Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ ശുക്രശോണിതശുദ്ധിശാരീരം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातः शुक्रशोणितशुद्धिशारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
സര്വഭൂതചിന്താശാരീരേ ‘ശുക്രശോണിതയോഃ സന്നിപാതേഷ്വഭിവ്യജ്യന്തേ’ (ശാ.൧) ഇതി യദുക്തം തത്ര ശുക്രശോണിതയോഃ ശുദ്ധയോരേവ സന്നിപാതേഷു ക്ഷേത്രജ്ഞാ അഭിവ്യജ്യന്തേऽതസ്തയോഃ ശുദ്ധിം പ്രതിപാദയിതുകാമഃ പ്രാഹ- അഥാത ഇത്യാദി| ശോണിതശബ്ദോऽത്രാര്തവശോണിതേ വര്തതേ, ശുദ്ധിര്ദുഷ്ടദോഷാസമ്പര്കതാ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
വാത-പിത്ത-ശ്ലേഷ്മ-കുണപ -ഗ്രന്ഥി-പൂതിപൂയ-ക്ഷീണ-മൂത്രപുരീഷരേതസഃ പ്രജോത്പാദനേ ന സമര്ഥാ ഭവന്തി ||൩||
वात-पित्त-श्लेष्म-कुणप -ग्रन्थि-पूतिपूय-क्षीण-मूत्रपुरीषरेतसः प्रजोत्पादने न समर्था भवन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
സാ ച ശുദ്ധിര്വാതാദിദുഷ്ടശുക്രസ്യേതി വാതാദിഭിഃ പൃഥക്സമുദിതൈര്ദുഷ്ടശുക്രതാമാഹ- വാതേത്യാദി| ഏവമ്ഭൂതരേതസഃ പുരുഷാ ഗര്ഭോത്പത്തൌ ന ക്ഷമാ ഭവന്തീതി പിണ്ഡാര്ഥഃ||൩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തേഷു വാതവര്ണവേദനം വാതേന, പിത്തവര്ണവേദനം പിത്തേന, ശ്ലേഷ്മവര്ണവേദനം ശ്ലേഷ്മണാ, കുണപഗന്ധ്യനല്പം ച രക്തേന, ഗ്രന്ഥിഭൂതം ശ്ലേഷ്മവാതാഭ്യാം, പൂതിപൂയനിഭം പിത്തശ്ലേഷ്മഭ്യാം, ക്ഷീണം പ്രാഗുക്തം പിത്തമാരുതാഭ്യാം, മൂത്രപുരീഷഗന്ധി സന്നിപാതേനേതി | തേഷു കുണപഗ്രന്ഥിപൂതിപൂയക്ഷീണരേതസഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യാഃ, മൂത്രപുരീഷരേതസസ്ത്വസാധ്യാ ഇതി ||൪||
तेषु वातवर्णवेदनं वातेन, पित्तवर्णवेदनं पित्तेन, श्लेष्मवर्णवेदनं श्लेष्मणा, कुणपगन्ध्यनल्पं च रक्तेन, ग्रन्थिभूतं श्लेष्मवाताभ्यां, पूतिपूयनिभं पित्तश्लेष्मभ्यां, क्षीणं प्रागुक्तं पित्तमारुताभ्यां, मूत्रपुरीषगन्धि सन्निपातेनेति | तेषु कुणपग्रन्थिपूतिपूयक्षीणरेतसः कृच्छ्रसाध्याः, मूत्रपुरीषरेतसस्त्वसाध्या इति ||४||
🔊 Audio coming soon
തേഷ്വിത്യാദി| തേഷു വാതാദിഷു ദുഷ്ടേഷു മധ്യേ വാതേന യച്ഛുക്രം ദൂഷിതം തദ്വാതവര്ണവേദനം ഭവതി| തത്ര വാതവര്ണാ അരുണകൃഷ്ണാദയഃ; യദ്യപ്യവ്യക്തസ്യ വായോര്വര്ണാസമ്ഭവഃ, തഥാऽപി വാതദുഷ്ടേ ദൂഷ്യേऽരുണകൃഷ്ണൌ വാതേന വര്ണൌ ഭവത ഇത്യദോഷഃ| വാതവേദനാസ്തോദഭേദാദയഃ ; നനു, കഥമേകസ്മാദ്വായോരനേകവേദനാവിശേഷാസ്തോദാദയഃ? സത്യം, ബഹുകാരണപ്രകോപാത്തസ്യേതി| ഗന്ധസ്തു വായോര്നാസ്ത്യേവ| പിത്തേന യച്ഛുക്രം ദൂഷിതം തത് പിത്തവര്ണവേദനം ഭവതി; പിത്തവര്ണാഃ പീതനീലാദയഃ, പിത്തവേദനാ ഓഷചോഷാദയഃ; പിത്തദുഷ്ടേ ശുക്രേऽനുക്തോऽപി ഗന്ധഃ കുണപേ പൂതിപൂയാഭേ ച വക്ഷ്യമാണോ ദ്രഷ്ടവ്യഃ| ശ്ലേഷ്മണാ യച്ഛുക്രം ദൂഷിതം തത് ശ്ലേഷ്മവര്ണവേദനം ഭവതി; ശ്ലേഷ്മവര്ണഃ ശുക്ലഃ , ശ്ലേഷ്മവേദനാഃ കണ്ഡ്വാദയഃ, ഗന്ധസ്ത്വനുക്തോऽപി വിസ്രോ ദ്രഷ്ടവ്യഃ| രക്തേന യച്ഛുക്രം ദൂഷിതം തത് കുണപഗന്ധ്യനല്പം ച ഭവതി, ചകാരാച്ഛോണിതവര്ണം പിത്തവേദനം ച; കുണപം ശവസ്തസ്യേവ ഗന്ധോऽസ്യേതി കുണപഗന്ധി; അനല്പം ബഹുലമ്; അത്ര രക്തേനേതി വ്യപദേശോ ഘൃതതൈലദഗ്ധവത്, (അഗ്നിദഗ്ധഘൃതതൈലാഭ്യാം ദഗ്ധം ദ്രവ്യം ഘൃതതൈലദഗ്ധമിത്യുച്യതേ ന ത്വഗ്നിനാ ദഗ്ധമിതി, തഥാऽത്രാപി വാതാദിദൂഷിതരക്തേന ദുഷ്ടം രക്തദൂഷിതമിതി വ്യപദേശഃ ,) യതോ രക്തസ്യാപി ദോഷാ ഏവ ദൂഷയിതാരഃ| ശ്ലേഷ്മവാതാഭ്യാം യച്ഛുക്രം ദൂഷിതം തദ്ഗ്രന്ഥിഭൂതം ഗ്രന്ഥിസദൃശം ഗ്രന്ഥിലം ഭവതീത്യര്ഥഃ| പിത്തശ്ലേഷ്മഭ്യാം യദ്ദൂഷിതം തത് ശടിതപൂയസദൃശം ഭവതി| ക്ഷീണം പിത്തമാരൂതാഭ്യാം ഭവതി, തസ്യ ലക്ഷണം പ്രാഗ്ദോഷധാതുമലക്ഷയവൃദ്ധിവിജ്ഞാനീയേ (സൂ.൧൫) ഉക്തമ്| ഗ്രന്ഥ്യാദയസ്തു യേ ദ്വിദോഷജാസ്തേ ദ്വിദോഷവര്ണവേദനാ ബോദ്ധവ്യാഃ| സന്നിപാതേന യച്ഛുക്രം ദൂഷിതം തന്മൂത്രപുരീഷഗന്ധി ഭവതി| തേഷാം കൃച്ഛ്രസാധ്യാസാധ്യഭേദം ദര്ശയന്നാഹ- തേഷ്വിത്യാദി| തേഷു മധ്യേ കുണപാദയശ്ചത്വാരഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യാഃ, മൂത്രപുരീഷഗന്ധിരന്തിമോऽസാധ്യഃ, ശേഷാ അര്ഥത ഏവ സാധ്യാഃ||൪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ആര്തവമപി ത്രിഭിര്ദോഷൈഃ ശോണിതചതുര്ഥൈഃ പൃഥഗ്ദ്വന്ദ്വൈഃ സമസ്തൈശ്ചോപസൃഷ്ടമബീജം ഭവതി; തദപി ദോഷവര്ണവേദനാദിഭിര്വിജ്ഞേയമ് | തേഷു കുണപഗ്രന്ഥിപൂതിപൂയക്ഷീണമൂത്രപുരീഷപ്രകാശമസാധ്യം , സാധ്യമന്യച്ചേതി ||൫||
आर्तवमपि त्रिभिर्दोषैः शोणितचतुर्थैः पृथग्द्वन्द्वैः समस्तैश्चोपसृष्टमबीजं भवति; तदपि दोषवर्णवेदनादिभिर्विज्ञेयम् | तेषु कुणपग्रन्थिपूतिपूयक्षीणमूत्रपुरीषप्रकाशमसाध्यं , साध्यमन्यच्चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീം ശുക്രവിഷയം പ്രതിപാദ്യ, ആര്തവശോണിതവിഷയമപി പ്രതിപാദയിതുമാഹ- ആര്തവമിത്യാദി| ആര്തവമപി യദാ പൃഥഗ്ദോഷൈഃ ശോണിതചതുര്ഥൈര്ദ്വന്ദ്വൈഃ സമസ്തൈശ്ചോപസംസൃഷ്ടം തദാऽബീജം ഭവതീത്യര്ഥപിണ്ഡഃ| തസ്യ വിജ്ഞാനോപായം ദര്ശയന്നാഹ- തദപീത്യാദി| തദപീതി ആര്തവമപി| ദോഷവര്ണവേദനാഭിഃ ശുക്രദോഷേ വ്യാഖ്യാതാഭിഃ| തേഷാം സാധ്യാസാധ്യമേദം ദര്ശയന്നാഹ- തേഷ്വിത്യാദി| മൂത്രപുരീഷപ്രകാശമിതി ഗന്ധവര്ണാദിഭിര്മൂത്രപുരീഷതുല്യമ്| സാധ്യമന്യച്ചേതി ഏകൈകദോഷജനിതത്രയമ്| ശുക്രാര്തവദോഷാ യാപ്യാ ന ഭവന്തി, വ്യാധിസ്വഭാവാത്||൫||
Adhikarana 5 (6-10) · Śloka 11
ഭവന്തി ചാത്ര- തേഷ്വാദ്യാഞ് ശുക്രദോഷാംസ്ത്രീന് സ്നേഹസ്വേദാദിഭിര്ജയേത് | ക്രിയാവിശേഷൈര്മതിമാംസ്തഥാ ചോത്തരബസ്തിഭിഃ ||൬|| പായയേത നരം സര്പിര്ഭിഷക് കുണപരേതസി | ധാതകീപുഷ്പഖദിരദാഡിമാര്ജുനസാധിതമ് ||൭|| പായയേദഥവാ സര്പിഃ ശാലസാരാദിസാധിതമ് | ഗ്രന്ഥിഭൂതേ ശടീസിദ്ധം പാലാശേ വാऽപി ഭസ്മനി ||൮|| പരൂഷകവടാദിഭ്യാം പൂയപ്രഖ്യേ ച സാധിതമ് | പ്രാഗുക്തം വക്ഷ്യതേ യച്ച തത് കാര്യം ക്ഷീണരേതസി ||൯|| വിട്പ്രഭേ പായയേത് സിദ്ധം ചിത്രകോശീരഹിങ്ഗുഭിഃ | സ്നിഗ്ധം വാന്തം വിരിക്തം ച നിരൂഢമനുവാസിതമ് ||൧൦|| യോജയേച്ഛുക്രദോഷാര്തം സമ്യഗുത്തരബസ്തിനാ |൧൧|
भवन्ति चात्र- तेष्वाद्याञ् शुक्रदोषांस्त्रीन् स्नेहस्वेदादिभिर्जयेत् | क्रियाविशेषैर्मतिमांस्तथा चोत्तरबस्तिभिः ||६|| पाययेत नरं सर्पिर्भिषक् कुणपरेतसि | धातकीपुष्पखदिरदाडिमार्जुनसाधितम् ||७|| पाययेदथवा सर्पिः शालसारादिसाधितम् | ग्रन्थिभूते शटीसिद्धं पालाशे वाऽपि भस्मनि ||८|| परूषकवटादिभ्यां पूयप्रख्ये च साधितम् | प्रागुक्तं वक्ष्यते यच्च तत् कार्यं क्षीणरेतसि ||९|| विट्प्रभे पाययेत् सिद्धं चित्रकोशीरहिङ्गुभिः | स्निग्धं वान्तं विरिक्तं च निरूढमनुवासितम् ||१०|| योजयेच्छुक्रदोषार्तं सम्यगुत्तरबस्तिना |११|
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീം ശുക്രദോഷാണാം ചികിത്സാമാഹ- ഭവന്തീത്യാദി| തേഷു ശുക്രദോഷേഷു മധ്യേ, ആദ്യാംസ്ത്രീഞ് ശുക്രദോഷാന് സ്നേഹസ്വേദാദിഭിഃ ക്രിയാവിശേഷൈര്ജയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| ആദിഗ്രഹണാദ്വമനവിരേചനനിരൂഹാനുവാസനോത്തരബസ്തയോ യഥാദോഷം ശമനാനി ചാവഗന്തവ്യാനി| പുനരുത്തരബസ്തികഥനം ക്രിയാസു പ്രാധാന്യസൂചനാര്ഥമ്| പായയേതേത്യാദി| ധാതക്യാദേഃ കല്കകഷായാഭ്യാം സാധിതമ്| സാലസാരാദിസാധിതമിത്യത്രാപി കല്കകഷായാഭ്യാമേവ| ഗ്രന്ഥീത്യാദി| ശടീസിദ്ധമിതി ശട്യാഃ കല്കകഷായാഭ്യാം സിദ്ധമ്| പാലാശേ വേത്യാദി പലാശഭസ്മാഢകം ഷഡ്ഭിഃ സലിലാഢകൈഃ ക്വഥിതം പാദശേഷം സപ്തകൃത്വഃ പരിസ്രുതമാഢകശേഷം പ്രസ്ഥഘൃതപാകായ പ്രയോജ്യമ്| പരൂഷകവടാദിഭ്യാമിത്യാദി| പരൂഷകവടാദിഭ്യാമിതി പരൂഷകാദിന്യഗ്രോധാദിഗണാഭ്യാമിത്യര്ഥഃ| പ്രാഗുക്തമിത്യാദി|- പ്രാഗുക്തം സ്വയോനിവര്ധനം ദ്രവ്യമ്| വക്ഷ്യതേ യച്ചേതി യച്ച ക്ഷീണബലീയേऽധ്യായേ വാജീകരണേ (ചി.൨൬) വക്ഷ്യതേ| വിഡിത്യാദി| വിട്പ്രഭേ മൂത്രപുരീഷപ്രകാശേ രേതസി| വിഡ്ഗ്രഹണേനാത്ര പുരീഷം മൂത്രം ച ഗൃഹ്യതേ, മലമൂത്രമാത്രവാചകത്വാദ്വിട്ശബ്ദസ്യ| സര്പിരിത്യത്രാപ്യനുവര്തനീയമ്| വിണ്മൂത്രാഭേऽസാധ്യേऽപി ദുഃഖകാരിവിട്ഗന്ധാപനയനാര്ഥം ചിത്രകാദിഭിഃ കല്കീകൃതൈര്ഘൃതം പേയം ന തു സര്വഥാ സിദ്ധ്യര്ഥം, “അസാധ്യോ നൈതി സാധ്യത്വം” ഇതി വചനാത്| സര്വേഷാം കുണപാദീനാം സാമാന്യം ചികിത്സിതമാഹ- സ്നിഗ്ധമിത്യാദി||൬-൧൦||-
Adhikarana 6 (11) · Śloka 12
സ്ഫടികാഭം ദ്രവം സ്നിഗ്ധം മധുരം മധുഗന്ധി ച ||൧൧|| ശുക്രമിച്ഛന്തി, കേചിത്തു തൈലക്ഷൌദ്രനിഭം തഥാ |൧൨|
स्फटिकाभं द्रवं स्निग्धं मधुरं मधुगन्धि च ||११|| शुक्रमिच्छन्ति, केचित्तु तैलक्षौद्रनिभं तथा |१२|
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീമദുഷ്ടശുക്രസ്യ ലക്ഷണമാഹ- സ്ഫടികേത്യാദി| ഇദാനീമേകീയമതമാഹ- കേചിദിത്യാദി||൧൧||-
Adhikarana 7 (12-16) · Śloka 16
വിധിമുത്തരബസ്ത്യന്തം കുര്യാദാര്തവശുദ്ധയേ ||൧൨|| സ്ത്രീണാം സ്നേഹാദിയുക്താനാം ചതസൃഷ്വാര്തവാര്തിഷു | കുര്യാത്കല്കാന് പിചൂംശ്ചാപി പഥ്യാന്യാചമനാനി ച ||൧൩|| ഗ്രന്ഥിഭൂതേ പിബേത് പാഠാം ത്ര്യൂഷണം വൃക്ഷകാണി ച | ദുര്ഗന്ധിപൂയസങ്കാശേ മജ്ജതുല്യേ തഥാऽऽര്തവേ ||൧൪|| പിബേദ്ഭദ്രശ്രിയഃ ക്വാഥം ചന്ദനക്വാഥമേവ ച | ശുക്രദോഷഹരാണാം ച യഥാസ്വമവചാരണമ് ||൧൫|| യോഗാനാം ശുദ്ധികരണം ശേഷാസ്വപ്യാര്തവാര്തിഷു | അന്നം ശാലിയവം മദ്യം ഹിതം മാംസം ച പിത്തലമ് ||൧൬||
विधिमुत्तरबस्त्यन्तं कुर्यादार्तवशुद्धये ||१२|| स्त्रीणां स्नेहादियुक्तानां चतसृष्वार्तवार्तिषु | कुर्यात्कल्कान् पिचूंश्चापि पथ्यान्याचमनानि च ||१३|| ग्रन्थिभूते पिबेत् पाठां त्र्यूषणं वृक्षकाणि च | दुर्गन्धिपूयसङ्काशे मज्जतुल्ये तथाऽऽर्तवे ||१४|| पिबेद्भद्रश्रियः क्वाथं चन्दनक्वाथमेव च | शुक्रदोषहराणां च यथास्वमवचारणम् ||१५|| योगानां शुद्धिकरणं शेषास्वप्यार्तवार्तिषु | अन्नं शालियवं मद्यं हितं मांसं च पित्तलम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
ഉത്തരബസ്ത്യന്തമ് ഉത്തരബസ്ത്യവസാനം; തത്ര യഥാദോഷം വമനാദി, ഉത്തരബസ്തിഃ പുനഃ സര്വേഷ്വേവ, വാതാദിഹരക്വാഥസ്നേഹാഭ്യാം നൈരൂഹികഃ സ്നൈഹികശ്ച| ആര്തവഗ്രഹണാദേവ സ്ത്രീഗ്രഹണേ ലബ്ധേ പുനഃ സ്ത്രീഗ്രഹണം സമത്വാഗതയൌവനപ്രാപണാര്ഥമ്| ചതസൃഷ്വിതി വാതപിത്തശ്ലേഷ്മശോണിതകൃതാസു| ഗയീ തു, ചതസൃഷ്വിത്യത്ര ചതുര്ഥീം ശോണിതപ്രകൃതിഭൂതവിസ്രഗന്ധിശോണിതാര്തവാര്തിം മന്യതേ, തസ്യാ ഏവ സാധ്യത്വാത്; ന തു കുണപഗന്ധ്യാര്തവാര്തിം, തസ്യാസാധ്യത്വാത്| കല്കാദയസ്തു യോനിവ്യാപത്സു കഥിതാ വാതാദിദോഷഹരദ്രവ്യകൃതാഃ| ആചമനം യോനിപ്രക്ഷാലനോദകം , തദപി വാതാദിദോഷഹരദ്രവ്യകൃതമ്| ഗ്രന്ഥീത്യാദി| ദുര്ഗന്ധിപൂയസങ്കാശേ പൂതിഗന്ധിപൂയോപമേ കഫപിത്തദുഷ്ടേ ഇത്യര്ഥഃ| മജ്ജതുല്യേ ത്രിദോഷമലിനേ| തഥാശബ്ദാദ്ദുര്ഗന്ധേ ഇത്യത്രാപി യോജനീയം, തേന മൂത്രപുരീഷഗന്ധിനീതി ഗമ്യതേ| ഗയീ ത്വത്ര “ദുര്ഗന്ധേ കുണപഗന്ധിനി, പൂയസങ്കാശേ പൂതിപൂയോപമേ , മജ്ജതുല്യേ ത്രിദോഷമലിനേ” ഇതി വ്യാഖ്യാതി| ക്ഷീണം ച പ്രാഗുക്തമിത്യഗ്രേ സൂചയിഷ്യതി| അത്ര കുണപാദീനാം പഞ്ചാനാമസാധ്യാനാമപി ദുര്ഗന്ധാപനയനാര്ഥം ചികിത്സിതപ്രതിപാദനം ന തു സര്വഥാ സിദ്ധ്യര്ഥം, തേഷാമസാധ്യത്വാത്| ഭദ്രശ്രിയം ശ്രീചന്ദനം, ചന്ദനം രക്തചന്ദനം; ഗയീ തു ഭദ്രശ്രിയം ശ്വേതചന്ദനം, ചന്ദനം ഗോശീര്ഷാഖ്യം ചന്ദനവരം നതു രക്തചന്ദനം, തസ്യ ഹി ഗന്ധാപഹരണശക്തേരഭാവാത്| വാതാദിദുഷ്ടാര്തവാര്തിഷ്വന്യാമപി ചികിത്സാമതിദേശേന നിര്ദിശന്നാഹ- ശുക്രദോഷഹരാണാമിത്യാദി| ശുക്രദോഷഹരാണാം സ്നേഹസ്വേദാദിപൂര്വാണാം, യഥാസ്വം യഥാദോഷമ്| യോഗാനാം രസായനവാജീകരണമൂത്രദോഷപ്രതിഷേധോക്താനാമ്| ശേഷാസു വാതാദ്യേകൈകദോഷജനിതാസ്വാര്തവാര്തിഷു| ശുദ്ധികരണമവചാരണം കാര്യമിതി സമ്ബന്ധഃ| അശേഷാര്തവദുഷ്ടീനാം പഥ്യമാഹ- അന്നമിത്യാദി| അന്നം ഭോജനാര്ഥമ്||൧൨-൧൬||
Adhikarana 8 (17) · Śloka 17
ശശാസൃക്പ്രതിമം യത്തു യദ്വാ ലാക്ഷാരസോപമമ് | തദാര്തവം പ്രശംസന്തി യദ്വാസോ ന വിരഞ്ജയേത് ||൧൭||
शशासृक्प्रतिमं यत्तु यद्वा लाक्षारसोपमम् | तदार्तवं प्रशंसन्ति यद्वासो न विरञ्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
അദുഷ്ടാര്തവസ്യ ലക്ഷണമാഹ- ശശാസൃഗിത്യാദി| യദാര്തവം വാസഃ- സ്ഥിതം ശുഷ്കമുദകപ്രക്ഷാലിതം വാസോ ന വിരഞ്ജയേത് രാഗോപേതം വസ്ത്രം ന കുര്യാത് തത് പ്രശംസന്തി, ‘ഗര്ഭജനനായ’ ഇതി ശേഷഃ||൧൭||-
Adhikarana 9 (18-20) · Śloka 21
തദേവാതിപ്രസങ്ഗേന പ്രവൃത്തമനൃതാവപി | അസൃഗ്ദരം വിജാനീയാദതോऽന്യദ്രക്തലക്ഷണാത് ||൧൮|| അസൃഗ്ദരോ ഭവേത് സര്വഃ സാങ്ഗമര്ദഃ സവേദനഃ | തസ്യാതിവൃത്തൌ ദൌര്ബല്യം ഭ്രമോ മൂര്ച്ഛാ തമസ്തൃഷാ ||൧൯|| ദാഹഃ പ്രലാപഃ പാണ്ഡുത്വം തന്ദ്രാ രോഗാശ്ച വാതജാഃ | തരുണ്യാ ഹിതസേവിന്യാസ്തമല്പോപദ്രവം ഭിഷക് ||൨൦|| രക്തപിത്തവിധാനേന യഥാവത് സമുപാചരേത് |൨൧|
तदेवातिप्रसङ्गेन प्रवृत्तमनृतावपि | असृग्दरं विजानीयादतोऽन्यद्रक्तलक्षणात् ||१८|| असृग्दरो भवेत् सर्वः साङ्गमर्दः सवेदनः | तस्यातिवृत्तौ दौर्बल्यं भ्रमो मूर्च्छा तमस्तृषा ||१९|| दाहः प्रलापः पाण्डुत्वं तन्द्रा रोगाश्च वातजाः | तरुण्या हितसेविन्यास्तमल्पोपद्रवं भिषक् ||२०|| रक्तपित्तविधानेन यथावत् समुपाचरेत् |२१|
🔊 Audio coming soon
തസ്യൈവാതിപ്രവൃത്തസ്യാസൃഗ്ദരത്വം, തത്ര ച ദോഷദുഷ്ടിലക്ഷണമാഹ- തദേവാതിപ്രസങ്ഗേനേത്യാദി| തദേവ ആര്തവമേവ, ന തു രക്തപിത്തമ്| ഋതാവതിപ്രസങ്ഗേനേതി അതിപ്രാചുര്യേണ ദീര്ഘകാലാനുബന്ധേന വാ (ച), പ്രവൃത്തം സ്രുതമ്| ന പരമൃതാവേവേത്യാഹ- അനൃതാവപീതി|- അനൃതാവല്പമപ്യദീര്ഘകാലമപി പ്രവൃത്തമസൃഗ്ദരം വിജാനീയാത്| കിംസ്വരൂപം തദിത്യാഹ- അത ഇത്യാദി| അത ഏതസ്മാത് ശശാസൃക്പ്രതിമമിത്യാദിവാക്യപ്രതിപാദിതാദ്രക്തലക്ഷണാത്, അന്യത് അന്യാദൃക്ലക്ഷണം ‘ഫേനിലം ശീഘ്രമച്ഛമ്’ (സൂ.൧൪) ഇത്യാദിവാക്യേന ശോണിതവര്ണനീയേ യാദൃശമഭിഹിതം താദൃശമിത്യര്ഥഃ| ദോഷാനുബന്ധകൃതം ലക്ഷണമതിദേശേന നിര്ദിശ്യ വ്യാധിസ്വഭാവകൃതം സാമാന്യം ലക്ഷണമാഹ- അസൃഗിത്യാദി| അങ്ഗമര്ദോ വേദനാവിശേഷഃ| സവേദനഃ സശൂലഃ| തസ്യാതിസ്രുതസ്യ ലക്ഷണമാഹ- തസ്യേത്യാദി| അതിവൃത്തൌ അതിപ്രവൃത്താവിത്യര്ഥഃ| തമോऽന്ധകാരദര്ശനം, ശ്വാസോ വാ| പ്രലാപോऽസമ്ബദ്ധഭാഷണമ്| തന്ദ്രാ നിദ്രാഭേദഃ| വാതജാ രോഗാ ആക്ഷേപകാദയഃ| യസ്യാ യദ്രൂപം യാദൃശേന പ്രകാരേണോപചരണീയം തദാഹ- തരുണ്യാ ഇത്യാദി| തരുണ്യാഃ ഷോഡശവര്ഷപ്രാപ്തായാഃ, ഹിതസേവിന്യാഃ പഥ്യാശിന്യാഃ||൧൮-൨൦||-
Adhikarana 10 (21-23) · Śloka 23
ദോഷൈരാവൃതമാര്ഗത്വാദാര്തവം നശ്യതി സ്ത്രിയാഃ ||൨൧|| തത്ര മത്സ്യകുലത്ഥാമ്ലതിലമാഷസുരാ ഹിതാഃ | പാനേ മൂത്രമുദശ്വിച്ച ദധി ശുക്തം ച ഭോജനേ ||൨൨|| ക്ഷീണം പ്രാഗീരിതം രക്തം സലക്ഷണചികിത്സിതമ് | തഥാऽപ്യത്ര വിധാതവ്യം വിധാനം നഷ്ടരക്തവത് ||൨൩||
दोषैरावृतमार्गत्वादार्तवं नश्यति स्त्रियाः ||२१|| तत्र मत्स्यकुलत्थाम्लतिलमाषसुरा हिताः | पाने मूत्रमुदश्विच्च दधि शुक्तं च भोजने ||२२|| क्षीणं प्रागीरितं रक्तं सलक्षणचिकित्सितम् | तथाऽप्यत्र विधातव्यं विधानं नष्टरक्तवत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
അതിപ്രവൃത്തിലക്ഷണാമാര്തവസ്യ വികൃതിം നിര്ദിശ്യാപ്രവൃത്തിലക്ഷണാം സചികിത്സിതാം നിര്ദിശന്നാഹ- ദോഷൈരിത്യാദി| അത്ര ദോഷാഃ കഫോ വായുര്വാതകഫൌ ച; ന തു പിത്തം, പിത്തവൃദ്ധൌ തസ്യാതിപ്രവൃത്തിവൃദ്ധ്യോരുക്തത്വാത്, കുലത്ഥാദിവാതകഫഹരദ്രവ്യാവചാരണാച്ച| നശ്യതീതി പ്രവര്തമാനം ന ദൃശ്യതേ, ന തു സര്വഥാ ക്ഷയം യാതി| അമ്ലം കാഞ്ജികം, മൂത്രം ഗോമൂത്രമ്| ഉദശ്വിത് അര്ധോദകം തക്രമ്| ശുക്തം ചുക്രമ്| പുനരുക്തിശങ്കാം നിരസ്യന്നാഹ- ക്ഷീണമിത്യാദി| യദ്യപി പ്രാഗ്ദോഷധാതുമലക്ഷയവൃദ്ധിവിജ്ഞാനീയേ ക്ഷീണലക്ഷണം സചികിത്സിതമഭിഹിതം, തഥാऽപ്യത്രോപാദാനാന്നഷ്ടരക്തവന്നഷ്ടാര്തവവിധാനം കര്തവ്യമ്| രക്തമാര്തവരക്തമ്||൨൧-൨൩||
Adhikarana 11 (24) · Śloka 24
ഏവമദുഷ്ടശുക്രഃ ശുദ്ധാര്തവാ ച ||൨൪||
एवमदुष्टशुक्रः शुद्धार्तवा च ||२४||
🔊 Audio coming soon
പ്രകരണപ്രയോജനമുപസംഹരന്നാഹ- ഏവമിത്യാദി| ഏവം പൂര്വോക്തേന പ്രകാരേണ, അദുഷ്ടശുക്രഃ പുരുഷഃ, ശുദ്ധാര്തവാ ച സ്ത്രീ, ‘ഭവതി’ ഇത്യത്രാധ്യാഹാരഃ||൨൪||
Adhikarana 12 (25-30) · Śloka 30
ഋതൌ പ്രഥമദിവസാത് പ്രഭൃതി ബ്രഹ്മചാരിണീ ദിവാസ്വപ്നാഞ്ജനാശ്രുപാതസ്നാനാനുലേപനാഭ്യങ്ഗനഖച്ഛേദനപ്രധാവനഹസനകഥനാതിശബ്ദശ്രവണാവലേഖനാനിലായാസാന് പരിഹരേത് | കിം കാരണം? ദിവാ സ്വപന്ത്യാഃ സ്വാപശീലഃ, അഞ്ജനാദന്ധഃ, രോദനാദ്വികൃതദൃഷ്ടിഃ, സ്നാനാനുലേപനാദ്ദുഃഖശീലഃ , തൈലാഭ്യങ്ഗാത് കുഷ്ഠീ, നഖാപകര്തനാത് കുനഖീ, പ്രധാവനാച്ചഞ്ചലഃ, ഹസനാച്ഛ്യാവദന്തൌഷ്ഠതാലുജിഹ്വഃ, പ്രലാപീ ചാതികഥനാത് , അതിശബ്ദശ്രവണാദ്ബധിരഃ, അവലേഖനാത് ഖലതിഃ, മാരുതായാസസേവനാദുന്മത്തോ ഗര്ഭോ ഭവതീത്യേവമേതാന് പരിഹരേത് | ദര്ഭസംസ്തരശായിനീം കരതലശരാവപര്ണാന്യതമഭോജിനീം ഹവിഷ്യം, ത്ര്യഹം ച ഭര്തുഃ സംരക്ഷേത് | തതഃ ശുദ്ധസ്നാതാം ചതുര്ഥേऽഹന്യഹതവാസഃസമലങ്കൃതാം കൃതമങ്ഗലസ്വസ്തിവാചനാം ഭര്താരം ദര്ശയേത് | തത് കസ്യ ഹേതോഃ? ||൨൫|| പൂര്വം പശ്യേദൃതുസ്നാതാ യാദൃശം നരമങ്ഗനാ | താദൃശം ജനയേത് പുത്രം ഭര്താരം ദര്ശയേദതഃ ||൨൬|| തതോ വിധാനം പുത്രീയമുപാധ്യായഃ സമാചരേത് | കര്മാന്തേ ച ക്രമം ഹ്യേതമാരഭേത വിചക്ഷണഃ ||൨൭|| തതോऽപരാഹ്ണേ പുമാന് മാസം ബ്രഹ്മചാരീ സര്പിഃസ്നിഗ്ധഃ സര്പിഃക്ഷീരാഭ്യാം ശാല്യോദനം ഭുക്ത്വാ മാസം ബ്രഹ്മചാരിണീം തൈലസ്നിഗ്ധാം തൈലമാഷോത്തരാഹാരാം നാരീമുപേയാദ്രാത്രൌ സാമഭിരഭിവിശ്വാസ്യ ; വികല്പ്യൈവം ചതുര്ഥ്യാം ഷഷ്ഠ്യാമഷ്ടമ്യാം ദശമ്യാം ദ്വാദശ്യാം ചോപേയാദിതി പുത്രകാമഃ ||൨൮|| ഏഷൂത്തരോത്തരം വിദ്യാദായുരാരോഗ്യമേവ ച | പ്രജാസൌഭാഗ്യമൈശ്വര്യം ബലം ച ദിവസേഷു വൈ ||൨൯|| അതഃ പരം പഞ്ചമ്യാം സപ്തമ്യാം നവമ്യാമേകാദശ്യാം ച സ്ത്രീകാമഃ; ത്രയോദശീപ്രഭൃതയോ നിന്ദ്യാഃ ||൩൦||
ऋतौ प्रथमदिवसात् प्रभृति ब्रह्मचारिणी दिवास्वप्नाञ्जनाश्रुपातस्नानानुलेपनाभ्यङ्गनखच्छेदनप्रधावनहसनकथनातिशब्दश्रवणावलेखनानिलायासान् परिहरेत् | किं कारणं? दिवा स्वपन्त्याः स्वापशीलः, अञ्जनादन्धः, रोदनाद्विकृतदृष्टिः, स्नानानुलेपनाद्दुःखशीलः , तैलाभ्यङ्गात् कुष्ठी, नखापकर्तनात् कुनखी, प्रधावनाच्चञ्चलः, हसनाच्छ्यावदन्तौष्ठतालुजिह्वः, प्रलापी चातिकथनात् , अतिशब्दश्रवणाद्बधिरः, अवलेखनात् खलतिः, मारुतायाससेवनादुन्मत्तो गर्भो भवतीत्येवमेतान् परिहरेत् | दर्भसंस्तरशायिनीं करतलशरावपर्णान्यतमभोजिनीं हविष्यं, त्र्यहं च भर्तुः संरक्षेत् | ततः शुद्धस्नातां चतुर्थेऽहन्यहतवासःसमलङ्कृतां कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनां भर्तारं दर्शयेत् | तत् कस्य हेतोः? ||२५|| पूर्वं पश्येदृतुस्नाता यादृशं नरमङ्गना | तादृशं जनयेत् पुत्रं भर्तारं दर्शयेदतः ||२६|| ततो विधानं पुत्रीयमुपाध्यायः समाचरेत् | कर्मान्ते च क्रमं ह्येतमारभेत विचक्षणः ||२७|| ततोऽपराह्णे पुमान् मासं ब्रह्मचारी सर्पिःस्निग्धः सर्पिःक्षीराभ्यां शाल्योदनं भुक्त्वा मासं ब्रह्मचारिणीं तैलस्निग्धां तैलमाषोत्तराहारां नारीमुपेयाद्रात्रौ सामभिरभिविश्वास्य ; विकल्प्यैवं चतुर्थ्यां षष्ठ्यामष्टम्यां दशम्यां द्वादश्यां चोपेयादिति पुत्रकामः ||२८|| एषूत्तरोत्तरं विद्यादायुरारोग्यमेव च | प्रजासौभाग्यमैश्वर्यं बलं च दिवसेषु वै ||२९|| अतः परं पञ्चम्यां सप्तम्यां नवम्यामेकादश्यां च स्त्रीकामः; त्रयोदशीप्रभृतयो निन्द्याः ||३०||
🔊 Audio coming soon
ഋതൌ പുത്രീയമാചാരം നിര്ദിശന്നാഹ - ഋതാവിത്യാദി| ഋതുകാലേ പ്രഥമദിവസം മര്യാദീകൃത്യ നാരീ ബ്രഹ്മചാരിണീ സ്യാത്| ഋതുദര്ശനാത് പൂര്വം മാസം ബ്രഹ്മചര്യസ്യ വക്ഷ്യമാണസ്യ വിശിഷ്ടപ്രജോത്പാദനം പ്രയോജനമ്| അസ്മിംശ്ച ഋതുദര്ശനേ ദിനത്രയം ബ്രഹ്മചര്യസ്യ സ്വയമേവാചാര്യോऽഗ്രേ പ്രയോജനം കഥയിഷ്യതി| ദിവാസ്വപ്നാദീംശ്ച പരിഹരേത്| അതികഥനം ബഹുഭാഷണമ്| അവലേഖനം കങ്കതികാദിനാ കേശസമ്മാര്ജനമ്| ആയാസഃ കഷ്ടമ്| കിം കാരണമിത്യാദി| ഉന്മത്തോ വാതലഃ| പരിഹാര്യമുക്ത്വാ ഭര്താരം പ്രതി നാര്യാഃ കരണീയം നിര്ദിശന്നാഹ- ദര്ഭേത്യാദി| ഹവിഷ്യം സഘൃതശാല്യോദനാദി ക്ഷീരസംസ്കൃതം, യവാന്നമിത്യേകേ| ഭര്തുഃ സംരക്ഷേത് ‘വൈദ്യ’ ഇതി ശേഷഃ, തസ്മൈ ദര്ശനമപി ന ദാപയേദിത്യര്ഥഃ| തത ഇത്യാദി| ശുദ്ധാ ജീര്ണശോണിതാപഗമേന, അനന്തരം സ്നാതാ; തദുക്തം- “നവേ ഋതൌ ച സഞ്ജാതേ വിഗതേ ജീര്ണശോണിതേ| നാരീ ഭവതി സംശുദ്ധാ പുംസാ സംസൃജ്യതേ തദാ”- ഇതി| ദര്ശയേദിത്യത്ര ‘വൈദ്യ’ ഇതി ശേഷഃ| തത് കസ്യ ഹേതോരിത്യത്ര തച്ഛബ്ദഃ സമ്ബോധനേ, തേനാഹോ കസ്യ ഹേതോഃ| അന്യേ തു ‘അത്രാപി’ ഇതി പ്രശ്നാര്ഥം പഠന്തി| തത്രാപി പ്രശ്നേ| പൂര്വമിത്യാദി| പുത്രേഭ്യോ ഹിതം പുത്രീയമിതി| ഗയീ തു “തത്രാചാര്യോ ബ്രാഹ്മണപ്രയുക്തോऽനുപഹതാശ്വേതവസ്ത്രേണ സംവീതശ്ചാര്ഷഭേ ചര്മണ്യുപവിഷ്ടോ, രാജന്യപ്രയുക്തോ വൈയാഘ്രേ ആനഡുഹേ വാ, വൈശ്യപ്രയുക്തോ രൌരവേ, ശൂദ്രപ്രയുക്തോ ബാസ്തേ വാ, ചതുര്ഹസ്തം സ്ഥണ്ഡിലമുപലിപ്യോല്ലിഖ്യ ദര്ഭൈരാസ്തീര്യ വേണുയൂപം ദക്ഷിണേന ബ്രഹ്മാണം വ്യവസ്ഥാപ്യ ശുക്ലകുസുമഗന്ധബലിഭിരഭ്യര്ച്യാഗ്നിം പ്രണീയ സംസ്കൃത്യ പാലാശീഭിഃ സമിദ്ഭിരഗ്നിമുപസമാധായ മന്ത്രോദകപൂര്ണപാത്രമഗ്നേരഗ്രേസ്ഥാപയിത്വാ പുത്രജന്മാശാസ്യാജ്യം ജുഹുയാന്മഹാവ്യാഹൃതിഭിഃ, യോഷിച്ച പുത്രാര്ഥിനീ സഹ ഭര്ത്രാ പശ്ചിമതോऽഗ്നേഃ ഋത്വിജോ ദക്ഷിണതഃ സമുപവിശേത്, തതോऽസ്യാ ബ്രാഹ്മണഃ പ്രജാപതിമുദ്ദിശ്യ യഥാഭിലഷിതസമ്പാദനായ മനസാ യോനൌ കാമ്യാമിഷ്ടിം നിര്വപേത്, അനയോര്വിഷ്ണുര്യോനിം കല്പയതു ത്വഷ്ടാ രൂപാണി നിവിശത്വിതി; തതഃ സ്ഥാലീപാകമഭിധാര്യ ത്രിര്ജുഹുയാത്, യഥാമ്നായം ചോപമന്ത്രിതമുദകപാത്രമസ്മൈ ദദ്യാത്, സര്വാനുദകാര്ഥാന് കുരുഷ്വേതി; തതഃ സമാപ്തേ കര്മണി പൂര്വം ദക്ഷിണം പാദമഭിഹനന്തീ പ്രദക്ഷിണമഗ്നിമുപക്രമേത്, തതഃ പരിക്രമ്യ ബ്രാഹ്മണാന് സ്വസ്തി വാചയിത്വാ സഹ ഭര്ത്രാ ആജ്യശേഷം പ്രാശ്നീയാത്, പൂര്വം പുമാന്, ജഘന്യം സ്ത്രീ, ന ചോച്ഛിഷ്ടമവശേഷയേദിതി പുത്രീയവിധാനമ്”- ഇതി| കര്മാന്തേ പുത്രീയവിധാനാന്തേ, ഏതം ക്രമം വക്ഷ്യമാണമ്| തമേവ ക്രമം വക്തുമാഹ- തതോऽപരാഹ്ണേ ഇത്യാദി| പുംസോ മാസബ്രഹ്മചാരിത്വേന സ്ത്രിയാ അപി ബ്രഹ്മചാരിത്വേ ലബ്ധേ മാസം ബ്രഹ്മചാരിണീമിതി യദുക്തം തന്മനഃസങ്കല്പമാത്രസ്യാപി നിരാസാര്ഥമ്| തൈലമാഷോത്തരാഹാരാം തൈലമാഷപ്രധാനാഹാരാമ്| ഉപേയാത് ഗച്ഛേത്| സാമാന്യാപത്യജനനകാലമൃതുസഞ്ജ്ഞം നിര്ദിശ്യാപത്യവിശേഷജനനസമര്ഥകാലമുദ്ദിശന്നാഹ- വികല്പ്യൈവമിത്യാദി| ഏഷു ദിവസേഷൂത്തരോത്തരമായുരിത്യാദികം വിദ്യാദിത്യേവം വികല്പ്യ വിചാര്യ ചതുര്ഥ്യാദിഷു രാത്രിഷു നാരീമുപേയാത്| അതഃ പരം പഞ്ചമ്യാം സപ്തമ്യാം നവമ്യാമേകാദശ്യാം ച സ്ത്രീകാമഃ, ഉപേയാദിത്യത്രാപി സമ്ബധ്യതേ||൨൫-൩൦||
Adhikarana 13 (31) · Śloka 31
തത്ര പ്രഥമേ ദിവസേ ഋതുമത്യാം മൈഥുനഗമനമനായുഷ്യം പുംസാം ഭവതി, യശ്ച തത്രാധീയതേ ഗര്ഭഃ സ പ്രസവമാനോ വിമുച്യതേ ; ദ്വിതീയേऽപ്യേവം സൂതികാഗൃഹേ വാ; തൃതീയേऽപ്യേവമസമ്പൂര്ണാങ്ഗോऽല്പായുര്വാ ഭവതി; ചതുര്ഥേ തു സമ്പൂര്ണാങ്ഗോ ദീര്ഘായുശ്ച ഭവതി | ന ച പ്രവര്തമാനേ രക്തേ ബീജം പ്രവിഷ്ടം ഗുണകരം ഭവതി, യഥാ നദ്യാം പ്രതിസ്രോതഃ പ്ലാവിദ്രവ്യം പ്രക്ഷിപ്തം പ്രതിനിവര്തതേ നോര്ധ്വം ഗച്ഛതി തദ്വദേതദ്ദ്രഷ്ടവ്യമ് | തസ്മാന്നിയമവതീം ത്രിരാത്രം പരിഹരേത് | അതഃ പരം മാസാദുപേയാത് ||൩൧||
तत्र प्रथमे दिवसे ऋतुमत्यां मैथुनगमनमनायुष्यं पुंसां भवति, यश्च तत्राधीयते गर्भः स प्रसवमानो विमुच्यते ; द्वितीयेऽप्येवं सूतिकागृहे वा; तृतीयेऽप्येवमसम्पूर्णाङ्गोऽल्पायुर्वा भवति; चतुर्थे तु सम्पूर्णाङ्गो दीर्घायुश्च भवति | न च प्रवर्तमाने रक्ते बीजं प्रविष्टं गुणकरं भवति, यथा नद्यां प्रतिस्रोतः प्लाविद्रव्यं प्रक्षिप्तं प्रतिनिवर्तते नोर्ध्वं गच्छति तद्वदेतद्द्रष्टव्यम् | तस्मान्नियमवतीं त्रिरात्रं परिहरेत् | अतः परं मासादुपेयात् ||३१||
🔊 Audio coming soon
തത്രേത്യാദി| തത്രേതി പ്രഥമദിവസേ| വിമുച്യതേ ‘പ്രാണൈഃ’ ഇതി ശേഷഃ| ദ്വിതീയേ ഇത്യാദി| ഏവമിതി പൂര്വോക്തം ഭവതീത്യര്ഥഃ| സൂതികാഗൃഹേ വാ ദശദിവസാഭ്യന്തരം വാ ഗര്ഭഃ പ്രാണൈര്വിമുച്യത ഇത്യര്ഥഃ| ന ച പ്രവര്തമാനേ ഇത്യാദി| പ്രതിസ്രോതഃ ധാരാസമ്മുഖമിത്യര്ഥഃ| പ്ലാവിദ്രവ്യം പ്രതരണശീലം വസ്തു| പ്രതിനിവര്തതേ വ്യാഘുടതി| ഗയീ തു ‘തത്ര പ്രഥമദിവസേ’ ഇത്യാദി ‘തസ്മാന്നിയമവതീം ത്രിരാത്രം പരിഹരേത്’ ഇതി യാവദ്ഗ്രന്ഥമഗ്രേതനേऽധ്യായേ ‘ഋതുസ്തു ദ്വാദശരാത്രം ഭവതി ദൃഷ്ടാര്തവഃ’ ഇത്യസ്യാഗ്രേ പഠതി| അതഃ പരമിത്യാദി| മാസാദിതി ‘ഊര്ധ്വമ്’ ഇതി ശേഷഃ| അര്വാഗ്ഗമനം തു ഗര്ഭദ്വാരവിഘട്ടനേന സ്ഥിതമപി ഗര്ഭം ച്യാവയതി| കേചിത്തു ‘അതഃ പരം മാസാദുപേയാത്’ ഇത്യത്ര ‘പരതസ്തു പുഷ്പദര്ശനേനാഗര്ഭലാഭനിശ്ചയ ഏവ, ലബ്ധഗര്ഭാം തു നൈവ’ ഇതി പഠന്തി, ‘ഉപേയാത്’ ഇത്യധ്യാഹൃത്യ ച വ്യാഖ്യാനയന്തി||൩൧||
Adhikarana 14 (32) · Śloka 32
ലബ്ധഗര്ഭായാശ്ചൈതേഷ്വഹഃസു ലക്ഷ്മണാവടശുങ്ഗസഹദേവാവിശ്വദേവാനാമന്യതമാം ക്ഷീരേണാഭിഷുത്യ ത്രീംശ്ചതുരോ വാ ബിന്ദൂന് ദദ്യാദ്ദക്ഷിണേ നാസാപുടേ പുത്രകാമായൈ , ന ച താന്നിഷ്ഠീവേത് ||൩൨||
लब्धगर्भायाश्चैतेष्वहःसु लक्ष्मणावटशुङ्गसहदेवाविश्वदेवानामन्यतमां क्षीरेणाभिषुत्य त्रींश्चतुरो वा बिन्दून् दद्याद्दक्षिणे नासापुटे पुत्रकामायै , न च तान्निष्ठीवेत् ||३२||
🔊 Audio coming soon
ലബ്ധഗര്ഭായാ ഇത്യാദി| ലക്ഷ്മണാലക്ഷണം തു- “പുത്രകാകാരക്താല്പബിന്ദുഭിര്ലാഞ്ഛിതച്ഛദാ| ലക്ഷ്മണാ പുത്രജനനീ ബസ്തഗന്ധാകൃതിര്ഭവേത്- ” ഇതി| താം ച ശരത്കാലേ പുഷ്പഫലോപേതാം ദൃഷ്ട്വാശനിദിനേ സന്ധ്യായാം തസ്യാശ്ചതുര്ഭാഗേഷു ഖദിരകീലകാന്നിഖായാപരേദ്യുര്ഹസ്തമൂലപുഷ്യൈര്യോഗം ഗതേ ദിവാകരേ മന്ത്രവദ്ഗൃഹീത്വാ സമാനവര്ണവത്സായാ ഗോഃ ക്ഷീരേണ യഥാവിധി നസ്യം ദദ്യാത്| വടശുങ്ഗോ വടപ്രരോഹഃ| സഹദേവാ ബലാഭേദഃ പീതപുഷ്പാ ‘കാങ്കഹീ’ ഇതി ലോകേ| വിശ്വദേവാ ഗാങ്ഗേരുകീ ‘ഗുഡശര്കരാ’ ഇതി ലോകേ, അന്യേ സിതകുസുമാം ബലാമാഹുഃ| അഭിഷുത്യ പേഷയിത്വാ| ന ച താന് നിഷ്ഠീവേത് ന ഥുത്കുര്യാത്| ചകാരാദലബ്ധഗര്ഭായാഃ പൂര്വമേവ ലക്ഷ്മണാദീനാം നസ്യദാനം സഹസ്രാഭിഹുതം ഗര്ഭഗ്രഹണായ പശ്ചാദ്ഗ്രാമ്യധര്മസേവനമിതി| തദുക്തം തന്ത്രാന്തരം- “പൂര്വമൌഷധം സഹസ്രാഭിഹുതം കൃത്വാ മങ്ഗല്യദേശേ ഗോഃ ക്ഷീരേണ പേഷയിത്വാ തസ്മാത് ത്രീന് ബിന്ദൂന് ദക്ഷിണേ നാസാപുടേ ദദ്യാത്, ന നിഷ്ഠീവേത്താന് കണ്ഠപ്രാപ്താന്, സാ പഞ്ചദിനാനി പയസോദനമശ്നീയാത്, തദൂര്ധ്വം ഗ്രാമ്യധര്മസേവനമ്”- ഇതി| ലബ്ധഗര്ഭായാശ്ച ലക്ഷ്മണാദിനസ്യദാനം ഗര്ഭസ്ഥാപനാര്ഥം, സ്ഥിതഗര്ഭായാശ്ച മാസത്രയാല്പാന്തരേ പുത്രാപത്യജനനാര്ഥം നസ്യദാനമിതി||൩൨||
Adhikarana 15 (33) · Śloka 33
ധ്രുവം ചതുര്ണാം സാന്നിധ്യാദ്ഗര്ഭഃ സ്യാദ്വിധിപൂര്വകമ് | ഋതുക്ഷേത്രാമ്ബുബീജാനാം സാമഗ്ര്യാദങ്കുരോ യഥാ ||൩൩||
ध्रुवं चतुर्णां सान्निध्याद्गर्भः स्याद्विधिपूर्वकम् | ऋतुक्षेत्राम्बुबीजानां सामग्र्यादङ्कुरो यथा ||३३||
🔊 Audio coming soon
നാത്രൈകമേവ ശുക്രശോണിതം ഗര്ഭജനനം കിം തര്ഹി സാമഗ്ര്യേവേതി ദര്ശയന്നാഹ- ധ്രുവമിത്യാദി| യഥാ- ഋതുക്ഷേത്രാമ്ബുബീജാനാം സാമഗ്ര്യാദനുപഘാതാദങ്കുരോ ജായതേ, ഏവം ധ്രുവം നിശ്ചിതം ചതുര്ണാമൃത്വാദീനാം നൈകദ്വിത്രിസങ്ഖ്യാനാം വിധിപൂര്വകം സാന്നിധ്യാദ്യഥോക്തസംയോഗാദ്ഗര്ഭോ ജായതേ| ഋതുരങ്ഗനായാ രജഃസമയഃ, ക്ഷേത്രം ഗര്ഭാശയഃ, അമ്ബു പുനരാഹാരപാകജോ വ്യാപീ രസധാതുഃ, ബീജം സ്ത്രീപുംസയോരാര്തവശുക്രേ||൩൩||
Adhikarana 16 (34) · Śloka 34
ഏവം ജാതാ രൂപവന്തഃ സത്ത്വവന്തശ്ചിരായുഷഃ | ഭവന്ത്യൃണസ്യ മോക്താരഃ സത്പുത്രാഃ പുത്രിണേ ഹിതാഃ ||൩൪||
एवं जाता रूपवन्तः सत्त्ववन्तश्चिरायुषः | भवन्त्यृणस्य मोक्तारः सत्पुत्राः पुत्रिणे हिताः ||३४||
🔊 Audio coming soon
വിധിപൂര്വകസ്യ ഗര്ഭസ്യ ഫലം ദര്ശയന്നാഹ- ഏവമിത്യാദി| രൂപമത്രാവയവസന്നിവേശോ ലോചനസുഖപ്രദഃ| സത്ത്വവന്തോ രജസ്തമോഭ്യാമനഭിഭൂതാഃ| ഋണസ്യ മോക്താര ഇതി പിതൃൗണാമൃണത്രയമോക്ഷണശീലാഃ| സത്പുത്രാ ഇതി സാധവഃ പുത്രാഃ||൩൪||
Adhikarana 17 (35) · Śloka 35
തത്ര തേജോധാതുര്വര്ണാനാം പ്രഭവഃ, സ യദാ ഗര്ഭോത്പത്താവബ്ധാതുപ്രായോ ഭവതി തദാ ഗര്ഭം ഗൌരം കരോതി, പൃഥിവീധാതുപ്രായഃ കൃഷ്ണം, പൃഥിവ്യാകാശധാതുപ്രായഃ കൃഷ്ണശ്യാമം, തോയാകാശധാതുപ്രായോ ഗൌരശ്യാമമ് | ‘യാദൃഗ്വര്ണമാഹാരമുപസേവതേ ഗര്ഭിണീ താദൃഗ്വര്ണപ്രസവാ ഭവതി’ ഇത്യേകേ ഭാഷന്തേ | തത്ര ദൃഷ്ടിഭാഗമപ്രതിപന്നം തേജോ ജാത്യന്ധം കരോതി, തദേവ രക്താനുഗതം രക്താക്ഷം, പിത്താനുഗതം പിങ്ഗാക്ഷം, ശ്ലേഷ്മാനുഗതം ശുക്ലാക്ഷം, വാതാനുഗതം വികൃതാക്ഷമിതി ||൩൫||
तत्र तेजोधातुर्वर्णानां प्रभवः, स यदा गर्भोत्पत्तावब्धातुप्रायो भवति तदा गर्भं गौरं करोति, पृथिवीधातुप्रायः कृष्णं, पृथिव्याकाशधातुप्रायः कृष्णश्यामं, तोयाकाशधातुप्रायो गौरश्यामम् | ‘यादृग्वर्णमाहारमुपसेवते गर्भिणी तादृग्वर्णप्रसवा भवति’ इत्येके भाषन्ते | तत्र दृष्टिभागमप्रतिपन्नं तेजो जात्यन्धं करोति, तदेव रक्तानुगतं रक्ताक्षं, पित्तानुगतं पिङ्गाक्षं, श्लेष्मानुगतं शुक्लाक्षं, वातानुगतं विकृताक्षमिति ||३५||
🔊 Audio coming soon
ഏവംവിധപൂര്വജന്മാനാം രൂപവത്ത്വമുക്ത്വാ, രൂപം ച തൈജസവര്ണാദിപ്രഭാസ്വരത്വമതോ വര്ണസമ്ഭവഹേതും ദര്ശയന്നാഹ- തത്രേത്യാദി| തേജോധാതുഃ തേജോഭൂതമ്| വര്ണാനാം പ്രഭവഃ കാരണമ്| സ തേജോധാതുഃ| ഗര്ഭോത്പത്തൌ ഗര്ഭാധാനകാലേ, യദാ അബ്ധാതുപ്രായോ ഭവതി ആപ്യധാതുബഹുലോ ഭവതീത്യര്ഥഃ| ഏകീയമതമാഹ- യാദൃഗിത്യാദി| തേജോധാതുരൂപവര്ണപ്രസങ്ഗേനൈതന്മയാദ്യധിഷ്ഠാനവികൃത്യാ ജാത്യന്ധരക്തപിങ്ഗശുക്ലവികൃതാക്ഷാണാം സമ്ഭവം ദര്ശയന്നാഹ- തത്ര ദൃഷ്ടീത്യാദി| ചതുര്ഥേ മാസി കസ്യചിത് പൂര്വകര്മവശാദ്ദൃഷ്ടിഭാഗം ചക്ഷുരിന്ദ്രിയാധിഷ്ഠാനമ്, അപ്രതിപന്നമപ്രാപ്തം തേജോ, ജാത്യന്ധം ജന്മാന്ധം കരോതി||൩൫||
Adhikarana 18 (36) · Śloka 36
ഭവന്തി ചാത്ര- ഘൃതപിണ്ഡോ യഥൈവാഗ്നിമാശ്രിതഃ പ്രവിലീയതേ | വിസര്പത്യാര്തവം നാര്യാസ്തഥാ പുംസാം സമാഗമേ ||൩൬||
भवन्ति चात्र- घृतपिण्डो यथैवाग्निमाश्रितः प्रविलीयते | विसर्पत्यार्तवं नार्यास्तथा पुंसां समागमे ||३६||
🔊 Audio coming soon
നനു, പുരാണമാര്തവമുപചയാദ്ദിനത്രയം സ്രുത്വാ സ്വയമേവ വിനിവൃത്തം, നൂതനം ത്വല്പം സ്ത്യാനീഭൂതമിവ പ്രവര്തിതുമക്ഷമം, തത് കഥമാര്തവസഞ്ചാരോ യേന തത്സംസൃഷ്ടം ശുക്രം ഗര്ഭജനനസമര്ഥം ഭവതീത്യാശങ്ക്യാഹ- ഘൃതേത്യാദി| പുംസാം സമാഗമേ ഇന്ദ്രിയദ്വയസങ്ഘര്ഷജേനോഷ്മണാ വിലീനമാര്തവം വിസര്പതി| തച്ച വിസര്പിതം ശുക്രോപഗതം ഗര്ഭാശയമനുപ്രാപ്തം ജീവോപഗതം ഗര്ഭസമ്ഭവഹേതുര്ഭവതി| ആര്തവമൃതുകാലജം ശോണിതം, ശുക്രമപ്യാസാം പുംസാം സമാഗമേ ക്ഷരതി, ന തു തദ്ഗര്ഭോപയോഗീതി തത്ക്ഷരണപ്രതിപാദനം ന യുക്തമ്| തഥാച വൃദ്ധവാഗ്ഭടഃ- “യോഷിതോऽപി സ്രവന്ത്യേവ ശുക്രം പുംസാം സമാഗമേ| തന്ന ഗര്ഭസ്യ കിഞ്ചിത്തു കരോതീതി ന ചിന്ത്യതേ”- (അ. സം. ശാ. ൧)| ഇതി||൩൬||
Adhikarana 19 (37) · Śloka 37
ബീജേऽന്തര്വായുനാ ഭിന്നേ ദ്വൌ ജീവൌ കുക്ഷിമാഗതൌ | യമാവിത്യഭിധീയേതേ ധര്മേതരപുരഃസരൌ ||൩൭||
बीजेऽन्तर्वायुना भिन्ने द्वौ जीवौ कुक्षिमागतौ | यमावित्यभिधीयेते धर्मेतरपुरःसरौ ||३७||
🔊 Audio coming soon
ഗര്ഭദ്വയോത്പത്തിഹേതുമാഹ- ബീജേ ഇത്യാദി| ധര്മേതരപുരഃസരൌ ധര്മാധര്മപുരോഗാമിനൌ| ഗയീ തു, ധര്മേതരോऽധര്മഃ, തത്പുരഃസരൌ അധര്മപുരോഗാമിനൌ; ന തു ധര്മാധര്മപുരഃസരൌ; യതഃ ശ്രുതിസ്മൃതിഷ്വധര്മാദേവ യമോത്പത്തിരിഷ്ടാ; അത ഏവ തദുത്പത്തൌ പ്രായശ്ചിത്തമപ്യുപദിഷ്ടമിതി വ്യാഖ്യാതി||൩൭||
Adhikarana 20 (38) · Śloka 38
പിത്രോരത്യല്പബീജത്വാദാസേക്യഃ പുരുഷോ ഭവേത് | സ ശുക്രം പ്രാശ്യ ലഭതേ ധ്വജോച്ഛ്രായമസംശയമ് ||൩൮||
पित्रोरत्यल्पबीजत्वादासेक्यः पुरुषो भवेत् | स शुक्रं प्राश्य लभते ध्वजोच्छ्रायमसंशयम् ||३८||
🔊 Audio coming soon
പിത്രോരിത്യാദി| പിത്രോഃ പിതൃമാത്രോരത്യല്പബീജത്വാദാസേക്യഃ പുരുഷോ ഭവേത് ആസേക്യോ നാമ പുരുഷോ ജായതേ| സ ശുക്രം പ്രാശ്യേതി സ പുരുഷോऽന്യപുരുഷാന്നിജമുഖേന വ്യവായം കാരയിത്വാ തതഃ സിക്തം ശുക്രം പ്രാശ്യ ആസ്വാദ്യ ധ്വജോച്ഛ്രായം ലിങ്ഗോത്ഥാനം ലഭതേ; ആസേക്യനാമാऽയം ഷണ്ഢോ മുഖയോന്യപരപര്യായഃ||൩൮||
Adhikarana 21 (39) · Śloka 39
യഃ പൂതിയോനൌ ജായേത സ സൌഗന്ധികസഞ്ജ്ഞിതഃ | സ യോനിശേഫസോര്ഗന്ധമാഘ്രായ ലഭതേ ബലമ് ||൩൯||
यः पूतियोनौ जायेत स सौगन्धिकसञ्ज्ञितः | स योनिशेफसोर्गन्धमाघ्राय लभते बलम् ||३९||
🔊 Audio coming soon
യഃ പൂതിയോനാവിത്യാദി| യോനിശേഫസോര്ഗന്ധമാഘ്രായ സിങ്ഘിത്വാ; അയം സൌഗന്ധികനാമാ ഷണ്ഢോ നാസായോന്യപരപര്യായഃ||൩൯||
Adhikarana 22 (40) · Śloka 40
സ്വേ ഗുദേऽബ്രഹ്മചര്യാദ്യഃ സ്ത്രീഷു പുംവത് പ്രവര്തതേ | കുമ്ഭീകഃ സ തു വിജ്ഞേയഃ... |൪൦|
स्वे गुदेऽब्रह्मचर्याद्यः स्त्रीषु पुंवत् प्रवर्तते | कुम्भीकः स तु विज्ञेयः... |४०|
🔊 Audio coming soon
സ്വേ ഗുദേ ഇത്യാദി| യഃ പുരുഷഃ സ്വേ ഗുദേ സ്വകീയപായൌ, അബ്രഹ്മചര്യാത് അന്യപുരുഷപാര്ശ്വാദ്വ്യവായം കാരയിത്വാ പശ്ചാത് സ്ത്രീഷു വിഷയേ പുമാനിവ പ്രവര്തതേ പുരുഷവദ്വ്യവായം കരോതി സ കുമ്ഭീകനാമാ ഷണ്ഢോ ജ്ഞേയഃ| അന്യേ തു “പ്രഥമം സ്ത്രീഷു വിഷയേ താസാമേവ സ്വകീയഗുദവിവരേ പശുവത് പൃഷ്ഠഭാഗേ ശിഥിലേനൈവ മേഹനേന പ്രവര്തതേ| കിന്നിമിത്തമേതദിത്യാഹ- ബ്രഹ്മചര്യാത് ക്ലൈബ്യവശസഞ്ജാതാപ്രവൃത്തിത്വാത്| തതശ്ചാനയാ വിപ്രകൃത്യാ ധ്വജോച്ഛ്രായേ സഞ്ജാതേ സ ഏവ സ്ത്രീഷു പുരുഷവത് പ്രവര്തതേ സ കുമ്ഭീകനാമാ നപുംസകഭേദഃ”| ഗുദയോനിരയമ്| അസ്യോത്പത്തിഹേതുസ്തന്ത്രാന്തരേ വര്ണിതോ യഥാ- “മാതുര്വ്യവായപ്രതിഘേന വക്രീ സ്യാദ്ബീജദൌര്ബല്യതയാ പിതുശ്ച” (ച.ശാ.൧) ഇതി| ഗയീ തു കുമ്ഭീകോത്പത്തിഹേതൌ കാശ്യപോക്തം ശ്ലോകമാഹ| യഥാ- “അരജസ്കാം യദാ നാരീം ശ്ലേഷ്മരേതാ വ്രജേദൃതൌ| അന്യസക്താ ഭവേത് പ്രീതിര്ജായതേ കുമ്ഭിലസ്തദാ” ഇതി||൪൦||-
Adhikarana 23 (40-41) · Śloka 41
...ഈര്ഷ്യകം ശൃണു ചാപരമ് ||൪൦|| ദൃഷ്ട്വാ വ്യവായമന്യേഷാം വ്യവായേ യഃ പ്രവര്തതേ | ഈര്ഷ്യകഃ സ തു വിജ്ഞേയഃ,... |൪൧|
...ईर्ष्यकं शृणु चापरम् ||४०|| दृष्ट्वा व्यवायमन्येषां व्यवाये यः प्रवर्तते | ईर्ष्यकः स तु विज्ञेयः,... |४१|
🔊 Audio coming soon
ഈര്ഷ്യകമിത്യാദി| ദൃഗ്യോനിരയമീര്ഷ്യകാപരപര്യായഃ| അത്രാപി തന്ത്രാന്തരപഠിതോ ഹേതുര്യഥാ- “ഈര്ഷ്യാഭിഭൂതാവപി മന്ദഹര്ഷാവീര്ഷ്യാഹ്വയസ്യാപി വദന്തി ഹേതുമ്”- (ച.ശാ.൨) ഇതി||൪൦-൪൧||-
Adhikarana 24 (41-42) · Śloka 42
...ഷണ്ഢകം ശൃണു പഞ്ചമമ് ||൪൧|| യോ ഭാര്യായാമൃതൌ മോഹാദങ്ഗനേവ പ്രവര്തതേ | തതഃ സ്ത്രീചേഷ്ടിതാകാരോ ജായതേ ഷണ്ഢസഞ്ജ്ഞിതഃ ||൪൨||
...षण्ढकं शृणु पञ्चमम् ||४१|| यो भार्यायामृतौ मोहादङ्गनेव प्रवर्तते | ततः स्त्रीचेष्टिताकारो जायते षण्ढसञ्ज्ञितः ||४२||
🔊 Audio coming soon
ഷണ്ഢകമിത്യാദി| യഃ പുമാന് മോഹവശാദൃതൌ ഭാര്യാവിഷയേऽങ്ഗനാവദുത്താനോ ഭൂത്വാ വ്യാപിപര്തി| തതഃ സ്ത്രീചേഷ്ടിതാകാരഃ ഷണ്ഢോ ജായതേ| സ പുമാന് സ്ത്ര്യാകൃതിഃ സ്ത്രീചേഷ്ടിതശ്ച സ്ത്രീവദധോഭൂതഃ സ്വമേഢ്രസ്യോര്ധ്വപ്രദേശേऽപരപുരുഷാദ് വീര്യച്യുതിം കാരയതി||൪൧-൪൨||
Adhikarana 25 (43) · Śloka 43
ഋതൌ പുരുഷവദ്വാऽപി പ്രവര്തേതാങ്ഗനാ യദി | തത്ര കന്യാ യദി ഭവേത് സാ ഭവേന്നരചേഷ്ടിതാ ||൪൩||
ऋतौ पुरुषवद्वाऽपि प्रवर्तेताङ्गना यदि | तत्र कन्या यदि भवेत् सा भवेन्नरचेष्टिता ||४३||
🔊 Audio coming soon
നരഷണ്ഢം പ്രദിശ്യ നാരീഷണ്ഢം നിര്ദിശന്നാഹ- ഋതാവിത്യാദി| യത്ര പുനരബലാ ഋതൌ പുരുഷമധഃ കൃത്വാ വ്യാപാരം കുരുതേ യദി തത്ര കന്യാ ഭവതി, സാ നരചേഷ്ടിതാ സ്ത്രീരൂപാऽപി പുംവത് സ്ത്രിയമാരുഹ്യ തദ്യോനൌ സ്വയോനിഘര്ഷണം കരോതി||൪൩||
Adhikarana 26 (44) · Śloka 44
ആസേക്യശ്ച സുഗന്ധീ ച കുമ്ഭീകശ്ചേര്ഷ്യകസ്തഥാ | സരേതസസ്ത്വമീ ജ്ഞേയാ അശുക്രഃ ഷണ്ഢസഞ്ജ്ഞിതഃ ||൪൪||
आसेक्यश्च सुगन्धी च कुम्भीकश्चेर्ष्यकस्तथा | सरेतसस्त्वमी ज्ञेया अशुक्रः षण्ढसञ्ज्ञितः ||४४||
🔊 Audio coming soon
ഉക്തമേവ സുഖസ്മരണായ സങ്ഗ്രഹശ്ലോകേനാഹ- ആസേക്യ ഇത്യാദി||൪൪||
Adhikarana 27 (45) · Śloka 45
അനയാ വിപ്രകൃത്യാ തു തേഷാം ശുക്രവഹാഃ സിരാഃ | ഹര്ഷാത് സ്ഫുടത്വമായാന്തി ധ്വജോച്ഛ്രായസ്തതോ ഭവേത് ||൪൫||
अनया विप्रकृत्या तु तेषां शुक्रवहाः सिराः | हर्षात् स्फुटत्वमायान्ति ध्वजोच्छ्रायस्ततो भवेत् ||४५||
🔊 Audio coming soon
യദി തേഷാം ശുക്രമസ്തി തത് കിം ഷണ്ഢത്വമുച്യതേ? ഇത്യാശങ്ക്യാഹ- അനയേത്യാദി| വിപ്രകൃത്യേതി വിരുദ്ധയാ വിശിഷ്ടയാ വാ പ്രകൃത്യാ| ഏതേ പുരുഷദോഷാഃ, യോഷിതാമപ്യേത ഏവ ദ്രഷ്ടവ്യാഃ, ചരകേണ “നരനാരീഷണ്ഢൌ” (ച.ശാ.൨) ഇത്യുക്തേഃ||൪൫||
Adhikarana 28 (46) · Śloka 46
ആഹാരാചാരചേഷ്ടാഭിര്യാദൃശീഭിഃ സമന്വിതൌ | സ്ത്രീപുംസൌ സമുപേയാതാം തയോഃ പുത്രോऽപി താദൃശഃ ||൪൬||
आहाराचारचेष्टाभिर्यादृशीभिः समन्वितौ | स्त्रीपुंसौ समुपेयातां तयोः पुत्रोऽपि तादृशः ||४६||
🔊 Audio coming soon
അനുക്തം കായവാങ്മനസാം ഭേദസ്യ ഹേതും ദര്ശയന്നാഹ- ആഹാരേത്യാദി| സമുപേയാതാം സംയോഗം ഗച്ഛേതാമ്||൪൬||
Adhikarana 29 (47) · Śloka 47
യദാ നാര്യാവുപേയാതാം വൃഷസ്യന്ത്യൌ കഥഞ്ചന | മുഞ്ചതഃ ശുക്രമന്യോന്യമനസ്ഥിസ്തത്ര ജായതേ ||൪൭||
यदा नार्यावुपेयातां वृषस्यन्त्यौ कथञ्चन | मुञ्चतः शुक्रमन्योन्यमनस्थिस्तत्र जायते ||४७||
🔊 Audio coming soon
അതിശയേനൈവ പാപേന ഷണ്ഢാദപി നികൃഷ്ടാനാം വികൃതാപത്യാനാമുത്പത്തിഹേതും നിര്ദിശന്നാഹ- യദേത്യാദി| ഉപേയാതാം സംയോഗം കുര്യാതാമ്| വൃഷസ്യന്ത്യൌ രതാര്ഥിന്യൌ| അനസ്ഥിരിതി ഈഷദര്ഥേ നഞ്, തേനാല്പകോമലാസ്ഥിഃ||൪൭||
Adhikarana 30 (48-49) · Śloka 49
ഋതുസ്നാതാ തു യാ നാരീ സ്വപ്നേ മൈഥുനമാവഹേത് | ആര്തവം വായുരാദായ കുക്ഷൌ ഗര്ഭം കരോതി ഹി ||൪൮|| മാസി മാസി വിവര്ധേത ഗര്ഭിണ്യാ ഗര്ഭലക്ഷണമ് | കലലം ജായതേ തസ്യാ വര്ജിതം പൈതൃകൈര്ഗുണൈഃ ||൪൯||
ऋतुस्नाता तु या नारी स्वप्ने मैथुनमावहेत् | आर्तवं वायुरादाय कुक्षौ गर्भं करोति हि ||४८|| मासि मासि विवर्धेत गर्भिण्या गर्भलक्षणम् | कललं जायते तस्या वर्जितं पैतृकैर्गुणैः ||४९||
🔊 Audio coming soon
ഋതുസ്നാതേത്യാദി| ആര്തവമൃതുകാലജം ശുദ്ധശോണിതമ്| കലലം സിങ്ഘാണപ്രഖ്യമ്| പൈതൃകൈര്ഗുണൈരിതി കേശശ്മശ്രുലോമനഖദന്തസിരാസ്നായുധമനീരേതഃപ്രഭൃതിഭിഃ| ഇമൌ ദ്വാവപി ശ്ലോകൌ ജേജ്ഝടാചാര്യേണ ന പഠിതൌ||൪൮-൪൯||
Adhikarana 31 (50) · Śloka 50
സര്പവൃശ്ചികകൂഷ്മാണ്ഡവികൃതാകൃതയശ്ച യേ | ഗര്ഭാസ്ത്വേതേ സ്ത്രിയാശ്ചൈവ ജ്ഞേയാഃ പാപകൃതോ ഭൃശമ് ||൫൦||
सर्पवृश्चिककूष्माण्डविकृताकृतयश्च ये | गर्भास्त्वेते स्त्रियाश्चैव ज्ञेयाः पापकृतो भृशम् ||५०||
🔊 Audio coming soon
സര്പേത്യാദി| സര്പാദിരൂപാ യേ ഗര്ഭാസ്തത്പ്രസവിത്ര്യാഃ സ്ത്രിയാഃ പാപകൃതഃ പാപോത്പാദിതാ ജ്ഞേയാഃ| നനു, മാനുഷശരീരാത് കഥം സര്പാദീനാമുത്പത്തിരിത്യാഹ- പാപകൃതോ ഭൃശമിതി; കര്മജമേവൈതദ്വൈചിത്ര്യമിത്യര്ഥഃ||൫൦||
Adhikarana 32 (51) · Śloka 51
ഗര്ഭോ വാതപ്രകോപേണ ദൌഹൃദേ വാऽവമാനിതേ | ഭവേത് കുബ്ജഃ കുണിഃ പങ്ഗുര്മൂകോ മിന്മിണ ഏവ വാ ||൫൧||
गर्भो वातप्रकोपेण दौहृदे वाऽवमानिते | भवेत् कुब्जः कुणिः पङ्गुर्मूको मिन्मिण एव वा ||५१||
🔊 Audio coming soon
ഇദാനീം ഗര്ഭസ്ഥകുബ്ജാദീനാം ദൃഷ്ടാമേവ വാതാദിദോഷദുഷ്ടിം ഹേതും ച നിര്ദിശന്നാഹ- ഗര്ഭ ഇത്യാദി| ദൌഹൃദേ വാऽവമാനിത ഇതി ഗര്ഭിണ്യാഃ ശ്രദ്ധായാം ഖണ്ഡിതായാമ്| കുണിഃ വികലപാണിഃ ||൫൧||
Adhikarana 33 (52) · Śloka 52
മാതാപിത്രോസ്തു നാസ്തിക്യാദശുഭൈശ്ച പുരാകൃതൈഃ | വാതാദീനാം പ്രകോപേണ ഗര്ഭോ വൈകൃതമാപ്നുയാത് ||൫൨||
मातापित्रोस्तु नास्तिक्यादशुभैश्च पुराकृतैः | वातादीनां प्रकोपेण गर्भो वैकृतमाप्नुयात् ||५२||
🔊 Audio coming soon
കിമാത്മീയേനൈവാശുഭേന കര്മണാ ഗര്ഭ ഏവംവിധോ ഭവതി, ഉതാന്യാപരാധാദപീത്യാശങ്ക്യാഹ- മാതാപിത്രോരിത്യാദി| നാസ്തിക്യാദിതി നാസ്തി പരലോകോ നാസ്തി ദത്തമിത്യാദി മതിര്യേഷാം തേ നാസ്തികാഃ, തേഷാം ഭാവോ നാസ്തിക്യം, തസ്മാത്||൫൨||
Adhikarana 34 (53) · Śloka 53
മലാല്പത്വാദയോഗാച്ച വായോഃ പക്വാശയസ്യ ച | വാതമൂത്രപുരീഷാണി ന ഗര്ഭസ്ഥഃ കരോതി ഹി ||൫൩||
मलाल्पत्वादयोगाच्च वायोः पक्वाशयस्य च | वातमूत्रपुरीषाणि न गर्भस्थः करोति हि ||५३||
🔊 Audio coming soon
അഥ കസ്മാദ്ഗര്ഭാശയസ്ഥോ വാതാദികം ന കരോതീത്യാഹ- മലാല്പത്വാദിത്യാദി| വായോരയോഗാദിതി നഞയമിഷദര്ഥേ, തേനേഷദ്യോഗാത്||൫൩||
Adhikarana 35 (54) · Śloka 54
ജരായുണാ മുഖേ ച്ഛന്നേ കണ്ഠേ ച കഫവേഷ്ടിതേ | വായോര്മാര്ഗനിരോധാച്ച ന ഗര്ഭസ്ഥഃ പ്രരോദിതി ||൫൪||
जरायुणा मुखे च्छन्ने कण्ठे च कफवेष्टिते | वायोर्मार्गनिरोधाच्च न गर्भस्थः प्ररोदिति ||५४||
🔊 Audio coming soon
ജരായുണേത്യാദി| വായോര്മാര്ഗനിരോധാദിതി ഘോഷജനകസ്യ വായോര്മാര്ഗനിരോധാദിത്യര്ഥഃ| നിശ്വാസാദിരൂപസ്യ തു വായോര്നിഃസരണമഗ്രേ വക്ഷ്യതി, യതസ്തദഭാവേ ജീവിതാഭാവ ഏവ ഭവതി ഗര്ഭസ്യ||൫൪||
Adhikarana 36 (55) · Śloka 55
നിഃശ്വാസോച്ഛ്വാസസങ്ക്ഷോഭസ്വപ്നാന് ഗര്ഭോऽധിഗച്ഛതി | മാതുര്നിശ്വസിതോച്ഛ്വാസസങ്ക്ഷോഭസ്വപ്നസമ്ഭവാന് ||൫൫||
निःश्वासोच्छ्वाससङ्क्षोभस्वप्नान् गर्भोऽधिगच्छति | मातुर्निश्वसितोच्छ्वाससङ्क्षोभस्वप्नसम्भवान् ||५५||
🔊 Audio coming soon
നിഃശ്വാസേത്യാദി| സങ്ക്ഷോഭഃ സഞ്ചലനമ്| മാതാ യാശ്ചേഷ്ടാ നിഃശ്വാസാദികാഃ കുരുതേ താ ഗര്ഭോऽപി കരോതീത്യര്ഥഃ||൫൫||
Adhikarana 37 (56) · Śloka 56
സന്നിവേശഃ ശരീരാണാം ദന്താനാം പതനോദ്ഭവൌ | തലേഷ്വസമ്ഭവോ യശ്ച രോമ്ണാമേതത് സ്വഭാവതഃ ||൫൬||
सन्निवेशः शरीराणां दन्तानां पतनोद्भवौ | तलेष्वसम्भवो यश्च रोम्णामेतत् स्वभावतः ||५६||
🔊 Audio coming soon
ശരീരാവയവാനാം ചരണാദീനാം സന്നിവേശാദൌ ഹേതും നിര്ദിശന്നാഹ- സന്നിവേശ ഇത്യാദി| സന്നിവേശോ രചനാവിശേഷഃ| ശരീരാണാം ശരീരാവയവാനാം ചരണാദീനാമ്| തലേഷ്വിതി ഹസ്തപാദതലേഷു||൫൬||
Adhikarana 38 (57) · Śloka 57
ഭാവിതാഃ പൂര്വദേഹേഷു സതതം ശാസ്ത്രബുദ്ധയഃ | ഭവന്തി സത്ത്വഭൂയിഷ്ഠാഃ പൂര്വജാതിസ്മരാ നരാഃ ||൫൭||
भाविताः पूर्वदेहेषु सततं शास्त्रबुद्धयः | भवन्ति सत्त्वभूयिष्ठाः पूर्वजातिस्मरा नराः ||५७||
🔊 Audio coming soon
ഇത്ഥം കായേ വിശേഷം നിര്ദിശ്യാത്മനോ ഗുണഭൂതായാ ബുദ്ധേരപി ഭാവനാബലവിശേഷേണ വിശേഷം നിര്ദിശന്നാഹ- ഭാവിതാ ഇത്യാദി| പൂര്വദേഹേഷ്വതിക്രാന്തശരീരേഷു, സതതമനവരതം, യേ ഭാവിതാഃ ശാസ്ത്രഭാവനയാ ഭാവിതാന്തഃകരണാഃ, തേ ശാസ്ത്രബുദ്ധയോ ഭവന്തി| തഥാഭാവിതാ ഏവ യേ സത്ത്വബഹുലാസ്തേ രജസ്തമസോരാവരകയോരഭാവാത് പൂര്വാമതിക്രാന്താമപി ജാതിം സ്മരന്തി||൫൭||
Adhikarana 39 (58) · Śloka 58
കര്മണാ ചോദിതോ യേന തദാപ്നോതി പുനര്ഭവേ | അഭ്യസ്താഃ പൂര്വദേഹേ യേ താനേവ ഭജതേ ഗുണാന് ||൫൮||
कर्मणा चोदितो येन तदाप्नोति पुनर्भवे | अभ्यस्ताः पूर्वदेहे ये तानेव भजते गुणान् ||५८||
🔊 Audio coming soon
കായേ യോऽസൌ ശരീരസന്നിവേശാദിസ്തഥാ ദോഷകോപേന കുബ്ജഖഞ്ജാദി, തഥാ വാചി മൂകമിന്മിണത്വാദി, മനസി ച ശാസ്ത്രജ്ഞാനപൂര്വജാതിസ്മരണം, സര്വമേവ സ്വഭാവാദിസിദ്ധമപി കര്മണൈവേത്യാഹ- കര്മണേത്യാദി| കുതസ്തദാപ്നോതീത്യാഹ- അഭ്യസ്താ ഇത്യാദി||൫൮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം ശാരീരസ്ഥാനേ ശുക്രശോണിതശുദ്ധിശാരീരം നാമ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ ||൨||
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने शुक्रशोणितशुद्धिशारीरं नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാം ശാരീരസ്ഥാനേ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ||൨||