Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಆಮಪಕ್ವೈಷಣೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथात आमपक्वैषणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಆಮಶಬ್ದಾತ್ ಪಚ್ಯಮಾನೋಽಪ್ಯತ್ರ ಬೋದ್ಧವ್ಯಃ| ಆಮಶ್ಚ ಪಚ್ಯಮಾನಶ್ಚ ಪಕ್ವಶ್ಚ ತೇಷಾಮೇಷಣಂ ವಿಜ್ಞಾನಂ ತದ್ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ತಂ ತಥಾ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಶೋಫಸಮುತ್ಥಾನಾ ಗ್ರನ್ಥಿವಿದ್ರಧ್ಯಲಜೀಪ್ರಭೃತಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ವ್ಯಾಧಯೋಽಭಿಹಿತಾ ಅನೇಕಾಕೃತಯಃ, ತೈರ್ವಿಲಕ್ಷಣಃ ಪೃಥುರ್ಗ್ರಥಿತಃ ಸಮೋ ವಿಷಮೋ ವಾ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಸ್ಥಾಯೀ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಃ ಶರೀರೈಕದೇಶೋತ್ಥಿತಃ ಶೋಫ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ||೩||
शोफसमुत्थाना ग्रन्थिविद्रध्यलजीप्रभृतयः प्रायेण व्याधयोऽभिहिता अनेकाकृतयः, तैर्विलक्षणः पृथुर्ग्रथितः समो विषमो वा त्वङ्मांसस्थायी दोषसङ्घातः शरीरैकदेशोत्थितः शोफ इत्युच्यते ||३||
🔊 Audio coming soon
ಶೋಫಸಮುತ್ಥಾನಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಶೋಫಸಮುತ್ಥಾನಾ ಇತಿ ಶೋಥಕಾರಣಾಃ, ‘ಶೋಫಸ್ಯೇವ ಸಮುತ್ಥಾನಂ ಯೇಷಾಮ್’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಪ್ರಾಯೇಣೇತಿ ಬಾಹುಲ್ಯೇನ, ಕದಾಚಿದ್ಭಿನ್ನಸಮುತ್ಥಾನಾ ಅಪಿ ಭವನ್ತಿ| ತೈರ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಇತಿ ತೇಭ್ಯೋ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿಭ್ಯೋ ವ್ಯಾಧಿಭ್ಯಃ ಪೃಥಗಿತ್ಯರ್ಥಃ; ‘ತೈರ್ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿವ್ಯಾಧಿಭಿಃ ಕೃತ್ವಾ ವಿಲಕ್ಷಣೋ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಃ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಪೃಥುರ್ವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ| ಗ್ರಥಿತೋ ಗ್ರನ್ಥಿರಿವೋನ್ನತಃ, ‘ಜಾತಬಹುಗ್ರನ್ಥಿಃ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಸಮಃ ಸಮಸಂಸ್ಥಾನಃ, ವಿಷಮೋ ವೇತಿ ವಿಷಮಸಂಸ್ಥಾನೋ ವಾ, ಏತೇನ ವ್ರಣಶೋಫಸ್ಯಾಕೃತೇರನಿಯಮ ಉಕ್ತಃ| ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಸ್ಥಾಯೀತಿ ಏತತ್ತು ಪ್ರಾಯೇಣ, ಕುತಃ? ಶೇಷವ್ರಣವಸ್ತುಷ್ವಪಿ ವ್ರಣಶೋಫಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಾತ್| ದೋಷಸಙ್ಘಾತ ಇತಿ ಏಕಸ್ಯ ದ್ವಯೋರ್ಬಹೂನಾಂ ವಾ ದೋಷಾಣಾಂ ಸಙ್ಘಾತೋ ದೋಷಸಙ್ಘಾತಃ; ಸಙ್ಘಾತ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಃ| ಶರೀರೈಕದೇಶೋತ್ಥಿತ ಇತಿ ಏತೇನ ಸರ್ವಸರಾದ್ಭಿನ್ನತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಸ ಷಡ್ವಿಧೋ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಶೋಣಿತಸನ್ನಿಪಾತಾಗನ್ತುನಿಮಿತ್ತಃ | ತಸ್ಯ ದೋಷರೂಪವ್ಯಞ್ಜನೈರ್ಲಕ್ಷಣಾನಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ | ತತ್ರ, ವಾತಶೋಫಃ ಕೃಷ್ಣೋಽರುಣೋ ವಾ ಪರುಷೋ ಮೃದುರನವಸ್ಥಿತಾಸ್ತೋದಾದಯಶ್ಚಾತ್ರ ವೇದನಾವಿಶೇಷಾ ಭವನ್ತಿ; ಪಿತ್ತಶೋಫಃ ಪೀತೋ ಮೃದುಃ ಸರಕ್ತೋ ವಾ ಶೀಘ್ರಾನುಸಾರ್ಯೋಷಾದಯಶ್ಚಾತ್ರ ವೇದನಾವಿಶೇಷಾ ಭವನ್ತಿ; ಶ್ಲೇಷ್ಮಶ್ವಯಥುಃ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕಠಿನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಶೀತೋ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮನ್ದಾನುಸಾರೀ ಕಣ್ಡ್ವಾದಯಶ್ಚಾತ್ರ ವೇದನಾವಿಶೇಷಾ ಭವನ್ತಿ; ಸರ್ವವರ್ಣವೇದನಃ ಸನ್ನಿಪಾತಶ್ವಯಥುಃ; ಪಿತ್ತವಚ್ಛೋಣಿತಜೋಽತಿಕೃಷ್ಣಶ್ಚ; ಪಿತ್ತರಕ್ತಲಕ್ಷಣ ಆಗನ್ತುರ್ಲೋಹಿತಾವಭಾಸಶ್ಚ ||೪||
स षड्विधो वातपित्तकफशोणितसन्निपातागन्तुनिमित्तः | तस्य दोषरूपव्यञ्जनैर्लक्षणानि व्याख्यास्यामः | तत्र, वातशोफः कृष्णोऽरुणो वा परुषो मृदुरनवस्थितास्तोदादयश्चात्र वेदनाविशेषा भवन्ति; पित्तशोफः पीतो मृदुः सरक्तो वा शीघ्रानुसार्योषादयश्चात्र वेदनाविशेषा भवन्ति; श्लेष्मश्वयथुः पाण्डुः कठिनः स्निग्धः शीतो स्निग्धो मन्दानुसारी कण्ड्वादयश्चात्र वेदनाविशेषा भवन्ति; सर्ववर्णवेदनः सन्निपातश्वयथुः; पित्तवच्छोणितजोऽतिकृष्णश्च; पित्तरक्तलक्षण आगन्तुर्लोहितावभासश्च ||४||
🔊 Audio coming soon
ಸ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯ ವ್ರಣಶೋಫಸ್ಯ| ದೋಷರೂಪವ್ಯಞ್ಜನೈರಿತಿ ವಾತಾದಿರೂಪೈರ್ವಾತಾದಿಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ; ‘ದೋಷರೂಪವ್ಯಞ್ಜನೈಃ ದೋಷಾಣಾಂ ವಾತಾದೀನಾಂ ರೂಪಾಣ್ಯಾಕೃತಯೋ ವ್ಯಜ್ಯನ್ತ ಏಭಿರಿತಿ ವ್ಯಞ್ಜನಾನಿ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಅನವಸ್ಥಿತಃ ಚಲಃ| ತೋದಾದಯಶ್ಚೇತಿ ಆದಿಶಬ್ದಾದ್ಭೇದನಚ್ಛೇದನಾದಯಃ| ಪಿತ್ತಶೋಫ ಇತ್ಯಾದಿ| ಓಷಾದಯಶ್ಚೇತಿ ಆದಿಶಬ್ದಾಚ್ಚೋಷಪರಿದಾಹಧೂಮಾಯನಾನಿ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೋಫಃ ಪಾಣ್ಡುರಿತ್ಯಾದಿ| ಕಣ್ಡ್ವಾದಯಶ್ಚೇತಿ ಆದಿಶಬ್ದಾದ್ಗುರುತ್ವಸುಪ್ತತ್ವಾದಯಃ| ಆಗನ್ತುರಿತಿ ಪತನಪೀಡನಾದಿಕೃತಃ||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಸ ಯದಾ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೈಃ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷೈರ್ನ ಸಮ್ಭಾವಿತಃ ಪ್ರಶಮಯಿತುಂ ಕ್ರಿಯಾವಿಪರ್ಯಯಾದ್ಬಹುತ್ವಾದ್ವಾ ದೋಷಾಣಾಂ ತದಾ ಪಾಕಾಭಿಮುಖೋ ಭವತಿ | ತಸ್ಯಾಮಸ್ಯ ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಪಕ್ವಸ್ಯ ಚ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯಮಾನಮುಪಧಾರಯ- | ತತ್ರ, ಮನ್ದೋಷ್ಮತಾ ತ್ವಕ್ಸವರ್ಣತಾ ಶೀತಶೋಫತಾ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಮನ್ದವೇದನತಾಽಲ್ಪಶೋಫತಾ ಚಾಮಲಕ್ಷಣಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ; ಸೂಚಿಭಿರಿವ ನಿಸ್ತುದ್ಯತೇ, ದಶ್ಯತ ಇವ ಪಿಪೀಲಿಕಾಭಿಃ, ತಾಭಿಶ್ಚ ಸಂಸರ್ಪ್ಯತ ಇವ, ಛಿದ್ಯತ ಇವ ಶಸ್ತ್ರೇಣ, ಭಿದ್ಯತ ಇವ ಶಕ್ತಿಭಿಃ, ತಾಡ್ಯತ ಇವ ದಣ್ಡೇನ, ಪೀಡ್ಯತ ಇವ ಪಾಣಿನಾ, ಘಟ್ಯತ ಇವ ಚಾಙ್ಗುಲ್ಯಾ, ದಹ್ಯತೇ ಪಚ್ಯತ ಇವ ಚಾಗ್ನಿಕ್ಷಾರಾಭ್ಯಾಮ್, ಓಷಚೋಷಪರೀದಾಹಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ, ವೃಶ್ಚಿಕವಿದ್ಧ ಇವ ಚ ಸ್ಥಾನಾಸನಶಯನೇಷು ನ ಶಾನ್ತಿಮುಪೈತಿ, ಆಧ್ಮಾತಬಸ್ತಿರಿವಾತತಶ್ಚ ಶೋಫೋ ಭವತಿ , ತ್ವಗ್ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಶೋಫಾಭಿವೃದ್ಧಿರ್ಜ್ವರದಾಹಪಿಪಾಸಾ ಭಕ್ತಾರುಚಿಶ್ಚ ಪಚ್ಯಮಾನಲಿಙ್ಗಂ; ವೇದನೋಪಶಾನ್ತಿಃ ಪಾಣ್ಡುತಾಽಲ್ಪಶೋಫತಾ ವಲೀಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಸ್ತ್ವಕ್ಪರಿಪುಟನಂ ನಿಮ್ನದರ್ಶನಮಙ್ಗುಲ್ಯಾಽವಪೀಡಿತೇ ಪ್ರತ್ಯುನ್ನಮನಂ, ಬಸ್ತಾವಿವೋದಕಸಞ್ಚರಣಂ ಪೂಯಸ್ಯ ಪ್ರಪೀಡಯತ್ಯೇಕಮನ್ತಮನ್ತೇ ಚಾವಪೀಡಿತೇ, ಮುಹುರ್ಮುಹುಸ್ತೋದಃ ಕಣ್ಡೂರುನ್ನತತಾ ವ್ಯಾಧೇರುಪದ್ರವಶಾನ್ತಿರ್ಭಕ್ತಾಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷಾ ಚ ಪಕ್ವಲಿಙ್ಗಮ್ | ಕಫಜೇಷು ತು ರೋಗೇಷು ಗಮ್ಭೀರಗತಿತ್ವಾದಭಿಘಾತಜೇಷು ವಾ ಕೇಷುಚಿದಸಮಸ್ತಂ ಪಕ್ವಲಕ್ಷಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಕ್ವಮಪಕ್ವಮಿತಿ ಮನ್ಯಮಾನೋ ಭಿಷಙ್ಮೋಹಮುಪೈತಿ; ತತ್ರ ಹಿ ತ್ವಕ್ಸವರ್ಣತಾ ಶೀತಶೋಫತಾ ಸ್ಥೈರ್ಯಮಲ್ಪರುಜತಾಽಶ್ಮವಚ್ಚ ಘನತಾ, ನ ಮೋಹಮುಪೇಯಾದಿತಿ ||೫||
स यदा बाह्याभ्यन्तरैः क्रियाविशेषैर्न सम्भावितः प्रशमयितुं क्रियाविपर्ययाद्बहुत्वाद्वा दोषाणां तदा पाकाभिमुखो भवति | तस्यामस्य पच्यमानस्य पक्वस्य च लक्षणमुच्यमानमुपधारय- | तत्र, मन्दोष्मता त्वक्सवर्णता शीतशोफता स्थैर्यं मन्दवेदनताऽल्पशोफता चामलक्षणमुद्दिष्टं; सूचिभिरिव निस्तुद्यते, दश्यत इव पिपीलिकाभिः, ताभिश्च संसर्प्यत इव, छिद्यत इव शस्त्रेण, भिद्यत इव शक्तिभिः, ताड्यत इव दण्डेन, पीड्यत इव पाणिना, घट्यत इव चाङ्गुल्या, दह्यते पच्यत इव चाग्निक्षाराभ्याम्, ओषचोषपरीदाहाश्च भवन्ति, वृश्चिकविद्ध इव च स्थानासनशयनेषु न शान्तिमुपैति, आध्मातबस्तिरिवाततश्च शोफो भवति , त्वग्वैवर्ण्यं शोफाभिवृद्धिर्ज्वरदाहपिपासा भक्तारुचिश्च पच्यमानलिङ्गं; वेदनोपशान्तिः पाण्डुताऽल्पशोफता वलीप्रादुर्भावस्त्वक्परिपुटनं निम्नदर्शनमङ्गुल्याऽवपीडिते प्रत्युन्नमनं, बस्ताविवोदकसञ्चरणं पूयस्य प्रपीडयत्येकमन्तमन्ते चावपीडिते, मुहुर्मुहुस्तोदः कण्डूरुन्नतता व्याधेरुपद्रवशान्तिर्भक्ताभिकाङ्क्षा च पक्वलिङ्गम् | कफजेषु तु रोगेषु गम्भीरगतित्वादभिघातजेषु वा केषुचिदसमस्तं पक्वलक्षणं दृष्ट्वा पक्वमपक्वमिति मन्यमानो भिषङ्मोहमुपैति; तत्र हि त्वक्सवर्णता शीतशोफता स्थैर्यमल्परुजताऽश्मवच्च घनता, न मोहमुपेयादिति ||५||
🔊 Audio coming soon
ಸ ಯದೇತ್ಯಾದಿ| ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೈರಿತಿ ಬಾಹ್ಯಾ ಆಲೇಪನಾದಯಃ, ಆಭ್ಯನ್ತರಾಃ ಕ್ವಾಥಪಾನವಮನವಿರೇಚನಾದಯಃ, ತೈಃ ಪ್ರಶಮಯಿತುಂ ನ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ನ ಪಾರಿತಃ, ‘ನ ಪ್ರಾಪ್ತಃ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಕ್ರಿಯಾವಿಪರ್ಯಯಾದಿತಿ ಅತರ್ಪಣಾದೀನಾಮನ್ಯಥಾಭಾವಾತ್| ಹೇತ್ವನ್ತರಮಾಹ- ಬಹುತ್ವಾದ್ವಾ ದೋಷಾಣಾಮಿತಿ|- ನ ಹಿ ಬಹುದೋಷಾ ವಿಕಾರಾಃ ಶೋಣಿತಾವಸೇಕಾದಿಭಿರೇವ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ; ಯದುಕ್ತಮ್- “ಆಲೇಪನಸ್ರಾವಣಶೋಧನೈಶ್ಚ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ಯದಿ ನೋಪಶಾಮ್ಯೇತ್”- ಇತಿ| ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಕಾಠಿನ್ಯಮ್| ಸೂಚೀಭಿರಿವೇತ್ಯಾದಿ| ನಿಸ್ತುದ್ಯತೇ ಭೃಶಂ ವ್ಯಥ್ಯತೇ, ನಿಃಶಬ್ದೋಽತ್ರ ಭೃಶಾರ್ಥೇ| ತಾಭಿಃ ಪಿಪೀಲಿಕಾಭಿಃ| ಛಿದ್ಯತ ಇವ ದ್ವಿಧಾ ಕ್ರಿಯತ ಇವ| ಭಿದ್ಯತೇ ವಿದಾರ್ಯತ ಇವ| ಶಕ್ತಿರಾಯುಧವಿಶೇಷಃ| ತಾಡ್ಯತೇ ಆಹನ್ಯತ ಇವ| ದಣ್ಡೋ ಲಗುಡಃ| ಘಟ್ಯತೇ ಚಾಲ್ಯತ ಇವ| ದಹ್ಯತೇ ಪಚ್ಯತ ಇವ ಚ ಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಭ್ಯಾಮಿತಿ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಂ, ತೇನ ದಹ್ಯತೇ ಭಸ್ಮಸಾತ್ ಕ್ರಿಯತ ಇವಾಗ್ನಿನಾ, ಪಚ್ಯತೇ ಅಙ್ಗಾರತಾಪೈರುಪತಪ್ಯತ ಇವ ಕ್ಷಾರೇಣ| ಓಷ ಏಕದೇಶಿಕೋ ದಾಹಃ, ಚೋಷಃ ಚೂಷ್ಯತ ಇವ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ| ಪರಿ ಸಮನ್ತಾದ್ದಾಹಃ ಪರಿದಾಹಃ| ಆತತಃ ತ್ವಕ್ಸಙ್ಕೋಚರಹಿತಃ| ವೇದನೋಪಶಾನ್ತಿರಿತ್ಯಾದಿ| ತ್ವಕ್ಪರಿಪುಟನಂ ತ್ವಚ ಉಚ್ಚಟನಮ್| ಪ್ರತ್ಯುನ್ನಮನಮ್ ಆಭಿಮುಖ್ಯೇನೋರ್ಧ್ವಂ ನಮನಮ್| ಬಸ್ತಾವಿವೇತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾ ಬಸ್ತಾವುದಕಸಞ್ಚರಣಂ ಭವತಿ ತದ್ವದ್ವೈದ್ಯೇ ಏಕಮನ್ತಮವಯವಂ ಪ್ರಪೀಡಯತಿ ಸತಿ ಪೂಯಸ್ಯ ಸಞ್ಚರಣಂ ಶೋಫೇ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಮುಹುರ್ಮುಹುಸ್ತೋದೋ ವಾತವೇದನಾ; ಕಣ್ಡೂಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವೇದನಾ; ಪಕ್ವಶೋಥೇ ವಿದಾಹಾಪಗಮೇನ ಪಿತ್ತಾಭಾವಾತ್ತಲ್ಲಿಙ್ಗಾಭಾವಃ| ಉನ್ನತತಾ ವ್ಯಾಧೇಃ ಉನ್ನತಶೋಫಃ| ಉಪದ್ರವಾ ಓಷಪರಿದಾಹಾದಯಃ| ಕಫಜೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಕಫಜೇಷು ರೋಗೇಷ್ವಿತಿ ರೋಗೋಽತ್ರ ಶೋಫಃ| ತತ್ರ ವಿಷಯೇ ಕಫಜೇಷ್ವತಿಗಮ್ಭೀರಗತಿತ್ವಾತ್, ಅಭಿಘಾತಜೇಷು ವಾ ಕೇಷುಚಿದ್ದೂರಾನುಪ್ರವಿಷ್ಟಶಲ್ಯಾದಿಹೇತುತ್ವಾತ್| ತತ್ರ ಹಿ ತ್ವಕ್ಸವರ್ಣತೇತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರೇತಿ ಕಫಜೇಽಭಿಘಾತಜೇ ಚ ಶೋಫೇ| ತ್ವಕ್ಸವರ್ಣತಾ ನ ತು ತ್ವಗ್ವೈವರ್ಣ್ಯಂ, ಗಮ್ಭೀರಗತಿತ್ವಾದನ್ತಃಪಾಕಃ, ಬಹಿಃ ಪುನಸ್ತ್ವಕ್ಸಾವರ್ಣ್ಯಮೇವ| ಶೀತಶೋಫತಾ ಬಹಿಃ, ಅನ್ತಃ ಪುನರುಷ್ಣತ್ವಂ, ಗಮ್ಭೀರಗತಿತ್ವಾತ್ ಕಫಾರಬ್ಧತ್ವಾಚ್ಚ| ಅಲ್ಪರುಜತಾ ಕಫಾರಬ್ಧತ್ವಾತ್| ಅಶ್ಮವದ್ಘನತಾ ಶಿಲಾವತ್ ಕಾಠಿನ್ಯಂ, ಕಫಾರಬ್ಧತ್ವಾದಬಹಿಃಪಾಕತ್ವಾಚ್ಚೇತಿ| ನ ಮೋಹಮುಪೇಯಾದಿತಿ ನ ತತ್ರ ಮೋಹಂ ಗಚ್ಛೇತ್, ಏಭಿಃ ಪಕ್ವಲಕ್ಷಣೈಃ ಪಕ್ವಮೇವ ಜಾನೀಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ‘ನ ಮೋಹಮುಪೇಯಾದ್ಯತಸ್ತಂ ರಕ್ತಪಾಕಮಾಚಕ್ಷತೇ ವೃದ್ಧಾಃ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಆಮಂ ವಿಪಚ್ಯಮಾನಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಕ್ವಂ ಚ ಯೋ ಭಿಷಕ್ | ಜಾನೀಯಾತ್ ಸ ಭವೇದ್ವೈದ್ಯಃ ಶೇಷಾಸ್ತಸ್ಕರವೃತ್ತಯಃ ||೬||
भवन्ति चात्र- आमं विपच्यमानं च सम्यक् पक्वं च यो भिषक् | जानीयात् स भवेद्वैद्यः शेषास्तस्करवृत्तयः ||६||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಾದಿಲಕ್ಷಣಜ್ಞಾನೇ ಗುಣಮಜ್ಞಾನೇ ದೋಷಂ ಚ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಆಮಮಿತ್ಯಾದಿ| ಶೇಷಾ ಅನ್ಯೇ ಆಮಾದಿಜ್ಞಾನವರ್ಜಿತಾಃ| ತಸ್ಕರಾಶ್ಚೌರಾಃ, ತೇಷಾಮಿವ ವೃತ್ತಿರ್ಯೇಷಾಂ, ಪ್ರಾಣಧನಾಪಹಾರಿತ್ವಾತ್||೬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ವಾತಾದೃತೇ ನಾಸ್ತಿ ರುಜಾ ನ ಪಾಕಃ ಪಿತ್ತಾದೃತೇ ನಾಸ್ತಿ ಕಫಾಚ್ಚ ಪೂಯಃ | ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮಸ್ತಾನ್ ಪರಿಪಾಕಕಾಲೇ ಪಚನ್ತಿ ಶೋಫಾಂಸ್ತ್ರಯ ಏವ ದೋಷಾಃ ||೭|| ಕಾಲಾನ್ತರೇಣಾಭ್ಯುದಿತಂ ತು ಪಿತ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ ವಶೇ ವಾತಕಫೌ ಪ್ರಸಹ್ಯ | ಪಚತ್ಯತಃ ಶೋಣಿತಮೇವ ಪಾಕೋ ಮತೋಽಪರೇಷಾಂ ವಿದುಷಾಂ ದ್ವಿತೀಯಃ ||೮||
वातादृते नास्ति रुजा न पाकः पित्तादृते नास्ति कफाच्च पूयः | तस्मात् समस्तान् परिपाककाले पचन्ति शोफांस्त्रय एव दोषाः ||७|| कालान्तरेणाभ्युदितं तु पित्तं कृत्वा वशे वातकफौ प्रसह्य | पचत्यतः शोणितमेव पाको मतोऽपरेषां विदुषां द्वितीयः ||८||
🔊 Audio coming soon
ಏಕದೋಷಾರಬ್ಧಾ ಅಪಿ ಪಾಕಕಾಲೇ ಸರ್ವದೋಷಾಶ್ಲಿಷ್ಟಾ ಭವನ್ತೀತ್ಯಾಹ- ವಾತಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಋತೇಶಬ್ದಃ ಕಫಾಚ್ಚೇತ್ಯತ್ರಾಪಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ‘ತ್ರಿಭಿರೇವ ಶೋಣಿತಚತುರ್ಥೈಃ ಶರೀರಮಿದಂ ಧಾರ್ಯತೇ’ (ಸೂ. ಅ. ೨೧) ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಂ ದರ್ಶನಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಕಾಲಾನ್ತರೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಕಾಲಾನ್ತರೇಣೇತಿ ಅನ್ತರಶಬ್ದೋಽತ್ರಾವಧಿವಾಚೀ, ಪ್ರಕೋಪಪ್ರಸರಸ್ಥಾನಸಂಶ್ರಯಕಾಲಾವಧಿನಾ| ಅಭ್ಯುದಿತಂ ತು ಪಿತ್ತಮಿತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಭಾವೇನ ಪುನರುದ್ಗತಂ ಪಿತ್ತಂ, ಕೃತ್ವಾ ವಶೇ ವಾತಕಫೌ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೌ ಹೀನೌ ಕೃತ್ವಾ, ಪ್ರಸಹ್ಯ ಬಲಾತ್ಕಾರೇಣ ವಶೇ ಕೃತ್ವಾ, ‘ಕ್ರೋಡೀಕೃತ್ಯ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಮತಃ ಸಮ್ಮತಃ||೭-೮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ತತ್ರ, ಆಮಚ್ಛೇದೇ ಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿವ್ಯಾಪಾದನಮತಿಮಾತ್ರಂ ಶೋಣಿತಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವೇದನಾಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋಽವದರಣಮನೇಕೋಪದ್ರವದರ್ಶನಂ ಕ್ಷತವಿದ್ರಧಿರ್ವಾ ಭವತಿ | ಸ ಯದಾ ಭಯಮೋಹಾಭ್ಯಾಂ ಪಕ್ವಮಪ್ಯಪಕ್ವಮಿತಿ ಮನ್ಯಮಾನಶ್ಚಿರಮುಪೇಕ್ಷತೇ ವ್ಯಾಧಿಂ ವೈದ್ಯಸ್ತದಾ ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತೋ ದ್ವಾರಮಲಭಮಾನಃ ಪೂಯಃ ಸ್ವಮಾಶ್ರಯಮವದಾರ್ಯೋತ್ಸಙ್ಗಂ ಮಹಾನ್ತಮವಕಾಶಂ ಕೃತ್ವಾ ನಾಡೀಂ ಜನಯಿತ್ವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೋ ಭವತ್ಯಸಾಧ್ಯೋ ವೇತಿ ||೯||
तत्र, आमच्छेदे मांससिरास्नायुसन्ध्यस्थिव्यापादनमतिमात्रं शोणितातिप्रवृत्तिर्वेदनाप्रादुर्भावोऽवदरणमनेकोपद्रवदर्शनं क्षतविद्रधिर्वा भवति | स यदा भयमोहाभ्यां पक्वमप्यपक्वमिति मन्यमानश्चिरमुपेक्षते व्याधिं वैद्यस्तदा गम्भीरानुगतो द्वारमलभमानः पूयः स्वमाश्रयमवदार्योत्सङ्गं महान्तमवकाशं कृत्वा नाडीं जनयित्वा कृच्छ्रसाध्यो भवत्यसाध्यो वेति ||९||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಂ ನ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್ ಪಕ್ವಂ ನೋಪೇಕ್ಷೇತೇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ | ಆಮಚ್ಛೇದೇ ಇತಿ ಆಮಶಬ್ದಾತ್ ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯಾಪಿ ಗ್ರಹಣಾತ್ತತ್ರಾಪ್ಯೇತೇ ದೋಷಾಃ| ವ್ಯಾಪಾದನಂ ಹಿಂಸನಮ್| ಅವದರಣಂ ವಿದರಣಮ್| ಕ್ಷತವಿದ್ರಧಿಃ ‘ತೈಸ್ತೈರ್ಭಾವೈರಭಿಹತೇ ಕ್ಷತೇ ವಾ’ (ನಿ. ಅ. ೯) ಇತ್ಯಾದಿವಿದ್ರಧಿನಿದಾನೋಕ್ತಃ| ಸ ಯದೇತ್ಯಾದಿ| ಮೋಹಃ ಅಜ್ಞಾನಮ್| ಚಿರಂ ಪ್ರಭೂತಕಾಲಮ್| ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತಃ ದೂರಾನುಪ್ರವಿಷ್ಟಃ| ಉತ್ಸಙ್ಗ ಇವೋತ್ಸಙ್ಗಃ, ವ್ರಣಾಶಯೇ ಹಿ ಚಿರಕಾಲಂ ಪೂಯಾವಸ್ಥಾನೇನಾವದಾರಿತಮನ್ತಃಪ್ರದೇಶಾನ್ತರಂ ನಿಮ್ನಮುತ್ಸಙ್ಗತುಲ್ಯತ್ವಾತ್ ‘ಉತ್ಸಙ್ಗ’ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ; ‘ಉತ್ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪೂಯಸ್ಯ ಸಙ್ಗ ಉತ್ಸಙ್ಗಃ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಅವಕಾಶಮ್ ಅನ್ತರಾಲಮ್||೯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಯಶ್ಛಿನತ್ತ್ಯಾಮಮಜ್ಞಾನಾದ್ಯಶ್ಚ ಪಕ್ವಮುಪೇಕ್ಷತೇ | ಶ್ವಪಚಾವಿವ ಮನ್ತವ್ಯೌ ತಾವನಿಶ್ಚಿತಕಾರಿಣೌ ||೧೦||
भवति चात्र- यश्छिनत्त्याममज्ञानाद्यश्च पक्वमुपेक्षते | श्वपचाविव मन्तव्यौ तावनिश्चितकारिणौ ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಅಸ್ಯೈವಾರ್ಥಸ್ಯ ನಿನ್ದಾರ್ಥವಾದಪರಂ ಶ್ಲೋಕಮಾಹ- ಯಶ್ಛಿನತ್ತ್ಯಾಮಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪಕ್ವಂ ಶೋಫಂ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾರ್ಹಮ್| ಶ್ವಪಚಾವಿವ ಚಣ್ಡಾಲಾವಿವ| ಮನ್ತವ್ಯೌ ಜ್ಞಾತವ್ಯೌ| ತೌ ದ್ವೌ| ಅನಿಶ್ಚಿತಕಾರಿಣೌ ಆಮಚ್ಛೇದನಪಕ್ವೋಪೇಕ್ಷಣಾತ್; ಅನೇ ತು ‘ತೌ ನರೌ ಶ್ವಪಚತುಲ್ಯಾವಾತುರವ್ಯಾಪಾದನಾತ್| ತದ್ವ್ಯಾಪಾದನಂ ತೌ ಕುತೋ ವಿಧತ ಇತ್ಯಾಹ- ಅನಿಶ್ಚಿತಕಾರಿಣೌ ಯತೋಽಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಧಾಯಿನೌ ವೈದ್ಯೌ’||೧೦||
Adhikarana 9 (11-13) · Śloka 13
ಪ್ರಾಕ್ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಶ್ಚೇಷ್ಟಂ ಭೋಜಯೇದಾತುರಂ ಭಿಷಕ್ | ಮದ್ಯಪಂ ಪಾಯಯೇನ್ಮದ್ಯಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಯೋ ವೇದನಾಽಸಹಃ ||೧೧|| ನ ಮೂರ್ಚ್ಛತ್ಯನ್ನಸಂಯೋಗಾನ್ಮತ್ತಃ ಶಸ್ತ್ರಂ ನ ಬುಧ್ಯತೇ | ತಸ್ಮಾದವಶ್ಯಂ ಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ರೋಗೇಷೂಕ್ತೇಷು ಕರ್ಮಣಿ ||೧೨|| ಪ್ರಾಣೋ ಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೋ ನೄಣಾಂ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣಗುಣಾನ್ವಿತಃ | ಧಾರಯತ್ಯವಿರೋಧೇನ ಶರೀರಂ ಪಾಞ್ಚಭೌತಿಕಮ್ ||೧೩||
प्राक् शस्त्रकर्मणश्चेष्टं भोजयेदातुरं भिषक् | मद्यपं पाययेन्मद्यं तीक्ष्णं यो वेदनाऽसहः ||११|| न मूर्च्छत्यन्नसंयोगान्मत्तः शस्त्रं न बुध्यते | तस्मादवश्यं भोक्तव्यं रोगेषूक्तेषु कर्मणि ||१२|| प्राणो ह्याभ्यन्तरो नॄणां बाह्यप्राणगुणान्वितः | धारयत्यविरोधेन शरीरं पाञ्चभौतिकम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಪಕ್ವೇ ಶೋಫೇ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾರ್ಹೇ ಪೂರ್ವಕರ್ಮಾಹ- ಪ್ರಾಗಿತ್ಯಾದಿ| ಇಷ್ಟಂ ಹಿತಂ ಹಿತಕಾರಿ; ಅನ್ಯೇ ತ್ವಿಷ್ಟಮಭಿಪ್ರೇತಮಪಥ್ಯಮಪಿ ತದ್ಬಲಾಧಾನಾರ್ಥಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಯೋ ವೇದನಾಂ ನ ಸಹತೇ ತಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮದ್ಯಂ ಪಾಯಯೇತ್ ಪರಂ ಮದ್ಯಪಮ್| ಅಸ್ಯೈವ ಚ ಫಲಮಾಹ- ನ ಮೂರ್ಚ್ಛತ್ಯನ್ನಸಂಯೋಗಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಶಸ್ತ್ರಂ ನ ಬುಧ್ಯತೇ ಶಸ್ತ್ರವೇದನಾಂ ನ ಜಾನಾತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ರೋಗೇಷೂಕ್ತೇಷ್ವಿತಿ ಮೂಢಗರ್ಭೋದರಾರ್ಶೋಶ್ಮರ್ಯಾದಿವರ್ಜಿತೇಷು, ಕರ್ಮಣಿ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ, ಅವಶ್ಯಂ ಧ್ರುವಂ ಭೋಕ್ತವ್ಯಮ್| ಕಸ್ಮಾದುಕ್ತೇಷು ರೋಗೇಷು ಭೋಜಯೇದಿತ್ಯಾಹ- ಪ್ರಾಣ ಇತ್ಯಾದಿ|- ಪ್ರಾಣೋ ಹ್ಯಾಭ್ಯತರ ಇತಿ ಅತ್ರಾಭ್ಯನ್ತರಃ ಪ್ರಾಣೋ ಬಲಂ, ತಚ್ಚೌಜೋಜನಿತಂ ಭಾರಹರಣಾದಿಶಕ್ತಿಲಕ್ಷಣಮ್| ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣಗುಣಾನ್ವಿತ ಇತಿ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣೋಽತ್ರ ಬಾಹ್ಯಂ ಬಲಮುಪಚಯಲಕ್ಷಣಂ ಪಾಞ್ಚಭೌತಿಕಾಹಾರಜನಿತಂ, ಗುಣಾಃ ಶರೀರದಾರ್ಢ್ಯಾದಿಕಾಃ, ತೈರನ್ವಿತಃ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಸನ್ನಾಭ್ಯನ್ತರಃ ಪ್ರಾಣಃ ಶಕ್ತಿಲಕ್ಷಣಃ ಶರೀರಂ ಧಾರಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವನ್ಯಥಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ- ಪ್ರಾಣೋ ಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರ ಇತಿ; ‘ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಯವಃ’ ಇತಿವಜ್ಜಾತಿವಿವಕ್ಷಯೇಹೈಕವಚನಂ, ತೇನಾತ್ರಾಗ್ನಿಃ ಸೋಮೋ ವಾಯುಃ ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಃ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಭೂತಾತ್ಮೇತ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ, ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣಾ ಆಗ್ನೇಯಸೌಮ್ಯವಾಯವ್ಯದ್ರವ್ಯಾಣಿ ದಿವಸೋ ವಾಯೂ ರಾತ್ರಿಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪರಸಗನ್ಧಾಶ್ಚೇತಿ, ತೇಷಾಂ ಗುಣಾಃ, ತೈರನ್ವಿತೋಽನುಗತಃ ಸನ್ನಾಭ್ಯನ್ತರಃ ಪ್ರಾಣಃ ಶರೀರಂ ಧಾರಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ರ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣಸ್ಯಗ್ನೇರ್ಗುಣೈಃ ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಾದಿಭಿರನುಗತಃ ಸನ್ನನ್ತರಗ್ನಿಃ ಶರೀರಂ ಧಾರಯತೀತ್ಯಾದಿನಾ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣಗುಣಾನುಗತತ್ವೇನಾಭ್ಯನ್ತರಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಶರೀರಧಾರಕತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ತಿ, ಅಸ್ಮಾಭಿಸ್ತು ವಿಸ್ತರಭಯಾನ್ನ ದರ್ಶಿತಮ್| ಲಕ್ಷ್ಮಣಟಿಪ್ಪಣಕಾರಸ್ತು- ಆಭ್ಯನ್ತರಃ ಪ್ರಾಣೋಽಗ್ನೀಷೋಮಾದಿಃ, ಯೇನ ಪ್ರಾಣೀ ಜೀವತಿ, ಬಾಹ್ಯಪ್ರಾಣೋಽನ್ನಂ, ತದ್ಗುಣಾಃ ಪ್ರೀಣನಾದಯಃ, ತೈರನ್ವಿತಃ ಸನ್ನಾಭ್ಯಾನ್ತರಃ ಪ್ರಾಣಃ ಶರೀರಂ ಧಾರಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೧೧-೧೩||
Adhikarana 10 (14) · Śloka 14
ಅಲ್ಪೋ ಮಹಾನ್ ವಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ವಿನಾ ಯಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ ಪಾಕಮುಪೈತಿ ಶೋಫಃ | ವಿಶಾಲಮೂಲೋ ವಿಷಮಂ ವಿದಗ್ಧಃ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರತಾಂ ಯಾತ್ಯವಗಾಢದೋಷಃ ||೧೪||
अल्पो महान् वा क्रियया विना यः समुच्छ्रितः पाकमुपैति शोफः | विशालमूलो विषमं विदग्धः स कृच्छ्रतां यात्यवगाढदोषः ||१४||
🔊 Audio coming soon
ಮಹತಿ ಶೋಫೇಽಲ್ಪೇ ವಾಽಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಮಾಣೇ ಸತಿ ಬಹುಂ ದೋಷಮಾಹ,- ಅಲ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಿಷಮಂ ವಿದಗ್ಧ ಇತಿ ವಿಷಮವಿದಾಹೋ ವಿಷಮಪಾಕ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅವಗಾಢದೋಷ ಇತಿ ಆಭ್ಯನ್ತರಪೂಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ‘ಯೋ ಹ್ಯುತ್ಥಿತೋಽಲ್ಪೋ ಯದಿ ವಾ ಮಹಾನ್ ವಾ ಕ್ರಿಯಾಂ ವಿನಾ ಪಾಕಮುಪೈತಿ ಶೋಥಃ’ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ||೧೪||
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
ಆಲೇಪವಿಸ್ರಾವಣಾಶೋಧನೈಸ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ಯದಿ ನೋಪಶಾಮ್ಯೇತ್ | ಪಚ್ಯೇತ ಶೀಘ್ರಂ ಸಮಮಲ್ಪಮೂಲಃ ಸ ಪಿಣ್ಡಿತಶ್ಚೋಪರಿ ಚೋನ್ನತಃ ಸ್ಯಾತ್ ||೧೫||
आलेपविस्रावणाशोधनैस्तु सम्यक् प्रयुक्तैर्यदि नोपशाम्येत् | पच्येत शीघ्रं सममल्पमूलः स पिण्डितश्चोपरि चोन्नतः स्यात् ||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶೋಫಾನಾಮಾಲೇಪನಾದಿಕ್ರಿಯಾಸಮೂಹಾವಚಾರಣೇಽಪಿ ಪಕ್ವಾನಾಮುಪಕ್ರಮಸಾಫಲ್ಯಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ,- ಆಲೇಪನೇತ್ಯಾದಿ| ಪಚ್ಯೇತ ಶೀಘ್ರಂ ಸಮಮಿತಿ ಏತೇನ ಸಮಪಾಕತ್ವಮುಕ್ತಂ, ಸ ಶೋಫಃ, ಪಿಣ್ಡಿತೋ ವರ್ತುಲೀಭವತಿ ||೧೫||
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
ಕಕ್ಷಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಯಥೈವ ವಹ್ನಿರ್ವಾಯ್ವೀರಿತಃ ಸನ್ದಹತಿ ಪ್ರಸಹ್ಯ | ತಥೈವ ಪೂಯೋಽಪ್ಯವಿನಿಃಸೃತೋ ಹಿ ಮಾಂಸಂ ಸಿರಾಃ ಸ್ನಾಯು ಚ ಖಾದತೀಹ ||೧೬||
कक्षं समासाद्य यथैव वह्निर्वाय्वीरितः सन्दहति प्रसह्य | तथैव पूयोऽप्यविनिःसृतो हि मांसं सिराः स्नायु च खादतीह ||१६||
🔊 Audio coming soon
ಪಕ್ವಸ್ಯಾಪ್ಯುಪೇಕ್ಷಣೇ ಶೋಫಸ್ಯ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಮೇವ ದೋಷಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಕಕ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕಕ್ಷಸ್ತೃಣಾದಿಬಹುಲಃ ಪ್ರದೇಶಃ| ಇಹೇತಿ ಪಕ್ವಶೋಫೇ||೧೬||
Adhikarana 13 (17-18) · Śloka 18
ಆದೌ ವಿಮ್ಲಾಪನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದ್ವಿತೀಯಮವಸೇಚನಮ್ | ತೃತೀಯಮುಪನಾಹಂ ತು ಚತುರ್ಥೀಂ ಪಾಟನಕ್ರಿಯಾಮ್ ||೧೭|| ಪಞ್ಚಮಂ ಶೋಧನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಷಷ್ಠಂ ರೋಪಣಮಿಷ್ಯತೇ | ಏತೇ ಕ್ರಮಾ ವ್ರಣಸ್ಯೋಕ್ತಾಃ ಸಪ್ತಮಂ ವೈಕೃತಾಪಹಮ್ ||೧೮||
आदौ विम्लापनं कुर्याद्द्वितीयमवसेचनम् | तृतीयमुपनाहं तु चतुर्थीं पाटनक्रियाम् ||१७|| पञ्चमं शोधनं कुर्यात् षष्ठं रोपणमिष्यते | एते क्रमा व्रणस्योक्ताः सप्तमं वैकृतापहम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
ವ್ರಣಸ್ಯ ಷಷ್ಟೇರುಪಕ್ರಮಾಣಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸೂತ್ರಣಾರ್ಥಂ ವಿಮ್ಲಾಪನಾದೀನುಪಕ್ರಮಾನ್ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಆದಾವಿತ್ಯಾದಿ| ಆದೌ ವಿಮ್ಲಾಪನಮಙ್ಗುಲ್ಯಾದಿಮರ್ದನೇನ ಶೋಫವಿಲಯನಮ್| ಅವಸೇಚನಂ ಜಲೌಕಾದಿಭೀ ರಕ್ತವಿಸ್ರಾವಣಮ್| ಉಪನಾಹೋ ಬನ್ಧನಂ ಪಾಚನಾಯ| ವೈಕೃತಾಪಹಮಿತಿ ಸವರ್ಣಕರಣರೋಮಸಞ್ಜನನಾದಿ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವನ್ಯಥಾಽಽಪಾತನಿಕಾಂ ಗೃಹ್ಣನ್ತ್ಯನ್ಯಥೈವ ಚ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ- ತತ್ರ ವ್ರಣಸ್ಯ ಷಷ್ಟೇರುಪಕ್ರಮಾಣಾಂ ಸುಖಬೋಧಾರ್ಥಂ ಲಕ್ಷಣಾನ್ತರೇಣ ಸಪ್ತತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ,- ಆದಾವಿತ್ಯಾದಿ| ವಿಮ್ಲಾಪನಶಬ್ದೋಽತ್ರ ಬಹಿಃಪ್ರಮಾರ್ಜನೇ ಶೋಫವಿಲಯನಕರೇ ಲೇಪಪರಿಷೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದಾದೌ ವರ್ತತೇ, ನ ತು ಮನ್ದವೇದನಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಶೋಫಸ್ಯ ದ್ವಿವ್ರಣೀಯಪಠಿತವೇಣುನಾಲಾಙ್ಗುಷ್ಠಾದಿಮರ್ದನೇ| ಅವಸೇಚನಂ ವಿಸ್ರಾವಣಮ್, ಅವಸೇಚನಶಬ್ದೋಽಪ್ಯತ್ರ ವಮನವಿರೇಕಶೋಣಿತವಿಸ್ರಾವಣಾದ್ಯನ್ತರ್ಬಹಿಃಪ್ರಮಾರ್ಜನೇ ವರ್ತತೇ, ನ ತು ಕೇವಲ ಏವ ವಿಸ್ರಾವಣೇ| ಏವಂ ಶೇಷೇಷ್ವಪ್ಯುಪಕ್ರಮೇಷೂಪಕ್ರಮಾನ್ತರಾಣಿ ಸಮಾನೇಷು ಸಮಾನಾನ್ಯನ್ತರ್ಭಾವ್ಯಾನಿ||೧೭-೧೮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 17
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಆಮಪಕ್ವೈಷಣೀಯೋ ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೭||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने आमपक्वैषणीयो नाम सप्तदशोऽध्यायः ||१७||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾವ್ಯಾಖ್ಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೭||