഗുലിപാര്ഷ്ണിപ്രഭൃതീനി പ്രത്യങ്ഗാനി| ചതുര്ഥേ ഇത്യാദി| തത്സ്ഥാനത്വാത് ഹൃദയസ്ഥാനത്വാത്| ഇന്ദ്രിയാര്ഥാഃ ശബ്ദസ്പര്ശരൂപരസഗന്ധാഃ| ദ്വിഹൃദയാമിതി ദ്വിതീയം ഹൃദയം യസ്യാഃ സാ ദ്വിഹൃദയാ, താമ്| ദൌഹൃദേത്യാദി| കുണിം വികൃതഹസ്തമ്| തത്ര കുബ്ജാദിഷ്വവയവസമുദായേന്ദ്രിയാധിഷ്ഠാനജോ ദോഷോ ദൌഹൃദവിമാനനജനിതോ യഥാശാസ്ത്രമൂഹ്യഃ||൧൮||
Adhikarana 15 (19-21) · Śloka 21
ഭവന്തി ചാത്ര- ഇന്ദ്രിയാര്ഥാംസ്തു യാന് യാന് സാ ഭോക്തുമിച്ഛതി ഗര്ഭിണീ ഗര്ഭാബാധഭയാത്താംസ്താന് ഭിഷഗാഹൃത്യ ദാപയേത് ||൧൯|| സാ പ്രാപ്തദൌഹൃദാ പുത്രം ജനയേത ഗുണാന്വിതമ് | അലബ്ധദൌഹൃദാ ഗര്ഭേ ലഭേതാത്മനി വാ ഭയമ് ||൨൦|| യേഷു യേഷ്വിന്ദ്രിയാര്ഥേഷു ദൌഹൃദേ വൈ വിമാനനാ | പ്രജായേത സുതസ്യാര്തിസ്തസ്മിംസ്തസ്മിംസ്തഥേന്ദ്രിയേ ||൨൧||
भवन्ति चात्र- इन्द्रियार्थांस्तु यान् यान् सा भोक्तुमिच्छति गर्भिणी गर्भाबाधभयात्तांस्तान् भिषगाहृत्य दापयेत् ||१९|| सा प्राप्तदौहृदा पुत्रं जनयेत गुणान्वितम् | अलब्धदौहृदा गर्भे लभेतात्मनि वा भयम् ||२०|| येषु येष्विन्द्रियार्थेषु दौहृदे वै विमानना | प्रजायेत सुतस्यार्तिस्तस्मिंस्तस्मिंस्तथेन्द्रिये ||२१||
🔊 Audio coming soon
ഗദ്യോക്തമേവാര്ഥം പദ്യൈരാഹ- ഭവന്തീത്യാദി| ഭോക്തുമിത്യസ്യോപലക്ഷണത്വാദ്ദ്രഷ്ടും ശ്രോതുമിത്യാദികമപി ബോദ്ധവ്യമ്| സാ പ്രാപ്തേത്യാദി| അലബ്ധദൌര്ഹൃദാ അപ്രാപ്താഭിലഷിതപദാര്ഥാ, ഗര്ഭേ ഗര്ഭവിഷയേ, ഭയം ലഭേത; ആത്മനി വാ ആത്മവിഷയേ വാ ഭയം ലഭേത പ്രാപ്നുയാത്| യേഷ്വിത്യാദി യേഷു യേഷ്വിന്ദ്രിയാര്ഥേഷു ശബ്ദാദിഷു, ദൌര്ഹൃദേ ശ്രദ്ധായാം, വിമാനനാ ഖണ്ഡിതത്വം, തസ്മിംസ്തസ്മിംസ്തദിന്ദ്രിയേ തസ്യ തസ്യേന്ദ്രിയാര്ഥസ്യ ഗ്രാഹകേ ഇന്ദ്രിയേ, സുതസ്യാര്തിഃ പീഡാ പ്രജായതേ||൧൯-൨൧||
Adhikarana 16 (22-28) · Śloka 28
രാജസന്ദര്ശനേ യസ്യാ ദൌര്ഹൃദം ജായതേ സ്ത്രിയാഃ | അര്ഥവന്തം മഹാഭാഗം കുമാരം സാ പ്രസൂയതേ ||൨൨|| ദുകൂലപട്ടകൌശേയഭൂഷണാദിഷു ദൌഹൃദാത് | അലങ്കാരൈഷിണം പുത്രം ലലിതം സാ പ്രസൂയതേ ||൨൩|| ആശ്രമേ സംയതാത്മാനം ധര്മശീലം പ്രസൂയതേ | ദേവതാപ്രതിമായാം തു പ്രസൂതേ പാര്ഷദോപമമ് | ദര്ശനേ വ്യാലജാതീനാം ഹിംസാശീലം പ്രസൂയതേ ||൨൪|| ഗോധാമാംസാശനേ പുത്രം സുഷുപ്സും ധാരണാത്മകമ് | ഗവാം മാംസേ തു ബലിനം സര്വക്ലേശസഹം തഥാ ||൨൫|| മാഹിഷേ ദൌര്ഹൃദാച്ഛൂരം രക്താക്ഷം ലോമസംയുതമ് | വരാഹമാംസാത് സ്വപ്നാലും ശൂരം സഞ്ജനയേത് സുതമ് ||൨൬|| മാര്ഗാദ്വിക്രാന്തജങ്ഘാലം സദാ വനചരം സുതമ് | സൃമരാദ്വിഗ്നമനസം നിത്യഭീതം ച തൈത്തിരാത് ||൨൭|| അതോऽനുക്തേഷു യാ നാരീ സമഭിധ്യാതി ദൌര്ഹൃദമ് | ശരീരാചാരശീലൈഃ സാ സമാനം ജനയിഷ്യതി ||൨൮||
राजसन्दर्शने यस्या दौर्हृदं जायते स्त्रियाः | अर्थवन्तं महाभागं कुमारं सा प्रसूयते ||२२|| दुकूलपट्टकौशेयभूषणादिषु दौहृदात् | अलङ्कारैषिणं पुत्रं ललितं सा प्रसूयते ||२३|| आश्रमे संयतात्मानं धर्मशीलं प्रसूयते | देवताप्रतिमायां तु प्रसूते पार्षदोपमम् | दर्शने व्यालजातीनां हिंसाशीलं प्रसूयते ||२४|| गोधामांसाशने पुत्रं सुषुप्सुं धारणात्मकम् | गवां मांसे तु बलिनं सर्वक्लेशसहं तथा ||२५|| माहिषे दौर्हृदाच्छूरं रक्ताक्षं लोमसंयुतम् | वराहमांसात् स्वप्नालुं शूरं सञ्जनयेत् सुतम् ||२६|| मार्गाद्विक्रान्तजङ्घालं सदा वनचरं सुतम् | सृमराद्विग्नमनसं नित्यभीतं च तैत्तिरात् ||२७|| अतोऽनुक्तेषु या नारी समभिध्याति दौर्हृदम् | शरीराचारशीलैः सा समानं जनयिष्यति ||२८||
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീം ദൌര്ഹൃദവിശേഷൈര്ഗുണവിശേഷാക്രാന്താനാമപത്യാനാമുത്പത്തിം സൂചയന്നാഹ- രാജസന്ദര്ശനേ ഇത്യാദി| മഹാഭാഗം മഹാപുണ്യവന്തമ്| ദുകൂലേത്യാദി| ദുകൂലപട്ടഃ പട്ടവസ്ത്രം, കൌശേയം ത്രസരതന്തുജാതമ് | ഭൂഷണാനി മുക്താഹാരപ്രഭൃതീനി| ലലിതം ശൃങ്ഗാരചേഷ്ടായുക്തമ്| ‘ദുകൂലേ പട്ടകൌശേയേ ഭൂഷണാദിഷു’ ഇതി കേചിത് പഠന്തി; തത്ര ദുകൂലം സൂക്ഷ്മം വസ്ത്രം, പട്ടം പട്ടവസ്ത്രമ്| ആശ്രമേ ഇത്യാദി| യസ്യാ ആശ്രമേ തപസ്വിനാമധിഷ്ഠാനേ ശ്രദ്ധാ ഭവേത് സാ ഏവമ്ഭൂതം ജനയേദിതി പിണ്ഡാര്ഥഃ| സംയതാത്മാനം സംയതേന്ദ്രിയമ്| ദേവതാപ്രതിമായാമിത്യാദി| പാര്ഷദോപമമിതി പാര്ഷദേഷു സഭാപുരുഷേഷൂപമാ യസ്യ സ തഥാ തമ്| ദര്ശനേ ഇത്യാദി| വ്യാലാ വ്യാഘ്രാദയോ ഹിംസ്രാഃ പശവഃ| ഗോധേത്യാദി| സുഷുപ്സും സ്വപ്തുമിച്ഛുമ്| ധാരണാത്മകം ഹൃദയഗൃഹീതവസ്തൂനാമമോചകമ്| വരാഹമാംസാദിതി ‘അഭിലഷിതാത്’ ഇതി ശേഷഃ| മാര്ഗാദിത്യാദി മാര്ഗാത് മൃഗമാംസാത്| വിക്രാന്തമുദ്യോഗിനം, ജങ്ഘാലം വേഗവന്തമ്| സൃമരാദിത്യാദി സൃമരോ മഹാശൂകരഃ, അന്യേ മഹാശ്വാകാരശ്ചമരാനൂകഃ| ‘നിത്യഭീതം ച തൈത്തിരാത്’ ഇത്യത്ര ‘നിത്യം ശീലം ച തൈത്തിരാത്’ ഇത്യപരേ, ശീലം ശീലവന്തമ്| അനുക്തദൌര്ഹൃദസങ്ഗ്രഹാര്ഥം ശ്ലോകമാഹ- അതോऽനുക്തേഷ്വിത്യാദി| യാദൃശേഷു ദൌര്ഹൃദം ശ്രദ്ധാം സമഭിധ്യാതി ചേതസി കരോതി, തേന സമാനമിത്യര്ഥഃ||൨൨-൨൮||
Adhikarana 17 (29) · Śloka 29
കര്മണാ ചോദിതം ജന്തോര്ഭവിതവ്യം പുനര്ഭവേത് | യഥാ തഥാ ദൈവയോഗാദ്ദൌര്ഹൃദം ജനയേദ്ധൃദി ||൨൯||
कर्मणा चोदितं जन्तोर्भवितव्यं पुनर्भवेत् | यथा तथा दैवयोगाद्दौर्हृदं जनयेद्धृदि ||२९||
🔊 Audio coming soon
കര്മണേത്യാദി| ദൈവയോഗാദ്ദൌര്ഹൃദം ഹൃദി തഥാ ജനയേത്, യഥാ പുനര്ജന്തോഃ കര്മണാ ചോദിതം പ്രേരിതം ഭവിതവ്യം ഭവേത്||൨൯||
Adhikarana 18 (30) · Śloka 30
പഞ്ചമേ മനഃ പ്രതിബുദ്ധതരം ഭവതി, ഷഷ്ഠേ ബുദ്ധിഃ, സപ്തമേ സര്വാങ്ഗപ്രത്യങ്ഗവിഭാഗഃ പ്രവ്യക്തതരഃ; അഷ്ടമേऽസ്ഥിരീഭവത്യോജഃ , തത്ര ജാതശ്ചേന്ന ജീവേന്നിരോജസ്ത്വാന്നൈരൃതഭാഗത്വാച്ച , തതോ ബലിം മാംസൌദനമസ്മൈ ദാപയേത്; നവമദശമൈകാദശദ്വാദശാനാമന്യതമസ്മിഞ്ജായതേ, അതോऽന്യഥാ വികാരീ ഭവതി ||൩൦||
पञ्चमे मनः प्रतिबुद्धतरं भवति, षष्ठे बुद्धिः, सप्तमे सर्वाङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्ततरः; अष्टमेऽस्थिरीभवत्योजः , तत्र जातश्चेन्न जीवेन्निरोजस्त्वान्नैरृतभागत्वाच्च , ततो बलिं मांसौदनमस्मै दापयेत्; नवमदशमैकादशद्वादशानामन्यतमस्मिञ्जायते, अतोऽन्यथा विकारी भवति ||३०||
🔊 Audio coming soon
പഞ്ചമേ ഇത്യാദി| പ്രതിബുദ്ധതരം ജാഗര്തീത്യര്ഥഃ| അഷ്ടമേ ഇത്യാദി| ഓജോऽശേഷധാതുധാമ ഹൃദി സ്ഥിതമ്| നൈഋതഭാഗത്വാത് രക്ഷസാമംശത്വാത്, “നൈഋതായ ഭാഗശ്ച ബാലേഷു രുദ്രേണ ദത്ത” ഇതി കുമാരതന്ത്രേ പ്രതിപാദിതമ്| തതസ്തസ്മാത് കാരണാദഷ്ടമേ മാസ്യസ്മൈ നൈഋതായ ബലിം ദാപയേത്||൩൦||
Adhikarana 19 (31-32) · Śloka 32
മാതുസ്തു ഖലു രസവഹായാം നാഡ്യാം ഗര്ഭനാഭിനാഡീപ്രതിബദ്ധാ, സാऽസ്യ മാതുരാഹാരരസവീര്യമഭിവഹതി | തേനോപസ്നേഹേനാസ്യാഭിവൃദ്ധിര്ഭവതി | അസഞ്ജാതാങ്ഗപ്രത്യങ്ഗപ്രവിഭാഗമാനിഷേകാത് പ്രഭൃതി സര്വശരീരാവയവാനുസാരിണീനാം രസവഹാനാം തിര്യഗ്ഗതാനാം ധമനീനാമുപസ്നേഹോ ജീവയതി ||൩൧|| ഗര്ഭസ്യ ഖലു സമ്ഭവതഃ പൂര്വം ശിരഃ സമ്ഭവതീത്യാഹ ശൌനകഃ, ശിരോമൂലത്വാത് പ്രധാനേന്ദ്രിയാണാം ; ഹൃദയമിതി കൃതവീര്യോ, ബുദ്ധേര്മനസശ്ച സ്ഥാനത്വാത്; നാഭിരിതി പാരാശര്യഃ, തതോ ഹി വര്ധതേ ദേഹോ ദേഹിനഃ; പാണിപാദമിതി മാര്കണ്ഡേയഃ, തന്മൂലത്വാച്ചേഷ്ടായാ ഗര്ഭസ്യ; മധ്യശരീരമിതി സുഭൂതിര്ഗൌതമഃ, തന്നിബദ്ധത്വാത് സര്വഗാത്രസമ്ഭവസ്യ | തത്തു ന സമ്യക്, സര്വാണ്യങ്ഗപ്രത്യങ്ഗാനി യുഗപത് സമ്ഭവന്തീത്യാഹ ധന്വന്തരിഃ, ഗര്ഭസ്യ സൂക്ഷ്മത്വാന്നോപലഭ്യന്തേ വംശാങ്കുരവച്ചൂതഫലവച്ച; തദ്യഥാ- ചൂതഫലേ പരിപക്വേ കേശരമാംസാസ്ഥിമജ്ജാനഃ പൃഥക് പൃഥഗ്ദൃശ്യന്തേ കാലപ്രകര്ഷാത്, താന്യേവ തരുണേ നോപലഭ്യന്തേ സൂക്ഷ്മത്വാത്; തേഷാം സൂക്ഷ്മാണാം കേശരാദീനാം കാലഃ പ്രവ്യക്തതാം കരോതി; ഏതേനൈവ വംശാങ്കുരോऽപി വ്യാഖ്യാതഃ | ഏവം ഗര്ഭസ്യ താരുണ്യേ സര്വേഷ്വങ്ഗപ്രത്യങ്ഗേഷു സത്സ്വപി സൌക്ഷ്മ്യാദനുപലബ്ധിഃ, താന്യേവ കാലപ്രകര്ഷാത് പ്രവ്യക്താനി ഭവന്തി ||൩൨||
मातुस्तु खलु रसवहायां नाड्यां गर्भनाभिनाडीप्रतिबद्धा, साऽस्य मातुराहाररसवीर्यमभिवहति | तेनोपस्नेहेनास्याभिवृद्धिर्भवति | असञ्जाताङ्गप्रत्यङ्गप्रविभागमानिषेकात् प्रभृति सर्वशरीरावयवानुसारिणीनां रसवहानां तिर्यग्गतानां धमनीनामुपस्नेहो जीवयति ||३१|| गर्भस्य खलु सम्भवतः पूर्वं शिरः सम्भवतीत्याह शौनकः, शिरोमूलत्वात् प्रधानेन्द्रियाणां ; हृदयमिति कृतवीर्यो, बुद्धेर्मनसश्च स्थानत्वात्; नाभिरिति पाराशर्यः, ततो हि वर्धते देहो देहिनः; पाणिपादमिति मार्कण्डेयः, तन्मूलत्वाच्चेष्टाया गर्भस्य; मध्यशरीरमिति सुभूतिर्गौतमः, तन्निबद्धत्वात् सर्वगात्रसम्भवस्य | तत्तु न सम्यक्, सर्वाण्यङ्गप्रत्यङ्गानि युगपत् सम्भवन्तीत्याह धन्वन्तरिः, गर्भस्य सूक्ष्मत्वान्नोपलभ्यन्ते वंशाङ्कुरवच्चूतफलवच्च; तद्यथा- चूतफले परिपक्वे केशरमांसास्थिमज्जानः पृथक् पृथग्दृश्यन्ते कालप्रकर्षात्, तान्येव तरुणे नोपलभ्यन्ते सूक्ष्मत्वात्; तेषां सूक्ष्माणां केशरादीनां कालः प्रव्यक्ततां करोति; एतेनैव वंशाङ्कुरोऽपि व्याख्यातः | एवं गर्भस्य तारुण्ये सर्वेष्वङ्गप्रत्यङ्गेषु सत्स्वपि सौक्ष्म्यादनुपलब्धिः, तान्येव कालप्रकर्षात् प्रव्यक्तानि भवन्ति ||३२||
🔊 Audio coming soon
നിരാഹാരസ്യാപി ഗര്ഭസ്യ വര്തനേ ഹേതും നിര്ദിശന്നാഹ- മാതുരിത്യാദി| മാതുര്ഗര്ഭിണ്യാ രസവഹായാം നാഡ്യാം ഗര്ഭനാഭിനാഡീ യാ പ്രതിബദ്ധാ സാऽസ്യ ഗര്ഭസ്യ മാതൃഭുക്തമാഹാരരസവീര്യമഭിവഹതി പ്രാപയതീത്യര്ഥഃ| നന്വങ്ഗപ്രത്യങ്ഗപ്രവ്യക്തീഭാവേ ഗര്ഭനാഭിനാഡീ മാതുരാഹാരരസവീര്യമഭിവഹതി, അങ്ഗപ്രത്യങ്ഗപ്രവ്യക്തീഭാവാത്തു പൂര്വം കഥം ഗര്ഭപുഷ്ടിഃ സ്യാദിത്യാഹ- അസഞ്ജാതാങ്ഗപ്രത്യങ്ഗവിഭാഗമിത്യാദി| ആനിഷേകാത് പ്രഭൃതീതി ആ സമന്തതോ ഭാവേന നിഷേചനമാനിഷേകോ യോനൌ ശുക്രസ്യ നിഷേചനം, തത്പ്രഭൃതി ഗര്ഭാധാനം മര്യാദീകൃത്യേത്യര്ഥഃ; ധമനീനാമുപസ്നേഹോ ജീവയതി; യഥാ- പൂര്ണസരഃസലിലോപസ്നേഹസ്തീരജാതതരുകദമ്ബകം ജീവയതി തദ്വത് പ്രാണധാരണം കരോതി| തഥാച ഭോജഃ- “ഗര്ഭോ രുണദ്ധി സ്രോതാംസി രസരക്തവഹാനി വൈ| രക്താജ്ജരായുര്ഭവതി നാഡീ ചൈവ രസാത്മികാ|| സാ നാഡീ ഗര്ഭമാപ്നോതി തയാ ഗര്ഭസ്യ വര്തനമ്| യദ്യദശ്നാതി മാതാऽസ്യ ഭോജനം ഹി ചതുര്വിധമ്|| തസ്മാദന്നാദ്രസീഭൂതം വീര്യം ത്രേധാ പ്രവര്തതേ| ഭാഗഃ ശരീരം പുഷ്ണാതി സ്തന്യം ഭാഗേന വര്ധതേ|| ഗര്ഭഃ പുഷ്യതി ഭാഗേന വര്ധതേ ച യഥാക്രമമ്| ഗര്ഭം കുല്യേവ കേദാരം നാഡീ പ്രീണാതി തര്പിതാ-” ഇതി||൩൧-൩൨||
Adhikarana 20 (33) · Śloka 33
തത്ര ഗര്ഭസ്യ പിതൃജമാതൃജരസജാത്മജസത്ത്വജസാത്മ്യജാനി ശരീരലക്ഷണാനി വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ | ഗര്ഭസ്യ കേശശ്മശ്രുലോമാസ്ഥിനഖദന്തസിരാസ്നായുധമനീരേതഃപ്രഭൃതീനി സ്ഥിരാണി പിതൃജാനി, മാംസശോണിതമേദോമജ്ജഹൃന്നാഭിയകൃത്പ്ലീഹാന്ത്രഗുദപ്രഭൃതീനി മൃദൂനി മാതൃജാനി, ശരീരോപചയോ ബലം വര്ണഃ സ്ഥിതിര്ഹാനിശ്ച രസജാനി, ഇന്ദ്രിയാണി ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനമായുഃ സുഖദുഃഖാദികം ചാത്മജാനി, സത്ത്വജാന്യുത്തരത്ര വക്ഷ്യാമഃ, വീര്യമാരോഗ്യം ബലവര്ണൌ മേധാ ച സാത്മ്യജാനി ||൩൩||
तत्र गर्भस्य पितृजमातृजरसजात्मजसत्त्वजसात्म्यजानि शरीरलक्षणानि व्याख्यास्यामः | गर्भस्य केशश्मश्रुलोमास्थिनखदन्तसिरास्नायुधमनीरेतःप्रभृतीनि स्थिराणि पितृजानि, मांसशोणितमेदोमज्जहृन्नाभियकृत्प्लीहान्त्रगुदप्रभृतीनि मृदूनि मातृजानि, शरीरोपचयो बलं वर्णः स्थितिर्हानिश्च रसजानि, इन्द्रियाणि ज्ञानं विज्ञानमायुः सुखदुःखादिकं चात्मजानि, सत्त्वजान्युत्तरत्र वक्ष्यामः, वीर्यमारोग्यं बलवर्णौ मेधा च सात्म्यजानि ||३३||
🔊 Audio coming soon
തത്രേത്യാദി| ലക്ഷ്യന്തേ ഇതി ലക്ഷണാനി, കര്മണി ല്യുട്പ്രത്യയഃ, തേന ലക്ഷണീയാനി ജ്ഞാതവ്യാനീത്യര്ഥഃ| താന്യേവ ജ്ഞാതവ്യാനി പിതൃപ്രഭൃതിഭ്യഃ കാരണേഭ്യഃ പ്രത്യേകം നിര്ദിശന്നാഹ- ഗര്ഭസ്യേത്യാദി| ആത്മജാനീതി ആത്മസന്നിധാനജാതാനി , ന ത്വാത്മനോ ജാതാനി, ആത്മനോ നിര്വികാരസ്യ വികാരജനകത്വാഭാവാത് പ്രകൃതിഭാവാനുപപത്തേഃ; സ്വാഭാവികപ്രകൃതിഭാവേ ച മോക്ഷാനുപപത്തിഃ, തസ്യ ഹി തത്സ്വഭാവത്വേ ഭാവസ്യാപരിത്യാജ്യത്വാദിതി| ആദിശബ്ദാന്നാനായോനിജന്മാദികം ച| സത്ത്വേത്യാദി| ഉത്തരത്ര ഗര്ഭവ്യാകരണേ||൩൩||
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
തത്ര യസ്യാ ദക്ഷിണേ സ്തനേ പ്രാക് പയോദര്ശനം ഭവതി ദക്ഷിണകുക്ഷിമഹത്ത്വം ച പൂര്വം ച ദക്ഷിണം സക്ഥ്യുത്കര്ഷതി ബാഹുല്യാച്ച പുന്നാമധേയേഷു ദ്രവ്യേഷു ദൌര്ഹൃദമഭിധ്യായതി സ്വപ്നേഷു ചോപലഭതേ പദ്മോത്പലകുമുദാമ്രാതകാദീനി പുന്നാമാന്യേവ പ്രസന്നമുഖവര്ണാ ച ഭവതി താം ബ്രൂയാത് പുത്രമിയം ജനയിഷ്യതീതി, തദ്വിപര്യയേ കന്യാം, യസ്യാഃ പാര്ശ്വദ്വയമവനതം പുരസ്താന്നിര്ഗതമുദരം പ്രാഗഭിഹിതം ച ലക്ഷണം ച തസ്യാ നപുംസകമിതി വിദ്യാത്, യസ്യാ മധ്യേ നിമ്നം ദ്രോണീഭൂതമുദരം സാ യുഗ്മം പ്രസൂയത ഇതി ||൩൪||
तत्र यस्या दक्षिणे स्तने प्राक् पयोदर्शनं भवति दक्षिणकुक्षिमहत्त्वं च पूर्वं च दक्षिणं सक्थ्युत्कर्षति बाहुल्याच्च पुन्नामधेयेषु द्रव्येषु दौर्हृदमभिध्यायति स्वप्नेषु चोपलभते पद्मोत्पलकुमुदाम्रातकादीनि पुन्नामान्येव प्रसन्नमुखवर्णा च भवति तां ब्रूयात् पुत्रमियं जनयिष्यतीति, तद्विपर्यये कन्यां, यस्याः पार्श्वद्वयमवनतं पुरस्तान्निर्गतमुदरं प्रागभिहितं च लक्षणं च तस्या नपुंसकमिति विद्यात्, यस्या मध्ये निम्नं द्रोणीभूतमुदरं सा युग्मं प्रसूयत इति ||३४||
🔊 Audio coming soon
ഗര്ഭസ്യാപ്രത്യക്ഷസ്യാപി സ്തന്യദര്ശനാദിലക്ഷണേന സ്ത്രീപുന്നപുംസകലക്ഷണാനി നിര്ദിശന്നാഹ- തത്രേത്യാദി| പ്രസന്നമുഖവര്ണാ ചേത്യത്ര ചകാരാദൂര്ധ്വരോമരാജിത്വാദീനി ഗ്രാഹ്യാണി| പ്രാഗഭിഹിതം ച ലക്ഷണമിതി സ്ത്രീലക്ഷണം പുരുഷലക്ഷണം ച പ്രതിപാദിതം തദ്ദ്വയമപി ച ഭവതി| യസ്യാ ഇത്യാദി| ദ്രോണീഭൂതം ദ്രോണീസദൃശം, ദ്രോണീ ജലക്ഷേപണീ| അന്യത്രാപ്യുക്തം- “രോമരാജീ ഭവേന്നിമ്നാ യസ്യാഃ സാ സൂയതേ യമൌ”- ഇതി||൩൪||
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
ഭവന്തി ചാത്ര- ദേവതാബ്രാഹ്മണപരാഃ ശൌചാചാരഹിതേ രതാഃ | മഹാഗുണാന് പ്രസൂയന്തേ വിപരീതാസ്തു നിര്ഗുണാന് ||൩൫||
भवन्ति चात्र- देवताब्राह्मणपराः शौचाचारहिते रताः | महागुणान् प्रसूयन्ते विपरीतास्तु निर्गुणान् ||३५||
🔊 Audio coming soon
കായവാക്ചിത്തഗുണവദ്ഗര്ഭപ്രസവജ്ഞാനം ദര്ശയന്നാഹ- ദേവതേത്യാദി||൩൫||
Adhikarana 23 (36) · Śloka 36
അങ്ഗപ്രത്യങ്ഗനിര്വൃത്തിഃ സ്വഭാവാദേവ ജായതേ | അങ്ഗപ്രത്യങ്ഗനിര്വൃത്തൌ യേ ഭവന്തി ഗുണാഗുണാഃ | തേ തേ ഗര്ഭസ്യ വിജ്ഞേയാ ധര്മാധര്മനിമിത്തജാഃ ||൩൬||
अङ्गप्रत्यङ्गनिर्वृत्तिः स्वभावादेव जायते | अङ्गप्रत्यङ्गनिर्वृत्तौ ये भवन्ति गुणागुणाः | ते ते गर्भस्य विज्ञेया धर्माधर्मनिमित्तजाः ||३६||
🔊 Audio coming soon
‘സ്വഭാവമീശ്വരം’ (ശാ.൧) ഇത്യാദിശ്ലോകേന യാ സ്വഭാവാദങ്ഗപ്രത്യങ്ഗനിര്വൃത്തിഃ സൂചിതാ താം പ്രതിപാദ്യ തന്നിര്വൃത്തൌ പ്രാക്തനശ്ലോകാഭിഹിതഗുണാഗുണോപപത്തിം ധര്മാധര്മഹേതുതയാ നിര്ദിശന്നാഹ- അങ്ഗപ്രത്യങ്ഗേത്യാദി||൩൬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം ശാരീരസ്ഥാനേ ഗര്ഭാവക്രാന്തിശാരീരം നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ ||൩||
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने गर्भावक्रान्तिशारीरं नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാം ശാരീരസ്ഥാനേ തൃതീയോऽധ്യായഃ||൩||