Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతోఽవారణీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
अथातोऽवारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
అవారణీయమితి వారణం చికిత్సా, న విద్యతే వారణం యేషాం తే అవారణా వ్యాధయః, తానధికృత్య కృతోఽధ్యాయోఽవారణీయః; ఏతేనాసాధ్యవ్యాధీనధికృత్య కృతోఽధ్యాయోఽవారణీయ ఇత్యర్థః||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ఉపద్రవైస్తు యే జుష్టా వ్యాధయో యాంత్యవార్యతాం | రసాయనాద్వినా వత్స! తాన్ శృణ్వేకమనా మమ ||3||
उपद्रवैस्तु ये जुष्टा व्याधयो यान्त्यवार्यताम् | रसायनाद्विना वत्स! तान् शृण्वेकमना मम ||३||
🔊 Audio coming soon
ఉపద్రవైరితి యః పూర్వోత్పన్నం వ్యాధిం జఘన్యకాలజాతో వ్యాధిరుపసృజతి స తన్మూల ఏవోపద్రవసంజ్ఞః; జఘన్యకాలజాత ఇతి పశ్చాత్కాలజాత ఇత్యర్థః| ఉపద్రవైస్త్వితి తుశబ్దోఽత్రావధారణార్థః, తేనేదమవధారయతి- పూర్వాధ్యాయేఽరిష్టైర్మరణమభిహితం, అత్ర తూపద్రవైరితి| కేచిత్ ‘ఉపద్రవైశ్చ’ ఇతి తుశబ్దస్థానే చకారం పఠంతి, చకారస్తు లక్షణేఽర్థే, తేనోపద్రవైర్లక్షణైర్జుష్టా ఇత్యర్థః; జుష్టాః సహితాః| రసాయనాద్వినేతి రసాయనేన హ్యసాధ్యో వ్యాధిరపి ప్రాయః సాధ్యతే| ఏకమనాః సావధానః| మమేతి మమ పార్శ్వాత్| ‘వ్యాధయో యాంత్యసాధ్యతాం’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి||3||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 5
వాతవ్యాధిః ప్రమేహశ్చ కుష్ఠమర్శో భగందరం | అశ్మరీ మూఢగర్భశ్చ తథైవోదరమష్టమం ||4|| అష్టావేతే ప్రకృత్యైవ దుశ్చికిత్స్యా మహాగదాః |5|
वातव्याधिः प्रमेहश्च कुष्ठमर्शो भगन्दरम् | अश्मरी मूढगर्भश्च तथैवोदरमष्टमम् ||४|| अष्टावेते प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्या महागदाः |५|
🔊 Audio coming soon
ప్రథమం మూలవ్యాధయో భవంతి పశ్చాదుపద్రవా ఇతి మూలవ్యాధీన్ దర్శయతి- వాతవ్యాధిరిత్యాది|- వాతవ్యాధిరత్ర మహావాతవ్యాధిరభిప్రేతో మహచ్ఛబ్దలోపాత్| అష్టావేత ఇత్యత్ర ద్వితీయం పునరష్టగ్రహణం సర్వేషాం తుల్యత్వఖ్యాపనార్థం; అన్యే త్వన్యథా సమాదధతి, తత్తు విస్తరభయాన్న లిఖితం| ప్రకృత్యైవ స్వభావేనైవ| మహాగదా ఇతి మారణాత్మకత్వాదసాధ్యత్వాచ్చ మహత్త్వమేషామితి| ‘అష్టావేతే మహాంతస్తు వ్యాధయో దుస్తరాః సదా’- ఇతి కేచిత్ పఠంతి||4||-
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
ప్రాణమాంసక్షయః శోషస్తృష్ణా చ్ఛర్దిర్జ్వరస్తథా ||5|| అతీసారశ్చ మూర్చ్ఛా చ హిక్కా శ్వాసస్తథైవ చ | ఏతైరుపద్రవైర్జుష్టాన్ సర్వానేవ వివర్జయేత్ ||6||
प्राणमांसक्षयः शोषस्तृष्णा च्छर्दिर्ज्वरस्तथा ||५|| अतीसारश्च मूर्च्छा च हिक्का श्वासस्तथैव च | एतैरुपद्रवैर्जुष्टान् सर्वानेव विवर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
యైరుపద్రవైర్జుష్టా అసాధ్యా భవంతి వాతవ్యాధ్యాదయో రోగాస్తానుపద్రవానాహ- ప్రాణమాంసక్షయ ఇత్యాది|- ఉత్సాహోపచయక్షయ ఇత్యర్థః| చకారత్రయం వక్ష్యమాణశోఫత్వక్స్వాపాదీనాం సముచ్చయార్థం| ఏతైరుపద్రవైర్జుష్టా ఇత్యత్ర బహువచనం త్రిభిర్వా జుష్టా ఇతి ఖ్యాపనార్థం| అన్యే ‘ప్రాణమాంసక్షయశ్వాసతృష్ణాశోషవమీజ్వరైః| మూర్చ్ఛాతిసారహిక్కాభిః పునశ్చైతైరుపద్రవైః|| వర్జనీయా విశేషేణ భిషజా సిద్ధిమిచ్ఛతా’- ఇతి పఠంతి||5-6||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
శూనం సుప్తత్వచం భగ్నం కంపాధ్మాననిపీడితం | నరం రుజార్తమంతశ్చ వాతవ్యాధిర్వినాశయేత్ ||7||
शूनं सुप्तत्वचं भग्नं कम्पाध्माननिपीडितम् | नरं रुजार्तमन्तश्च वातव्याधिर्विनाशयेत् ||७||
🔊 Audio coming soon
ప్రతివ్యాధినియతం విశిష్టమరిష్టం దర్శయన్నాహ- శూనమిత్యాది| శూనాద్యుపద్రవసహితం పురుషం వాతవ్యాధిర్వినాశయేదితి సంబంధః| సుప్తత్వచం బధిరత్వచం, భగ్నం వాతేన త్రుటితం| రుజార్తమంతశ్చేతి అంతర్మధ్యే రుజార్తం గంభీరవేదనాపీడితం; కేచిత్ ‘నరం రుజార్తిమంతం చ’ ఇతి పఠంతి; తత్ర రుజా తోదాదిలక్షణా, అర్తిః శూలః||7||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
యథోక్తోపద్రవావిష్టమతిప్రస్రుతమేవ వా | పిడకాపీడితం గాఢం ప్రమేహో హంతి మానవం ||8||
यथोक्तोपद्रवाविष्टमतिप्रस्रुतमेव वा | पिडकापीडितं गाढं प्रमेहो हन्ति मानवम् ||८||
🔊 Audio coming soon
యథోక్తోపద్రవావిష్టమితి మక్షికోపసర్పణాదయః శ్లైష్మికాణాం, వృషణావదరణాదయః పైత్తికానాం, హృద్గ్రహాదయో వాతికానాం, తైరావిష్టం సంయుక్తం మానవం ప్రమేహో హంతి| అతిప్రస్రుతమితి సుష్ఠు స్రవన్మూత్రం| పిడకాపీడితమితి పిడకాః శరావికాకచ్ఛపికాదయః| గాఢం అతిశయేన||8||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ప్రభిన్నప్రస్రుతాంగం చ రక్తనేత్రం హతస్వరం | పంచకర్మగుణాతీతం కుష్ఠం హంతీహ కుష్ఠినం ||9||
प्रभिन्नप्रस्रुताङ्गं च रक्तनेत्रं हतस्वरम् | पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह कुष्ठिनम् ||९||
🔊 Audio coming soon
ప్రభిన్నమిత్యాది|- ప్రభిన్నప్రస్రుతాభ్యాం సహాంగశబ్దః ప్రత్యేకం సంబధ్యతే| హతస్వరమితి నష్టస్వరం| పంచకర్మగుణాతీతమితి అత్ర వమనాదీనాం పంచకర్మణామప్రాప్తఫలమిత్యేకే; తత్తు న సమ్యక్, యతః పంచశబ్దేన పంచమధాత్వవస్థితం కుష్ఠముక్తం; తత్ర కర్మాణి సంశోధనసంశమనాభ్యంగగుగ్గులుశిలాజతుప్రభృతీని, తేషాం గుణాః ఫలాని, తేభ్యోఽతీతం; ఏతదుక్తం భవతి- అస్థిగతకుష్ఠం సంశోధనాదిభిరప్యప్రాప్తవిశేషం కుష్ఠినం హంతి| అన్యే తు ‘పూర్వరూపక్రియయా సహ రసాదిధాతూనాం చతుర్ణాం క్రియాసమూహః పంచకర్మాణి’ ఇతి మన్యంతే| తద్యథా- పూర్వరూపేషు సంశోధనముభయతః సేవేత; త్వక్ప్రాప్తే శోధనాలేపనాని, అత్ర త్వక్శబ్దేన రసోఽభిధీయతే; ఏవం శోణితమాంసమేదసామపి చికిత్సితం నిర్దిష్టం దర్శనీయమితి| ఇహేతి అస్మిన్ శాస్త్రే||9||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
తృష్ణారోచకశూలార్తమతిప్రస్రుతశోణితం | శోఫాతీసారసంయుక్తమర్శోవ్యాధిర్వినాశయేత్ ||10||
तृष्णारोचकशूलार्तमतिप्रस्रुतशोणितम् | शोफातीसारसंयुक्तमर्शोव्याधिर्विनाशयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
తృష్ణేత్యాది| తృష్ణారోచకాద్యుపద్రవసహితం పురుషమర్శోవ్యాధిర్వినాశయేదితి సంబంధః||10||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
వాతమూత్రపురీషాణి క్రిమయః శుక్రమేవ చ | భగందరాత్ ప్రస్రవంతి యస్య తం పరివర్జయేత్ ||11||
वातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रमेव च | भगन्दरात् प्रस्रवन्ति यस्य तं परिवर्जयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
వాతేత్యాది||11||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ప్రశూననాభివృషణం రుద్ధమూత్రం రుగన్వితం | అశ్మరీ క్షపయత్యాశు సికతా శర్కరాన్వితా ||12||
प्रशूननाभिवृषणं रुद्धमूत्रं रुगन्वितम् | अश्मरी क्षपयत्याशु सिकता शर्करान्विता ||१२||
🔊 Audio coming soon
ప్రశూననాభీత్యాద్యుపద్రవసహితం పురుషమశ్మరీ క్షపయతి వినాశయతి| ఆశు శీఘ్రం| సికతాశర్కరాన్వితేతి సికతా వాలుకా, తత్సదృశా యా శర్కరా తయా సహితాఽశ్మరీత్యర్థః||12||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
గర్భకోషపరాసంగో మక్కల్లో యోనిసంవృతిః | హన్యాత్ స్త్రియం మూఢగర్భే యథోక్తాశ్చాప్యుపద్రవాః ||13||
गर्भकोषपरासङ्गो मक्कल्लो योनिसंवृतिः | हन्यात् स्त्रियं मूढगर्भे यथोक्ताश्चाप्युपद्रवाः ||१३||
🔊 Audio coming soon
గర్భేత్యాది| గర్భకోషపరాసంగప్రభృత్యుపద్రవాః స్త్రియం హన్యుర్వినాశయేయుః, కస్మిన్ సతి? మూఢగర్భే; గర్భకోషపరాసంగ ఇతి గర్భాశయస్య పరః శ్రేష్ఠ ఆసంగోఽతిశయేన నిరోధ ఇత్యర్థః; అన్యే తు స్వస్థానాత్ పరస్థానం గత్వా గర్భస్య సంగో నిరోధ ఉత్పద్యతే, అనేన ప్రకారేణ ‘పరాసంగ’ ఇతి కథయంతి | మక్కల్ల ఇతి గర్భిణీవ్యాకరణోక్తో జ్ఞేయః; తత్రాప్రజాతాయాశ్చేతి చకారాన్న కేవలం ప్రజాతాయాః, అప్రజాతాయా అపి మక్కల్లో భవతి, తథా గర్భాశయాచ్చ్యుతగర్భాయా యోనిద్వారసక్తగర్భాశయాశ్చ రక్తం స్రుతమంతఃస్థితం పచ్యమానం మక్కల్లసంజ్ఞం భవతీతి జ్ఞేయం| యోనిసంవృతిః యోనిసంకోచనం| యథోక్తాశ్చాప్యుపద్రవా ఇతి ఆక్షేపకకాసశ్వాసభ్రమాదయో మూఢగర్భనిదానే పఠితాః| ‘హన్యుః స్త్రియం మూఢగర్భాం’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి| మూఢగర్భాం మూఢగర్భసహితాం||13||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
పార్శ్వభంగాన్నవిద్వేషశోఫాతీసారపీడితం | విరిక్తం పూర్యమాణం చ వర్జయేదుదరార్దితం ||14||
पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोफातीसारपीडितम् | विरिक्तं पूर्यमाणं च वर्जयेदुदरार्दितम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
పార్శ్వేత్యాది| పార్శ్వో భజ్యతేఽనేనేతి పార్శ్వభంగో వేదనావిశేషః| విరిక్తం పూర్యమాణం చేతి విరేచనద్రవ్యైర్బహుశో విరిక్తం పునః పూర్యమాణముదరార్దితం వర్జయేదితి||14||
Adhikarana 13 (15-18) · Śloka 18
యస్తామ్యతి విసంజ్ఞశ్చ శేతే నిపతితోఽపి వా | శీతార్దితోఽంతరుష్ణశ్చ జ్వరేణ మ్రియతే నరః ||15|| యో హృష్టరోమా రక్తాక్షో హృది సంఘాతశూలవాన్ | నిత్యం వక్త్రేణ చోచ్ఛ్వస్యాత్తం జ్వరో హంతి మానవం ||16|| హిక్కాశ్వాసపిపాసార్తం మూఢం విభ్రాంతలోచనం | సంతతోచ్ఛ్వాసినం క్షీణం నరం క్షపయతి జ్వరః ||17|| ఆవిలాక్షం ప్రతామ్యంతం నిద్రాయుక్తమతీవ చ | క్షీణశోణితమాంసం చ నరం నాశయతి జ్వరః ||18||
यस्ताम्यति विसञ्ज्ञश्च शेते निपतितोऽपि वा | शीतार्दितोऽन्तरुष्णश्च ज्वरेण म्रियते नरः ||१५|| यो हृष्टरोमा रक्ताक्षो हृदि सङ्घातशूलवान् | नित्यं वक्त्रेण चोच्छ्वस्यात्तं ज्वरो हन्ति मानवम् ||१६|| हिक्काश्वासपिपासार्तं मूढं विभ्रान्तलोचनम् | सन्ततोच्छ्वासिनं क्षीणं नरं क्षपयति ज्वरः ||१७|| आविलाक्षं प्रताम्यन्तं निद्रायुक्तमतीव च | क्षीणशोणितमांसं च नरं नाशयति ज्वरः ||१८||
🔊 Audio coming soon
కాయచికిత్సావ్యాధీనుపద్రవైరసాధ్యాన్ నిర్దిశన్నాహ- యస్తామ్యతీత్యాది| యస్తామ్యతి ముహుర్ముహుర్మూర్చ్ఛాం గచ్ఛతి| విసంజ్ఞః శేతే సంజ్ఞారహితః స్వపితీత్యర్థః| నిపతితోఽపి వేతి ‘సంజ్ఞారహితః’ ఇతి శేషః| శీతార్దితో ‘బహిః’ ఇతి శేషః| అంతరుష్ణశ్చేతి అంతర్దాహయుక్తః| హృష్టరోమా ఉద్ధర్షితరోమా| హృది సంఘాతశూలవానితి అష్ఠీలావత్సంహతవస్తుశూలవానిత్యర్థః; అన్యే తు మహాశూలవానితి మన్యంతే| నిత్యం వక్త్రేణ చోచ్ఛ్వస్యాదితి సర్వదా ముఖేనోర్ధ్వం శ్వాసం కుర్యాదిత్యర్థః| తం జ్వరో హంతి మానవమితి తం మానవం జ్వరో హంతి వినాశయతీత్యర్థః| హిక్కేత్యాది| మూఢం వ్యామోహయుక్తమనసం| విభ్రాంతలోచనముచ్చలితాక్షం | క్షపయతి జ్వర ఇతి ‘తత్క్షణాదేవ’ ఇతి శేషః| ఆవిలాక్షమిత్యాది| ఆవిలాక్షం ఓదనమండవదశ్రుపూర్ణేక్షణం| ప్రతామ్యంతం ప్రకర్షేణ మోహం గచ్ఛంతం| అతీవ చేతి అహర్నిశమిత్యర్థః| ఇత్థంభూతమావిలాక్షతాద్యుపద్రవసహితం నరం నాశయతి జ్వర ఇతి సంబంధః||15-18||
Adhikarana 14 (19) · Śloka 19
శ్వాసశూలపిపాసార్తం క్షీణం జ్వరనిపీడితం | విశేషేణ నరం వృద్ధమతీసారో వినాశయేత్ ||19||
श्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् | विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
అత్ర విశేషేణ వృద్ధమితి అవృద్ధమప్యేవంభూతం వినాశయేత్, వృద్ధం పునర్విశేషేణాతిశయేనేత్యర్థః; ఇత్థంభూతం నరం శ్వాసాద్యుపద్రవసహితమతిసారో వినాశయేదితి సంబంధః| ‘క్షీణం జ్వరనిపీడితం’ ఇత్యత్ర స్థానే ‘క్షీణం బింబిశీపీడితం’ ఇతి పఠంతి కేచిత్| అత్ర బింబిశీశబ్దేన ప్రవాహికోచ్యతే, భేడేనాత్రోక్తం- ‘ప్రవాహికామితి విదుర్బింబిశీం త్వపరే బుధాః’- ఇతి||19||
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
శుక్లాక్షమన్నద్వేష్టారమూర్ధ్వశ్వాసనిపీడితం | కృచ్ఛ్రేణ బహు మేహంతం యక్ష్మా హంతీహ మానవం ||20||
शुक्लाक्षमन्नद्वेष्टारमूर्ध्वश्वासनिपीडितम् | कृच्छ्रेण बहु मेहन्तं यक्ष्मा हन्तीह मानवम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
కృచ్ఛ్రేణ బహుమేహంతమితి కృచ్ఛ్రేణ కష్టేన, బహు మేహంతం క్షరంతం, ‘మలం’ ఇతి శేషః| ఏతేనాహారస్యాతిశయమలీభావః కథితః, యస్య చాతిశయమలో నిష్పద్యతే తస్య మాంసరక్తక్షయో భవతి, స పునరసాధ్యో భవతి, ఇత్థంభూతం నరం శుక్లాక్షత్వాద్యుపద్రవసహితం యక్ష్మా హంతీతి సంబంధః| ఇహేతి అస్మిన్ శాస్త్రే||20||
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
శ్వాసశూలపిపాసాన్నవిద్వేషగ్రంథిమూఢతాః | భవంతి దుర్బలత్వం చ గుల్మినో మృత్యుమేష్యతః ||21||
श्वासशूलपिपासान्नविद्वेषग्रन्थिमूढताः | भवन्ति दुर्बलत्वं च गुल्मिनो मृत्युमेष्यतः ||२१||
🔊 Audio coming soon
శ్వాసేత్యాది| గ్రంథిమూఢతేతి గుల్మస్యాదర్శనం| ఏతే శ్వాసాద్యుపద్రవా భవంతి, కస్యేత్యాహ- గుల్మినో మృత్యుమేష్యత ఇతి|- గుల్మినో గుల్మయుక్తస్య పురుషస్య, మృత్యుం మరణం, ఏష్యతో గమిష్యత ఇత్యర్థః||21||
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
ఆధ్మాతం బద్ధనిష్యందం ఛర్దిహిక్కాతృడన్వితం | రుజాశ్వాససమావిష్టం విద్రధిర్నాశయేన్నరం ||22||
आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृडन्वितम् | रुजाश्वाससमाविष्टं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
ఆధ్మాతమిత్యాది| బద్ధనిష్యందం బద్ధమూత్రం రుద్ధపూయగతికం వా| కాయచికిత్సాయాం యద్యపి విద్రధిర్న పఠితః, తథాఽపీహ గుల్మానంతరముపద్రవైః సోఽప్యసాధ్యో భవతీతి పఠితః| సమావిష్టమితి సహితం నరం, విద్రధిర్నాశయేదితి సంబంధః||22||
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
పాండుదంతనఖో యశ్చ పాండునేత్రశ్చ మానవః | పాండుసంఘాతదర్శీ చ పాండురోగీ వినశ్యతి ||23||
पाण्डुदन्तनखो यश्च पाण्डुनेत्रश्च मानवः | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||२३||
🔊 Audio coming soon
పాండ్విత్యాది| పాండు శబ్దేన శ్వేతత్వమభిదీయతే| దంతనఖయోః పాండుతాఽస్థిగతదోషేణ, నేత్రపాండుతా పాండుసంఘాతదర్శిత్వం చ మజ్జగతదోషేణ| పాండుసంఘాతదర్శీ చేతి పాండూనాం శ్వేతద్రవ్యాణాం సంఘాతః సమూహః, తం సర్వాసు దిక్షు పశ్యతీత్యర్థః||23||
Adhikarana 19 (24) · Śloka 24
లోహితం ఛర్దయేద్యస్తు బహుశో లోహితేక్షణః | రక్తానాం చ దిశాం ద్రష్టా రక్తపిత్తీ వినశ్యతి ||24||
लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः | रक्तानां च दिशां द्रष्टा रक्तपित्ती विनश्यति ||२४||
🔊 Audio coming soon
లోహితమిత్యాది| బహుశ ఇతి బహువారం| లోహితేక్షణ ఇతి రక్తనేత్రః, ఏతచ్చ పూర్వవన్మజ్జగతదోషేణేతి| రక్తానాం చ దిశాం ద్రష్టేతి ఏతదపి మజ్జగతదోషేణ| ‘రక్తానాం చ దిశాం ద్రష్టా’ ఇత్యత్ర కేచిత్ ‘లోహితోద్గారదర్శీ చ’ ఇతి పఠంతి| తత్రోద్గారేఽపి లోహితాగమత్వేన లోహితోద్గారః, లోహితదర్శిత్వం చ మజ్జగతదోషేణైవ, లోహితం రక్తం చ సర్వం వస్తు పశ్యతీత్యర్థః| ‘లోహితోత్కరదర్శీ’ ఇత్యన్యే పఠంతి; వ్యాఖ్యానయంతి చ- లోహితం సర్వం వస్తు పశ్యతీత్యర్థః| ‘లోహితాకారదర్శీ చ’ ఇత్యపరే పఠంతి||24||
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
అవాఙ్ముఖస్తూన్ముఖో వా క్షీణమాంసబలో నరః | జాగరిష్ణురసందేహమున్మాదేన వినశ్యతి ||25||
अवाङ्मुखस्तून्मुखो वा क्षीणमांसबलो नरः | जागरिष्णुरसन्देहमुन्मादेन विनश्यति ||२५||
🔊 Audio coming soon
అవాగిత్యాది|- అవాఙ్ముఖస్తు అధోముఖః, ఉన్ముఖో వేతి ఊర్ధ్వముఖః| బలశబ్దేనాత్రోత్సాహః కథ్యతే| జాగరిష్ణుః జాగరణశీలః| అన్యే ‘అవాంచీ వాఽప్యుదంచీ వా’ ఇతి పఠంతి, తత్రాపి స ఏవార్థః||25||
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
బహుశోఽపస్మరంతం తు ప్రక్షీణం చలితభ్రువం | నేత్రాభ్యాం చ వికుర్వాణమపస్మారో వినాశయేత్ ||26||
बहुशोऽपस्मरन्तं तु प्रक्षीणं चलितभ्रुवम् | नेत्राभ्यां च विकुर्वाणमपस्मारो विनाशयेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
బహుశ ఇత్యాది| బహుశో బహువారాన్| అపస్మరంతం అపస్మారవేగవంతం| ప్రక్షీణం ‘పురుషం’ ఇతి శేషః| నేత్రాభ్యాం చ వికుర్వాణమితి నేత్రద్వయం వికృతియుక్తం కరోతీత్యర్థః| ఇత్థంభూతం పురుషమపస్మారవేగాద్యుపద్రవసహితమపస్మారో వినాశయేదితి సంబంధః| య ఏతే కాయచికిత్సారోగోపద్రవాస్తే సమస్తా ఏవాసాధ్యా ఇతి జ్ఞేయాః||26||
Adhikarana puShpikA · Śloka 33
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానేఽవారణీయో నామ త్రయస్త్రింశత్తమోఽధ్యాయః ||33||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽवारणीयो नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३३||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం సూత్రస్థానే త్రయస్త్రింశత్తమోఽధ్యాయః||33||