Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ த்ரவத்ரவ்யவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातो द्रवद्रव्यविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதாத இத்யாதி| த்ரவத்ரவ்யாணி பாநீயக்ஷீராதீநி, தேஷாஂ விதிர்விதாநஂ பேத இத்யர்தஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
பாநீயமாந்தரீக்ஷமநிர்தேஶ்யரஸமமதஂ ஜீவநஂ தர்பணஂ தாரணமாஶ்வாஸஜநநஂ ஶ்ரமக்லமபிபாஸாமதமூர்ச்சாதந்த்ராநித்ராதாஹப்ரஶமநமேகாந்ததஃ பத்யதமஂ ச ||௩||
पानीयमान्तरीक्षमनिर्देश्यरसममृतं जीवनं तर्पणं धारणमाश्वासजननं श्रमक्लमपिपासामदमूर्च्छातन्द्रानिद्रादाहप्रशमनमेकान्ततः पथ्यतमं च ||३||
🔊 Audio coming soon
பாநீயமித்யாதி| அந்தரீக்ஷாதாகதமாந்தரீக்ஷஂ, ந புநஸ்தத்ர பவஂ; குதஃ? மேகஜத்வாத்; தத்ர ஜாதஂ சேத்யேகே| அநிர்தேஶரஸம் அவ்யக்தரஸமப்ரகடரஸமித்யர்தஃ, அத்யல்பரஸத்வாத்; ந புநஸ்தஸ்ய ரஸோ நாஸ்தி| அமதமிதி அமதமிவேத்யர்தஃ, அமதத்வஂ புநரஸ்ய தோஷப்ரகோபஸ்யாகரணாத்; ‘அமதஂ ப்ரஹ்மரூபம்’ இத்யந்யே| ஜீவநஂ ப்ராணதாரணஂ, ‘ஸௌம்யதாதுவத்திகரம்’ இதி கேசித், ‘ஓஜோவத்திகரம்’ இத்யந்யே| தர்பணஂ தப்திஜநகம்| தாரணமிதி ஶஸ்த்ரபாதாதிவ்யதாஸு மூர்ச்சதாஂ ஶரீரஂ ததாதீதி தாரணம்| ஆஶ்வாஸஜநநமிதி மார்காதிஶுஷ்கதேஹாநாஂ ப்ராணஜநநம்| ஶ்ரமேத்யாதி ப்ரஶமநஶப்தஃ ஶ்ரமாதிபிஃ ஸஹ ப்ரத்யேகமபிஸம்பத்யதே, ஶ்ரமாதீநாஂ ப்ரஶமநமித்யர்தஃ; பஹ்வாயாஸகதஂ கஷ்டஂ ஶ்ரமஃ; அல்பாயாஸகதஃ ஶ்ரம ஏவ க்லமஃ; மதஃ பூகபலேநேவ மத்ததா, ஸ ச விஷமத்யஶோணிதோத்தோ விகாரஃ; தந்த்ராநித்ரயோஃ கபவாதகதயோரபி ப்ரஶமநஂ ஸ்பர்ஶேந, யா து ஸ்வாபாவிகீ நித்ரா தாஂ கரோத்யேவ பீதஂ ஸத்; தந்த்ரா நித்ராபேதஃ, நித்ரா ப்ரஸித்தைவ| ஏகாந்ததஃ பத்யதமமிதி ஏகாந்ததோऽதிஶயேநேத்யர்தஃ, தர்ஹி தமப்ப்ரத்யயஃ கதஂ? உச்யதே- ஸ்வார்திகத்வாத்; ஏதேநாதிஶயேந பத்யமித்யர்தஃ; ‘அந்யேஷாமாகாஶகுணபூயிஷ்டபூமிஸலிலாநாஂ பத்யாநாஂ ப்ரகஷ்டஂ பத்யஂ பத்யதமம்; ஏகாந்தக்ரஹணேந ஸர்வகாலதேஶபுருஷவ்யாதிஷு ப்ரயோகோऽஸ்ய த்யோத்யதே’ இத்யேகே; ‘தமப்ப்ரத்யயேந ஸ்வஸ்தஸ்யாதிஶயேந ஹிதமித்யபிஹிதம்’ இத்யபரே||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ததேவாவநிபதிதமந்யதமஂ ரஸமுபலபதே ஸ்தாநவிஶேஷாந்நதீநதஸரஸ்தடாகவாபீகூபசுண்டீப்ரஸ்ரவணோத்பிதவிகிரகேதாரபல்வலாதி ஷு ஸ்தாநேஷ்வவஸ்திதமிதி ||௪||
तदेवावनिपतितमन्यतमं रसमुपलभते स्थानविशेषान्नदीनदसरस्तडागवापीकूपचुण्टीप्रस्रवणोद्भिदविकिरकेदारपल्वलादि षु स्थानेष्ववस्थितमिति ||४||
🔊 Audio coming soon
தஸ்யாநிர்தேஶ்யரஸஸ்யாபி நிர்தேஶ்யரஸத்வே காரணஂ நிர்திஶந்நாஹ- ததித்யாதி| ததேவாவநிபதிதமாந்தரிக்ஷஂ ஜலஂ பூமிப்ராப்தம்| அந்யதமஂ மதுராதிஷ்வேகதமம்| உபலபதே ப்ராப்நோதீத்யர்தஃ| ஸ்தாநவிஶேஷாத் தேஶபேதாதித்யர்தஃ| கே புநஸ்தே ஸ்தாநவிஶேஷா இத்யாஹ- நதீத்யாதி| நத்யோ கங்காத்யாஃ; நதாஃ ஸிந்துஶோணாதயஃ; ஸரோ திவ்யக்யாதஂ புருஷவ்யாபாரஂ விநா; புருஷவ்யாபாரகதஸ்தடாகஃ, ‘தலாவ’ இதி லோகே, கேசித்விபர்யயேணார்தமாஹுஃ; வாபீ இஷ்டகாதிபிர்பத்தா ஸஸோபாநதீர்தா ‘புஷ்கரிணீ’ இதி லோகே; கூபோ மத்திகேஷ்டகாதிபிர்பத்தோऽஸோபாநஃ; சுண்டீ அவபத்தகூபஃ, அந்யே ‘புஆ கிரிபல்வலஂ வா’ இத்யாஹுஃ, புஆ நத்யாஃ ஸமீபே தத்காலகதா லகுகூபிகா, பல்வலமகாதகர்த இதி; ப்ரஸ்ரவணமுச்சப்ரதேஶாத் ப்ரஸ்ரவஜ்ஜலஸ்தாநஂ பர்வதாஶ்ரிதம்; உத்பிதஂ புநர்நிம்நப்ரதேஶாதூர்த்வோத்திஷ்டஜ்ஜலஸ்தாநஂ; விகிரஂ வாலுகாதி விகீர்ய கஹ்யமாணோதகஸ்தாநஂ; கேதாரஃ ப்ரஸித்தஃ; பல்வலமாநூபதேஶஜஂ தணாதிச்சந்நஂ ஸரஃ| ஆதிக்ரஹணாத் ஹ்ரதஸமுத்ராதிக்ரஹணம்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
தத்ர, ‘லோஹிதகபிலபாண்டுநீலபீதஶுக்லேஷ்வவநிப்ரதேஶேஷு மதுராம்லலவணகடுதிக்தகஷாயாணி யதாஸங்க்யமுதகாநி ஸம்பவந்தி’ இத்யேகே பாஷந்தே ||௫||
तत्र, ‘लोहितकपिलपाण्डुनीलपीतशुक्लेष्ववनिप्रदेशेषु मधुराम्ललवणकटुतिक्तकषायाणि यथासङ्ख्यमुदकानि सम्भवन्ति’ इत्येके भाषन्ते ||५||
🔊 Audio coming soon
பரமதமாஹ- தத்ரேத்யாதி||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
தத்து ந ஸம்யக்; பதிவ்யாதீநாமந்யோந்யாநுப்ரவேஶகதஃ ஸலிலரஸோ பவத்யுத்கர்ஷாபகர்ஷேண | தத்ர, ஸ்வலக்ஷணபூயிஷ்டாயாஂ பூமாவம்லஂ லவணஂ ச; அம்புகுணபூயிஷ்டாயாஂ மதுரஂ; தேஜோகுணபூயிஷ்டாயாஂ கடுகஂ திக்தஂ ச; வாயுகுணபூயிஷ்டாயாஂ கஷாயம்; ஆகாஶகுணபூயிஷ்டாயாமவ்யக்தரஸம், அவ்யக்தஂ ஹ்யாகாஶமித்யதஃ; தத் ப்ரதாநமவ்யக்தரஸத்வாத், தத்பேயமாந்தரீக்ஷாலாபே ||௬||
तत्तु न सम्यक्; पृथिव्यादीनामन्योन्यानुप्रवेशकृतः सलिलरसो भवत्युत्कर्षापकर्षेण | तत्र, स्वलक्षणभूयिष्ठायां भूमावम्लं लवणं च; अम्बुगुणभूयिष्ठायां मधुरं; तेजोगुणभूयिष्ठायां कटुकं तिक्तं च; वायुगुणभूयिष्ठायां कषायम्; आकाशगुणभूयिष्ठायामव्यक्तरसम्, अव्यक्तं ह्याकाशमित्यतः; तत् प्रधानमव्यक्तरसत्वात्, तत्पेयमान्तरीक्षालाभे ||६||
🔊 Audio coming soon
தந்நிராகத்ய ஸ்வமதமாஹ- தத்த்வித்யாதி| கத இதி ஜநிதஃ| உத்கர்ஷாபகர்ஷேணேதி வத்திஹ்ராஸாப்யாம்| ஸ்வலக்ஷணபூயிஷ்டாயாஂ பதிவ்யாமாத்மகுணபஹுலாயாம் | ‘தத்ர பதிவ்யம்புகுணபாஹுல்யாந்மதுர’ இத்யாதிநா ரஸவிஜ்ஞாநீய உக்தஸ்ய ஸாமாந்யவிதேருத்ஸர்காக்யஸ்ய ‘தத்ர ஸ்வலக்ஷணபூயிஷ்டாயாஂ பூமாவம்லம்’ இத்யாதிகோ விஶேஷவிதிரபவாதாக்யோऽத்ர ப்ரோக்தஃ| அந்யே து பூதத்வயகுணஸஂயோகஂ ரஸவிஶேஷஹேதுமாஹுஃ| ததாஹி- ‘தத்ர ஸ்வலக்ஷணோதகபூயிஷ்டாயாஂ பூமௌ மதுரஂ, பதிவ்யநிலபூயிஷ்டாயாமம்லஂ, ஜலாக்நிகுணபூயிஷ்டாயாஂ லவணஂ, வாய்வக்நிகுணபூயிஷ்டாயாஂ கடுகஂ, பதிவ்யநிலகுணபூயிஷ்டாயாஂ கஷாயம், ஆகாஶகுணபூயிஷ்டாயாமவ்யக்தரஸம்’ இதி||௬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
தத்ராந்தரீக்ஷஂ சதுர்விதம் | தத்யதா- தாரஂ, காரஂ, தௌஷாரஂ, ஹைமமிதி | தேஷாஂ தாரஂ ப்ரதாநஂ, லகுத்வாத்; தத் புநர்த்விவிதஂ- காங்கஂ, ஸாமுத்ரஂ சேதி | தத்ர காங்கமாஶ்வயுஜே மாஸி ப்ராயஶோ வர்ஷதி | தயோர்த்வயோரபி பரீக்ஷணஂ குர்வீத- ஶால்யோதநபிண்டமகுதிதமவிதக்தஂ ரஜதபாஜநோபஹிதஂ வர்ஷதி தேவே பஹிஷ்குர்வீத, ஸ யதி முஹூர்தஂ ஸ்திதஸ்தாதஶ ஏவ பவதி ததா காங்கஂ பததீத்யவகந்தவ்யஂ; வர்ணாந்யத்வே ஸிக்தப்ரக்லேதே ச ஸாமுத்ரமிதி வித்யாத், தந்நோபாதேயம் | ஸாமுத்ரமப்யாஶ்வயுஜே மாஸி கஹீதஂ காங்கவத்பவதி | காங்கஂ புநஃ ப்ரதாநஂ, ததுபாததீதாஶ்வயுஜே மாஸி | ஶுசிஶுக்லவிததபடைகதேஶச்யுதமதவா ஹர்ம்யதலபரிப்ரஷ்டமந்யைர்வா ஶுசிபிர்பாஜநைர்கஹீதஂ ஸௌவர்ணே ராஜதே மந்மயே வா பாத்ரே நிதத்யாத் | தத் ஸர்வகாலமுபயுஞ்ஜீத, தஸ்யாலாபே பௌமம் | தச்சாகாஶகுணபஹுலம் | தத் புநஃ ஸப்தவிதம் | தத்யதா- கௌபஂ, நாதேயஂ, ஸாரஸஂ, தாடாகஂ, ப்ராஸ்ரவணம், ஔத்பிதஂ, சௌண்ட்யமிதி ||௭||
तत्रान्तरीक्षं चतुर्विधम् | तद्यथा- धारं, कारं, तौषारं, हैममिति | तेषां धारं प्रधानं, लघुत्वात्; तत् पुनर्द्विविधं- गाङ्गं, सामुद्रं चेति | तत्र गाङ्गमाश्वयुजे मासि प्रायशो वर्षति | तयोर्द्वयोरपि परीक्षणं कुर्वीत- शाल्योदनपिण्डमकुथितमविदग्धं रजतभाजनोपहितं वर्षति देवे बहिष्कुर्वीत, स यदि मुहूर्तं स्थितस्तादृश एव भवति तदा गाङ्गं पततीत्यवगन्तव्यं; वर्णान्यत्वे सिक्थप्रक्लेदे च सामुद्रमिति विद्यात्, तन्नोपादेयम् | सामुद्रमप्याश्वयुजे मासि गृहीतं गाङ्गवद्भवति | गाङ्गं पुनः प्रधानं, तदुपाददीताश्वयुजे मासि | शुचिशुक्लविततपटैकदेशच्युतमथवा हर्म्यतलपरिभ्रष्टमन्यैर्वा शुचिभिर्भाजनैर्गृहीतं सौवर्णे राजते मृन्मये वा पात्रे निदध्यात् | तत् सर्वकालमुपयुञ्जीत, तस्यालाभे भौमम् | तच्चाकाशगुणबहुलम् | तत् पुनः सप्तविधम् | तद्यथा- कौपं, नादेयं, सारसं, ताडागं, प्रास्रवणम्, औद्भिदं, चौण्ट्यमिति ||७||
🔊 Audio coming soon
தத்ரேத்யாதி| தாராபிஃ பததீதி தாரம்| கரா வர்ஷோபலாஃ, தேஷாஂ தோயஂ காரம்| தௌஷாரம் அவஶ்யாயஜஂ நிஶாஜலம்| ததேவ ஸஂஹதாவயவத்வேந ஸ்படிகஶிலாஶகலஸதஶாவயவஂ ஹிமஂ, தத்பவஂ ஹைமம்| ததித்யாதி| காங்கமாகாஶாதிஷ்டாநஂ, ஸாமுத்ரஂ புநரவந்யதிஷ்டாநம்| தத்ரேத்யாதி| ஏதேந ‘காங்கமாஶ்வயுஜ ஏவ க்ரஹீதவ்யஂ ந பாத்ரபதே மாஸி’ இத்யுக்தஂ பவதி| தயோரிதி தயோர்காங்கஸாமுத்ரயோரித்யர்தஃ| கதஂ பரீக்ஷணமித்யாஹ- ஶால்யோதநேத்யாதி| அவிதக்தம் அவிவர்ணம்| ரூப்யமயே பாஜநேऽம்லரஸே ஸாமுத்ரதோயஂ விநா ஶால்யந்நஂ ந கோதமேதி| திநஸ்ய ராத்ரேஶ்ச பஞ்சதஶோ பாகோ முஹூர்தஃ| அவகந்தவ்யஂ ஜ்ஞாதவ்யமித்யர்தஃ| வர்ணாந்யத்வே இத்யாதி| ப்ரக்லேதஃ கோதஃ| தந்நோபாதேயமிதி தோஷலத்வாத்| ஸாமுத்ரமித்யாதி| ஏதேந ஸாமுத்ரஸ்யாநுபாதேயஸ்யாபி கதாசிதேவோபாதேயதா தர்ஶிதா| ஆந்தரிக்ஷஸ்ய க்ரஹணோபாயஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶுசீத்யாதி| ஶுசிரநுபஹதஃ| ஹர்ம்யதலபரிப்ரஷ்டமிதி தவலகஹோபரிபூமிகாயாஃ ஸகாஶாததஃ பதத்கஹீதம்| ததித்யாதி கௌபமித்யாதிகஂ ஸர்வஂ ப்ராகேவ வ்யாக்யாதம்||௭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
தத்ர வர்ஷாஸ்வாந்தரிக்ஷமௌத்பிதஂ வா ஸேவேத, மஹாகுணத்வாத்; ஶரதி ஸர்வஂ, ப்ரஸந்நத்வாத்; ஹேமந்தே ஸாரஸஂ தாடாகஂ வா; வஸந்தே கௌபஂ ப்ராஸ்ரவணஂ வா; க்ரீஷ்மேऽப்யேவஂ; ப்ராவஷி சௌண்ட்யமநபிவஷ்டஂ ஸர்வஂ சேதி ||௮||
तत्र वर्षास्वान्तरिक्षमौद्भिदं वा सेवेत, महागुणत्वात्; शरदि सर्वं, प्रसन्नत्वात्; हेमन्ते सारसं ताडागं वा; वसन्ते कौपं प्रास्रवणं वा; ग्रीष्मेऽप्येवं; प्रावृषि चौण्ट्यमनभिवृष्टं सर्वं चेति ||८||
🔊 Audio coming soon
தத்ரேத்யாதி| அத்ர வர்ஷாஶப்தோ வர்ஷாந்தே ஆஶ்வயுஜே வர்ததே ந து பாத்ரபதே, தத்ராந்தரிக்ஷஜலஸ்ய நிஷித்தத்வாத்; ததுக்தஂ- “பலாஹகாத்யாஃ ஸமதாஃ கீடா லூதாஶ்ச கேசராஃ| தத்விஷோத்ஸர்கஸஂஸர்காதக்ராஹ்யஂ தத்ததா ஜலம்” இதி| தர்ஹி பாத்ரபதே கிஂ பாதவ்யம்? அத்ரோச்யதே- பாத்ரபதே மாஸ்யாகாஶகுணபூயிஷ்டபூம்யாஶ்ரிதமாந்தரிக்ஷவத்பவதீதி தத்பயஃ பேயமிதி| அந்யே புநஸ்தப்தஶீதமம்போ பாத்ரபதே பாயயந்தி, பூர்வஸ்தாபிதஂ மாஹேந்த்ரஂ வா; அந்யே து ‘வர்ஷாஸ்வாந்தரிக்ஷமௌத்பிதஂ கௌபஂ வா’ இதி படந்தி, தச்ச கௌபஂ விதாஹபரிஹாரார்தஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ பேயமிதி வ்யாக்யாநயந்தி| ஶரதி ஸர்வஂ ‘பாதவ்யம்’ இதி ஶேஷஃ| ப்ரஸந்நத்வாதிதி ப்ரஸந்நத்வஂ நிர்தோஷத்வமகஸ்த்யோதயாத்| ப்ராவஷி சௌண்ட்யமநவமநபிவஷ்டஂ ஸர்வஂ சேதி அநவஂ புராதநஂ, தச்ச ஸாரஸஂ தாடாகஂ வா; அநபிவஷ்டமநாபஸஂ, தச்ச கௌபம்| பரஂ யத்ர ந வஷ்டோ தேவஸ்ததா ஸர்வமேவ பாதவ்யஂ யதி வா ஸஂஸ்கதஂ பவேத் க்வதநாதிபிஃ; ஸர்வத்ரைவாபிநவஸ்ய ஜலஸ்ய ப்ரவிஷ்டத்வாத்| அந்யே து ‘அநவம்’ இத்யஸ்ய ஸ்தாநே ‘அநபிநவம்’ இதி படந்தி; அத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ||௮||
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
கீடமூத்ரபுரீஷாண்டஶவகோதப்ரதூஷிதம் | தணபர்ணோத்கரயுதஂ கலுஷஂ விஷஸஂயுதம் ||௯|| யோऽவகாஹேத வர்ஷாஸு பிபேத்வாऽபி நவஂ ஜலம் | ஸ பாஹ்யாப்யந்தராந் ரோகாந் ப்ராப்நுயாத் க்ஷிப்ரமேவ து ||௧௦||
कीटमूत्रपुरीषाण्डशवकोथप्रदूषितम् | तृणपर्णोत्करयुतं कलुषं विषसंयुतम् ||९|| योऽवगाहेत वर्षासु पिबेद्वाऽपि नवं जलम् | स बाह्याभ्यन्तरान् रोगान् प्राप्नुयात् क्षिप्रमेव तु ||१०||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ நவஸ்ய ஸலிலஸ்ய பாஹ்யாப்யந்தரப்ரயோகே பாஹ்யாப்யந்தராநேவ ச ரோகாந்நிர்திஶந்நாஹ- கீடேத்யாதி| கீடாதிபிஃ ஸஹ கோதஶப்தஃ ப்ரத்யேகமபிஸம்பத்யதே, கோதஃ ஶடிதத்வஂ; கீடாஃ ஸவிஷா வஶ்சிகாதயஃ, ஶவோ மதப்ராணிஶரீரஂ, ப்ரதூஷிதஂ விகதீகதம்| தணபர்ணோத்கரயுதமிதி தணபர்ணாநாமுத்கரஃ ஸமூஹஸ்தேந யுதம்| கலுஷஂ மலிநம்| விஷஸஂயுதமிதி ஸ்தாவரஜங்கமவிஷயுக்தமித்யர்தஃ| வர்ஷாஸ்விதி ஆஶ்வயுஜஂ விஹாயாஷாடஶ்ராவணபாத்ரபதா கஹ்யந்தே| வர்ஷாஶப்தோऽயஂ ப்ராவஷி வர்ஷாஸு ச வர்ததே| ததாஹ- “வர்ஷாஸு சதுரோ மாஸாந் மாத்ராவதுதகஂ பிபேத்” இதி| பாஹ்யாப்யந்தராந் ரோகாநிதி பாஹ்யாஃ குஷ்டாதயஃ, ஆப்யந்தராஸ்தூதராதயஃ; தே ச யதாஸங்க்யமவகாஹபாநாப்யாஂ ஜ்ஞேயாஃ||௯-௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
தத்ர யத் பங்கஶைவலஹடதணபத்மபத்ரப்ரபதிபிரவச்சந்நஂ ரவிஶஶிகிரணாநிலைர்நாபிஜுஷ்டஂ கந்தவர்ணரஸோபஸஷ்டஂ தத்வ்யாபந்நமிதி வித்யாத் | தஸ்ய ஸ்பர்ஶரூபரஸகந்தவீர்யவிபாகதோஷாஃ ஷட் ஸம்பவந்தி | தத்ர, கரதா பைச்சில்யமௌஷ்ண்யஂ தந்தக்ராஹிதா ச ஸ்பர்ஶதோஷஃ, பங்கஸிகதாஶைவாலபஹுவர்ணதா ரூபதோஷஃ; வ்யக்தரஸதா ரஸதோஷஃ; அநிஷ்டகந்ததா கந்ததோஷஃ; யதுபயுக்தஂ தஷ்ணாகௌரவஶூலகபப்ரஸேகாநாபாதயதி ஸ விர்யதோஷஃ; யதுபயுக்தஂ சிராத்விபச்யதே விஷ்டம்பயதி வா ஸ விபாகதோஷ இதி | த ஏதே ஆந்தரிக்ஷே ந ஸந்தி ||௧௧||
तत्र यत् पङ्कशैवलहठतृणपद्मपत्रप्रभृतिभिरवच्छन्नं रविशशिकिरणानिलैर्नाभिजुष्टं गन्धवर्णरसोपसृष्टं तद्व्यापन्नमिति विद्यात् | तस्य स्पर्शरूपरसगन्धवीर्यविपाकदोषाः षट् सम्भवन्ति | तत्र, खरता पैच्छिल्यमौष्ण्यं दन्तग्राहिता च स्पर्शदोषः, पङ्कसिकताशैवालबहुवर्णता रूपदोषः; व्यक्तरसता रसदोषः; अनिष्टगन्धता गन्धदोषः; यदुपयुक्तं तृष्णागौरवशूलकफप्रसेकानापादयति स विर्यदोषः; यदुपयुक्तं चिराद्विपच्यते विष्टम्भयति वा स विपाकदोष इति | त एते आन्तरिक्षे न सन्ति ||११||
🔊 Audio coming soon
வ்யாபந்நலக்ஷணமாஹ- தத்ரேத்யாதி| பட்கஃ கர்தமஃ; ஶைவாலஂ ஶைவலஂ; ஹடஃ ஜலகும்பிகா, ‘அபூமிலக்நமூலஸ்தணவிஶேஷஃ’ இத்யேகே| அவச்சந்நம் ஆச்சாதிதம்| நாபிஜுஷ்டஂ ந ஸ்பஷ்டம்| உபஸஷ்டஂ ஸஂயுதம்| வ்யாபந்நஂ தோஷாக்ராந்தம்| தாநேவ ஷட்தோஷாந்நிர்திஶந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஔஷ்ண்யஂ பூபாஷ்பஜநிதஂ, ந புநரக்ந்யாதபகதம்| தந்தக்ராஹிதா அதிஶீததாऽபிப்ரேதா| பங்கேத்யாதி ஸிகதா வாலுகா| அநிஷ்டகந்ததா விஸ்ராதிகந்ததா| வ்யக்தரஸதா ரஸநேந்த்ரியக்ராஹ்யமதுராதிரஸதா| யதுபயுக்தமித்யாதி கபப்ரஸேகஃ ஶ்லேஷ்மஸ்ரவணம்| வீர்யஂ சாசிந்த்யக்ரியாஹேதுஃ| யதுபயுக்தமித்யாதி விஷ்டம்போ குட்குடாஶப்தஃ| த ஏதே இதி ஏதே பூர்வோக்தாஃ ஷட்தோஷாஃ| ஆந்தரிக்ஷே இத்யஸ்யோபலக்ஷணத்வாதாகாஶகுணபூயிஷ்டேऽபி ந ஸம்பவந்தி||௧௧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
வ்யாபந்நஸ்ய சாக்நிக்வதநஂ ஸூர்யாதபப்ரதாபநஂ தப்தாயஃபிண்டஸிகதாலோஷ்ட்ராணாஂ வா நிர்வாபணஂ ப்ரஸாதநஂ ச கர்தவ்யஂ, நாகசம்பகோத்பலபாடலாபுஷ்பப்ரபதிபிஶ்சாதிவாஸநமிதி ||௧௨||
व्यापन्नस्य चाग्निक्वथनं सूर्यातपप्रतापनं तप्तायःपिण्डसिकतालोष्ट्राणां वा निर्वापणं प्रसादनं च कर्तव्यं, नागचम्पकोत्पलपाटलापुष्पप्रभृतिभिश्चाधिवासनमिति ||१२||
🔊 Audio coming soon
வ்யாபந்நாநாஂ ப்ரஸந்நதோபாயஂ தர்ஶயந்நாஹ- வ்யாபந்நாநாமித்யாதி| அக்நிக்வதநஂ மஹாதோஷதுஷ்டஸ்ய, ஸூர்யாதபப்ரதாபநமல்பதோஷே, தப்தாயஃபிண்டாதிநிர்வாபணஂ மத்யதோஷே| லோஷ்ட்ரஃ கடிநோ மந்மயஃ| நிர்வாபணஂ ஜலே நிஃக்ஷேபணமித்யர்தஃ| ப்ரஸாதநஂ ச கர்தவ்யமிதி அக்நிக்வதநாதிஸ்வரூபஂ ப்ரஸாதநஂ நாந்யத்| கந்தாபநயநே உபாயமாஹ- நாகேத்யாதி| நாகோ நாககேஶரஃ, சம்பகோ ராஜசம்பகஃ, உத்பலஂ ஸௌகந்திகஂ; ப்ரபதிக்ரஹணாத் கேதகீமல்லிகாதிபுஷ்பாணி||௧௨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ஸௌவர்ணே ராஜதே தாம்ரே காஂஸ்யே மணிமயேऽபி வா | புஷ்பாவதஂஸஂ பௌமே வா ஸுகந்தி ஸலிலஂ பிபேத் ||௧௩||
सौवर्णे राजते ताम्रे कांस्ये मणिमयेऽपि वा | पुष्पावतंसं भौमे वा सुगन्धि सलिलं पिबेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ததுதகஂ குணவதபி கிம்மயபாத்ரஸ்தஂ பேயமித்யாஹ- ஸௌவர்ணே இத்யாதி| புஷ்பாவதஂஸஂ புஷ்பஸுகந்தீகதம்||௧௩||
Adhikarana 12 (14-16) · Śloka 16
வ்யாபந்நஂ வர்ஜயேந்நித்யஂ தோயஂ யச்சாப்யநார்தவம் | தோஷஸஞ்ஜநநஂ ஹ்யேதந்நாததீதாஹிதஂ து தத் ||௧௪|| வ்யாபந்நமுதகஂ யஸ்து பிபதீஹாப்ரஸாதிதம் | ஶ்வயதுஂ பாண்டுரோகஂ ச த்வக்தோஷமவிபாகதாம் ||௧௫|| ஶ்வாஸகாஸப்ரதிஶ்யாயஶூலகுல்மோதராணி ச | அந்யாந்வா விஷமாந்ரோகாந்ப்ராப்நுயாதசிரேண ஸஃ ||௧௬||
व्यापन्नं वर्जयेन्नित्यं तोयं यच्चाप्यनार्तवम् | दोषसञ्जननं ह्येतन्नाददीताहितं तु तत् ||१४|| व्यापन्नमुदकं यस्तु पिबतीहाप्रसादितम् | श्वयथुं पाण्डुरोगं च त्वग्दोषमविपाकताम् ||१५|| श्वासकासप्रतिश्यायशूलगुल्मोदराणि च | अन्यान्वा विषमान्रोगान्प्राप्नुयादचिरेण सः ||१६||
🔊 Audio coming soon
வ்யாபந்நாதிவர்ஜநமாஹ- வ்யாபந்நமித்யாதி| அநார்தவமிதி துவிஶேஷாநுபயோக்யம், அநதுவஷ்டமிதி கேசித்| அப்ரஸாதிதமிதி க்வதநாத்யஸஂஸ்கதம்||௧௪-௧௬||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
தத்ர ஸப்த கலுஷஸ்ய ப்ரஸாதநாநி பவந்தி | தத்யதா- கதககோமேதகபிஸக்ரந்திஶைவாலமூலவஸ்த்ராணி முக்தாமணிஶ்சேதி ||௧௭||
तत्र सप्त कलुषस्य प्रसादनानि भवन्ति | तद्यथा- कतकगोमेदकबिसग्रन्थिशैवालमूलवस्त्राणि मुक्तामणिश्चेति ||१७||
🔊 Audio coming soon
தத்ரேத்யாதி| கதகஂ ஶஶகபுரீஷப்ரதிமஂ பலஂ; கோமேதகஃ புஷ்பராகாபோ மணிஃ, மத்கோலமிதி கேசித்; பிஸக்ரந்திஃ பத்மமூலஂ; ஶைவாலமூலஂ ப்ரஸித்தம்; முக்தா மௌக்திகஂ; மணிஃ ஸ்படிகாதிஃ| ஏதேந ரூபதோஷாபயநோபாயோ தர்ஶிதஃ| அந்யே து பிஸக்ரந்தீத்யஸ்யாக்ரே ‘பர்ணீமூலஂ’ இதி படந்தி; தத்ர பர்ணீ பாநீயபஷ்டஜா, தஸ்யா மூலஂ ஜடா||௧௭||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
பஞ்ச நிக்ஷேபணாநி பவந்தி | தத்யதா- பலகஂ, த்ர்யஷ்டகஂ, முஞ்ஜவலய, உதகமஞ்சிகா, ஶிக்யஂ சேதி ||௧௮||
पञ्च निक्षेपणानि भवन्ति | तद्यथा- फलकं, त्र्यष्टकं, मुञ्जवलय, उदकमञ्चिका, शिक्यं चेति ||१८||
🔊 Audio coming soon
பஞ்சேத்யாதி| நிக்ஷேபணஂ யத்ர ஜலஂ நிக்ஷிப்யதே ஸ்தாப்யதே, தேந பூம்யாதிஸ்பர்ஶாபாவாத்தோஷாந்தராநுதயஃ| பலகஂ ஶால்மலீகாஷ்டாதிவிரசிதஂ, த்ர்யஷ்டகம் அஷ்டாஸ்ரதண்டத்ரயஸஂயோகஃ, முஞ்ஜவலயோ முஞ்ஜாதிவிரசிதோ வலயாகாரஃ, உதகமஞ்சிகா ஆகாஶாந்தராலே நிரந்தரநிஹிதவேத்ரவேண்வாதிவிரசிதா வேத்ரகஹாத்யபிதாநா, ஶிக்யஂ முஞ்ஜாதிவிரசிதஂ ப்ரஸித்தம்||௧௮||
Adhikarana 15 (19) · Śloka 19
ஸப்த ஶீதீகரணாநி பவந்தி; தத்யதா- ப்ரவாதஸ்தாபநம், உதகப்ரக்ஷேபணஂ, யஷ்டிகாப்ராமணஂ, வ்யஜநஂ, வஸ்த்ரோத்தரணஂ, வாலுகாப்ரக்ஷேபணஂ, ஶிக்யாவலம்பநஂ சேதி ||௧௯||
सप्त शीतीकरणानि भवन्ति; तद्यथा- प्रवातस्थापनम्, उदकप्रक्षेपणं, यष्टिकाभ्रामणं, व्यजनं, वस्त्रोद्धरणं, वालुकाप्रक्षेपणं, शिक्यावलम्बनं चेति ||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸப்தேத்யாதி| உதகப்ரக்ஷேபணமிதி ஸலிலபூர்ணே பாஜநே வஸ்த்ராதிபீடிதே ஆகண்டமபரஶீதஸலிலநிக்ஷேபஃ| யஷ்டிகாப்ராமணஂ யந்த்ரயஷ்ட்யாதிப்ராமணம்| வ்யஜநமிதி வ்யஜநாதிநா வாதலீகரணம்| வஸ்த்ரோத்தரணஂ வஸ்த்ரேண காலநம்| வாலுகாப்ரக்ஷேபணம் உதகபாத்ரஸ்ய வாலுகாமத்யே நிக்ஷேபணம்| ஶிக்யாவலம்பநஂ ப்ரஸித்தம்||௧௯||
Adhikarana 16 (20) · Śloka 20
நிர்கந்தமவ்யக்தரஸஂ தஷ்ணாக்நஂ ஶுசி ஶீதலம் | அச்சஂ லகு ச ஹத்யஂ ச தோயஂ குணவதுச்யதே ||௨௦||
निर्गन्धमव्यक्तरसं तृष्णाघ्नं शुचि शीतलम् | अच्छं लघु च हृद्यं च तोयं गुणवदुच्यते ||२०||
🔊 Audio coming soon
கீதஶஂ புநருபாதேயஂ பௌமமித்யாஹ- நிர்கந்தமித்யாதி| ஶுசி அநுபஹதம்| லகு சேதி சகாரஃ ஸமஸ்தகுணவத்த்வேऽத்யந்தகுணகாரி, அல்பகுணவத்த்வே த்வல்பகுணகாரீதி தாரதம்யஸூசகஃ| ஹத்யஂ சேத்யத்ர து க்வதிதஜலஸ்ய ஹதயாப்ரியத்வேऽப்யுபக்ரஹணார்தம| குணவத் ப்ரஶஸ்தகுணோபேதம்||௨௦||
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
தத்ர நத்யஃ பஶ்சிமாபிமுகாஃ பத்யாஃ, லகூதகத்வாத்; பூர்வாபிமுகாஸ்து ந ப்ரஶஸ்யந்தே, குரூதகத்வாத்; தக்ஷிணாபிமுகா நாதிதோஷலாஃ, ஸாதாரணத்வாத் | தத்ர ஸஹ்யப்ரபவாஃகுஷ்டஂ ஜநயந்தி, விந்த்யப்ரபவாஃ குஷ்டஂ பாண்டுரோகஂ ச, மலயப்ரபவாஃ கமீந், மஹேந்த்ரப்ரபவாஃ ஶ்லீபதோதராணி, ஹிமவத்ப்ரபவா ஹத்ரோகஶ்வயதுஶிரோரோகஶ்லீபதகலகண்டாந், ப்ராச்யாவந்த்யா அபராவந்த்யாஶ்சார்ஶாஂஸ்யுபஜநயந்தி, பாரியாத்ரப்ரபவாஃ பத்யா பலாரோக்யகர்ய இதி ||௨௧||
तत्र नद्यः पश्चिमाभिमुखाः पथ्याः, लघूदकत्वात्; पूर्वाभिमुखास्तु न प्रशस्यन्ते, गुरूदकत्वात्; दक्षिणाभिमुखा नातिदोषलाः, साधारणत्वात् | तत्र सह्यप्रभवाःकुष्ठं जनयन्ति, विन्ध्यप्रभवाः कुष्ठं पाण्डुरोगं च, मलयप्रभवाः कृमीन्, महेन्द्रप्रभवाः श्लीपदोदराणि, हिमवत्प्रभवा हृद्रोगश्वयथुशिरोरोगश्लीपदगलगण्डान्, प्राच्यावन्त्या अपरावन्त्याश्चार्शांस्युपजनयन्ति, पारियात्रप्रभवाः पथ्या बलारोग्यकर्य इति ||२१||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஜாங்கலபஶ்சிமதேஶஸ்தாநூபபூர்வதேஶஸ்தஸாதாரணமத்யதேஶஸ்தாநாஂ நதீநாஂ குணாந்நிர்திஶந்நாஹ- தத்ர நத்ய இத்யாதி| பஶ்சிமாபிமுகா ஜாங்கலபஶ்சிமதேஶஸ்தாஃ பஶ்சிமஸமுத்ரகாஃ, பூர்வாபிமுகாஃ ஆநூபதேஶஸ்தாஃ பூர்வஸமுத்ரகாஃ, தக்ஷிணாபிமுகாஃ மத்யதேஶஸ்தாஃ| ஶைலாதிபேதேந குணாந்நிர்திஶந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| மலயப்ரபவா இதி மலயப்ரபவா ஹி நத்யோ த்விவிதா பவந்தி- பாஷாணஸிகதாவாஹிந்யஃ, அபாஷாணஸிகதாவாஹிந்யஶ்ச; தத்ர பாஷாணஸிகதாவாஹிந்யஃ பத்யாஃ, அபாஷாணஸிகதாவாஹிந்யஃ கமீந் ஜநயந்தி| ஹிமவத்ப்ரபவா இதி தா அபி த்விவிதாஃ- ஹிமவதுபரிபாகப்ரபவாஃ பத்யாஃ, அதோபாகப்ரபவாஸ்து ஹத்ரோகாதிஹேதவஃ| விஶிஷ்டதேஶாஶ்ரிதபர்வதப்ரபவாணாஂ நதீநாஂ ஸலிலகுணஂ தர்ஶயந்நாஹ- ப்ராச்யேத்யதி| அவந்தீ உஜ்ஜயிநீ தயோபலக்ஷிதோ தேஶஸ்தஸ்ய பூர்வஸ்யாஂ ஜாதாஃ ப்ராச்யாவந்த்யாஃ, பஶ்சிமஸ்யாஂ ஜாதா அபராவந்த்யாஃ ஶைலாஃ, தேஷு யா நத்யஃ; ஏதேந விஶிஷ்டதேஶாஶ்ரிதபர்வதப்ரபவாணாஂ நதீநாஂ ஸலிலகுண உக்தஃ| ‘உஜ்ஜயிந்யுபலக்ஷிதே தேஶே யாஃ ப்ராசீஂ பஶ்சிமாஂ சாபிமுகஂ யாந்தி தாஃ ப்ராச்யாவந்த்யா அபராவந்த்யாஶ்ச, ந து உஜ்ஜயிநீப்ரபவேஷு பர்வதேஷு’ இத்யந்யே| அயமர்தோ கயதாஸேந தூஷிதஃ| பாரியாத்ரேத்யாதி பாரியாத்ரஃ பர்வதபேதஃ, தத்ர ப்ரபவா நத்யோ த்விவிதாஃ- தடாகஜா தரீஜாஶ்ச; தத்ர தடாகஜாஃ பத்யாஃ, தரீஜா தோஷலாஃ||௨௧||
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
நத்யஃ ஶீக்ரவஹா லக்வ்யஃ ப்ரோக்தா யாஶ்சாமலோதகாஃ | குர்வ்யஃ ஶைவாலஸஞ்சந்நாஃ கலுஷா மந்தகாஶ்ச யாஃ ||௨௨||
नद्यः शीघ्रवहा लघ्व्यः प्रोक्ता याश्चामलोदकाः | गुर्व्यः शैवालसञ्छन्नाः कलुषा मन्दगाश्च याः ||२२||
🔊 Audio coming soon
நதீநாஂ தந்வாநூபஸாதாரணஶைலாஶ்ரயாணாஂ ஸர்வாஸாமேவ ஶேஷீபூதஂ விஶேஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- நத்ய இத்யாதி||௨௨||
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
ப்ராயேண நத்யோ மருஷு ஸதிக்தா லவணாந்விதாஃ | லக்வ்யஃ ஸமதுராஶ்சைவ பௌருஷேயா பலே ஹிதாஃ ||௨௩||
प्रायेण नद्यो मरुषु सतिक्ता लवणान्विताः | लघ्व्यः समधुराश्चैव पौरुषेया बले हिताः ||२३||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ விஶிஷ்டதேஶப்ரபவாணாஂ நதீநாஂ குணவிஶேஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- ப்ராயேணேத்யாதி| மருஷு ப்ரஸித்தேஷு மருதேஶேஷு, நது ஜாங்கலஶப்தாபிஹிதேஷு| பௌருஷேயா வஷ்யா இத்யர்தஃ| அந்யே து ‘ஈஷத்கஷாயா மதுரா லகுபாகா பலே ஹிதாஃ’ இதி படந்தி||௨௩||
Adhikarana 20 (24) · Śloka 24
தத்ர ஸர்வேஷாமேவ பௌமாநாஂ க்ரஹணஂ ப்ரத்யூஷஸி, தத்ர ஹ்யமலத்வஂ ஶைத்யஂ சாதிகஂ பவதி, ஸ ஏவ சாபாஂ பரோ குண இதி ||௨௪||
तत्र सर्वेषामेव भौमानां ग्रहणं प्रत्यूषसि, तत्र ह्यमलत्वं शैत्यं चाधिकं भवति, स एव चापां परो गुण इति ||२४||
🔊 Audio coming soon
பௌமாநாஂ திநாபேக்ஷஂ க்ரஹணகாலஂ நியமயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ப்ரத்யூஷஸி ப்ரபாதே| ஸ ஏவ சாபாஂ பரோ குண இதி ஸ ச ஶைத்யாமலத்வலக்ஷணோऽபாஂ பரமோ குண இத்யர்தஃ| அந்யே து ‘ஶைத்யஂ சாபாஂ பரோ குணஃ’ இதி படந்தி| தத்ர சகாரோऽமலஸூசநார்தஃ||௨௪||
Adhikarana 21 (25) · Śloka 25
திவார்ககிரணைர்ஜுஷ்டஂ நிஶாயாமிந்துரஶ்மிபிஃ | அரூக்ஷமநபிஷ்யந்தி தத்துல்யஂ ககநாம்புநா ||௨௫||
दिवार्ककिरणैर्जुष्टं निशायामिन्दुरश्मिभिः | अरूक्षमनभिष्यन्दि तत्तुल्यं गगनाम्बुना ||२५||
🔊 Audio coming soon
தத்ர பௌமாநாமர்கஸோமகரஸஂஸ்காரஜகுணேநாந்தரிக்ஷதுல்யத்வஂ ததலாபே உபாதாநாயாஹ- திவேத்யாதி| அர்கக்ரஹணே ஸித்தே திவாக்ரஹணஂ ஸமஸ்ததிநப்ராப்த்யர்தஂ, கிரணக்ரஹணஂ துர்திநவ்யுதாஸார்தம்| திவாநிஶீதிவசநாத் ஸரோऽபி சந்த்ரார்ககரஸம்பத்தஂ ஸத்யப்யர்கே சந்த்ரஸம்பந்தாதரூக்ஷஂ, ஸத்யபி சந்த்ரேऽர்கஸம்பந்தாதநபிஷ்யந்தி| தோஷாந் வ்யாதீந் ஜடிதி யதபிஷ்யந்ததே உத்பாதயதி ததபிஷ்யந்தி, விபர்யயேணாநபிஷ்யந்தி| நிஶாக்ரஹணஂ ஸமஸ்தராத்ரிப்ராப்த்யர்தம்| யத்யபி பௌர்ணமாஸ்யாமேவ ஸகலராத்ரௌ சந்த்ரஸம்பந்தோ நாந்யாஸு, ததாऽபி ஏகயாऽபி பௌர்ணமாஸ்யா ராத்ர்யாऽதிஶாயீ ஸஂஸ்காரஃ கதோऽந்யாஸ்வப்யநுவர்ததே| ஏதேநாதிஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷஂ நிந்திதமித்யுக்தஂ பவதி||௨௫||
Adhikarana 22 (26) · Śloka 26
ககநாம்பு த்ரிதோஷக்நஂ கஹீதஂ யத் ஸுபாஜநே | பல்யஂ ரஸாயநஂ மேத்யஂ பாத்ராபேக்ஷி ததஃ பரம் ||௨௬||
गगनाम्बु त्रिदोषघ्नं गृहीतं यत् सुभाजने | बल्यं रसायनं मेध्यं पात्रापेक्षि ततः परम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
கிங்குணஂ புநர்ககநாம்பு யேநைதத்துல்யமுச்யத இத்யாஹ- ககநாம்ப்வித்யாதி| பல்யமுபசயௌஜஃஶக்திகரத்வாத்| விஶிஷ்டரஸாத்யுத்பாதநாத்ரஸாயநஂ ஸ்வஸ்தாதுரோபயோகி| மேத்யஂ பவித்ரம்| பாத்ராபேக்ஷி ததஃ பரமிதி அதிஶ்ரேஷ்டபாஜநே கஹீதமதிகஂ குணஂ கரோதீத்யர்தஃ| அந்யே து மேத்யஸ்தாநே ஶீதமிதி படந்தி| பூர்வஂ தோஷஶமநாதி நோக்தமதுநா அகஸ்த்யோதயதர்ஶநவிஶேஷப்ரபாவாதுக்தம்||௨௬||
Adhikarana 23 (27) · Śloka 27
ரக்ஷோக்நஂ ஶீதலஂ ஹ்லாதி ஜ்வரதாஹவிஷாபஹம் | சந்த்ரகாந்தோத்பவஂ வாரி பித்தக்நஂ விமலஂ ஸ்மதம் ||௨௭||
रक्षोघ्नं शीतलं ह्लादि ज्वरदाहविषापहम् | चन्द्रकान्तोद्भवं वारि पित्तघ्नं विमलं स्मृतम् ||२७||
🔊 Audio coming soon
சந்த்ரகாந்தமணிப்ரபவஜலஸ்ய குணமாஹ- ரக்ஷோக்நமிதாதி| ரக்ஷோக்நஂ ராக்ஷஸபயஹரம்| ஹ்லாதி ஸுகாவஹம்| சந்த்ரகாந்தோத்பவமிதி சந்த்ரகாந்தமணிப்ரபவம்| இதஂ து சந்த்ரகிரணாநுப்ரவேஶாந்நாபஸஂ, மணிப்ராதுர்பூதத்வாத்பௌமமித்யுபயாத்மகம்||௨௭||
Adhikarana 24 (28) · Śloka 29
மூர்ச்சாபித்தோஷ்ணதாஹேஷு விஷே ரக்தே மதாத்யயே | ப்ரமக்லமபரீதேஷு தமகே வமதௌ ததா ||௨௮|| ஊர்த்வகே ரக்தபித்தே ச ஶீதமம்பஃ ப்ரஶஸ்யதே |௨௯|
मूर्च्छापित्तोष्णदाहेषु विषे रक्ते मदात्यये | भ्रमक्लमपरीतेषु तमके वमथौ तथा ||२८|| ऊर्ध्वगे रक्तपित्ते च शीतमम्भः प्रशस्यते |२९|
🔊 Audio coming soon
ஶீதோஷ்ணவிஷயமாஹ- மூர்ச்சேத்யாதி| பித்தோஷ்ணதாஹேஷ்விதி உஷ்ணே ஶரதி க்ரீஷ்மே ச| மதாத்யயே மத்யவிகாரே| ப்ரமஶ்சக்ராரூடஸ்யேவ| பரீதேஷு யுக்தேஷு| தமகஃ ஶ்வாஸோ மோஹோ வா| வமதௌ சர்திரோகே||௨௮||-
Adhikarana 25 (29-30) · Śloka 30
பார்ஶ்வஶூலே ப்ரதிஶ்யாயே வாதரோகே கலக்ரஹே ||௨௯|| ஆத்மாநே ஸ்திமிதே கோஷ்டே ஸத்யஃஶுத்தே நவஜ்வரே | ஹிக்காயாஂ ஸ்நேஹபீதே ச ஶீதாம்பு பரிவர்ஜயேத் ||௩௦||
पार्श्वशूले प्रतिश्याये वातरोगे गलग्रहे ||२९|| आध्माने स्तिमिते कोष्ठे सद्यःशुद्धे नवज्वरे | हिक्कायां स्नेहपीते च शीताम्बु परिवर्जयेत् ||३०||
🔊 Audio coming soon
பார்ஶ்வேத்யாதி| ஸ்திமிதே கோஷ்டே ஆமகோஷ்டே இத்யர்தஃ| ஸத்யஃஶுத்தே இதி யஸ்மிந் திநே ஶோதநஂ கதஂ தத்ரேத்யேகே, அபரே து ஸப்தாஹமித்யாஹுஃ| யத்யப்யௌஷ்ண்யஂ ஸ்பர்ஶதோஷ உக்தஸ்ததாऽப்யவஸ்தாயாஂ வ்யவஹாரார்தத்வேநோபாதேயம்; அந்யே து பூர்வமௌஷ்ண்யஂ பூபாஷ்பஜநிதமேவ தோஷத்வேநோக்தம், இதஂ த்வக்ந்யாதபகதமிதி ஸமாதததி||௨௯-௩௦||
Adhikarana 26 (31-36) · Śloka 37
நாதேயஂ வாதலஂ ரூக்ஷஂ தீபநஂ லகு லேகநம் | ததபிஷ்யந்தி மதுரஂ ஸாந்த்ரஂ குரு கபாவஹம் ||௩௧|| தஷ்ணாக்நஂ ஸாரஸஂ பல்யஂ கஷாயஂ மதுரஂ லகு | தாடாகஂ வாதலஂ ஸ்வாது கஷாயஂ கடுபாகி ச ||௩௨|| வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ வாப்யஂ ஸக்ஷாரஂ கடு பித்தலம் | ஸக்ஷாரஂ பித்தலஂ கௌபஂ ஶ்லேஷ்மக்நஂ தீபநஂ லகு ||௩௩|| சௌண்ட்யமக்நிகரஂ ரூக்ஷஂ மதுரஂ கபகந்ந ச | கபக்நஂ தீபநஂ ஹத்யஂ லகு ப்ரஸ்ரவணோத்பவம் ||௩௪|| மதுரஂ பித்தஶமநமவிதாஹ்யௌத்பிதஂ ஸ்மதம் | வைகிரஂ கடு ஸக்ஷாரஂ ஶ்லேஷ்மக்நஂ லகு தீபநம் ||௩௫|| கைதாரஂ மதுரஂ ப்ரோக்தஂ விபாகே குரு தோஷலம் | தத்வத்பால்வலமுத்திஷ்டஂ விஶேஷாத்தோஷலஂ து தத் ||௩௬|| ஸாமுத்ரமுதகஂ விஸ்ரஂ லவணஂ ஸர்வதோஷகத் |௩௭|
नादेयं वातलं रूक्षं दीपनं लघु लेखनम् | तदभिष्यन्दि मधुरं सान्द्रं गुरु कफावहम् ||३१|| तृष्णाघ्नं सारसं बल्यं कषायं मधुरं लघु | ताडागं वातलं स्वादु कषायं कटुपाकि च ||३२|| वातश्लेष्महरं वाप्यं सक्षारं कटु पित्तलम् | सक्षारं पित्तलं कौपं श्लेष्मघ्नं दीपनं लघु ||३३|| चौण्ट्यमग्निकरं रूक्षं मधुरं कफकृन्न च | कफघ्नं दीपनं हृद्यं लघु प्रस्रवणोद्भवम् ||३४|| मधुरं पित्तशमनमविदाह्यौद्भिदं स्मृतम् | वैकिरं कटु सक्षारं श्लेष्मघ्नं लघु दीपनम् ||३५|| कैदारं मधुरं प्रोक्तं विपाके गुरु दोषलम् | तद्वत्पाल्वलमुद्दिष्टं विशेषाद्दोषलं तु तत् ||३६|| सामुद्रमुदकं विस्रं लवणं सर्वदोषकृत् |३७|
🔊 Audio coming soon
ஸமஸ்தநதீநாஂ ஶேஷகுணமாஹ- நாதேயமித்யாதி| த்விவிதஂ கௌபஂ ஸக்ஷாரமவ்யக்தரஸஂ ச; யத் ஸக்ஷாரஂ தத் பித்தலஂ, இதரந்ந பித்தலம்||௩௧-௩௬||-
Adhikarana 27 (37-38) · Śloka 39
அநேகதோஷமாநூபஂ வார்யபிஷ்யந்தி கர்ஹிதம் ||௩௭|| ஏபிர்தோஷைரஸஂயுக்தஂ நிரவத்யஂ து ஜாங்கலம் | பாகேऽவிதாஹி தஷ்ணாக்நஂ ப்ரஶஸ்தஂ ப்ரீதிவர்தநம் ||௩௮|| தீபநஂ ஸ்வாது ஶீதஂ ச தோயஂ ஸாதாரணஂ லகு |௩௯|
अनेकदोषमानूपं वार्यभिष्यन्दि गर्हितम् ||३७|| एभिर्दोषैरसंयुक्तं निरवद्यं तु जाङ्गलम् | पाकेऽविदाहि तृष्णाघ्नं प्रशस्तं प्रीतिवर्धनम् ||३८|| दीपनं स्वादु शीतं च तोयं साधारणं लघु |३९|
🔊 Audio coming soon
ஆநூபதந்வஸாதாரணகுணைர்நிர்திஶந்நாஹ- அநேகேத்யாதி| அத்ர ஸ்பர்ஶரூபரஸகந்தவீர்யவிபாகாஃ ப்ராகுக்தா தோஷா ஜ்ஞேயாஃ| ஏபிரிதி ஏபிஃ பூர்வோக்தைஃ ஸ்பர்ஶாதிபிரித்யர்தஃ| அவிதாஹி அதாஹகாரீத்யர்தஃ||௩௭-௩௮||-
Adhikarana 28 (39) · Śloka 40
கபமேதோऽநிலாமக்நஂ தீபநஂ பஸ்திஶோதநம் ||௩௯|| ஶ்வாஸகாஸஜ்வரஹரஂ பத்யமுஷ்ணோதகஂ ஸதா |௪௦|
कफमेदोऽनिलामघ्नं दीपनं बस्तिशोधनम् ||३९|| श्वासकासज्वरहरं पथ्यमुष्णोदकं सदा |४०|
🔊 Audio coming soon
உஷ்ணோதககுணமாஹ- கபேத்யாதி| பத்யஂ ஹிதம்| உஷ்ணோதகமர்தாவஶிஷ்டமுதகம்||௩௯||-
Adhikarana 29 (40) · Śloka 41
யத் க்வாத்யமாநஂ நிர்வேகஂ நிஷ்பேநஂ நிர்மலஂ லகு ||௪௦|| சதுர்பாகாவஶேஷஂ து தத்தோயஂ குணவத் ஸ்மதம் |௪௧|
यत् क्वाथ्यमानं निर्वेगं निष्फेनं निर्मलं लघु ||४०|| चतुर्भागावशेषं तु तत्तोयं गुणवत् स्मृतम् |४१|
🔊 Audio coming soon
உஷ்ணோதகபேதமாஹ- யதித்யாதி| நிர்வேகஂ நிஶ்சலம்||௪௦||-
Adhikarana 30 (41) · Śloka 42
ந ச பர்யுஷிதஂ தேயஂ கதாசித்வாரி ஜாநதா ||௪௧|| அம்லீபூதஂ கபோத்க்லேதி ந ஹிதஂ தத் பிபாஸவே |௪௨|
न च पर्युषितं देयं कदाचिद्वारि जानता ||४१|| अम्लीभूतं कफोत्क्लेदि न हितं तत् पिपासवे |४२|
🔊 Audio coming soon
பர்யுஷிதமுஷ்ணோதகஂ ந தாதவ்யமித்யாஹ- ந சேத்யாதி| பர்யுஷிதஂ ராத்ர்யுஷிதம்||௪௧||-
Adhikarana 31 (42) · Śloka 43
மத்யபாநாத்ஸமுத்பூதே ரோகே பித்தோத்திதே ததா ||௪௨|| ஸந்நிபாதஸமுத்தே ச ஶதஶீதஂ ப்ரஶஸ்யதே |௪௩|
मद्यपानात्समुद्भूते रोगे पित्तोत्थिते तथा ||४२|| सन्निपातसमुत्थे च शृतशीतं प्रशस्यते |४३|
🔊 Audio coming soon
ஶதஶீதவிஷயமாஹ- மத்யபாநாதித்யாதி| பூர்வஂ மதாத்யயே ஶீதம், அத்ர து மதாத்யயஸமுத்பூதே ரோகே ஶதஶீதஂ; மதாத்யயே மதாத்யயஸமுத்பூதே ரோகே சோபயஸ்மிந்நபி ஶதஶீதஂ ப்ரயோக்தவ்யமித்யர்தஃ||௪௨||-
Adhikarana 32 (43) · Śloka 44
ஸ்நிக்தஂ ஸ்வாது ஹிமஂ ஹத்யஂ தீபநஂ பஸ்திஶோதநம் ||௪௩|| வஷ்யஂ பித்தபிபாஸாக்நஂ நாலிகேரோதகஂ குரு |௪௪|
स्निग्धं स्वादु हिमं हृद्यं दीपनं बस्तिशोधनम् ||४३|| वृष्यं पित्तपिपासाघ्नं नालिकेरोदकं गुरु |४४|
🔊 Audio coming soon
உதகப்ரஸங்கேந நாரிகேலபலஸலிலஸ்யாபி குணஂ நிதர்ஶயந்நாஹ- ஸ்நிக்தமித்யாதி| நாரிகேலோதகமீஷத்பக்வார்த்ரநாரிகேலபலாந்தர்வர்தி ஸலிலமித்யர்தஃ| ஜேஜ்ஜடஸ்து ‘லகு’ இதி படதி, லகுத்வஂ ச ஶீக்ரபரிணாமித்வமிச்சதி||௪௩||-
Adhikarana 33 (44) · Śloka 45
தாஹாதீஸாரபித்தாஸங்மூர்ச்சாமத்யவிஷார்திஷு ||௪௪|| ஶதஶீதஂ ஜலஂ ஶஸ்தஂ தஷ்ணாச்சர்திப்ரமேஷு ச |௪௫|
दाहातीसारपित्तासृङ्मूर्च्छामद्यविषार्तिषु ||४४|| शृतशीतं जलं शस्तं तृष्णाच्छर्दिभ्रमेषु च |४५|
🔊 Audio coming soon
அதுநா ஶதஶீதஸ்ய ஶேஷவிஷயமாஹ- தாஹேத்யாதி||௪௪||-
Adhikarana 34 (45-46) · Śloka 46
அரோசகே ப்ரதிஶ்யாயே ப்ரஸேகே ஶ்வயதௌ க்ஷயே ||௪௫|| மந்தேऽக்நாவுதரே குஷ்டே ஜ்வரே நேத்ராமயே ததா | வ்ரணே ச மதுமேஹே ச பாநீயஂ மந்தமாசரேத் ||௪௬|| இதி ஜலவர்கஃ |
अरोचके प्रतिश्याये प्रसेके श्वयथौ क्षये ||४५|| मन्देऽग्नावुदरे कुष्ठे ज्वरे नेत्रामये तथा | व्रणे च मधुमेहे च पानीयं मन्दमाचरेत् ||४६|| इति जलवर्गः |
🔊 Audio coming soon
கேஷு ரோகேஷு ஜலஂ மந்தஂ பேயமித்யாஹ- அரோசகே இத்யாதி| யாவத் ப்ரதிஷேதயிதுமஶக்யஂ தாவதாசரேதிதி மந்தார்தஃ| அயஂ பாநீயவர்கோ நிபந்தகாரைர்விபரீதக்ரமேண படிதஃ| அஸ்மாபிஸ்து யதைவ குருபிஃ கதிதஸ்ததைவ க்ரமேண வ்யாக்யாதஃ| இதி பாநீயவர்கஃ||௪௫-௪௬||
Adhikarana 35 (47) · Śloka 47
அத க்ஷீரவர்கஃ | கவ்யமாஜஂ ததா சௌஷ்ட்ரமாவிகஂ மாஹிஷஂ ச யத் | அஶ்வாயாஶ்சைவ நார்யாஶ்ச கரேணூநாஂ ச யத்பயஃ ||௪௭||
अथ क्षीरवर्गः | गव्यमाजं तथा चौष्ट्रमाविकं माहिषं च यत् | अश्वायाश्चैव नार्याश्च करेणूनां च यत्पयः ||४७||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ க்ஷீரஸ்யாஷ்டவிதாஂ யோநிமாஹ- கவ்யமித்யாதி| கரேணுர்ஹஸ்திநீ| அஶ்வாயாஶ்ச நார்யாஶ்ச கரேணூநாஂ சேதி சகாரத்ரயமநுக்தஸமாநஜாதீயக்ஷீராணாஂ ஸமுச்சயார்தஂ, தேநாஶ்வதரீகரீமகீகங்கிநீக்ஷீராணாமபி க்ரஹணம்| தத் புநர்பூயஸா நோபயுஜ்யத இதி ந கதஂ ஸாக்ஷாத்தத்க்ரஹணம்||௪௭||
Adhikarana 36 (48) · Śloka 48
தத்த்வநேகௌஷதிரஸப்ரஸாதஂ ப்ராணதஂ குரு | மதுரஂ பிச்சிலஂ ஶீதஂ ஸ்நிக்தஂ ஶ்லக்ஷ்ணஂ ஸரஂ மது | ஸர்வப்ராணபதாஂ தஸ்மாத் ஸாத்ம்யஂ க்ஷீரமிஹோச்யதே ||௪௮||
तत्त्वनेकौषधिरसप्रसादं प्राणदं गुरु | मधुरं पिच्छिलं शीतं स्निग्धं श्लक्ष्णं सरं मृदु | सर्वप्राणभृतां तस्मात् सात्म्यं क्षीरमिहोच्यते ||४८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வேஷாமேவ க்ஷீராணாஂ தஶவிதஂ குணஂ நிர்திஶந்நாஹ- தத்த்வித்யாதி| தத்த்வநேகௌஷதிரஸப்ரஸாதமிதி துஶப்தஃ புநரர்தே, ஓஷதிஶப்தேந ஸர்வத்ரவ்யாணி ந து பலபாகாவஸாநாஃ, ரஸஃ ஸாரஃ கிட்டபாவ(க)ரஹித ஓஜஃஶுக்ராதிவத், ஏதேந ஶுக்லத்வஂ த்யோத்யதே| ப்ராணதமக்நிஸோமாதிதாரணாதுபசயாதிகரணாத்வா| பிச்சிலஂ விஶதவிபரீதம்| ஶ்லக்ஷ்ணஂ கரவிபரீதம்| ஏவமிதஂ க்ஷீரஂ தஶகுணயுக்தஂ பவதி| ஜேஜ்ஜடஸ்து “தத்த்வநேகௌஷதிரஸப்ரஸாதஃ க்ஷீரதாஂ கதஃ| ஸர்வப்ராணபதாஂ தஸ்மாத் ஸாத்ம்யஂ க்ஷீரமிஹோச்யதே” இதி படதி, வ்யாரவ்யாநயதி ச- க்ஷீரதாஂ கதஃ க்ஷீரத்வஂ ப்ராப்தஃ| ப்ராணபதாஂ ப்ராணிநாஂ ஜராயுஜாநாம்| ஸாத்ம்யஂ நாம ஸுஸ்வஂ யத் கரோதி ததுச்யதே||௪௮||
Adhikarana 37 (49) · Śloka 49
தத்ர ஸர்வமேவ க்ஷீரஂ ப்ராணிநாமப்ரதிஷித்தஂ ஜாதிஸாத்ம்யாத், வாதபித்தஶோணிதமாநஸேஷ்வபி விகாரேஷ்வவிருத்தஂ, ஜீர்ணஜ்வரகாஸஶ்வாஸஶோஷக்ஷயகுல்மோந்மாதோதரமூர்ச்சாப்ரமமததாஹபிபாஸாஹத்பஸ்திதோஷ- பாண்டுரோகக்ரஹணீதோஷார்ஶஃஶூலோதாவர்தாதிஸாரப்ரவாஹிகாயோநிரோககர்பாஸ்ராவரக்தபித்தஶ்ரமக்லமஹரஂ, பாப்மாபஹஂ பல்யஂ வஷ்யஂ வாஜீகரணஂ ரஸாயநஂ மேத்யஂ வயஃஸ்தாபநமாயுஷ்யஂ ஜீவநஂ பஂஹணஂ ஸந்தாநஂ வமநவிரேசநாஸ்தாபநஂ துல்யகுணத்வாச்சௌஜஸோ வர்தநஂ பாலவத்தக்ஷதக்ஷீணாநாஂ க்ஷுத்வ்யவாயவ்யாயாமகர்ஶிதாநாஂ ச பத்யதமம் ||௪௯||
तत्र सर्वमेव क्षीरं प्राणिनामप्रतिषिद्धं जातिसात्म्यात्, वातपित्तशोणितमानसेष्वपि विकारेष्वविरुद्धं, जीर्णज्वरकासश्वासशोषक्षयगुल्मोन्मादोदरमूर्च्छाभ्रममददाहपिपासाहृद्बस्तिदोष- पाण्डुरोगग्रहणीदोषार्शःशूलोदावर्तातिसारप्रवाहिकायोनिरोगगर्भास्रावरक्तपित्तश्रमक्लमहरं, पाप्मापहं बल्यं वृष्यं वाजीकरणं रसायनं मेध्यं वयःस्थापनमायुष्यं जीवनं बृंहणं सन्धानं वमनविरेचनास्थापनं तुल्यगुणत्वाच्चौजसो वर्धनं बालवृद्धक्षतक्षीणानां क्षुद्व्यवायव्यायामकर्शितानां च पथ्यतमम् ||४९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வேஷாமேவ ஸமாநகுணாநாஂ க்ஷீராணாஂ ஸமாநகர்ம நிர்தேஷ்டுமாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஸர்வம் அஷ்டவிதமபாத்யர்தஃ| ப்ராணிநாஂ ஜராயுஜாநாம்| ஜாதிஸாத்ம்யாத் மநுஷ்யாதிஜாதிஸுககரத்வாத்| மாநஸேஷு விகாரேஷு ரஜஸ்தமஃஸஂஸர்கஜேஷு| ஜீர்ணஜ்வரேத்யாதி ஜீர்ணஶப்தமேகே ஜ்வரேண ஸஹ ஸம்பத்நந்தி, அந்யே து க்லமாந்தைர்ஜ்வராதிபிஃ ஸஹ, ஜீர்ணத்வேநைதேஷு ப்ராயேண வாதபித்தாநுபந்தோ பவதீத்யாஹுஃ| ஹரஶப்தோ ஜ்வராதிபிஃ க்லமாந்தைஃ ஸர்வைஃ ஸஹ ப்ரத்யேகமபிஸம்பத்யதே| காஸேதி காஸோऽத்ர கபகாஸஂ த்யக்த்வா, ஶோஷோऽத்ர முககண்டதாலூநாஂ, க்ஷயோ ராஜயக்ஷ்மா, குல்மோதரயோர்வாதபைத்திகயோஃ, மூர்ச்சாப்ரமமதபிபாஸாஸு கபாமரஹிதாஸு, ஹதயதோஷாணாஂ வாதபித்தப்ராயாணாஂ, பாண்டுரோகே வாதபித்தப்ராயே, க்ரஹணீப்ரதோஷே ஜீர்ணாவஸ்தாயாம், அர்ஶஸ்ஸு ரக்தபித்தப்ரபலேஷு, அதிஸாரே வாதபித்தஶோணிதப்ராயே பக்வாவஸ்தாயாஂ, ப்ரவாஹிகாயாஂ வாதபித்தப்ரபலாயாஂ, கர்பஸ்ராவே ஆமாந்வயாதிநா; ரக்தபித்தே கபப்ரதாநே, அக்நிமாந்த்யே ச ந தேயம்| பல்யஂ மாஂஸோபசயகரம், அந்யே ஓஜஸோ வர்தநமிதி; தந்மதே ‘ஓஜஸோ வர்தநம்’ இதி பாடோऽக்ரே ந பவதி| வஷ்யஂ ஶுக்ரஜநகஂ, வாஜீகரணஂ ஶுக்ரப்ரவர்தநம், ஏதேந ஜநகப்ரவர்தகமித்யுக்தம்| ரஸாயநஂ ஸததோபயோகாத்| மேத்யஂ மேதாஜநகஂ பவித்ரஂ வா| பாப்மாபஹஂ பாபோபஶமநஂ விஶேஷதோ கவ்யம்| வயஃஸ்தாபநஂ ஜரயா விநா| ஆயுஷ்யஂ ஆயுஷே ஹிதம்| ஸந்தாநஂ பக்நஸ்ய| வமநவிரேசநாஸ்தாபநமிதி வமநஂ வமநத்ரவ்யஸஂயோகி; விரேசநஂ ஸரத்வாந்மதுகோஷ்டஸ்ய, ‘ரேசநத்ரவ்யஸஂயோகாத்விரேசநம்’ இத்யந்யே; ஆஸ்தாபநம் ஆஸ்தாபநத்ரவ்யஸஂயோகி, ஆஸ்தாபநஂ நிரூஹணமித்யநர்தாந்தரம்| துல்யகுணத்வாச்சௌஜஸோ வர்தநமிதி யாவந்த ஏவௌஜஸோ குணாஸ்தாவந்த ஏவ க்ஷீரஸ்யாபி, தேந தைஸ்தைரேவாத்மகுணைஸ்தேஷாஂ ஸமாநாநாமோஜஸோ குணாநாமபிவர்தநம்| ஜேஜ்ஜடஸ்து ‘கவ்யஂ து ஶீதஂ ஸ்நிக்தஂ மதுரமவிதாஹீ’ இதி படதி, ஶேஷஂ து ஸமஂ; தந்மதே கோக்ஷீரஸ்யைவ குணாஃ||௪௯||
Adhikarana 38 (50) · Śloka 51
அல்பாபிஷ்யந்தி கோக்ஷீரஂ ஸ்நிக்தஂ குரு ரஸாயநம் | ரக்தபித்தஹரஂ ஶீதஂ மதுரஂ ரஸபாகயோஃ ||௫௦|| ஜீவநீயஂ ததா வாதபித்தக்நஂ பரமஂ ஸ்மதம் |௫௧|
अल्पाभिष्यन्दि गोक्षीरं स्निग्धं गुरु रसायनम् | रक्तपित्तहरं शीतं मधुरं रसपाकयोः ||५०|| जीवनीयं तथा वातपित्तघ्नं परमं स्मृतम् |५१|
🔊 Audio coming soon
ஸாமாந்யேந க்ஷீரஸ்ய குணமபிதாய கவ்யஸ்யைவ விஶிஷ்டஂ குணகர்ம நிர்திஶந்நாஹ- கோக்ஷீரமித்யாதி| தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ மந்தக்லேதப்ராப்திஜநகமல்பாபிஷ்யந்தி||௫௦||-
Adhikarana 39 (51-52) · Śloka 53
கவ்யதுல்யகுணஂ த்வாஜஂ விஶேஷாச்சோஷிணாஂ ஹிதம் ||௫௧|| தீபநஂ லகு ஸங்க்ராஹி ஶ்வாஸகாஸாஸ்ரபித்தநுத் | அஜாநாமல்பகாயத்வாத் கடுதிக்தநிஷேவணாத் ||௫௨|| நாத்யம்புபாநாத்வ்யாயாமாத் ஸர்வவ்யாதிஹரஂ பயஃ |௫௩|
गव्यतुल्यगुणं त्वाजं विशेषाच्छोषिणां हितम् ||५१|| दीपनं लघु सङ्ग्राहि श्वासकासास्रपित्तनुत् | अजानामल्पकायत्वात् कटुतिक्तनिषेवणात् ||५२|| नात्यम्बुपानाद्व्यायामात् सर्वव्याधिहरं पयः |५३|
🔊 Audio coming soon
அஜாக்ஷீரகுணமாஹ- கவ்யதுல்யகுணமித்யாதி| குணஶப்தஸ்தத்கார்யே பலே வர்ததே| அத்ரால்பகாயத்வாதயஃ ஸ்வரூபவிஶேஷேண ந க்ஷீரபத்யத்வே ஹேதவஃ, தேஷாமல்பகாயத்வாதீநாமவ்யாதிஷ்வபி ஸம்பவாத்; அதோ த்வயமேவ க்ஷீரபத்யாபத்யவிபாகே ஹேதுர்ஜாதிவிஶேஷோ ப்ரமணாதிவிஶேஷஶ்ச| ஸர்வவ்யாதிஹரஂ ஸர்வதோஷஹரம்||௫௧-௫௨||-
Adhikarana 40 (53) · Śloka 54
ரூக்ஷோஷ்ணஂ லவணஂ கிஞ்சிதௌஷ்ட்ரஂ ஸ்வாதுரஸஂ லகு ||௫௩|| ஶோபகுல்மோதரார்ஶோக்நஂ கமிகுஷ்டவிஷாபஹம் |௫௪|
रूक्षोष्णं लवणं किञ्चिदौष्ट्रं स्वादुरसं लघु ||५३|| शोफगुल्मोदरार्शोघ्नं कृमिकुष्ठविषापहम् |५४|
🔊 Audio coming soon
இதாநீமௌஷ்ட்ரக்ஷீரகுணமாஹ- ரூக்ஷேத்யாதி||௫௩||-
Adhikarana 41 (54) · Śloka 55
ஆவிகஂ மதுரஂ ஸ்நிக்தஂ குரு பித்தகபாவஹம் ||௫௪|| பத்யஂ கேவலவாதேஷு காஸே சாநிலஸம்பவே |௫௫|
आविकं मधुरं स्निग्धं गुरु पित्तकफावहम् ||५४|| पथ्यं केवलवातेषु कासे चानिलसम्भवे |५५|
🔊 Audio coming soon
ஆவிகக்ஷீரகுணமாஹ- ஆவிகமித்யாதி| கபாவஹஂ கபகரம்| கேவலவாதேஷ்விதி கேவலேஷ்வநாவதேஷு, அஸஂயுக்தேஷ்வபீத்யர்தஃ| அந்யே த்வேவஂ படந்தி- “ஆவிகஂ மதுரஂ ஸ்நிக்தமுஷ்ணஂ பித்தகபாவஹம்| குரு ஶுத்தேऽநிலே பத்யஂ ஸேகஶ்சாநிலஶோணிதே”- இதி| ஶுத்தேऽநிலே அநாவதே, அநிலஶோணிதே ரக்தாவதே வாதே, ஸேகஃ பரிஷேகஃ||௫௪||-
Adhikarana 42 (55) · Śloka 56
மஹாபிஷ்யந்தி மதுரஂ மாஹிஷஂ வஹ்நிநாஶநம் ||௫௫|| நித்ராகரஂ ஶீததரஂ கவ்யாத் ஸ்நிக்ததரஂ குரு |௫௬|
महाभिष्यन्दि मधुरं माहिषं वह्निनाशनम् ||५५|| निद्राकरं शीततरं गव्यात् स्निग्धतरं गुरु |५६|
🔊 Audio coming soon
மஹிஷீக்ஷீரமாஹ- மஹாபிஷ்யந்தீத்யாதி| தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாமதிஶயக்லேதப்ராப்திஜநகஂ மஹாபிஷ்யந்தி| கவ்யாத் ஸ்நிக்ததரஂ கோக்ஷீராத் ஸ்நிக்ததரமித்யர்தஃ||௫௫||-
Adhikarana 43 (56) · Śloka 57
உஷ்ணமைகஶபஂ பல்யஂ ஶாகாவாதஹரஂ பயஃ ||௫௬|| மதுராம்லரஸஂ ரூக்ஷஂ லவணாநுரஸஂ லகு |௫௭|
उष्णमैकशफं बल्यं शाखावातहरं पयः ||५६|| मधुराम्लरसं रूक्षं लवणानुरसं लघु |५७|
🔊 Audio coming soon
அஶ்வாதிக்ஷீரமாஹ- உஷ்ணமித்யாதி| ஏகஶபா அஶ்வாதயஃ, ஶபஃ குரஃ| ‘ஶாகா பாஹுஜங்கே, தத்வாதஹரம்’ இத்யேகே; ‘ஶாகா ரக்தாதயோ தாதவஃ’ இத்யந்யே| ‘காஞ்ஜிகஸ்யேவ ப்ரபாவாதாதாரப்ரபாவாச்ச ஶாகாயாஂ ஹந்தி, கோஷ்டே கரோதீ’ இத்யாமநந்தி||௫௬||-
Adhikarana 44 (57) · Śloka 58
நார்யாஸ்து மதுரஂ ஸ்தந்யஂ கஷாயாநுரஸஂ ஹிமம் ||௫௭|| நஸ்யாஶ்ச்யோதநயோஃ பத்யஂ ஜீவநஂ லகு தீபநம் |௫௮|
नार्यास्तु मधुरं स्तन्यं कषायानुरसं हिमम् ||५७|| नस्याश्च्योतनयोः पथ्यं जीवनं लघु दीपनम् |५८|
🔊 Audio coming soon
மாநுஷஂ க்ஷீரமாஹ- நார்யாஸ்த்வித்யாதி| ஆஶ்ச்யோதநமக்ஷிபூரணம்||௫௭||-
Adhikarana 45 (58) · Śloka 59
ஹஸ்திந்யா மதுரஂ வஷ்யஂ கஷாயாநுரஸஂ குரு ||௫௮|| ஸ்நிக்தஂ ஸ்தைர்யகரஂ ஶீதஂ சக்ஷுஷ்யஂ பலவர்தநம் |௫௯|
हस्तिन्या मधुरं वृष्यं कषायानुरसं गुरु ||५८|| स्निग्धं स्थैर्यकरं शीतं चक्षुष्यं बलवर्धनम् |५९|
🔊 Audio coming soon
ஹஸ்திநீக்ஷீரமாஹ- ஹஸ்திந்யா இத்யாதி| ஸ்தைர்யகரஂ ஶரீரதார்ட்யகரம், அந்யே ‘தாருண்ஸ்தாபகம்’ இத்யாஹுஃ||௫௮||-
Adhikarana 46 (59) · Śloka 60
ப்ராயஃ ப்ராபாதிகஂ க்ஷீரஂ குரு விஷ்டம்பி ஶீதலம் ||௫௯|| ராத்ர்யாஃ ஸோமகுணத்வாச்ச வ்யாயாமாபாவதஸ்ததா |௬௦|
प्रायः प्राभातिकं क्षीरं गुरु विष्टम्भि शीतलम् ||५९|| रात्र्याः सोमगुणत्वाच्च व्यायामाभावतस्तथा |६०|
🔊 Audio coming soon
ப்ராபாதிகஂ க்ஷீரமாஹ- ப்ராய இத்யாதி| விஷ்டம்போ குடகுடாஶப்தஃ||௫௯||-
Adhikarana 47 (60) · Śloka 61
திவாகராபிதப்தாநாஂ வ்யாயாமாநிலஸேவநாத் ||௬௦|| ஶ்ரமக்நஂ வாதநுச்சைவ சக்ஷுஷ்யஂ சாபராஹ்ணிகம் |௬௧|
दिवाकराभितप्तानां व्यायामानिलसेवनात् ||६०|| श्रमघ्नं वातनुच्चैव चक्षुष्यं चापराह्णिकम् |६१|
🔊 Audio coming soon
ஆபராஹ்ணிகக்ஷீரமாஹ- திவாகரேத்யாதி| அபராஹ்ணோ திநாந்தபாகஃ| வத்தாநுமதௌ பாடாவிமௌ||௬௦||-
Adhikarana 48 (61) · Śloka 61
பயோऽபிஷ்யந்தி குர்வாமஂ ப்ராயஶஃ பரிகீர்திதம் ||௬௧||
पयोऽभिष्यन्दि गुर्वामं प्रायशः परिकीर्तितम् ||६१||
🔊 Audio coming soon
ஆமக்ஷீரமாஹ- பய இத்யாதி||௬௧||
Adhikarana 49 (62) · Śloka 62
ததேவோக்தஂ லகுதரமநபிஷ்யந்தி வை ஶதம் |௬௨|
तदेवोक्तं लघुतरमनभिष्यन्दि वै शृतम् |६२|
🔊 Audio coming soon
பக்வஸ்ய குணமாஹ- ததித்யாதி| ஶதஂ பக்வம், ஆவர்திதமித்யர்தஃ| அநபிஷ்யந்தி கிஞ்சிதபிஷ்யந்தீத்யர்தஃ|௬௨|
Adhikarana 50 (62) · Śloka 62
வர்ஜயித்வா ஸ்த்ரியாஃ ஸ்தந்யமாமமேவ ஹி தத்திதம் ||௬௨||
वर्जयित्वा स्त्रियाः स्तन्यमाममेव हि तद्धितम् ||६२||
🔊 Audio coming soon
ஸ்த்ரீக்ஷீரே பாகநிஷேதமாஹ- வர்ஜயித்வேத்யாதி| ஸ்த்ரியாஃ ஸ்தந்யஂ வர்ஜயித்வாऽந்யதுக்தாநி ஶதாந்யேவ ஹிதாநி பவந்தீத்யர்தஃ| தத் ஸ்த்ரீபவஂ ஸ்தந்யமாமமக்வதிதமேவ ஹிதம்||௬௨||
Adhikarana 51 (63) · Śloka 63
தாரோஷ்ணஂ குணவத் க்ஷீரஂ விபரீதமதோऽந்யதா |௬௩|
धारोष्णं गुणवत् क्षीरं विपरीतमतोऽन्यथा |६३|
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ ஸர்வக்ஷீராணாமேவ தோஹநகாலதாராபாதோஷ்ணாநாஂ குணவிஶேஷஂ நிர்திஶந்நாஹ- தாரோஷ்ணமித்யாதி| குணவத் குணாந்விதஂ, விபரீதமகுணவத், அதோऽந்யதேதி தாரோஷ்ணஂ யந்ந பவதி|௬௩|
Adhikarana 52 (63) · Śloka 63
ததேவாதிஶதஂ ஶீதஂ குரு பஂஹணமுச்யதே ||௬௩||
तदेवातिशृतं शीतं गुरु बृंहणमुच्यते ||६३||
🔊 Audio coming soon
அதிபக்வமாஹ- ததித்யாதி| பஂஹணஂ தேஹவத்திகரம்||௬௩||
Adhikarana 53 (64) · Śloka 64
அநிஷ்டகந்தமம்லஂ ச விவர்ணஂ விரஸஂ ச யத் | வர்ஜ்யஂ ஸலவணஂ க்ஷீரஂ யச்ச விக்ரதிதஂ பவேத் ||௬௪|| இதி க்ஷீரவர்கஃ |
अनिष्टगन्धमम्लं च विवर्णं विरसं च यत् | वर्ज्यं सलवणं क्षीरं यच्च विग्रथितं भवेत् ||६४|| इति क्षीरवर्गः |
🔊 Audio coming soon
கீதஶஂ க்ஷீரஂ வர்ஜ்யமித்யாஹ- அநிஷ்டேத்யாதி| விவர்ணஂ ஶுக்லாத்வர்ணாந்தரமாபந்நம்| விரஸஂ மதுராதந்யரஸம்| விக்ரதிதமம்லாதித்ரவ்யஸஂயோகேந விக்ரதிதாவயவஂ, யல்லோகே விநஷ்டமிதி ப்ரஸித்தம்||௬௪||
Adhikarana 54 (65) · Śloka 65
அத ததிவர்கஃ | ததி து மதுரமம்லமத்யம்லஂ சேதி; தத்கஷாயாநுரஸஂ ஸ்நிக்தமுஷ்ணஂ பீநஸவிஷமஜ்வராதிஸாராரோசகமூத்ரகச்ச்ரகார்ஶ்யாபஹஂ வஷ்யஂ ப்ராணகரஂ மங்கல்யஂ ச ||௬௫||
अथ दधिवर्गः | दधि तु मधुरमम्लमत्यम्लं चेति; तत्कषायानुरसं स्निग्धमुष्णं पीनसविषमज्वरातिसारारोचकमूत्रकृच्छ्रकार्श्यापहं वृष्यं प्राणकरं मङ्गल्यं च ||६५||
🔊 Audio coming soon
அத ததிபேதாநாஹ- ததீத்யாதி| ஏதேந த்ரிப்ரகாரஂ தத்யுக்தம்| ஸாமாந்யததிகுணமாஹ- ததித்யாதி| உஷ்ணமுஷ்ணவீர்யம்| வஷ்யஂ ஶுக்ரகரம்| மங்கல்யஂ மங்கலஹேதுஃ| அந்யே த்வேவஂ படந்தி- ‘ததி து மதுரஂ ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷஂ குர்வம்லமபிஷ்யந்தி ஶ்லேஷ்மபித்தஶோபவர்தநஂ கார்ஶ்யாபஹஂ ரோசநஂ மங்கல்யஂ ச, ததேவ சோத்ததஸாரஂ க்ராஹ்யநபிஷ்யந்தி ச, ஸஸரஂ கபமேதஃஶுக்ரகத், த்ரிதோஷகந்மந்தஜாதம்’ இதி||௬௫||
Adhikarana 55 (66) · Śloka 66
மஹாபிஷ்யந்தி மதுரஂ கபமேதோவிவர்தநம் | கபபித்தகதம்லஂ ஸ்யாதத்யம்லஂ ரக்ததூஷணம் ||௬௬||
महाभिष्यन्दि मधुरं कफमेदोविवर्धनम् | कफपित्तकृदम्लं स्यादत्यम्लं रक्तदूषणम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
அத த்ரிப்ரகாரஸ்யாபி தத்நோ குணமாஹ- மஹேத்யாதி| மஹாபிஷ்யந்தீதி பூர்வவத்வ்யாக்யேயம்||௬௬||
Adhikarana 56 (67) · Śloka 67
விதாஹி ஸஷ்டவிண்மூத்ரஂ மந்தஜாதஂ த்ரிதோஷகத் |௬௭|
विदाहि सृष्टविण्मूत्रं मन्दजातं त्रिदोषकृत् |६७|
🔊 Audio coming soon
மந்தஜாதகுணமாஹ- விதாஹீத்யாதி| த்ரிதோஷகதிதி தோஷாந் வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணஃ கரோதீதி தோஷகதிதி ஸித்தே த்ரிக்ரஹணமேதஜ்ஜ்ஞாபயதி யந்மந்தஜாதஂ ததி த்ரீநபி தோஷாந் யௌகபத்யேந துல்யபலஸ்வேந ச கோபயதி, ந புநஃ பரிபாட்யா ஹீநாதிகபாவேந வா|௬௭|
Adhikarana 57 (67) · Śloka 68
ஸ்நிக்தஂ விபாகே மதுரஂ தீபநஂ பலவர்தநம் ||௬௭|| வாதாபஹஂ பவித்ரஂ ச ததி கவ்யஂ ருசிப்ரதம் |௬௮|
स्निग्धं विपाके मधुरं दीपनं बलवर्धनम् ||६७|| वातापहं पवित्रं च दधि गव्यं रुचिप्रदम् |६८|
🔊 Audio coming soon
கோதத்யாஹ- ஸ்நிக்தமித்யாதி||௬௭||-
Adhikarana 58 (68) · Śloka 69
தத்யாஜஂ கபபித்தக்நஂ லகு வாதக்ஷயாபஹம் ||௬௮|| துர்நாமஶ்வாஸகாஸேஷு ஹிதமக்நேஶ்ச தீபநம் |௬௯|
दध्याजं कफपित्तघ्नं लघु वातक्षयापहम् ||६८|| दुर्नामश्वासकासेषु हितमग्नेश्च दीपनम् |६९|
🔊 Audio coming soon
அஜாதத்யாஹ- தத்யாஜமித்யாதி||௬௮||-
Adhikarana 59 (69) · Śloka 70
விபாகே மதுரஂ வஷ்யஂ வாதபித்தப்ரஸாதநம் ||௬௯|| பலாஸவர்தநஂ ஸ்நிக்தஂ விஶேஷாத்ததி மாஹிஷம் |௭௦|
विपाके मधुरं वृष्यं वातपित्तप्रसादनम् ||६९|| बलासवर्धनं स्निग्धं विशेषाद्दधि माहिषम् |७०|
🔊 Audio coming soon
மஹிஷீதத்யாஹ- விபாகே இத்யாதி| பலாஸஃ ஶ்லேஷ்மா| ஸ்நிக்தபதபலாஸவர்தநபதாப்யாஂ ஸஹ ‘விஶேஷாத்’ இதி ஸம்பத்யதே||௬௯||-
Adhikarana 60 (70) · Śloka 71
விபாகே கடு ஸக்ஷாரஂ குரு பேத்யௌஷ்ட்ரிகஂ ததி ||௭௦|| வாதமர்ஶாஂஸி குஷ்டாநி கமீந் ஹந்த்யுதராணி ச |௭௧|
विपाके कटु सक्षारं गुरु भेद्यौष्ट्रिकं दधि ||७०|| वातमर्शांसि कुष्ठानि कृमीन् हन्त्युदराणि च |७१|
🔊 Audio coming soon
உஷ்ட்ரீதத்யாஹ- விபாகே இத்யாதி| ஸக்ஷாரமீஷத்க்ஷாரம்||௭௦||-
Adhikarana 61 (71) · Śloka 72
கோபநஂ கபவாதாநாஂ துர்நாம்நாஂ சாவிகஂ ததி ||௭௧|| ரஸே பாகே ச மதுரமத்யபிஷ்யந்தி தோஷலம் |௭௨|
कोपनं कफवातानां दुर्नाम्नां चाविकं दधि ||७१|| रसे पाके च मधुरमत्यभिष्यन्दि दोषलम् |७२|
🔊 Audio coming soon
மேஷீதத்யாஹ- கோபநமித்யாதி| துர்நாமாநி அர்ஶாஂஸி| தோஷலமபத்யத்வேந விகாரகாரி||௭௧||-
Adhikarana 62 (72) · Śloka 73
தீபநீயமசக்ஷுஷ்யஂ வாடவஂ ததி வாதலம் ||௭௨|| ரூக்ஷமுஷ்ணஂ கஷாயஂ ச கபமூத்ராபஹஂ ச தத் |௭௩|
दीपनीयमचक्षुष्यं वाडवं दधि वातलम् ||७२|| रूक्षमुष्णं कषायं च कफमूत्रापहं च तत् |७३|
🔊 Audio coming soon
அஶ்வாதத்யாஹ- தீபநீயமித்யாதி| வாடவமாஶ்வம்||௭௨||-
Adhikarana 63 (73) · Śloka 74
ஸ்நிக்தஂ விபாகே மதுரஂ பல்யஂ ஸந்தர்பணஂ குரு ||௭௩|| சக்ஷுஷ்யமக்ர்யஂ தோஷக்நஂ ததி நார்யா குணோத்தரம் |௭௪|
स्निग्धं विपाके मधुरं बल्यं सन्तर्पणं गुरु ||७३|| चक्षुष्यमग्र्यं दोषघ्नं दधि नार्या गुणोत्तरम् |७४|
🔊 Audio coming soon
மாநுஷீதத்யாஹ- ஸ்நிக்தமித்யாதி| சக்ஷுஷ்யமக்ர்யஂ ஶ்ரேஷ்டஂ சக்ஷுஷ்யமித்யர்தஃ| குணோத்தரஂ குணோத்கஷ்டம்||௭௩||-
Adhikarana 64 (74) · Śloka 75
லகு பாகே பலாஸக்நஂ வீர்யோஷ்ணஂ பக்திநாஶநம் ||௭௪|| கஷாயாநுரஸஂ நாக்யா ததி வர்சோவிவர்தநம் |௭௫|
लघु पाके बलासघ्नं वीर्योष्णं पक्तिनाशनम् ||७४|| कषायानुरसं नाग्या दधि वर्चोविवर्धनम् |७५|
🔊 Audio coming soon
ஹஸ்திநீதத்யாஹ- லக்வித்யாதி||௭௪||-
Adhikarana 65 (75) · Śloka 76
ததீந்யுக்தாநி யாநீஹ கவ்யாதீநி பதக் பதக் ||௭௫|| விஜ்ஞேயமேவஂ ஸர்வேஷு கவ்யமேவ குணோத்தரம் |௭௬|
दधीन्युक्तानि यानीह गव्यादीनि पृथक् पृथक् ||७५|| विज्ञेयमेवं सर्वेषु गव्यमेव गुणोत्तरम् |७६|
🔊 Audio coming soon
ஸர்வேஷாஂ கோததி ஶ்ரேஷ்டமித்யாஹ- ததீநீத்யாதி| ஏவமேதேந ப்ரகாரேண, ஏவாவதாரணே||௭௫||-
Adhikarana 66 (76) · Śloka 77
வாதக்நஂ கபகத் ஸ்நிக்தஂ பஂஹணஂ நாதிபித்தகத் ||௭௬|| குர்யாத்பக்தாபிலாஷஂ ச ததி யத் ஸுபரிஸ்ருதம் |௭௭|
वातघ्नं कफकृत् स्निग्धं बृंहणं नातिपित्तकृत् ||७६|| कुर्याद्भक्ताभिलाषं च दधि यत् सुपरिस्रुतम् |७७|
🔊 Audio coming soon
வஸ்த்ராதிகாலிதததிகுணமாஹ- வாதக்நமித்யாதி| ஸுபரிஸ்ருதஂ ஸுஷ்டு காலிதஂ வஸ்த்ராதிபிஃ||௭௬||-
Adhikarana 67 (77) · Śloka 78
ஶதாத் க்ஷீராத்து யஜ்ஜாதஂ குணவத்ததி தத் ஸ்மதம் ||௭௭|| வாதபித்தஹரஂ ருச்யஂ தாத்வக்நிபலவர்தநம் |௭௮|
शृतात् क्षीरात्तु यज्जातं गुणवद्दधि तत् स्मृतम् ||७७|| वातपित्तहरं रुच्यं धात्वग्निबलवर्धनम् |७८|
🔊 Audio coming soon
க்வதிதக்ஷீரஜாதஸ்ய தத்நோ குணமாஹ- ஶதாதித்யாதி||௭௭||-
Adhikarana 68 (78) · Śloka 79
தத்நஃ ஸரோ குருர்வஷ்யோ விஜ்ஞேயோऽநிலநாஶநஃ ||௭௮|| வஹ்நேர்விதமநஶ்சாபி கபஶுக்ரவிவர்தநஃ |௭௯|
दध्नः सरो गुरुर्वृष्यो विज्ञेयोऽनिलनाशनः ||७८|| वह्नेर्विधमनश्चापि कफशुक्रविवर्धनः |७९|
🔊 Audio coming soon
தத்யவயவவிஶேஷாணாஂ குணவிஶேஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்ந இத்யாதி| ஸரஃ தத்ந உபரிதநோ பாகஃ ஸ்நேஹபஹுலஃ ‘தர’ இதி ப்ரஸித்தஃ| வஹ்நேர்விதமநஃ அக்நிநாஶநஃ| வஷ்யஃ ஶுக்ரவர்தந இதி சோபயமதிவத்திகரத்வப்ராப்தயே; ஏதேந ஜநகப்ரவர்தகமுக்தம்||௭௮||-
Adhikarana 69 (79) · Śloka 80
ததி த்வஸாரஂ ரூக்ஷஂ ச க்ராஹி விஷ்டம்பி வாதலம் ||௭௯|| தீபநீயஂ லகுதரஂ ஸகஷாயஂ ருசிப்ரதம் |௮௦|
दधि त्वसारं रूक्षं च ग्राहि विष्टम्भि वातलम् ||७९|| दीपनीयं लघुतरं सकषायं रुचिप्रदम् |८०|
🔊 Audio coming soon
உத்ததஸ்நேஹஸ்ய தத்நோ குணமாஹ- ததீத்யாதி| அஸாரஂ ஸாரரஹிதம்| விஷ்டம்பீதி ஸவாததோதஶூலா மலஸ்யாப்ரவத்திர்விஷ்டம்பஃ; அந்யே ‘விஷ்டம்போ குடகுடாஶப்தஃ’ இதி ப்ராஹுஃ||௭௯||-
Adhikarana 70 (80) · Śloka 81
ஶரத்க்ரீஷ்மவஸந்தேஷு ப்ராயஶோ ததி கர்ஹிதம் ||௮௦|| ஹேமந்தே ஶிஶிரே சைவ வர்ஷாஸு ததி ஶஸ்யதே |௮௧|
शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु प्रायशो दधि गर्हितम् ||८०|| हेमन्ते शिशिरे चैव वर्षासु दधि शस्यते |८१|
🔊 Audio coming soon
துபேதேந ஹேயோபாதேயதாமாஹ- ஶரதித்யாதி||௮௦||-
Adhikarana 71 (81-83) · Śloka 83
தஷ்ணாக்லமஹரஂ மஸ்து லகு ஸ்ரோதோவிஶோதநம் ||௮௧|| அம்லஂ கஷாயஂ மதுரமவஷ்யஂ கபவாதநுத் | ப்ரஹ்லாதநஂ ப்ரீணநஂ ச பிநத்த்யாஶு மலஂ ச தத் | பலமாவஹதே க்ஷிப்ரஂ பக்தச்சந்தஂ கரோதி ச ||௮௨|| ஸ்வாத்வம்லமத்யம்லகமந்தஜாதஂ ததா ஶதக்ஷீரபவஂ ஸரஶ்ச | அஸாரமேவஂ ததி ஸப்ததாऽஸ்மிந் வர்கே ஸ்மதா மஸ்துகுணாஸ்ததைவ ||௮௩|| இதி ததிவர்கஃ |
तृष्णाक्लमहरं मस्तु लघु स्रोतोविशोधनम् ||८१|| अम्लं कषायं मधुरमवृष्यं कफवातनुत् | प्रह्लादनं प्रीणनं च भिनत्त्याशु मलं च तत् | बलमावहते क्षिप्रं भक्तच्छन्दं करोति च ||८२|| स्वाद्वम्लमत्यम्लकमन्दजातं तथा शृतक्षीरभवं सरश्च | असारमेवं दधि सप्तधाऽस्मिन् वर्गे स्मृता मस्तुगुणास्तथैव ||८३|| इति दधिवर्गः |
🔊 Audio coming soon
மஸ்துகுணமாஹ- தஷ்ணேத்யாதி| மஸ்து அதோததி ஜலமிஶ்ரஂ; தச்ச ஸப்தவிதஂ ததிபேதாத்; அந்யே து ததிதக்ரஜபேதேந மஸ்து த்விவிதமிச்சந்தி| மலஂ மூத்ரபுரீஷம்| பக்தச்சந்தஂ போஜநாபிலாஷம்||௮௧-௮௩||
Adhikarana 72 (84) · Śloka 84
அத தக்ரவர்கஃ | தக்ரஂ து மதுரமம்லஂ கஷாயாநுரஸமுஷ்ணவீர்யஂ லகுரூக்ஷமக்நிதீபநஂ கரஶோபாதிஸாரக்ரஹணீபாண்டுரோகார்ஶஃப்லீஹகுல்மாரோசகவிஷமஜ்வரதஷ்ணாச்சர்திப்ரஸேகஶூலபேதஃஶ்லேஷ்மாநிலஹரஂ மதுரவிபாகஂ ஹத்யஂ மூத்ரகச்ச்ரஸ்நேஹவ்யாபத்ப்ரஶமநமவஷ்யஂ ச ||௮௪||
अथ तक्रवर्गः | तक्रं तु मधुरमम्लं कषायानुरसमुष्णवीर्यं लघुरूक्षमग्निदीपनं गरशोफातिसारग्रहणीपाण्डुरोगार्शःप्लीहगुल्मारोचकविषमज्वरतृष्णाच्छर्दिप्रसेकशूलभेदःश्लेष्मानिलहरं मधुरविपाकं हृद्यं मूत्रकृच्छ्रस्नेहव्यापत्प्रशमनमवृष्यं च ||८४||
🔊 Audio coming soon
அத தக்ரகுணாநாஹ- தக்ரமித்யாதி| கரஂ கத்ரிமஂ விஷஂ, ஸதாபாவிநஂ வர்ஜயித்வாऽந்யே விஷமஜ்வராஃ, ப்ரஸேகோ லாலாஸ்ராவஃ| ஸ்நேஹவ்யாபத் ஸ்நேஹாதியோகாயோகஸமுத்தோ விகாரஃ| அவஷ்யம் அஶுக்ரலம்| தச்ச தந்த்ராந்தரே த்ரிவிதஂ- “ரூக்ஷமர்தோத்ததஸ்நேஹஂ யதஶ்சாநுத்ததஂ கதம்| தக்ரஂ தோஷாக்நிபலவித்த்ரிவிதஂ தத் ப்ரயோஜயேத்” (ச. சி. அ. ௧௪)- இதி| தந்த்ராந்தரே ஸர்வேஷாமேவைதேஷாஂ பதக்குணோபவர்ணநஂ கதம்||௮௪||
Adhikarana 73 (85) · Śloka 85
மந்தநாதிபதக்பூதஸ்நேஹமர்தோதகஂ ச யத் | நாதிஸாந்த்ரத்ரவஂ தக்ரஂ ஸ்வாத்வம்லஂ துவரஂ ரஸே | யத்து ஸஸ்நேஹமஜலஂ மதிதஂ கோலமுச்யதே ||௮௫||
मन्थनादिपृथग्भूतस्नेहमर्धोदकं च यत् | नातिसान्द्रद्रवं तक्रं स्वाद्वम्लं तुवरं रसे | यत्तु सस्नेहमजलं मथितं घोलमुच्यते ||८५||
🔊 Audio coming soon
அத கீதக் தக்ரஂ யஸ்யாயஂ குணநிர்தேஶஃ கதஃ? உச்யதே- மந்தநாதீத்யாதி| கோலமாஹ- யத்த்வித்யாதி| தத்து ததிகுணமேவ| ஸஸ்நேஹஂ ஸஜலமுதஶ்வித்; தத்குணாஸ்து மதாந்தராத்போத்தவ்யாஃ||௮௫||
Adhikarana 74 (86) · Śloka 86
நைவ தக்ரஂ க்ஷதே தத்யாந்நோஷ்ணகாலே ந துர்பலே | ந மூர்ச்சாப்ரமதாஹேஷு ந ரோகே ரக்தபைத்திகே ||௮௬||
नैव तक्रं क्षते दद्यान्नोष्णकाले न दुर्बले | न मूर्च्छाभ्रमदाहेषु न रोगे रक्तपैत्तिके ||८६||
🔊 Audio coming soon
தஸ்ய தக்ரஸ்ய நிஷேதவிஷயமாஹ- நைவேத்யாதி| உஷ்ணகாலே ஶரத்க்ரீஷ்மயோஃ||௮௬||
Adhikarana 75 (87) · Śloka 87
ஶீதகாலேऽக்நிமாந்த்யே ச கபோத்தேஷ்வாமயேஷு ச | மார்காவரோதே துஷ்டே ச வாயௌ தக்ரஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௮௭||
शीतकालेऽग्निमान्द्ये च कफोत्थेष्वामयेषु च | मार्गावरोधे दुष्टे च वायौ तक्रं प्रशस्यते ||८७||
🔊 Audio coming soon
கேஷு ப்ரஶஸ்தமித்யாஹ- ஶீதகால இத்யாதி| மார்காவரோதே ஸ்ரோதஃஶோதகத்வாத்| துஷ்டே ச வாயௌ விகதே வாதே; ஸ ச ப்ராயஃ கோஷ்டஸ்தோ ஜ்ஞேயஃ||௮௭||
Adhikarana 76 (88) · Śloka 88
தத் புநர்மதுரஂ ஶ்லேஷ்மப்ரகோபணஂ பித்தப்ரஶமநஂ ச; அம்லஂ வாதக்நஂ பித்தகரஂ ச ||௮௮||
तत् पुनर्मधुरं श्लेष्मप्रकोपणं पित्तप्रशमनं च; अम्लं वातघ्नं पित्तकरं च ||८८||
🔊 Audio coming soon
தக்ரஸ்ய ரஸவிஶேஷேண குணவிஶேஷமாஹ- ததித்யாதி||௮௮||
Adhikarana 77 (89) · Śloka 89
வாதேऽம்லஂ ஸைந்தவோபேதஂ, ஸ்வாது பித்தே ஸஶர்கரம் | பிபேத்தக்ரஂ கபே சாபி வ்யோஷக்ஷாரஸமந்விதம் ||௮௯||
वातेऽम्लं सैन्धवोपेतं, स्वादु पित्ते सशर्करम् | पिबेत्तक्रं कफे चापि व्योषक्षारसमन्वितम् ||८९||
🔊 Audio coming soon
ஸஂயோகவிஶேஷேண த்ரிதோஷஹரத்வமாஹ- வாதே இத்யாதி||௮௯||
Adhikarana 78 (90) · Śloka 90
க்ராஹிணீ வாதலா ரூக்ஷா துர்ஜரா தக்ரகூர்சிகா |௯௦|
ग्राहिणी वातला रूक्षा दुर्जरा तक्रकूर्चिका |९०|
🔊 Audio coming soon
தஸ்ய ஹேத்வந்தரைர்விக்ரதிதஸ்ய கநீபூதாவயவஸ்ய ஸ்வகுணாந் நிர்திஶந்நாஹ- க்ராஹிணீத்யாதி| விநஷ்டஂ தக்ரஂ கநாவயவஂ தக்ரகூர்சிகா|௯௦|
Adhikarana 79 (90) · Śloka 90
தக்ரால்லகுதரோ மண்டஃ கூர்சிகாததிதக்ரஜஃ ||௯௦||
तक्राल्लघुतरो मण्डः कूर्चिकादधितक्रजः ||९०||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ தக்ராத்ததிமஸ்துநஸ்ததா தக்ரமஸ்துநோऽபி விஶேஷஂ குணேஷு தர்ஶயந்நாஹ- தக்ராதித்யாதி| மண்டோ மஸ்துகஃ; கூர்சிகாபூதஂ யத்ததி தக்ரஂ ச தாப்யாஂ ஜாதோ யோ மண்டஃ ஸ தக்ரால்லகுதரஃ, ப்ராகதததிஜாதஂ புநர்மஸ்து லாகவாத்தக்ரஸமமேவ| அந்யே த்வேவஂ படந்தி, ‘ததிகூர்சிகதக்ரஜஃ’ இதி| தக்ர ப்ராகதததிஜஃ, கூர்சிகீபூதததிஜஃ, கூர்சிகீபூததக்ரஜ இதி மஸ்துத்ரயஸங்க்ரஹஃ| ‘தக்ரதுல்யோ ததிமண்டோ விஷ்டம்பாருசிநாஶந’ இதி ச க்வசித் பட்யதே| ப்ராகதமஸ்து ச க்ரீஷ்மாதிவிதாஹேந ஸுஜாதஸ்ய தத்நோऽச்சோ பாக உச்யதே||௯௦||
Adhikarana 80 (91) · Śloka 91
குருஃ கிலாடோऽநிலஹா புஂஸ்த்வநித்ராப்ரதஃ ஸ்மதஃ |௯௧|
गुरुः किलाटोऽनिलहा पुंस्त्वनिद्राप्रदः स्मृतः |९१|
🔊 Audio coming soon
தக்ரகூர்சிகாப்ரஸ்தாவே க்ஷீரகூர்சிகாமாஹ- குருரித்யாதி| கூர்சிகீபூதக்ஷீரஸ்ய கநபாகஃ கிலாடஃ; யஂ லோகாஃ க்ஷீராஂஶுமித்யாஹுஃ, ஸூதாஸ்து ‘கிலாடீ’ இதி| புஂஸ்த்வஂ ஶுக்ரம்|௯௧|
Adhikarana 81 (91) · Śloka 91
மதுரௌ பஂஹணௌ வஷ்யௌ தத்வத்பீயூஷமோரடௌ ||௯௧||
मधुरौ बृंहणौ वृष्यौ तद्वत्पीयूषमोरटौ ||९१||
🔊 Audio coming soon
பீயூஷமோரடாவாஹ- மதுராவித்யாதி| தத்வதிதி கிலாடதுல்யௌ| பீயூஷஃ ஸத்யஃப்ரஸூதாயா கோஃ க்ஷீரஂ ஸப்தாஹஂ யாவத், ததேவ ஸப்தாஹாத் பரதோ யாவத் ப்ரஸந்நதாஂ ந கச்சதி தாவத் ‘மோரட’ இத்யுச்யதே| ஜேஜ்ஜடஸ்து ‘விநஷ்டக்ஷீரபவஂ மஸ்து மோரடம்’ இத்யாஹ||௯௧||
Adhikarana 82 (92) · Śloka 92
நவநீதஂ புநஃ ஸத்யஸ்கஂ லகு ஸுகுமாரஂ மதுரஂ கஷாயமீஷதம்லஂ ஶீதலஂ மேத்யஂ தீபநஂ ஹத்யஂ ஸங்க்ராஹி பித்தாநிலஹரஂ வஷ்யமவிதாஹி க்ஷயகாஸவ்ரணஶோஷார்ஶோऽர்திதாபஹஂ, சிரோத்திதஂ குரு கபமேதோவிவர்தநஂ பலகரஂ பஂஹணஂ ஶோஷக்நஂ விஶேஷேண பாலாநாஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௯௨||
नवनीतं पुनः सद्यस्कं लघु सुकुमारं मधुरं कषायमीषदम्लं शीतलं मेध्यं दीपनं हृद्यं सङ्ग्राहि पित्तानिलहरं वृष्यमविदाहि क्षयकासव्रणशोषार्शोऽर्दितापहं, चिरोत्थितं गुरु कफमेदोविवर्धनं बलकरं बृंहणं शोषघ्नं विशेषेण बालानां प्रशस्यते ||९२||
🔊 Audio coming soon
ஸத்யஸ்கஂ நவநீதமாஹ- நவநீதமித்யாதி| ஸத்யஸ்கஂ ஸத்யோபவம்| ஸுகுமாரஂ தேஹஸௌகுமார்யகரம்| ஸங்க்ராஹி ப்ரபாவாத்தக்ராவயவஸம்பந்தாச்ச, அத ஏவாம்லம்| சிரோத்திதஸ்ய நவநீதஸ்ய குணமாஹ- குர்வித்யாதி| பலகரமோஜஸ்கரம்| பஂஹணஂ தேஹோபசயகரம்| விஶேஷேணாதிஶயேநேத்யர்தஃ||௯௨||
Adhikarana 83 (93) · Śloka 93
க்ஷீரோத்தஂ புநர்நவநீதமுத்கஷ்டஸ்நேஹமாதுர்யமதிஶீதஂ ஸௌகுமார்யகரஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஸங்க்ராஹி ரக்தபித்தநேத்ரரோகஹரஂ ப்ரஸாதநஂ ச ||௯௩||
क्षीरोत्थं पुनर्नवनीतमुत्कृष्टस्नेहमाधुर्यमतिशीतं सौकुमार्यकरं चक्षुष्यं सङ्ग्राहि रक्तपित्तनेत्ररोगहरं प्रसादनं च ||९३||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீரமதநோத்திதஸ்ய நவநீதஸ்ய குணமாஹ- க்ஷீரோத்தமித்யாதி| தத்யுத்திதநவநீதாபேக்ஷயா உத்கஷ்டே ஸ்நேஹமாதுர்யே யஸ்மிந் தத்ததா| அதிஶீதமபி ததபேக்ஷயைவ| ப்ரஸாதநஂ சேதி ரக்தபித்தநேத்ரரோகயோஃ| ப்ரஸாதநஸ்தாநே ‘வர்ணப்ரஸாதநீயம்’ இதி கேசித் படந்தி||௯௩||
Adhikarana 84 (94) · Śloka 94
ஸந்தாநிகா புநர்வாதக்நீ தர்பணீ வஷ்யா பல்யா ஸ்நிக்தா ருச்யா மதுரா மதுரவிபாகா ரக்தபித்தப்ரஸாதநீ குர்வீ ச ||௯௪||
सन्तानिका पुनर्वातघ्नी तर्पणी वृष्या बल्या स्निग्धा रुच्या मधुरा मधुरविपाका रक्तपित्तप्रसादनी गुर्वी च ||९४||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீரோத்தநவநீதப்ரஸங்கேந க்ஷீரோத்தஸந்தாநிகாமாஹ- ஸந்தாநிகேத்யாதி| ஸந்தாநிகா க்ஷீரஸ்யோபரி ஸ்த்யாநோ பாகஃ க்ஷீரஸர இத்யர்தஃ| தர்பணீ தப்திஜநிகா||௯௪||
Adhikarana 85 (95) · Śloka 95
விகல்ப ஏஷ தத்யாதிஃ ஶ்ரேஷ்டோ கவ்யோऽபிவர்ணிதஃ | விகல்பாநவஶிஷ்டாஂஸ்து க்ஷீரவீர்யாத்ஸமாதிஶேத் ||௯௫|| இதி தக்ரவர்கஃ |
विकल्प एष दध्यादिः श्रेष्ठो गव्योऽभिवर्णितः | विकल्पानवशिष्टांस्तु क्षीरवीर्यात्समादिशेत् ||९५|| इति तक्रवर्गः |
🔊 Audio coming soon
நநு சாஷ்டாநாஂ க்ஷீராணாஂ நிர்திஷ்டத்வாதிஹ தக்ரமஸ்துதக்ரகூர்சிகாகிலாடபீயூஷமோரடநவநீதஸந்தாநிகாதயஃ கஸ்ய க்ஷீரஸ்யோக்தா இத்யாஹ- விகல்ப இத்யாதி| விகல்போ பேதஃ ப்ரகாரஃ| ததி ஆதிர்யஸ்ய ஸ தத்யாதிஃ| கவ்ய இதி கோரேவ| அபிவர்ணிதஃ கதிதஃ| ந புநரஜாவிப்ரபதீநாஂ, யதஃ ஶ்ரேஷ்டஃ ஸர்வேப்யஃ ப்ரதாநம்| தத் கிமஜாதீநாஂ தத்யாதி ந ஸம்பவதீத்யாஹ- விகல்பாநித்யாதி| அவஶிஷ்டாந் உர்வரிதாந்| க்ஷீரவீர்யாதிதி க்ஷீரவீர்யஂ க்ஷீரகுண இத்யர்தஃ| யதாऽஜாதீநாஂ க்ஷீரகுணஸ்ததநுகுணஸ்தத்தக்ராதிகுணோ வாச்ய இத்யர்தஃ||௯௫||
Adhikarana 86 (96) · Śloka 96
அத கதம் | கதஂ து மதுரஂ ஸௌம்யஂ மது ஶீதவீர்யமநபிஷ்யந்தி ஸ்நேஹநமுதாவர்தோந்மாதாபஸ்மாரஶூலஜ்வராநாஹவாதபித்தப்ரஶமநமக்நிதீபநஂ ஸ்மதிமதிமேதாகாந்திஸ்வரலாவண்யஸௌகுமார்யௌஜஸ்தேஜோபலகரமாயுஷ்யஂ வஷ்யஂ மேத்யஂ வயஃஸ்தாபநஂ குரு சக்ஷுஷ்யஂ ஶ்லேஷ்மாபிவர்தநஂ பாப்மாலக்ஷ்மீப்ரஶமநஂ விஷஹரஂ ரக்ஷோக்நஂ ச ||௯௬||
अथ घृतम् | घृतं तु मधुरं सौम्यं मृदु शीतवीर्यमनभिष्यन्दि स्नेहनमुदावर्तोन्मादापस्मारशूलज्वरानाहवातपित्तप्रशमनमग्निदीपनं स्मृतिमतिमेधाकान्तिस्वरलावण्यसौकुमार्यौजस्तेजोबलकरमायुष्यं वृष्यं मेध्यं वयःस्थापनं गुरु चक्षुष्यं श्लेष्माभिवर्धनं पाप्मालक्ष्मीप्रशमनं विषहरं रक्षोघ्नं च ||९६||
🔊 Audio coming soon
அத கதமாஹ- கதஂ த்வித்யாதி| ஏதே ஸாமாந்யகதஸ்ய குணாஃ, அந்யே து கவ்யஸ்யைவேதி குணஶ்ரேஷ்டத்வாதித்யாஹுஃ| ஸௌம்யத்வமுஷ்ணேऽபி யதாऽவிக்ஷீரே, அத ஏவ ஶீதவீர்யமித்யுக்தம்| அநபிஷ்யந்தீதி அத்ரேஷதர்தே நஞ்; தேந, அல்பாபிஷ்யந்தீத்யர்தஃ; ஏதேந தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ மந்தக்லேதப்ராப்திஜநநம்| ஸ்நேஹநஂ ஸ்நிக்தத்வாபாதகம்| உதாவர்தாதிப்ரஶமநஂ நிராமாணாமேவ நது ஸாமாநாம்| ஜ்வரஸ்ய ஜீர்ணஸ்ய ப்ரஶமநஂ ஶாந்திகரமித்யர்தஃ| ஸ்மத்யாதிபிர்பலாந்தைஃ ஸஹ கரஶப்தஃ ப்ரத்யேகமபிஸம்பத்யதே| ஸ்மதிஃ அதீதஸ்மரணம்; அநாகதஜ்ஞாநஂ மதிஃ; மேதா க்ரந்ததாரணஶக்திஃ; காந்திஃ ஶோபா; லாவண்யஂ ரூபாதிஶயஃ; ஸௌகுமார்யஂ மார்தவமங்காநாம்; ஓஜோ ஹதி ஸ்திதஂ தாதுதாம; தேஜஃ பராக்ரமஃ, அந்யே ப்ரபாமாஹுஃ, ஸா ச மஹாபஞ்ஜிகாயாஂ நிஷித்தா; பலமுபசயஃ| மேத்யஂ பவித்ரம்| வயஃஸ்தாபநமிதி யாவதேவாயுஃ ப்ரமிதஂ தாவதேவாயுஃ ஸ்தாபயத்யநாபாதம்| பாபாதீநி ஹந்தி ப்ரபாவாத்| ரக்ஷோக்நஂ ராக்ஷஸபயஹரம்| ‘த்ரிதோஷாபகர்ஷணம்’ இதி கேசித் படந்தி, ஸ து நாதிப்ரஸித்தஃ பாடஃ| தத்ராபி வாதபித்தஸம்பத்தஸ்யைவ கபஸ்ய ஹந்தத்வஂ, நது கேவலஸ்ய||௯௬||
Adhikarana 87 (97) · Śloka 97
விபாகே மதுரஂ ஶீதஂ வாதபித்தவிஷாபஹம் | சக்ஷுஷ்யமக்ர்யஂ பல்யஂ ச கவ்யஂ ஸர்பிர்குணோத்தரம் ||௯௭||
विपाके मधुरं शीतं वातपित्तविषापहम् | चक्षुष्यमग्र्यं बल्यं च गव्यं सर्पिर्गुणोत्तरम् ||९७||
🔊 Audio coming soon
ஸாமாந்யேந கதகுணமபிதாய கவ்யகதஸ்ய விஶேஷகுணமாஹ- விபாகே இத்யாதி| சக்ஷுஷ்யமக்ர்யமிதி ஸர்வசக்ஷுஷ்யஶ்ரேஷ்டமித்யர்தஃ| குணோத்தரஂ குணோத்கஷ்டம்||௯௭||
Adhikarana 88 (98) · Śloka 98
ஆஜஂ கதஂ தீபநீயஂ சக்ஷுஷ்யஂ பலவர்தநம் | காஸே ஶ்வாஸே க்ஷயே சாபி பத்யஂ பாகே ச தல்லகு ||௯௮||
आजं घृतं दीपनीयं चक्षुष्यं बलवर्धनम् | कासे श्वासे क्षये चापि पथ्यं पाके च तल्लघु ||९८||
🔊 Audio coming soon
ஆஜஂ கதமாஹ- ஆஜமித்யாதி||௯௮||
Adhikarana 89 (99) · Śloka 99
மதுரஂ ரக்தபித்தக்நஂ குரு பாகே கபாவஹம் | வாதபித்தப்ரஶமநஂ ஸுஶீதஂ மாஹிஷஂ கதம் ||௯௯||
मधुरं रक्तपित्तघ्नं गुरु पाके कफावहम् | वातपित्तप्रशमनं सुशीतं माहिषं घृतम् ||९९||
🔊 Audio coming soon
மாஹிஷகதமாஹ- மதுரமித்யாதி||௯௯||
Adhikarana 90 (100) · Śloka 100
ஔஷ்ட்ரஂ கடு கதஂ பாகே ஶோபக்ரிமிவிஷாபஹம் | தீபநஂ கபவாதக்நஂ குஷ்டகுல்மோதராபஹம் ||௧௦௦||
औष्ट्रं कटु घृतं पाके शोफक्रिमिविषापहम् | दीपनं कफवातघ्नं कुष्ठगुल्मोदरापहम् ||१००||
🔊 Audio coming soon
ஔஷ்ட்ரகதமாஹ- ஔஷ்ட்ரமித்யாதி||௧௦௦||
Adhikarana 91 (101) · Śloka 101
பாகே லக்வாவிகஂ ஸர்பிர்ந ச பித்தப்ரகோபணம் | கபேऽநிலே யோநிதோஷே ஶோஷே கம்பே ச தத்திதம் ||௧௦௧||
पाके लघ्वाविकं सर्पिर्न च पित्तप्रकोपणम् | कफेऽनिले योनिदोषे शोषे कम्पे च तद्धितम् ||१०१||
🔊 Audio coming soon
ஆவிககதமாஹ- பாகே இத்யாதி||௧௦௧||
Adhikarana 92 (102) · Śloka 102
பாகே லகூஷ்ணவீர்யஂ ச கஷாயஂ கபநாஶநம் | தீபநஂ பத்தமூத்ரஂ ச வித்யாதைகஶபஂ கதம் ||௧௦௨||
पाके लघूष्णवीर्यं च कषायं कफनाशनम् | दीपनं बद्धमूत्रं च विद्यादैकशफं घृतम् ||१०२||
🔊 Audio coming soon
ஆஶ்வகதமாஹ- பாகே இத்யாதி| ஐகஶபஂ கதமஶ்வாயா கதமித்யர்தஃ||௧௦௨||
Adhikarana 93 (103) · Śloka 103
சக்ஷுஷ்யமக்ர்யஂ ஸ்த்ரீணாஂ து ஸர்பிஃ ஸ்யாதமதோபமம் | வத்திஂ கரோதி தேஹாக்ந்யோர்லகுபாகஂ விஷாபஹம் ||௧௦௩||
चक्षुष्यमग्र्यं स्त्रीणां तु सर्पिः स्यादमृतोपमम् | वृद्धिं करोति देहाग्न्योर्लघुपाकं विषापहम् ||१०३||
🔊 Audio coming soon
மாநுஷீகதமாஹ- சக்ஷுஷ்யமித்யாதி| சக்ஷுஷ்யமக்ர்யஂ ஸர்வசக்ஷுஷ்யஶ்ரேஷ்டம்||௧௦௩||
Adhikarana 94 (104) · Śloka 104
கஷாயஂ பத்தவிண்மூத்ரஂ திக்தமக்நிகரஂ லகு | ஹந்தி காரேணவஂ ஸர்பிஃ கபகுஷ்டவிஷக்ரிமீந் ||௧௦௪||
कषायं बद्धविण्मूत्रं तिक्तमग्निकरं लघु | हन्ति कारेणवं सर्पिः कफकुष्ठविषक्रिमीन् ||१०४||
🔊 Audio coming soon
ஹாஸ்திநகதமாஹ- கஷாயமித்யாதி| காரேணவஂ ஹாஸ்திநம்||௧௦௪||
Adhikarana 95 (105) · Śloka 105
க்ஷீரகதஂ புநஃ ஸங்க்ராஹி ரக்தபித்தப்ரமமூர்ச்சாப்ரஶமநஂ நேத்ரரோகஹிதஂ ச ||௧௦௫||
क्षीरघृतं पुनः सङ्ग्राहि रक्तपित्तभ्रममूर्च्छाप्रशमनं नेत्ररोगहितं च ||१०५||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீரோத்தகதகுணமாஹ- க்ஷீரகதமித்யாதி| க்ஷீரமதநாத் ஸமுத்பூதநவநீதோத்திதஂ கதஂ க்ஷீரகதம்| ஸங்க்ராஹி ப்ரபாவாத்| ப்ரமஃ சக்ராரூடஸ்யேவ| மூர்ச்சா சேதநாச்யுதிஃ||௧௦௫||
Adhikarana 96 (106) · Śloka 106
ஸர்பிர்மண்டஸ்து மதுரஃ ஸரோ யோநிஶ்ரோத்ராக்ஷிஶிரஸாஂ ஶூலக்நோ பஸ்திநஸ்யாக்ஷிபூரணேஷூபதிஶ்யதே ||௧௦௬||
सर्पिर्मण्डस्तु मधुरः सरो योनिश्रोत्राक्षिशिरसां शूलघ्नो बस्तिनस्याक्षिपूरणेषूपदिश्यते ||१०६||
🔊 Audio coming soon
கதமண்டஸ்ய குணமாஹ- ஸர்பிர்மண்டஸ்த்வித்யாதி| விலீநகதஸ்ய கநீபூத உபரிதநோ பாகோ மண்டஃ||௧௦௬||
Adhikarana 97 (107-111) · Śloka 111
ஸர்பிஃ புராணஂ ஸரஂ கடுவிபாகஂ த்ரிதோஷாபஹஂ மூர்ச்சாமதோந்மாதோதரஜ்வரகரஶோஷாபஸ்மாரயோநிஶ்ரோத்ராக்ஷிஶிர ஶூலக்நஂ தீபநஂ பஸ்திநஸ்யபூரணேஷூபதிஶ்யதே ||௧௦௭|| பவதி சாத்ர- புராணஂ திமிரஶ்வாஸபீநஸஜ்வரகாஸநுத் | மூர்ச்சாகுஷ்டவிஷோந்மாதக்ரஹாபஸ்மாரநாஶநம் ||௧௦௮|| (ஏகாதஶஶதஂ சைவ வத்ஸராநுஷிதஂ கதம் | ரக்ஷோக்நஂ கும்பஸர்பிஃ ஸ்யாத் பரதஸ்து மஹாகதம் ||௧௦௯|| பேயஂ மஹாகதஂ பூதைஃ கபக்நஂ பவநாதிகைஃ | பல்யஂ பவித்ரஂ மேத்யஂ ச விஶேஷாத்திமிராபஹம் ||௧௧௦|| ஸர்வபூதஹரஂ சைவ கதமேதத் ப்ரஶஸ்யதே) ||௧௧௧|| இதி கதவர்கஃ |
सर्पिः पुराणं सरं कटुविपाकं त्रिदोषापहं मूर्च्छामदोन्मादोदरज्वरगरशोषापस्मारयोनिश्रोत्राक्षिशिर शूलघ्नं दीपनं बस्तिनस्यपूरणेषूपदिश्यते ||१०७|| भवति चात्र- पुराणं तिमिरश्वासपीनसज्वरकासनुत् | मूर्च्छाकुष्ठविषोन्मादग्रहापस्मारनाशनम् ||१०८|| (एकादशशतं चैव वत्सरानुषितं घृतम् | रक्षोघ्नं कुम्भसर्पिः स्यात् परतस्तु महाघृतम् ||१०९|| पेयं महाघृतं भूतैः कफघ्नं पवनाधिकैः | बल्यं पवित्रं मेध्यं च विशेषात्तिमिरापहम् ||११०|| सर्वभूतहरं चैव घृतमेतत् प्रशस्यते) ||१११|| इति घृतवर्गः |
🔊 Audio coming soon
புராணகதகுணமாஹ- ஸர்பிரித்யாதி| புராணஂ தஶவர்ஷஸ்திதம்| விஷருதிரமத்யஜா மதாஸ்த்ரயஃ, கரஃ ஸஂயோகவிஷம்| பூரணேऽக்ஷிபூரணே| ஏகாதஶஶதமிதி ஏகாதஶோத்தரஂ ஶதமித்யர்தஃ| பூதைஃ ப்ராணிபிஃ| ஆசார்யஸ்து ‘கௌம்பஂ து ஶதவத்ஸரம்’ இத்யாஹ| அயஂ பாடோ நிபந்தேஷு ந தஶ்யதே, அஸ்மாபிஸ்து பஹுவைத்யபடிதத்வாத் படிதஃ||௧௦௭-௧௧௧||
Adhikarana 98 (112-113) · Śloka 113
அத தைலாநி | தைலஂ த்வாக்நேயமுஷ்ணஂ தீக்ஷ்ணஂ மதுரஂ மதுரவிபாகஂ பஂஹணஂ ப்ரீணநஂ வ்யவாயி ஸூக்ஷ்மஂ விஶதஂ குரு ஸரஂ விகாஸி வஷ்யஂ த்வக்ப்ரஸாதநஂ மேதாமார்தவமாஂஸஸ்தைர்யவர்ணபலகரஂ சக்ஷுஷ்யஂ பத்தமூத்ரஂ லேகநஂ திக்தகஷாயாநுரஸஂ பாசநமநிலபலாஸக்ஷயகரஂ க்ரிமிக்நமஶிதபித்தஜநநஂ யோநிஶிரஃகர்ணஶூலப்ரஶமநஂ கர்பாஶயஶோதநஂ ச, ததா சிந்நபிந்நவித்தோத்பிஷ்டச்யுதமதிதக்ஷதபிச்சிதபக்நஸ்புடிதக்ஷாராக்நிதக்தவிஶ்லிஷ்டதாரிதா பிஹததுர்பக்நமகவ்யாலவிதஷ்டப்ரபதிஷு ச பரிஷேகாப்யங்காவகாஹாதிஷு திலதைலஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௧௧௨|| தத்பஸ்திஷு ச பாநேஷு நஸ்யே கர்ணாக்ஷிபூரணே | அந்நபாநவிதௌ சாபி ப்ரயோஜ்யஂ வாதஶாந்தயே ||௧௧௩||
अथ तैलानि | तैलं त्वाग्नेयमुष्णं तीक्ष्णं मधुरं मधुरविपाकं बृंहणं प्रीणनं व्यवायि सूक्ष्मं विशदं गुरु सरं विकासि वृष्यं त्वक्प्रसादनं मेधामार्दवमांसस्थैर्यवर्णबलकरं चक्षुष्यं बद्धमूत्रं लेखनं तिक्तकषायानुरसं पाचनमनिलबलासक्षयकरं क्रिमिघ्नमशितपित्तजननं योनिशिरःकर्णशूलप्रशमनं गर्भाशयशोधनं च, तथा छिन्नभिन्नविद्धोत्पिष्टच्युतमथितक्षतपिच्चितभग्नस्फुटितक्षाराग्निदग्धविश्लिष्टदारिता भिहतदुर्भग्नमृगव्यालविदष्टप्रभृतिषु च परिषेकाभ्यङ्गावगाहादिषु तिलतैलं प्रशस्यते ||११२|| तद्बस्तिषु च पानेषु नस्ये कर्णाक्षिपूरणे | अन्नपानविधौ चापि प्रयोज्यं वातशान्तये ||११३||
🔊 Audio coming soon
ஜங்கமஸ்நேஹோத்தமஂ கதஂ நிர்திஶ்ய ஸ்தாவரஸ்நேஹோத்தமஂ தைலஂ குணகர்மப்யாஂ நிர்திஶந்நாஹ- தைலமித்யாதி| திலேஷு பவஂ தைலஂ திலதைலம்| ஆக்நேயமுஷ்ணமிதி ப்ரபா ஆக்நேயீ ந சோஷ்ணா, க்ஷார உஷ்ணஃ ஸௌம்யஶ்ச, மத்ஸ்யா உஷ்ணா ந த்வாக்நேயாஃ, அத ஏவாக்நேயமுஷ்ணமித்யுபயமுக்தம்| பஂஹணஂ தாதுபுஷ்டிகரத்வேந ஶரீரதார்ட்யாவஹத்வாத்; ந ச லேகநத்வமப்யஸ்ய விருத்தஂ, மேதோஹரத்வாத்| ந கலு தைலஂ மேதோக்நமபி மாஂஸஂ ந கரோதி, ப்ரதிநியதஶக்தித்வாத்த்ரவ்யாணாம்| ப்ரீணநஂ தப்திஜநகம்| வ்யவாயி அபரிணதமேவ வ்யாப்ய தேஹஂ பச்யதே| ஸூக்ஷ்மஂ ஸூக்ஷ்மஸ்ரோதோநுஸாரி| விஶதஂ நிர்மலம்| விகாஸி ஸந்திபந்தவிமோசகம்| வஷ்யஂ ஶுக்ரலம், அந்யே து தாதுபோஷணகரணாத்வஷ்யஂ, ஸத்யஃ புநரவஷ்யமேவ| யதுக்தஂ ஜாதூகர்ணேந- ‘அஶுக்ரார்தே தைலலவணம்’ இதி| த்வக்ப்ரஸாதநமப்யங்கே போஜநே ச| வர்ணோ கௌராதிஃ| பலகரமுத்ஸாஹகரம்| சக்ஷுஷ்யஂ பரிணாமே, ந து பூரணேந| லேகநஂ மேதோஹரம்| அநிலபலாஸக்ஷயகரமிதி மிலிதவாதபலாஸயோஃ க்ஷயகரஂ, ந கேவலஸ்ய வாதஸ்ய ந ச கேவலஸ்ய ஶ்லேஷ்மணஃ; அதவா க்ஷயோ மார்கஃ, அநிலபலாஸஸ்ரோதஃஶோதநமித்யர்தஃ| அஶிதபித்தஜநநம் ஜல்பதநூகரணபித்தயோர்ஜநகஂ, ஶிதஂ ஹி தநூகரணஂ, நஞீஷதர்தே, தேநால்பதநூகரணமிதி லப்யதே; கேசிதஶிதமிதி பதக் படந்தி, தச்ச மஹாபஞ்ஜிகாயாஂ தூஷிதம்| சிந்நஂ த்விதாபூதஂ, பிந்நஂ விதாரிதஂ, வித்தஂ ஸூச்யாதிபிஃ, உத்பிஷ்டஂ சூர்ணிதஂ, ச்யுதஂ ஸ்தாநாததோகதஂ, மதிதஂ விலோடிதஂ, க்ஷதமுரஃக்ஷதாதி, பிஞ்சிதஂ சிப்படீபூதஂ ‘சிர்பிதஂ’ இதி லோகே, பக்நஂ ஸந்திமுக்தாதிபேதஂ, ஸ்புடிதஂ பஹுதா கண்டீபூதஂ, விஶ்லிஷ்டஂ ஸந்திவிஶ்லேஷமாத்ரயுக்தஂ, தாரிதஂ ஸ்பாடி(டி)தமித்யர்தஃ, அபிஹதஂ லகுடாதிபிஃ, துர்பக்நஂ சூர்ணிதாதிபாதிதஂ மஜ்ஜாநுகதாதிகஂ கச்ச்ரஸாத்யஂ துஷ்டஂ பக்நஂ, மகவ்யாலவிதஷ்டஂ துஷ்டமகபக்ஷிதம்| பரிஷேகஃ அங்கோபரி தைலதாராதிநிபாதஃ, அப்யங்கஃ ப்ரஸித்தஃ, அவகாஹோऽபக்ரீடநம் | அந்நபாநவிதாவிதி விதௌ ஸஂஸ்கரணே||௧௧௨-௧௧௩||
Adhikarana 99 (114) · Śloka 114
ஏரண்டதைலஂ மதுரமுஷ்ணஂ தீக்ஷ்ணஂ தீபநஂ கடு கஷாயாநுரஸஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஸ்ரோதோவிஶோதநஂ த்வச்யஂ வஷ்யஂ மதுரவிபாகஂ வயஃஸ்தாபநஂ யோநிஶுக்ரவிஶோதநமாரோக்யமேதாகாந்திஸ்மதிபலகரஂ வாதகபஹரமதோபாகதோஷஹரஂ ச ||௧௧௪||
एरण्डतैलं मधुरमुष्णं तीक्ष्णं दीपनं कटु कषायानुरसं सूक्ष्मं स्रोतोविशोधनं त्वच्यं वृष्यं मधुरविपाकं वयःस्थापनं योनिशुक्रविशोधनमारोग्यमेधाकान्तिस्मृतिबलकरं वातकफहरमधोभागदोषहरं च ||११४||
🔊 Audio coming soon
ஏரண்டதைலஸ்ய குணகர்மாண்யாஹ- ஏரண்டதைலமித்யாதி| அதோபாகதோஷஹரஂ விரேசநேந தோஷஹரமித்யர்தஃ||௧௧௪||
Adhikarana 100 (115) · Śloka 115
நிம்பாதஸீகுஸும்பமூலகஜீமூதகவக்ஷககதவேதநார்ககம்பில்லகஹஸ்திகர்ணபத்வீகாபீலு- கரஞ்ஜேங்குதீஶிக்ருஸர்ஷபஸுவர்சலாவிடங்கஜ்யோதிஷ்மதீபலதைலாநி தீக்ஷ்ணாநி லகூந்யுஷ்ணவீர்யாணி கடூநி கடுவிபாகாநி ஸராண்யநிலகபகமிகுஷ்டப்ரமேஹஶிரோரோகாபஹராணி சேதி ||௧௧௫||
निम्बातसीकुसुम्भमूलकजीमूतकवृक्षककृतवेधनार्ककम्पिल्लकहस्तिकर्णपृथ्वीकापीलु- करञ्जेङ्गुदीशिग्रुसर्षपसुवर्चलाविडङ्गज्योतिष्मतीफलतैलानि तीक्ष्णानि लघून्युष्णवीर्याणि कटूनि कटुविपाकानि सराण्यनिलकफकृमिकुष्ठप्रमेहशिरोरोगापहराणि चेति ||११५||
🔊 Audio coming soon
நிம்பாதிபலஸ்நேஹகுணாநாஹ- நிம்பேத்யாதி| ஜீமூதகோ தேவதாலீ, வக்ஷகஃ குடஜஃ, கதவேதநஃ கோஶாதகீ, அர்கஃ ப்ரஸித்தஃ, கம்பில்லகோ ரேசநிகஃ, ஹஸ்திகர்ணோ மஹாபர்ணோ ‘பூபலாஶ’ இத்யுச்யதே, அந்யே ரக்தைரண்டமாஹுஃ, பத்வீகா கஷ்ணஜீரகஃ, பீலுஃ ப்ரஸித்தஃ, கரஞ்ஜோ வக்ஷகரஞ்ஜஃ, இங்குதீ கண்டகீ(க)வக்ஷஃ ப்ரஸித்தஃ, அந்யே புத்ரஜீவகமாஹுஃ, ஶிக்ருஃ ஶோபாஞ்ஜநபலஂ, ஸுவர்சலா ஸூர்யாவர்தஃ, விடங்கஃ கமிஹா, ஜ்யோதீஷ்மதி காகமர்தநிகா| நிம்பதைலஂ தந்த்ராந்தரே பலிதஹரமுக்தம், இஹாபி ஸாமாந்யேந ஶிரோரோகாபஹரத்வேந பலிதஹரத்வமுச்யதே||௧௧௫||
Adhikarana 101 (116-119) · Śloka 119
வாதக்நஂ மதுரஂ தேஷு க்ஷௌமஂ தைலஂ பலாபஹம் | கடுபாகமசக்ஷுஷ்யஂ ஸ்நிக்தோஷ்ணஂ குருபித்தலம் ||௧௧௬|| கமிக்நஂ ஸார்ஷபஂ தைலஂ கண்டூகுஷ்டாபஹஂ லகு | கபமேதோநிலஹரஂ லேகநஂ கடு தீபநம் ||௧௧௭|| கமிக்நமிங்குதீதைலமீஷத்திக்தஂ ததா லகு | குஷ்டாமயகமிஹரஂ தஷ்டிஶுக்ரபலாபஹம் ||௧௧௮|| விபாகே கடுகஂ தைலஂ கௌஸும்பஂ ஸர்வதோஷகத் | ரக்தபித்தகரஂ தீக்ஷ்ணமசக்ஷுஷ்யஂ விதாஹி ச ||௧௧௯||
वातघ्नं मधुरं तेषु क्षौमं तैलं बलापहम् | कटुपाकमचक्षुष्यं स्निग्धोष्णं गुरुपित्तलम् ||११६|| कृमिघ्नं सार्षपं तैलं कण्डूकुष्ठापहं लघु | कफमेदोनिलहरं लेखनं कटु दीपनम् ||११७|| कृमिघ्नमिङ्गुदीतैलमीषत्तिक्तं तथा लघु | कुष्ठामयकृमिहरं दृष्टिशुक्रबलापहम् ||११८|| विपाके कटुकं तैलं कौसुम्भं सर्वदोषकृत् | रक्तपित्तकरं तीक्ष्णमचक्षुष्यं विदाहि च ||११९||
🔊 Audio coming soon
ஏஷு கேஷாஞ்சித் ஸாமாந்யகுணாத்விஶேஷஂ நிர்திஶந்நாஹ- வாதக்நமித்யாதி| க்ஷௌமமிதி அதஸீபவம்||௧௧௬-௧௧௯||
Adhikarana 102 (120) · Śloka 120
கிராததிக்தகாதிமுக்தகபிபீதகநாலிகேரகோலாக்ஷோடஜீவந்தீப்ரியாலகர்புதார- ஸூர்யவல்லீத்ரபுஸைர்வாருககர்காருகூஷ்மாண்டப்ரபதீநாஂ தைலாநி மதுராணி மதுரவிபாகாநி வாதபித்தப்ரஶமநாநி ஶீதவீர்யாண்யபிஷ்யந்தீநி ஸஷ்டமூத்ராண்யக்நிஸாதநாநி சேதி ||௧௨௦||
किराततिक्तकातिमुक्तकबिभीतकनालिकेरकोलाक्षोडजीवन्तीप्रियालकर्बुदार- सूर्यवल्लीत्रपुसैर्वारुककर्कारुकूष्माण्डप्रभृतीनां तैलानि मधुराणि मधुरविपाकानि वातपित्तप्रशमनानि शीतवीर्याण्यभिष्यन्दीनि सृष्टमूत्राण्यग्निसादनानि चेति ||१२०||
🔊 Audio coming soon
கடூந்யபிதாய மதுராணி நிர்திஶந்நாஹ- கிராதேத்யாதி| அதிமுக்தக ஆவாந்தகஃ, கோலோ பதரமஜ்ஜா, அக்ஷோட உத்தராபதே ப்ரஸித்தஃ, ஜீவந்தீ ஸ்வர்ணஜீவந்தீபலஂ, ப்ரியாலஃ ப்ரஸித்தோ மதுராம்லபலஃ, கர்புதாரஃ காஞ்சநாரஃ; ஸூர்யவல்லீ அர்கபுஷ்பீ, ‘ஸூர்யாவர்தபேதஃ’ இத்யந்யே, ஸுவர்சலாயாஃ பூர்வமேவ படிதத்வாத்; த்ரபுஸஂ கர்கடீபலஂ ‘த்ரிஷுடீ’ இதி லோகே, ஏர்வாருர்க்ரீஷ்மகர்கடிகா, கர்காரு வாடவஂ த்ரபுஸம்| ப்ரபதிக்ரஹணாத் காலிங்காதீநாஂ க்ரஹணம்| அக்நிஸாதநாநி அக்நிமாந்த்யகராணி| கிராததிக்தகாதீநாஂ திக்தாநாமபி மதுராணி தைலாநி ப்ரத்யக்ஷதஷ்டத்வாத்||௧௨௦||
Adhikarana 103 (121) · Śloka 121
மதூககாஶ்மர்யபலாஶதைலாநி மதுரகஷாயாணி கபபித்தப்ரஶமநாநி ||௧௨௧||
मधूककाश्मर्यपलाशतैलानि मधुरकषायाणि कफपित्तप्रशमनानि ||१२१||
🔊 Audio coming soon
மதூகாதீநாஂ தைலாந்யாஹ- மதூகேத்யாதி| பலாஶஃ கிஂஶுகஃ||௧௨௧||
Adhikarana 104 (122) · Śloka 122
துவரகபல்லாதகதைலே உஷ்ணே மதுரகஷாயே திக்தாநுரஸே வாதகபகுஷ்டமேதோமேஹகமிப்ரஶமநே உபயதோபாகதோஷஹரே ச ||௧௨௨||
तुवरकभल्लातकतैले उष्णे मधुरकषाये तिक्तानुरसे वातकफकुष्ठमेदोमेहकृमिप्रशमने उभयतोभागदोषहरे च ||१२२||
🔊 Audio coming soon
துவரகாதிதைலமாஹ- துவரகேத்யாதி| துவரகஂ பஶ்சிமார்ணவதீரஜாதமாஹுஃ| ததுக்தஂ- “பத்ரைஸ்து கேஶராகாரைஃ கபித்தஸதஶைஃ பலைஃ| வக்ஷஸ்துவரகோ நாம பஶ்சிமார்ணவதீரஜஃ”- இதி| உபயதோபாகதோஷஹரே சேதி வமநேந விரேசநேந சேத்யர்தஃ||௧௨௨||
Adhikarana 105 (123) · Śloka 123
ஸரலதேவதாருஶிஂஶபாகுருகண்டீரஸாரஸ்நேஹாஸ்திக்தகடுகஷாயா துஷ்டவ்ரணஶோதநாஃ கமிகபகுஷ்டாநிலஹராஶ்ச ||௧௨௩||
सरलदेवदारुशिंशपागुरुगण्डीरसारस्नेहास्तिक्तकटुकषाया दुष्टव्रणशोधनाः कृमिकफकुष्ठानिलहराश्च ||१२३||
🔊 Audio coming soon
ஸாரஸ்நேஹாநாஹ- ஸரலேத்யாதி| ஸரலாதயஃ ப்ரஸித்தாஃ| கண்டீரஃ ஸாரப்ரதாநஸ்தருவிஶேஷஃ| ஸாரஸ்த்வந்தர்கதஃ ப்ரதாநபூதோऽவயவவிஶேஷஃ||௧௨௩||
Adhikarana 106 (124) · Śloka 124
தும்பீகோஶாம்ரதந்தீத்ரவந்தீஶ்யாமாஸப்தலாநீலிகாகம்பில்லகஶங்கிநீஸ்நேஹாஸ்திக்தகடுகஷாயா அதோபாகதோஷஹராஃ கமிகபகுஷ்டாநிலஹரா துஷ்டவ்ரணஶோதநாஶ்ச ||௧௨௪||
तुम्बीकोशाम्रदन्तीद्रवन्तीश्यामासप्तलानीलिकाकम्पिल्लकशङ्खिनीस्नेहास्तिक्तकटुकषाया अधोभागदोषहराः कृमिकफकुष्ठानिलहरा दुष्टव्रणशोधनाश्च ||१२४||
🔊 Audio coming soon
தும்ப்யாதீநாஂ ஸ்நேஹமாஹ- தும்பீத்யாதி| தும்பீ திக்தாலாபுஃ, கோஶாம்ரஃ ‘கோஶம்ப’ இதி ப்ரஸித்தஃ, தந்தீ தந்திநீ, த்ரவந்தீ ஶம்பரீ, ஶ்யாமா வத்ததாருகஃ, ஸப்தலா ஸாதலேதி ப்ரஸித்தா, நீலிநீ ஶ்ரீபலிகா, கம்பில்லகஃ ப்ரஸித்தஃ, ஶங்கிநீ ஶ்வேதஶ்ரீபலிகா, அந்யே யவதிக்தாபேதமாஹுஃ| அதோபாகதோஷஹரா இதி விரேசநேந தோஷஹரா இத்யர்தஃ||௧௨௪||
Adhikarana 107 (125) · Śloka 125
யவதிக்தாதைலஂ ஸர்வதோஷப்ரஶமநமீஷத்திக்தமக்நிதீபநஂ லேகநஂ மேத்யஂ பத்யஂ ச ||௧௨௫||
यवतिक्तातैलं सर्वदोषप्रशमनमीषत्तिक्तमग्निदीपनं लेखनं मेध्यं पथ्यं च ||१२५||
🔊 Audio coming soon
யவதிக்தாதைலமாஹ- யவதிக்தாதைலமித்யாதி| யவதிக்தா யவக்ஷேத்ரேஷு ஜாயதே திக்தஸப்தாஷ்டபத்ரா ‘யவேந்திகா’ இதி ப்ரஸித்தா||௧௨௫||
Adhikarana 108 (126) · Śloka 126
ஏகைஷிகாதைலஂ மதுரமதிஶீதஂ பித்தஹரமநிலப்ரகோபணஂ ஶ்லேஷ்மாபிவர்தநஂ ச ||௧௨௬||
एकैषिकातैलं मधुरमतिशीतं पित्तहरमनिलप्रकोपणं श्लेष्माभिवर्धनं च ||१२६||
🔊 Audio coming soon
ஏகைஷிகாதைலமாஹ- ஏகைஷிகாதைலமித்யாதி| ஏகைஷிகா அவித்தகரணீ ‘பாடா’ இதி லோகே, த்ரிவதிதி ஜேஜ்ஜடஃ||௧௨௬||
Adhikarana 109 (127) · Śloka 127
ஸஹகாரதைலமீஷத்திக்தமதிஸுகந்தி வாதகபஹரஂ ரூக்ஷஂ மதுரகஷாயஂ ரஸவந்நாதிபித்தகரஂ ச ||௧௨௭||
सहकारतैलमीषत्तिक्तमतिसुगन्धि वातकफहरं रूक्षं मधुरकषायं रसवन्नातिपित्तकरं च ||१२७||
🔊 Audio coming soon
ஆம்ரதைலமாஹ- ஸஹகாரதைலமித்யாதி| ஸஹகாரதைலமாம்ரதைலம்| தச்ச ‘ஆம்ரஸ்ய தருணபலவந்தபங்கமாத்ரத ஏவ ஜாதம்’ இதி கயீ, ‘தத்பலமஜ்ஜஸ்நேஹஃ’ இத்யந்யே||௧௨௭||
Adhikarana 110 (128) · Śloka 128
பலோத்பவாநி தைலாநி யாந்யுக்தாநீஹ காநிசித் | குணாந் கர்ம ச விஜ்ஞாய பலாநீவ விநிர்திஶேத் ||௧௨௮||
फलोद्भवानि तैलानि यान्युक्तानीह कानिचित् | गुणान् कर्म च विज्ञाय फलानीव विनिर्दिशेत् ||१२८||
🔊 Audio coming soon
பலாநாமாநந்த்யாத் பலகுணாதிதேஶஂ தைலேऽப்யாஹ- பலோத்பவாநீத்யாதி| இஹ ஜகதி| பலாநீவேதி பலஸதஶகுணாஃ கர்மாணி சேத்யர்தஃ; அதவா இஹ தைலவர்கே யாநி காநிசித் பலோத்பவாநி தைலாந்யுக்தாநி தாநி தாவதுக்தகுணகர்மப்யாமேவ ஜ்ஞேயாநி, ஶேஷாணி து பலதைலாநி பலஸ்ய குணாந் கர்ம ச விஜ்ஞாய பலாநீவ விநிர்திஶேதித்யர்தஃ| கேசித்து ‘யாந்யுக்தாநீஹ காநிசித்’ இத்யஸ்ய ஸ்தாநே ‘யாநீத்யுக்தாநி காநிசித்’ இதி படந்தி, ஶேஷஂ ச ஸமம்| தச்ச ஸுபோதம்||௧௨௮||
Adhikarana 111 (129) · Śloka 129
யாவந்தஃ ஸ்தாவராஃ ஸ்நேஹாஃ ஸமாஸாத்பரிகீர்திதாஃ | ஸர்வே தைலகுணா ஜ்ஞேயாஃ ஸர்வே சாநிலநாஶநாஃ ||௧௨௯||
यावन्तः स्थावराः स्नेहाः समासात्परिकीर्तिताः | सर्वे तैलगुणा ज्ञेयाः सर्वे चानिलनाशनाः ||१२९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வேஷாஂ ஸ்தாவராணாஂ ஸ்நேஹாநாஂ திலதைலகுணத்வமாஹ- யாவந்த இத்யாதி| ஸர்வே தைலகுணா ஜ்ஞேயா இதி ஏதேந திலதைலே யே கேசித்தர்மாஃ யாநி ச காநிசித் கர்மாணி தாந்யபரேஷ்வபி தைலேஷு வர்தந்த இத்யுக்தஂ, ந து ஸர்வே திலதைலதர்மாஃ ஸர்வாணி திலதைலகர்மாணி; அந்யே து குணஶப்தேந ஸர்வஸாதாரணீஂ ஸ்நிக்ததாமாஹுஃ||௧௨௯||
Adhikarana 112 (130) · Śloka 130
ஸர்வேப்யஸ்த்விஹ தைலேப்யஸ்திலதைலஂ விஶிஷ்யதே | நிஷ்பத்தேஸ்தத்குணத்வாச்ச தைலத்வமிதரேஷ்வபி ||௧௩௦||
सर्वेभ्यस्त्विह तैलेभ्यस्तिलतैलं विशिष्यते | निष्पत्तेस्तद्गुणत्वाच्च तैलत्वमितरेष्वपि ||१३०||
🔊 Audio coming soon
திலதைலப்ராதாந்யகதநத்வாரேணேதரேஷாஂ தைலாநாமபி தைலத்வமாஹ- ஸர்வேப்யஸ்த்வித்யாதி| நிஷ்பத்தேரிதி யதா தைலஂ திலாநாஂ நிஷ்பத்யதே ததைவைரண்டாதிதைலமபீதி நிஷ்பத்திஸாம்யாதித்யர்தஃ| தத்குணத்வாச்சேதி கைஶ்சித்திலதைலகர்மபிஃ கைஶ்சித்திலதைலதர்மைஶ்ச ஸமாநத்வாத்||௧௩௦||
Adhikarana 113 (131) · Śloka 131
க்ராம்யாநூபௌதகாநாஂ ச வஸாமேதோமஜ்ஜாநோ குரூஷ்ணமதுரா வாதக்நாஃ, ஜாங்கலைகஶபக்ரவ்யாதாதீநாஂ லகுஶீதகஷாயா ரக்தபித்தக்நாஃ, ப்ரதுதவிஷ்கிராணாஂ ஶ்லேஷ்மக்நாஃ | தத்ர கததைலவஸாமேதோமஜ்ஜாநோ யதோத்தரஂ குருவிபாகா வாதஹராஶ்ச ||௧௩௧|| இதி தைலவர்கஃ |
ग्राम्यानूपौदकानां च वसामेदोमज्जानो गुरूष्णमधुरा वातघ्नाः, जाङ्गलैकशफक्रव्यादादीनां लघुशीतकषाया रक्तपित्तघ्नाः, प्रतुदविष्किराणां श्लेष्मघ्नाः | तत्र घृततैलवसामेदोमज्जानो यथोत्तरं गुरुविपाका वातहराश्च ||१३१|| इति तैलवर्गः |
🔊 Audio coming soon
ஸ்நேஹஸமாநத்வாத்வஸாதிகுணகர்மாஹ- க்ராம்யேத்யாதி| க்ராம்யா கவோஷ்ட்ரபஸ்தாதயஃ, ஆநூபா மஹிஷாதயஃ, ஔதகா மத்ஸ்யாதயஃ| ஜாங்கலேத்யாதி ஜாங்கலா ஏணாதயஃ, ஏகஶபா அஶ்வாதயஃ, க்ரவ்யாதா வ்யாக்ராதயஃ| ப்ரதுதேத்யாதி ப்ரதுதாஃ கபோதபாராவதாதயஃ, விஷ்கிரா லாவாதயஃ||௧௩௧||
Adhikarana 114 (132) · Śloka 132
அத மதுவர்கஃ | மது து மதுரஂ கஷாயாநுரஸஂ ரூக்ஷஂ ஶீதமக்நிதீபநஂ வர்ண்யஂ ஸ்வர்யஂ லகு ஸுகுமாரஂ லேகநஂ ஹத்யஂ வாஜீகரணஂ ஸந்தாநஂ ஶோதநஂ ரோபணஂ(ஸங்க்ராஹி ) சக்ஷுஷ்யஂ ப்ரஸாதநஂ ஸூக்ஷ்மமார்காநுஸாரி பித்தஶ்லேஷ்மமேதோமேஹஹிக்காஶ்வாஸகாஸாதிஸாரச்சர்திதஷ்ணாகமிவிஷப்ரஶமநஂ ஹ்லாதி த்ரிதோஷப்ரஶமநஂ ச; தத்து லகுத்வாத் கபக்நஂ, பைச்சில்யாந்மாதுர்யாத் கஷாயபாவாச்ச வாதபித்தக்நம் ||௧௩௨||
अथ मधुवर्गः | मधु तु मधुरं कषायानुरसं रूक्षं शीतमग्निदीपनं वर्ण्यं स्वर्यं लघु सुकुमारं लेखनं हृद्यं वाजीकरणं सन्धानं शोधनं रोपणं(सङ्ग्राहि ) चक्षुष्यं प्रसादनं सूक्ष्ममार्गानुसारि पित्तश्लेष्ममेदोमेहहिक्काश्वासकासातिसारच्छर्दितृष्णाकृमिविषप्रशमनं ह्लादि त्रिदोषप्रशमनं च; तत्तु लघुत्वात् कफघ्नं, पैच्छिल्यान्माधुर्यात् कषायभावाच्च वातपित्तघ्नम् ||१३२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ மத்வாஹ, தஸ்ய ஸாமாந்யஂ ஸ்வகுணஂ நிர்திஶந்நாஹ- மத்வித்யாதி| ரூக்ஷதீபநலகுத்வாதிகுணயுக்தஂ புராணஂ, நவமேதத்விபரீதமிதி| ஸுகுமாரஂ ஸௌகுமார்யகரம்| லேகநஂ பத்தலீகரணம்| ஹத்யஂ ஹதயப்ரியஂ ஹிதஂ ச| வாஜீகரணஂ ஶுக்ரலம்| ஸந்தாநஂ பக்நஸ்ய| ஶோதநஂ துஷ்டவ்ரணஸ்ய| ரோபணஂ ஶுத்தவ்ரணஸ்ய| சக்ஷுஷ்யஂ சக்ஷுஷே ஹிதம்| ப்ரஸாதநஂ சக்ஷுஷோர்தேஹஸ்ய ச| ஹ்லாதி ஸுககாரி| த்ரிதோஷஶமநமிதி யத்யபி ஶைத்யரௌக்ஷ்யலாகவைர்வாதகாரித்வஂ மதுரத்வாதிநா ச கபகாரித்வஂ ததாऽபி த்ரவ்யகுணோபயப்ரபாவாத்த்ரிதோஷக்நத்வம்||௧௩௨||
Adhikarana 115 (133) · Śloka 133
பௌத்திகஂ ப்ராமரஂ க்ஷௌத்ரஂ மாக்ஷிகஂ சாத்ரமேவ ச | ஆர்க்யமௌத்தாலகஂ தாலமித்யஷ்டௌ மதுஜாதயஃ ||௧௩௩||
पौत्तिकं भ्रामरं क्षौद्रं माक्षिकं छात्रमेव च | आर्घ्यमौद्दालकं दालमित्यष्टौ मधुजातयः ||१३३||
🔊 Audio coming soon
தத்பேதாநாஹ- பௌத்திகமித்யாதி| பிங்கலா மஹத்யோ மக்ஷிகாஃ புத்திகாஃ, தத்பவஂ பௌத்திகம்; அந்யே ‘மஶகோபமா மக்ஷிகாஃ கஷ்ணவர்ணாஃ புத்திகாஃ’ இதி வதந்தி| ப்ரமராஃ ப்ரஸித்தாஃ, தத்பவஂ ப்ராமரம்| மக்ஷிகாஃ பிங்கலா ஏவ ஸ்வல்பாஃ க்ஷுத்ராஃ, தத்பவஂ க்ஷௌத்ரம்| பிங்கலவர்ணா மஹத்யோ மக்ஷிகாஸ்தத்பவஂ மாக்ஷிகம்; அந்யே ‘அத்யல்பா மக்ஷிகாஃ’ இத்யாஹுஃ| பீதகபிங்கலா ‘பக’ இதி லோகே யத் குர்வந்தி சத்ரகாகாரஂ ஹைமவதே வநே மாலவவநே ச தச்சாத்ரம்| “மதூகவக்ஷபுஷ்பேப்யோ ஜரத்கார்வாஶ்ரமோத்பவாஃ| ஸ்ரவந்த்யார்த்யஂ மது ப்ராஹுஃ ஶ்வேதகஂ மாலவே ஜநாஃ|| தீக்ஷ்ணதுண்டாஸ்து யாஃ பீதவர்ணாஃ ஷட்பதஸந்நிபாஃ| அர்கா நாம ச தத்பூதமார்க்யமித்யபரே ஜகுஃ”- இதி| உஷ்ணேந ஸஹார்க்யஂ ந விருத்யதே| யதுக்தஂ- “மதூந்யுஷ்ணைர்விருத்யந்தேऽந்யத்ரார்க்யாத்”- இதி| உத்தாலகாஃ கபிலகீடாஃ ஸ்வல்பாஃ ப்ராயஶோ வல்மீகேஷ்வந்தர்மது சிந்வந்தி, தத்பவமௌத்தாலகம்| தாலமிதி தலஂ பத்ரஂ, ததுபரிஸ்திதஂ தாலம்; அந்யே து கபிலா ஏவ ஸ்வல்பதரா மக்ஷிகாஃ ப்ராயேண வக்ஷகோடரோத்பவா ‘தலா’ இத்யுச்யந்தே, தத்பவஂ தாலமிதி||௧௩௩||
Adhikarana 116 (134-139) · Śloka 140
விஶேஷாத்பௌத்திகஂ தேஷு ரூக்ஷோஷ்ணஂ ஸவிஷாந்வயாத் | வாதாஸக்பித்தகச்சேதி விதாஹி மதகந்மது ||௧௩௪|| பைச்சில்யாத் ஸ்வாதுபூயஸ்த்வாத்ப்ராமரஂ குருஸஞ்ஜ்ஞிதம் | க்ஷௌத்ரஂ விஶேஷதோ ஜ்ஞேயஂ ஶீதலஂ லகு லேகநம் ||௧௩௫|| தஸ்மால்லகுதரஂ ரூக்ஷஂ மாக்ஷிகஂ ப்ரவரஂ ஸ்மதம் | ஶ்வாஸாதிஷு ச ரோகேஷு ப்ரஶஸ்தஂ தத்விஶேஷதஃ ||௧௩௬|| ஸ்வாதுபாகஂ குரு ஹிமஂ பிச்சிலஂ ரக்தபித்தஜித் | ஶ்வித்ரமேஹகமிக்நஂ ச வித்யாச்சாத்ரஂ குணோத்தரம் ||௧௩௭|| ஆர்க்யஂ மத்வதிசக்ஷுஷ்யஂ கபபித்தஹரஂ பரம் | கஷாயஂ கடு பாகே ச பல்யஂ திக்தமவாதகத் ||௧௩௮|| ஔத்தாலகஂ ருசிகரஂ ஸ்வர்யஂ குஷ்டவிஷாபஹம் | கஷாயமம்லமுஷ்ணஂ ச பித்தகத் கடுபாகி ச ||௧௩௯|| சர்திமேஹப்ரஶமநஂ மது ரூக்ஷஂ தலோத்பவம் |௧௪௦|
विशेषात्पौत्तिकं तेषु रूक्षोष्णं सविषान्वयात् | वातासृक्पित्तकृच्छेदि विदाहि मदकृन्मधु ||१३४|| पैच्छिल्यात् स्वादुभूयस्त्वाद्भ्रामरं गुरुसञ्ज्ञितम् | क्षौद्रं विशेषतो ज्ञेयं शीतलं लघु लेखनम् ||१३५|| तस्माल्लघुतरं रूक्षं माक्षिकं प्रवरं स्मृतम् | श्वासादिषु च रोगेषु प्रशस्तं तद्विशेषतः ||१३६|| स्वादुपाकं गुरु हिमं पिच्छिलं रक्तपित्तजित् | श्वित्रमेहकृमिघ्नं च विद्याच्छात्रं गुणोत्तरम् ||१३७|| आर्घ्यं मध्वतिचक्षुष्यं कफपित्तहरं परम् | कषायं कटु पाके च बल्यं तिक्तमवातकृत् ||१३८|| औद्दालकं रुचिकरं स्वर्यं कुष्ठविषापहम् | कषायमम्लमुष्णं च पित्तकृत् कटुपाकि च ||१३९|| छर्दिमेहप्रशमनं मधु रूक्षं दलोद्भवम् |१४०|
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ ப்ரத்யேகஂ குணமாஹ- விஶேஷாதித்யாதி| ஸவிஷாந்வயாதிதி ஸவிஷபுஷ்பாஹாரமக்ஷிகாஸம்பத்வாத்| சேதி மேதோக்ரந்த்யாதீநாம்| மதகதிதி விஷாந்வயத்வாதேவ விஷமதகத்||௧௩௪-௧௩௯||-
Adhikarana 117 (140) · Śloka 141
பஂஹணீயஂ மது நவஂ நாதிஶ்லேஷ்மஹரஂ ஸமம் ||௧௪௦|| மேதஃஸ்தௌல்யாபஹஂ க்ராஹி புராணமதிலேகநம் |௧௪௧|
बृंहणीयं मधु नवं नातिश्लेष्महरं समम् ||१४०|| मेदःस्थौल्यापहं ग्राहि पुराणमतिलेखनम् |१४१|
🔊 Audio coming soon
நவபுராணயோர்குணமாஹ- பஂஹணீயமித்யாதி| ஆஶயாச்ச்யாவிதஸ்யால்பகாலஸ்தாபிதத்வேந நவத்வம், ஏதத்விபர்யயேண புராணத்வம்||௧௪௦||-
Adhikarana 118 (141) · Śloka 141
தோஷத்ரயஹரஂ பக்வமாமமம்லஂ த்ரிதோஷகத் ||௧௪௧||
दोषत्रयहरं पक्वमाममम्लं त्रिदोषकृत् ||१४१||
🔊 Audio coming soon
பக்வாமயோர்குணமாஹ- தோஷத்ரயஹரமித்யாதி| பக்வத்வமக்நிஸஂயோகாத், கநீபாவாதித்யேகே; ‘அக்நிஸஂயோகநிஷேதாந்நிந்திதமேதத், தஸ்மாந்மதுநஃ காலவிஶேஷஸ்தித்யா பரிணாமாத் பக்வத்வமாமத்வஂ ச ஜ்ஞேயம்’ இத்யந்யே||௧௪௧||
Adhikarana 119 (142) · Śloka 142
தத்யுக்தஂ விவிதைர்யோகைர்நிஹந்யாதாமயாந் பஹூந் | நாநாத்ரவ்யாத்மகத்வாச்ச யோகவாஹி பரஂ மது ||௧௪௨||
तद्युक्तं विविधैर्योगैर्निहन्यादामयान् बहून् | नानाद्रव्यात्मकत्वाच्च योगवाहि परं मधु ||१४२||
🔊 Audio coming soon
அநேககர்மகாரிணீஂ யோகவாஹிதாஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்யுக்தமித்யாதி| யோகைரிதி ஔஷதஸமூஹைரித்யர்தஃ| யாதக்த்ரவ்யேண ஸஂயோஜ்யந்தே தாதக் கர்ம குர்வந்தீதி யோகவாஹித்வஂ, தேஷாஂ மத்யே பரமுத்கஷ்டஂ மத்வித்யர்தஃ||௧௪௨||
Adhikarana 120 (143-145) · Śloka 145
தத்து நாநாத்ரவ்யரஸகுணவீர்யவிபாகவிருத்தாநாஂ புஷ்பரஸாநாஂ மக்ஷிகாஸம்பவத்வாச்சாநுஷ்ணோபசாரம் ||௧௪௩|| உஷ்ணைர்விருத்யதே ஸர்வஂ விஷாந்வயதயா மது | உஷ்ணார்தமுஷ்ணைருஷ்ணே வா தந்நிஹந்தி யதா விஷம் ||௧௪௪|| தத்ஸௌகுமார்யாச்ச ததைவ ஶைத்யாந்நாநௌஷதீநாஂ ரஸஸம்பவாச்ச | உஷ்ணைர்விருத்யேத விஶேஷதஶ்ச ததாऽந்தரீக்ஷேண ஜலேந சாபி ||௧௪௫||
तत्तु नानाद्रव्यरसगुणवीर्यविपाकविरुद्धानां पुष्परसानां मक्षिकासम्भवत्वाच्चानुष्णोपचारम् ||१४३|| उष्णैर्विरुध्यते सर्वं विषान्वयतया मधु | उष्णार्तमुष्णैरुष्णे वा तन्निहन्ति यथा विषम् ||१४४|| तत्सौकुमार्याच्च तथैव शैत्यान्नानौषधीनां रससम्भवाच्च | उष्णैर्विरुध्येत विशेषतश्च तथाऽन्तरीक्षेण जलेन चापि ||१४५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீமுக்தாயாமபி ஹிதாஹிதீயே ப்ரக்ரமாகதாயாமநுஷ்ணோபசாரதாயாஂ ஹேதுஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்த்வித்யாதி| தந்மது அநுஷ்ணோபசாரஂ பவதீதி ஸம்பந்தஃ| கஸ்மாதித்யாஹ- புஷ்பரஸாநாஂ மக்ஷிகாஸம்பவத்வாத், கிம்பூதாநாஂ நாநாத்ரவ்யரஸகுணவீர்யவிபாகவிருத்தாநாஂ; ‘புஷ்பரஸவிஷமக்ஷிகாஸம்பவத்வாத்’ இத்யந்யே படந்தி; புஷ்பரஸவிஷஸஞ்சாரிண்யோ மக்ஷிகாஃ புஷ்பரஸவிஷமக்ஷிகாஃ| ‘அநுஷ்ணோபசாரஂ யோகவாஹி ச’ இதி கேசித்த்வயஂ படந்தி; தந்ந, பூர்வமுக்தத்வாத்யோகவாஹிதாயாஃ| (மக்ஷிகா ஹி புஷ்பரஸஸஞ்சாரிண்யஸ்தத்ஸம்பவஂ மத்வபி வீர்யேணோஷ்ணஂ பவதி, தஸ்மாந்மதூஷ்ணத்ரவ்யேண நோபசர்யதே யுஜ்யதே, உஷ்ணேந ஸஹ விருத்தத்வாத் விஷவதிதி பாவஃ|) உஷ்ணேந ஸஹ விரோதே ஹேதுமாஹ- உஷ்ணைரித்யாதி| உஷ்ணைரிதி உஷ்ணஸ்பர்ஶைஃ, ந தூஷ்ணவீர்யைஃ| விஷாந்வயதயா விஷாஹாரமக்ஷிகாப்ரஸவதயா| உஷ்ணார்தஂ கர்மபீடிதம்| உஷ்ணைர்த்ரவ்யைஃ ஸஹ| உஷ்ணே தேஶே காலே வா| உக்தமேவ ஸுகபோதநார்தமாஹ- ததித்யாதி| ஸுகுமாரஂ ஹ்யுஷ்ணேந விருத்யதே; யதா நவநீதஸ்த்யாநகதஜலகுஸுமாநி| ஶீதஸ்யாபி ஸ்வபாவதஃ ஶீதேநாபி கேநசித்விரோதமாஹ- ததாऽந்தரீக்ஷேண ஜலேந சாபி; கஜலேந ஸ்வபாவதஃ; அபிஶப்தாதார்க்யமுஷ்ணேந ஸஹ ந விருத்யதே||௧௪௩-௧௪௫||
Adhikarana 121 (146) · Śloka 146
உஷ்ணேந மது ஸஂயுக்தஂ வமநேஷ்வவசாரிதம் | அபாகாதநவஸ்தாநாந்ந விருத்யேத பூர்வவத் ||௧௪௬||
उष्णेन मधु संयुक्तं वमनेष्ववचारितम् | अपाकादनवस्थानान्न विरुध्येत पूर्ववत् ||१४६||
🔊 Audio coming soon
வமநவிஷயே உஷ்ணேநாப்யவிரோதமாஹ- உஷ்ணேநேத்யாதி| யத்யபி வமநே உஷ்ணஸ்ய மதுநா விரோதோ நோக்தஃ, ததாऽபி வத்தா ந ப்ரயுஞ்ஜதே வமநஸ்யாதோகதிபயாத்||௧௪௬||
Adhikarana 122 (147) · Śloka 147
மத்வாமாத்பரதஸ்த்வந்யதாமஂ கஷ்டஂ ந வித்யதே | விருத்தோபக்ரமத்வாத்தத் ஸர்வஂ ஹந்தி யதா விஷம் ||௧௪௭|| இதி மதுவர்கஃ |
मध्वामात्परतस्त्वन्यदामं कष्टं न विद्यते | विरुद्धोपक्रमत्वात्तत् सर्वं हन्ति यथा विषम् ||१४७|| इति मधुवर्गः |
🔊 Audio coming soon
அந்யேப்யோऽஜீர்ணேப்யஃ ஸகாஶாந்மத்வஜீர்ணஂ கஷ்டாவஹமித்யாஹ- மத்வித்யாதி| மத்வாமஂ மத்வஜீர்ணம்| பரத ஊர்த்வம்| ஆமஸ்ய ஸ்வேதோஷ்ணோதகாதய உபக்ரமாஃ, தே சோஷ்ணத்வாந்மதுநோ விருத்தாஃ| ஸர்வஂ ப்ராணிநம்||௧௪௭||
Adhikarana 123 (148-149) · Śloka 150
அதேக்ஷுவர்கஃ | இக்ஷவோ மதுரா மதுரவிபாகா குரவஃ ஶீதாஃ ஸ்நிக்தா பல்யா வஷ்யா மூத்ரலா ரக்தபித்தப்ரஶமநாஃ கமிகபகராஶ்சேதி | தே சாநேகவிதாஃ | தத்யதா- ||௧௪௮|| பௌண்ட்ரகோ பீருகஶ்சைவ வஂஶகஃ ஶ்வேதபோரகஃ | காந்தாரஸ்தாபஸேக்ஷுஶ்ச காஷ்டேக்ஷுஃ ஸூசிபத்ரகஃ ||௧௪௯|| நைபாலோ தீர்கபத்ரஶ்ச நீலபோரோऽத கோஶகத் | இத்யேதா ஜாதயஃ ஸ்தௌல்யாத், ... |௧௫௦|
अथेक्षुवर्गः | इक्षवो मधुरा मधुरविपाका गुरवः शीताः स्निग्धा बल्या वृष्या मूत्रला रक्तपित्तप्रशमनाः कृमिकफकराश्चेति | ते चानेकविधाः | तद्यथा- ||१४८|| पौण्ड्रको भीरुकश्चैव वंशकः श्वेतपोरकः | कान्तारस्तापसेक्षुश्च काष्ठेक्षुः सूचिपत्रकः ||१४९|| नैपालो दीर्घपत्रश्च नीलपोरोऽथ कोशकृत् | इत्येता जातयः स्थौल्याद्, ... |१५०|
🔊 Audio coming soon
அதேக்ஷூணாஂ ஸாமாந்யஂ குணமாஹ- இக்ஷவ இத்யாதி| இதிஶப்தஃ ப்ரகாரவாசீ, தேந போரதஶதபத்ரபாண்டுகவேத்ரகோத்ரவகசணிப்ரபதயோ பஹ்வயோ ஜாதயோ கஹ்யந்தே| ஸ்தௌல்யாதிதி ஸ்தௌல்யாத் ஸாமாந்யாதேவ த்வாதஶஜாதயோ பவந்தீத்யர்தஃ||௧௪௮-௧௪௯||-
Adhikarana 124 (150-154) · Śloka 155
... குணாந் வக்ஷ்யாம்யதஃ பரம் ||௧௫௦|| ஸுஶீதோ மதுரஃ ஸ்நிக்தோ பஂஹணஃ ஶ்லேஷ்மலஃ ஸரஃ | அவிதாஹீ குருர்வஷ்யஃ பௌண்ட்ரகோ பீருகஸ்ததா ||௧௫௧|| ஆப்யாஂ துல்யகுணஃ கிஞ்சித்ஸக்ஷாரோ வஂஶகோ மதஃ | வஂஶவச்ச்வேதபோரஸ்து கிஞ்சிதுஷ்ணஃ ஸ வாதஹா ||௧௫௨|| காந்தாரதாபஸாவிக்ஷூ வஂஶகாநுகதௌ மதௌ | ஏவங்குணஸ்து காஷ்டேக்ஷுஃ ஸ து வாதப்ரகோபணஃ ||௧௫௩|| ஸூசீபத்ரோ நீலபோரௌ நைபாலோ தீர்கபத்ரகஃ | வாதலாஃ கபபித்தக்நாஃ ஸகஷாயா விதாஹிநஃ ||௧௫௪|| கோஶகாரோ குருஃ ஶீதோ ரக்தபித்தக்ஷயாபஹஃ |௧௫௫|
... गुणान् वक्ष्याम्यतः परम् ||१५०|| सुशीतो मधुरः स्निग्धो बृंहणः श्लेष्मलः सरः | अविदाही गुरुर्वृष्यः पौण्ड्रको भीरुकस्तथा ||१५१|| आभ्यां तुल्यगुणः किञ्चित्सक्षारो वंशको मतः | वंशवच्छ्वेतपोरस्तु किञ्चिदुष्णः स वातहा ||१५२|| कान्तारतापसाविक्षू वंशकानुगतौ मतौ | एवङ्गुणस्तु काष्ठेक्षुः स तु वातप्रकोपणः ||१५३|| सूचीपत्रो नीलपोरौ नैपालो दीर्घपत्रकः | वातलाः कफपित्तघ्नाः सकषाया विदाहिनः ||१५४|| कोशकारो गुरुः शीतो रक्तपित्तक्षयापहः |१५५|
🔊 Audio coming soon
குணாநித்யாதி||௧௫௦-௧௫௪||-
Adhikarana 125 (155) · Śloka 156
அதீவ மதுரோ மூலே மத்யே மதுர ஏவ து ||௧௫௫|| அக்ரேஷ்வக்ஷிஷு விஜ்ஞேய இக்ஷூணாஂ லவணோ ரஸஃ ||௧௫௬||
अतीव मधुरो मूले मध्ये मधुर एव तु ||१५५|| अग्रेष्वक्षिषु विज्ञेय इक्षूणां लवणो रसः ||१५६||
🔊 Audio coming soon
தேஷாமவயவவிஶேஷேண குணவிஶேஷமாஹ- அதீவேத்யாதி| அக்ரேஷ்வக்ஷிஷு விஜ்ஞேய இதி இக்ஷூணாமக்ஷீணி பர்வஸந்திஷு ப்ரரோஹஜநநஸமர்தா அங்குராஃ| அந்யே ‘த்வக்ஷு ச’ இதி படந்தி, த்வக்ஷு வல்கலேஷு||௧௫௫||-
Adhikarana 126 (157) · Śloka 157
அவிதாஹீ கபகரோ வாதபித்தநிவாரணஃ | வக்த்ரப்ரஹ்லாதநோ வஷ்யோ தந்தநிஷ்பீடிதோ ரஸஃ ||௧௫௭||
अविदाही कफकरो वातपित्तनिवारणः | वक्त्रप्रह्लादनो वृष्यो दन्तनिष्पीडितो रसः ||१५७||
🔊 Audio coming soon
தந்தநிஷ்பீடிதேக்ஷுரஸஸ்ய குணமாஹ- அவிதாஹீத்யாதி|- பஹல்லகுபஞ்ஜிகயோஃ; ஜேஜ்ஜடஸ்து- “கபகச்சாவிதாஹீ ச ரக்தபித்தநிபர்ஹணஃ| ஶர்கராஸமவீர்யஸ்து தந்தநிஷ்பீடிதோ ரஸஃ”- இதி படதி| ஶர்கராஸமவீர்ய இத்யத்ர வீர்யஶப்தஃ ஶக்தயபிதாயகஃ, நது ஶீதாதிவீர்யவாசகஃ| கஸ்மாதவிதாஹீ? உச்யதே- பஹிரஸ்தாயித்வேந வாதாதபாத்யநுபஹதத்வாத்||௧௫௭||
Adhikarana 127 (158) · Śloka 158
குருர்விதாஹீ விஷ்டம்பீ யாந்த்ரிகஸ்து ப்ரகீர்திதஃ |௧௫௮|
गुरुर्विदाही विष्टम्भी यान्त्रिकस्तु प्रकीर्तितः |१५८|
🔊 Audio coming soon
யந்த்ரபீடிதேக்ஷுரஸஸ்ய குணமாஹ- குருரித்யாதி| யந்த்ரபீடிதஸ்ய பஹிஶ்சிரஸ்தித்யா வாதாதபாதிஸஂயோகே த்வகாதிபிஃ ஸஹ பீடநாச்ச குருத்வாதயோ பவந்தி| குருத்வஂ சிரபாகித்வம்| விதாஹீதி “த்ரவ்யஸ்வபாவாதய கௌரவாத்வா சிரேண பாகஂ ஜடராக்நியோகாத்| பித்தப்ரகோபஂ விதஹத் கரோதி ததந்நபாநஂ கதிதஂ விதாஹி”- இதி| விஷ்டம்போ குடகுடாஶப்தஃ, அந்யே து ஸவாததோதஶூலா மலஸ்யாப்ரவத்திர்விஷ்டம்பஃ|௧௫௮|
Adhikarana 128 (158) · Śloka 158
பக்வோ குருஃ ஸரஃ ஸ்நிக்தஃ ஸதீக்ஷ்ணஃ கபவாதநுத் ||௧௫௮||
पक्वो गुरुः सरः स्निग्धः सतीक्ष्णः कफवातनुत् ||१५८||
🔊 Audio coming soon
தஸ்யாக்நிபக்வஸ்ய குணமாஹ- பக்வ இத்யாதி||௧௫௮||
Adhikarana 129 (159) · Śloka 159
பாணிதஂ குரு மதுரமபிஷ்யந்தி பஂஹணமவஷ்யஂ த்ரிதோஷகச்ச ||௧௫௯||
फाणितं गुरु मधुरमभिष्यन्दि बृंहणमवृष्यं त्रिदोषकृच्च ||१५९||
🔊 Audio coming soon
பாணிதஸ்ய குணமாஹ- பாணிதமித்யாதி| பாணிதஂ க்ஷுத்ரகுடஃ ‘காகவீ’ இதி லோகே| அஸ்ய த்ரிதோஷகரத்வஂ ப்ரபாவாத்||௧௫௯||
Adhikarana 130 (160) · Śloka 160
குடஃ ஸக்ஷாரமதுரோ நாதிஶீதஃ ஸ்நிக்தோ மூத்ரரக்தஶோதநோ நாதிபித்தஜித்வாதக்நோ மேதஃகமிகபகரோ பல்யோ வஷ்யஶ்ச ||௧௬௦||
गुडः सक्षारमधुरो नातिशीतः स्निग्धो मूत्ररक्तशोधनो नातिपित्तजिद्वातघ्नो मेदःकृमिकफकरो बल्यो वृष्यश्च ||१६०||
🔊 Audio coming soon
தஸ்யைவ பாகாததிகநபாவஂ கதஸ்ய குடஸஞ்ஜ்ஞா, தமாஹ- குட இத்யாதி| ஸக்ஷார ஈஷத்க்ஷாரஃ| ஏதேऽநிர்மலகுடகுணாஃ||௧௬௦||
Adhikarana 131 (161) · Śloka 161
பித்தக்நோ மதுரஃ ஶுத்தோ வாதக்நோऽஸக்ப்ரஸாதநஃ |௧௬௧|
पित्तघ्नो मधुरः शुद्धो वातघ्नोऽसृक्प्रसादनः |१६१|
🔊 Audio coming soon
நிர்மலகுடஸ்ய குணமாஹ- பித்தக்ந இத்யாதி| ஶுத்தோ நிர்மலோ தவல இத்யர்தஃ|௧௬௧|
Adhikarana 132 (161) · Śloka 161
ஸபுராணோऽதிககுணோ குடஃ பத்யதமஃ ஸ்மதஃ ||௧௬௧||
सपुराणोऽधिकगुणो गुडः पथ्यतमः स्मृतः ||१६१||
🔊 Audio coming soon
புராணஸ்ய குடஸ்ய குணமாஹ- ஸேத்யாதி| ஸபுராண ஈஷத்புராணஃ||௧௬௧||
Adhikarana 133 (162) · Śloka 162
மத்ஸ்யண்டிகாகண்டஶர்கரா விமலஜாதா உத்தரோத்தரஂ ஶீதாஃ ஸ்நிக்தாஃ குருதரா மதுரதரா வஷ்யா ரக்தபித்தப்ரஶமநாஸ்தஷ்ணாப்ரஶமநாஶ்ச ||௧௬௨||
मत्स्यण्डिकाखण्डशर्करा विमलजाता उत्तरोत्तरं शीताः स्निग्धाः गुरुतरा मधुरतरा वृष्या रक्तपित्तप्रशमनास्तृष्णाप्रशमनाश्च ||१६२||
🔊 Audio coming soon
தஸ்ய குடஸ்ய ஸஂஸ்காரவிஶேஷேண நாமாந்தரஂ குணாந்தரஂ சாஹ- மத்ஸ்யண்டிகேத்யாதி| மத்ஸ்யண்டிகா த்ரவகண்டஃ ‘கண்டத்ரவ’ இதி லோகே; கண்டஃ ப்ரஸித்தஃ; ஶர்கரா ஸிதோபலா ‘தவராஜ’ இதி லோகே| குடாந்மத்ஸ்யண்டிகா ததஃ கண்டஸ்ததஃ ஶர்கரேதி வைமல்யோத்கர்ஷே ஶைத்யாதிப்ரகர்ஷ இத்யர்தஃ||௧௬௨||
Adhikarana 134 (163) · Śloka 163
யதா யதைஷாஂ வைமல்யஂ மதுரத்வஂ ததா ததா | ஸ்நேஹகௌரவஶைத்யாநி ஸரத்வஂ ச ததா ததா ||௧௬௩||
यथा यथैषां वैमल्यं मधुरत्वं तथा तथा | स्नेहगौरवशैत्यानि सरत्वं च तथा तथा ||१६३||
🔊 Audio coming soon
பூர்வோக்தமேவ ஸ்பஷ்டயதி- யதேத்யாதி| ஏஷாமிக்ஷுவிகாராணாம்| கௌரவஂ வாதபித்தஹாரித்வஂ, கௌரவஂ மதுரவிபாகித்வமித்யந்யே| அந்யே து ‘ஸ்நேஹலாகவஶைத்யாநி’ இதி படந்தி||௧௬௩||
Adhikarana 135 (164) · Śloka 164
யோ யோ மத்ஸ்யண்டிகாகண்டஶர்கராணாஂ ஸ்வகோ குணஃ | தேந தேநைவ நிர்தேஶ்யஸ்தேஷாஂ விஸ்ராவணோ குணஃ ||௧௬௪||
यो यो मत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराणां स्वको गुणः | तेन तेनैव निर्देश्यस्तेषां विस्रावणो गुणः ||१६४||
🔊 Audio coming soon
மத்ஸ்யண்டிகாதீநாஂ கரணேऽபநீயமாநஸ்ய மலஸ்ய குணமாஹ- யோ ய இத்யாதி| ஸ்வகோ குணஃ ஶீதாதிரித்யர்தஃ| தேந தேநைவ ஸ்வகீயேந ஸ்வகீயேநைவ குணேந| கோ நிர்தேஶ்ய இத்யாஹ- தேஷாஂ விஸ்ராவணோ குண இதி; நிர்தேஶ்யஃ கதநீயஃ| குணஃ ஸமலக்ஷாரோऽவயவவிஶேஷஃ| கதஂ ஸமலக்ஷாரோ குணஃ கத்யதே? உச்யதே- யோ யத்ஸம்பந்தீ பவதி ஸ து தத்குண ஏவ , தத்ஸம்பூதத்வாத்||௧௬௪||
Adhikarana 136 (165) · Śloka 165
ஸாரஸ்திதா ஸுவிமலா நிஃக்ஷாரா ச யதா யதா | ததா குணவதீ ஸர்வா விஜ்ஞேயா ஶர்கரா புதைஃ ||௧௬௫||
सारस्थिता सुविमला निःक्षारा च यथा यथा | तथा गुणवती सर्वा विज्ञेया शर्करा बुधैः ||१६५||
🔊 Audio coming soon
ஶர்கராயா உத்கர்ஷமாஹ- ஸாரேத்யாதி||௧௬௫||
Adhikarana 137 (166) · Śloka 166
மதுஶர்கரா புநஶ்சர்த்யதீஸாரஹரீ ரூக்ஷா சேதநீ ப்ரஸாதநீ கஷாயமதுரா மதுரவிபாகா ச ||௧௬௬||
मधुशर्करा पुनश्छर्द्यतीसारहरी रूक्षा छेदनी प्रसादनी कषायमधुरा मधुरविपाका च ||१६६||
🔊 Audio coming soon
மதுஶர்கராகுணமாஹ- மதுஶர்கரேத்யாதி| பாகாத் காலாந்தரஶோஷணாத்வா கநீபூதாவயவஂ மது ஶர்கராதுல்யத்வாத் ‘மதுஶர்கரா’ இத்யுச்யதே| சேதநீ கபாதீநாஂ பிண்டீபூதாநாஂ பேதகாரிணீ||௧௬௬||
Adhikarana 138 (167) · Śloka 167
யவாஸஶர்கரா மதுரகஷாயா திக்தாநுரஸா ஶ்லேஷ்மஹரீ ஸரா சேதி ||௧௬௭||
यवासशर्करा मधुरकषाया तिक्तानुरसा श्लेष्महरी सरा चेति ||१६७||
🔊 Audio coming soon
யவாஸஶர்கராகுணமாஹ- யவாஸஶர்கரேத்யாதி| யவாஸக்வாதபாககநீபாவாச்சர்கரா கதா யவாஸஶர்கரா||௧௬௭||
Adhikarana 139 (168) · Śloka 168
யாவத்யஃ ஶர்கராஃ ப்ரோக்தாஃ ஸர்வா தாஹப்ரணாஶநாஃ | ரக்தபித்தப்ரஶமநாஶ்சர்திமூர்ச்சாதஷாபஹாஃ ||௧௬௮||
यावत्यः शर्कराः प्रोक्ताः सर्वा दाहप्रणाशनाः | रक्तपित्तप्रशमनाश्छर्दिमूर्च्छातृषापहाः ||१६८||
🔊 Audio coming soon
அவஶிஷ்டஶர்கராகுணமாஹ- யாவத்ய இத்யாதி||௧௬௮||
Adhikarana 140 (169) · Śloka 169
ரூக்ஷஂ மதூகபுஷ்போத்தஂ பாணிதஂ வாதபித்தகத் | கபக்நஂ மதுரஂ பாகே கஷாயஂ பஸ்திதூஷணம் ||௧௬௯|| இதீக்ஷுவர்கஃ |
रूक्षं मधूकपुष्पोत्थं फाणितं वातपित्तकृत् | कफघ्नं मधुरं पाके कषायं बस्तिदूषणम् ||१६९|| इतीक्षुवर्गः |
🔊 Audio coming soon
மதூகபுஷ்போத்தபாணிதஸ்ய குணமாஹ- ரூக்ஷமித்யாதி| பஸ்திதூஷணமிதி மூத்ராஶயே வாதாதிப்ரகோபகாரி||௧௬௯||
Adhikarana 141 (170) · Śloka 171
அத மத்யவர்கஃ | ஸர்வஂ பித்தகரஂ மத்யமம்லஂ ரோசநதீபநம் | பேதநஂ கபவாதக்நஂ ஹத்யஂ பஸ்திவிஶோதநம் ||௧௭௦|| பாகே லகு விதாஹ்யுஷ்ணஂ தீக்ஷ்ணமிந்த்ரியபோதநம் | விகாஸி ஸஷ்டவிண்மூத்ரஂ... |௧௭௧|
अथ मद्यवर्गः | सर्वं पित्तकरं मद्यमम्लं रोचनदीपनम् | भेदनं कफवातघ्नं हृद्यं बस्तिविशोधनम् ||१७०|| पाके लघु विदाह्युष्णं तीक्ष्णमिन्द्रियबोधनम् | विकासि सृष्टविण्मूत्रं... |१७१|
🔊 Audio coming soon
அத மத்யாநி குணகர்மப்யாஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸர்வமித்யாதி| ஸர்வஂ பைஷ்டிகஂ மார்த்வீகஂ கௌடஂ ச த்ரிவிதஂ ஹி மத்யம்| அம்லமிதி லவணவர்ஜ்யஂ பஞ்சரஸத்வேऽப்யம்லஸ்யோத்கடத்வாதம்லகார்யகாரித்வாச்சாம்லமித்யுக்தம்| இந்த்ரியபோதநம் இந்த்ரியபாடவகரம்| விகாஸி ஸந்திபந்தவிமோசகம்| ஸஷ்டவிண்மூத்ரஂ விஷ்டாமூத்ரப்ரவர்தகம்| ஏதே ஸர்வமத்யகுணாஃ||௧௭௦||-
Adhikarana 142 (171-173) · Śloka 173
... ஶணு தஸ்ய விஶேஷணம் ||௧௭௧|| மார்த்வீகமவிதாஹித்வாந்மதுராந்வயதஸ்ததா | ரக்தபித்தேऽபி ஸததஂ புதைர்ந ப்ரதிஷித்யதே ||௧௭௨|| மதுரஂ தத்தி ரூக்ஷஂ ச கஷாயாநுரஸஂ லகு | லகுபாகி ஸரஂ ஶோஷவிஷமஜ்வரநாஶநம் ||௧௭௩||
... शृणु तस्य विशेषणम् ||१७१|| मार्द्वीकमविदाहित्वान्मधुरान्वयतस्तथा | रक्तपित्तेऽपि सततं बुधैर्न प्रतिषिध्यते ||१७२|| मधुरं तद्धि रूक्षं च कषायानुरसं लघु | लघुपाकि सरं शोषविषमज्वरनाशनम् ||१७३||
🔊 Audio coming soon
மார்த்வீகமாஹ- மார்த்வீகமித்யாதி| மார்த்வீகமவிதாஹித்வாதிதி மார்த்வீகஂ த்ராக்ஷோத்பவம்| மதுராந்வயதோ மதுரத்ரவ்யப்ரபவத்வாத்||௧௭௧-௧௭௩||
Adhikarana 143 (174) · Śloka 175
மார்த்வீகால்பாந்தரஂ கிஞ்சித் கார்ஜூரஂ வாதகோபநம் | ததேவ விஶதஂ ருச்யஂ கபக்நஂ கர்ஶநஂ லகு ||௧௭௪|| கஷாயமதுரஂ ஹத்யஂ ஸுகந்தீந்த்ரியபோதநம் |௧௭௫|
मार्द्वीकाल्पान्तरं किञ्चित् खार्जूरं वातकोपनम् | तदेव विशदं रुच्यं कफघ्नं कर्शनं लघु ||१७४|| कषायमधुरं हृद्यं सुगन्धीन्द्रियबोधनम् |१७५|
🔊 Audio coming soon
கார்ஜூரமாஹ- மார்த்வீகேத்யாதி| அல்பாந்தரஂ ஸ்தோகபேதம்| கர்ஶநஂ கார்ஶ்யகரம்||௧௭௪||-
Adhikarana 144 (175) · Śloka 176
காஸார்ஶோக்ரஹணீதோஷமூத்ராகாதாநிலாபஹா ||௧௭௫|| ஸ்தந்யரக்தக்ஷயஹிதா ஸுரா பஂஹணதீபநீ |௧௭௬|
कासार्शोग्रहणीदोषमूत्राघातानिलापहा ||१७५|| स्तन्यरक्तक्षयहिता सुरा बृंहणदीपनी |१७६|
🔊 Audio coming soon
ஸுராகுணமாஹ- காஸார்ஶ இத்யாதி| ஸுரா லோஹிதவர்ணா பிஷ்டகிண்வகல்கேந கிஞ்சித்கலுஷா| ஏதே ஸர்வஸுராகுணாஃ||௧௭௫||-
Adhikarana 145 (176) · Śloka 177
காஸார்ஶோக்ரஹணீஶ்வாஸப்ரதிஶ்யாயவிநாஶநீ ||௧௭௬|| ஶ்வேதா மூத்ரகபஸ்தந்யரக்தமாஂஸகரீ ஸுரா |௧௭௭|
कासार्शोग्रहणीश्वासप्रतिश्यायविनाशनी ||१७६|| श्वेता मूत्रकफस्तन्यरक्तमांसकरी सुरा |१७७|
🔊 Audio coming soon
ஶ்வேதஸுராகுணமாஹ- காஸார்ஶ இத்யாதி| ஶ்வேதஸுரா ஶ்வேதபுநர்நவாதிமூலஶாலிபிஷ்டககிண்வப்ரபவா ‘கதோலீ’ இத ப்ரஸித்தா||௧௭௬||-
Adhikarana 146 (177) · Śloka 178
சர்த்யரோசகஹத்குக்ஷிதோதஶூலப்ரமர்தநீ ||௧௭௭|| ப்ரஸந்நா கபவாதார்ஶோவிபந்தாநாஹநாஶநீ |௧௭௮|
छर्द्यरोचकहृत्कुक्षितोदशूलप्रमर्दनी ||१७७|| प्रसन्ना कफवातार्शोविबन्धानाहनाशनी |१७८|
🔊 Audio coming soon
ப்ரஸந்நாகுணமாஹ- சர்தீத்யாதி| தோதஃ பீடா, ஶூலஂ த்வாதஶப்ரகாரமுக்தலக்ஷணம்| ப்ரஸந்நா ஸுராயா மண்ட உபர்யச்சோ பாகஃ| விபந்தோ வாதாதீநாமப்ரவத்திஃ| ஆநாஹ உதராபூரஃ||௧௭௭||-
Adhikarana 147 (178) · Śloka 179
பித்தலாऽல்பகபா ரூக்ஷா யவைர்வாதப்ரகோபணீ |௧௭௮| விஷ்டம்பிநீ ஸுரா குர்வீ... ||௧௭௯||
पित्तलाऽल्पकफा रूक्षा यवैर्वातप्रकोपणी |१७८| विष्टम्भिनी सुरा गुर्वी... ||१७९||
🔊 Audio coming soon
பிஷ்டஸுராஂ கதயித்வா குதாந்யஸுராமாஹ- பித்தலேத்யாதி| யவைரிதி பஹுவசநாத்யவயவிகாதியவா கஹ்யந்தே| ஸவாததோதஶூலா மலஸ்யாப்ரவத்திர்விஷ்டம்பஃ, அந்யே குடகுடாஶப்தமாஹுஃ| யவகிண்வேந ஸுரேயம்||௧௭௮||-
Adhikarana 148 (178) · Śloka 178
... ஶ்லேஷ்மலஂ து மதூலகம் ||௧௭௮||
... श्लेष्मलं तु मधूलकम् ||१७८||
🔊 Audio coming soon
மதூலகமாஹ- ஶ்லேஷ்மலஂ து மதூலகமிதி| மதூலகஃ ஸ்வல்பகோதூமோ மத்யதேஶே ‘பீஶீகா’ இதி க்யாதாஃ, மர்கடஹஸ்ததணஂ வா, தத்பலகிண்வஂ மதூலகம்; ‘அஸஞ்ஜாதமத்யஂ மதூகபுஷ்போத்தம்’ இதி ஜேஜ்ஜடஃ||௧௭௮||
Adhikarana 149 (179) · Śloka 179
ரூக்ஷா நாதிகபா வஷ்யா பாசநீ சாக்ஷிகீ ஸ்மதா ||௧௭௯||
रूक्षा नातिकफा वृष्या पाचनी चाक्षिकी स्मृता ||१७९||
🔊 Audio coming soon
ஆக்ஷிகீஂ ஸுராமாஹ- ரூக்ஷேத்யதி| அக்ஷஸ்ய பிபீதகஸ்ய வல்கலைஃ ஸஹ கதா ஆக்ஷிகீ; ‘வல்கிகீ’ இதி கேசித், அத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ||௧௭௯||
Adhikarana 150 (180) · Śloka 180
த்ரிதோஷோ பேத்யவஷ்யஶ்ச கோஹலோ வதநப்ரியஃ |௧௮௦|
त्रिदोषो भेद्यवृष्यश्च कोहलो वदनप्रियः |१८०|
🔊 Audio coming soon
கோஹலகுணமாஹ- த்ரிதோஷ இத்யாதி| யவஸக்துகதஃ கோஹலஃ ‘கௌஹலிகா’ இதி லோகே, அந்யே புநர்பக்தஸுராமாஹுஃ, யாமேவ பௌண்ட்ராஃ ‘காஞ்சநாலீ’ இத்யாஹுஃ|௧௮௦| -
Adhikarana 151 (180) · Śloka 181
க்ராஹ்யுஷ்ணோ ஜகலஃ பக்தா ரூக்ஷஸ்தட்கபஶோபகத் ||௧௮௦|| ஹத்யஃ ப்ரவாஹிகாடோபதுர்நாமாநிலஶோஷஹத் |௧௮௧|
ग्राह्युष्णो जगलः पक्ता रूक्षस्तृट्कफशोफकृत् ||१८०|| हृद्यः प्रवाहिकाटोपदुर्नामानिलशोषहृत् |१८१|
🔊 Audio coming soon
ஜகலகுணமாஹ- க்ராஹீத்யாதி| ஜகலோऽதஃ கிட்டஂ மத்யஸ்ய யோ பஹிஸ்த்யஜ்யதே| அந்யே ‘கிண்வபக்தஸுரா ஜகலமித்யுச்யதே’| ஶோபஹா லேபேந| ஶோஷஃ க்ஷயஃ||௧௮௦||-
Adhikarana 152 (181) · Śloka 182
பக்கஸோ ஹதஸாரத்வாத்விஷ்டம்பீ வாதகோபநஃ ||௧௮௧|| தீபநஃ ஸஷ்டவிண்மூத்ரோ விஶதோऽல்பமதோ குருஃ |௧௮௨|
बक्कसो हृतसारत्वाद्विष्टम्भी वातकोपनः ||१८१|| दीपनः सृष्टविण्मूत्रो विशदोऽल्पमदो गुरुः |१८२|
🔊 Audio coming soon
பக்கஸகுணமாஹ- பக்கஸ இத்யாதி| பக்கஸோ ஜகல ஏவாத்ரவஃ கிண்வௌஷதமாத்ரம்||௧௮௧||-
Adhikarana 153 (182) · Śloka 182
கஷாயோ மதுரஃ ஶீதுர்கௌடஃ பாசநதீபநஃ ||௧௮௨||
कषायो मधुरः शीधुर्गौडः पाचनदीपनः ||१८२||
🔊 Audio coming soon
குடஶீதுமாஹ- கஷாய இத்யாதி| ஶீதுஃ ஸஸ்யக இக்ஷுரஸேந க்வதிதேந தாதக்யாதிபத்தபாஶஃ காலாந்தரேண நிஷ்பந்நஃ கிஞ்சித்குடகதாவாபஃ ஸஸ்யகவாச்யஃ||௧௮௨||
Adhikarana 154 (183) · Śloka 183
ஶார்கரோ மதுரோ ருச்யோ தீபநோ பஸ்திஶோதநஃ | வாதக்நோ மதுரஃ பாகே ஹத்ய இந்த்ரியபோதநஃ ||௧௮௩||
शार्करो मधुरो रुच्यो दीपनो बस्तिशोधनः | वातघ्नो मधुरः पाके हृद्य इन्द्रियबोधनः ||१८३||
🔊 Audio coming soon
ஶார்கரஶீதுமாஹ- ஶார்கர இத்யாதி| குடஶர்கரயா கண்டஶர்கரயா வா க்ரியத இதி ஶார்கரஶீதுஃ| இந்த்ரியபோதநஃ இந்த்ரியபாடவஜநகஃ||௧௮௩||
Adhikarana 155 (184) · Śloka 184
தத்வத் பக்வரஸஃ ஶீதுர்பலவர்ணகரஃ ஸரஃ | ஶோபக்நோ தீபநோ ஹத்யோ ருச்யஃ ஶ்லேஷ்மார்ஶஸாஂ ஹிதஃ ||௧௮௪||
तद्वत् पक्वरसः शीधुर्बलवर्णकरः सरः | शोफघ्नो दीपनो हृद्यो रुच्यः श्लेष्मार्शसां हितः ||१८४||
🔊 Audio coming soon
பக்வரஸஶீதுமாஹ- தத்வதித்யாதி| தத்வத் ஶார்கரவத்| பக்வரஸஃ பக்வேநேக்ஷுரஸாதிநா கதஃ||௧௮௪||
Adhikarana 156 (185) · Śloka 185
கர்ஶநஃ ஶீதரஸிகஃ ஶ்வயதூதரநாஶநஃ | வர்ணகஜ்ஜரணஃ ஸ்வர்யோ விபந்தக்நோऽர்ஶஸாஂ ஹிதஃ ||௧௮௫||
कर्शनः शीतरसिकः श्वयथूदरनाशनः | वर्णकृज्जरणः स्वर्यो विबन्धघ्नोऽर्शसां हितः ||१८५||
🔊 Audio coming soon
அபக்வரஸஶீதுகுணமாஹ- கர்ஶந இத்யாதி| ஶீதரஸிகஸ்த்வபக்வரஸகதஃ| ஜரணோऽந்நாதிபரிணாமகாரீ||௧௮௫||
Adhikarana 157 (186) · Śloka 186
ஆக்ஷிகஃ பாண்டுரோகக்நோ வ்ரண்யஃ ஸங்க்ராஹகோ லகுஃ | கஷாயமதுரஃ ஸீதுஃ பித்தக்நோऽஸக்ப்ரஸாதநஃ ||௧௮௬||
आक्षिकः पाण्डुरोगघ्नो व्रण्यः सङ्ग्राहको लघुः | कषायमधुरः सीधुः पित्तघ्नोऽसृक्प्रसादनः ||१८६||
🔊 Audio coming soon
ஆக்ஷிகஶீதுமாஹ- ஆக்ஷிக இத்யாதி| பிபீதகக்வாதகுடகதோ தாதகீகுஸுமாதிகதஸஂஸ்காரஃ ஶீதராக்ஷிகஃ| த்ரவ்யப்ரபாவாதபரமத்யாபேக்ஷயா ப்ராயஶஃ பாண்டுரோகே வ்ரணே சாவிருத்தாஃ; க்ராஹித்வமப்யேவஂ வாச்யம்||௧௮௬||
Adhikarana 158 (187) · Śloka 187
ஜாம்பவோ பத்தநிஸ்யந்தஸ்துவரோ வாதகோபநஃ |௧௮௭|
जाम्बवो बद्धनिस्यन्दस्तुवरो वातकोपनः |१८७|
🔊 Audio coming soon
ஜாம்பவஶீதுமாஹ- ஜாம்பவ இத்யாதி| ஜம்பூபலரஸதும்பருக்வாதகுடதாதக்யாதிகதஸஂஸ்காரோ ஜாம்பவஃ ஶீதுருக்தஃ| பத்தநிஸ்யந்தோ பத்தமூத்ரஃ| துவரஃ கஷாயஃ|௧௮௭|
Adhikarana 159 (187) · Śloka 188
தீக்ஷ்ணஃ ஸுராஸவோ ஹத்யோ மூத்ரலஃ கபவாதநுத் ||௧௮௭|| முகப்ரியஃ ஸ்திரமதோ விஜ்ஞேயோऽநிலநாஶநஃ |௧௮௮|
तीक्ष्णः सुरासवो हृद्यो मूत्रलः कफवातनुत् ||१८७|| मुखप्रियः स्थिरमदो विज्ञेयोऽनिलनाशनः |१८८|
🔊 Audio coming soon
ஆஸவமாஹ- தீக்ஷ்ண இத்யாதி| ஸுராஸவஃ ஸுரயா ஸூயதே தோயகார்யஂ க்ரியதே யஸ்மிந் ஸஃ ஸுராஸவஃ| ஸஃ ஸ்திரமதஶ்சிரகாலமத்ததாகாரீ||௧௮௭||-
Adhikarana 160 (188) · Śloka 189
லகுர்மத்வாஸவஶ்சேதீ மேஹகுஷ்டவிஷாபஹஃ ||௧௮௮|| திக்தஃ கஷாயஃ ஶோபக்நஸ்தீக்ஷ்ணஃ ஸ்வாதுரவாதகத் |௧௮௯|
लघुर्मध्वासवश्छेदी मेहकुष्ठविषापहः ||१८८|| तिक्तः कषायः शोफघ्नस्तीक्ष्णः स्वादुरवातकृत् |१८९|
🔊 Audio coming soon
மத்வாஸவமாஹ- லகுரித்யாதி| மத்வாஸவோ மதுகுடாப்யாஂ ஸந்தாநம்||௧௮௮||-
Adhikarana 161 (189) · Śloka 190
தீக்ஷ்ணஃ கஷாயோ மதகத்துர்நாமகபகுல்மஹத் ||௧௮௯|| கமிமேதோநிலஹரோ மைரேயோ மதுரோ குருஃ |௧௯௦|
तीक्ष्णः कषायो मदकृद्दुर्नामकफगुल्महृत् ||१८९|| कृमिमेदोनिलहरो मैरेयो मधुरो गुरुः |१९०|
🔊 Audio coming soon
மைரேயஸஞ்ஜ்ஞகத்ரியோநிமாஸவமாஹ- தீக்ஷ்ண இத்யாதி| தத்ர மைரேயோ நாம ஸுராஸவயோஃ ப்ரத்யேகநிஷ்பாதிதயோரேகீகத்ய புநஃ ஸந்தாநாந்மைரேயஃ| ஸுரா பைஷ்டீ, ஆஸவஶ்ச குடயோநிஃ, மது ச தேயமிதி த்ரியோநித்வம்| யதி வா பைஷ்டீ மத்வாஸவோ குடஶ்சேதி ஸந்தாநாத்த்ரியோநித்வேந மைரேயோ த்விவிதோ பவதி||௧௮௯||-
Adhikarana 162 (190) · Śloka 190
பல்யஃ பித்தஹரோ வர்ண்யோ ஹத்யஶ்சேக்ஷுரஸாஸவஃ ||௧௯௦||
बल्यः पित्तहरो वर्ण्यो हृद्यश्चेक्षुरसासवः ||१९०||
🔊 Audio coming soon
இக்ஷுரஸாஸவமாஹ- பல்ய இத்யாதி| ‘மத்வீகேக்ஷுரஸாஸவஃ’ இதி த்வயமந்யே படந்தி| மார்த்வீகஂ மத்யமுக்தம், அயஂ த்வாஸவஃ||௧௯௦||
Adhikarana 163 (191) · Śloka 191
ஶீதுர்மதூகபுஷ்போத்தோ விஹாஹ்யக்நிபலப்ரதஃ | ரூக்ஷஃ கஷாயஃ கபஹத்வாதபித்தப்ரகோபணஃ ||௧௯௧||
शीधुर्मधूकपुष्पोत्थो विहाह्यग्निबलप्रदः | रूक्षः कषायः कफहृद्वातपित्तप्रकोपणः ||१९१||
🔊 Audio coming soon
புஷ்பயோநிஂ ஶீதுமாஹ- ஶீதுரித்யாதி| அத்ர மதூகபுஷ்போத்தே கேசித்குடஂ நேச்சந்தி, ஶீதுத்வாத்குடமிச்சந்த்யந்யே||௧௯௧||
Adhikarana 164 (192) · Śloka 192
நிர்திஶேத்ரஸதஶ்சாந்யாந் கந்தமூலபலாஸவாந் |௧௯௨|
निर्दिशेद्रसतश्चान्यान् कन्दमूलफलासवान् |१९२|
🔊 Audio coming soon
அநுக்தஸங்க்ரஹாயாஹ- நிர்திஶேதித்யாதி| கந்தாத்யுபலக்ஷணஂ, தேந காண்டத்வகாஸவா அபி கஹ்யந்தே|௧௯௨|
Adhikarana 165 (192) · Śloka 193
நவஂ மத்யமபிஷ்யந்தி குரு வாதாதிகோபநம் ||௧௯௨|| அநிஷ்டகந்தி விரஸமஹத்யஂ ச விதாஹி ச |௧௯௩|
नवं मद्यमभिष्यन्दि गुरु वातादिकोपनम् ||१९२|| अनिष्टगन्धि विरसमहृद्यं च विदाहि च |१९३|
🔊 Audio coming soon
நவமத்யஸ்ய தோஷமாஹ- நவமித்யாதி| நவத்வமஜாதரஸப்ரஸாதத்வேந, அந்யே து ‘அநதீதஸஂவத்ஸரஂ நவம்’ இத்யாஹுஃ||௧௯௨||-
Adhikarana 166 (193) · Śloka 194
ஸுகந்தி தீபநஂ ஹத்யஂ ரோசிஷ்ணு கமிநாஶநம் ||௧௯௩|| ஸ்புடஸ்ரோதஸ்கரஂ ஜீர்ணஂ லகு வாதகபாபஹம் |௧௯௪|
सुगन्धि दीपनं हृद्यं रोचिष्णु कृमिनाशनम् ||१९३|| स्फुटस्रोतस्करं जीर्णं लघु वातकफापहम् |१९४|
🔊 Audio coming soon
ஜீர்ணஸ்ய குணமாஹ- ஸுகந்தீத்யாதி| ரோசிஷ்ணு ஸாது ரோசதே, தப்தஸ்யாபி ருசிகரம்| புராணத்வஂ ஜாதரஸப்ரஸாதநத்வேந கந்தாதிஸம்பத்த்யா; ‘அதீதஸஂவத்ஸரஂ ஜீர்ணம்’ இத்யந்யே வதந்தி||௧௯௩||-
Adhikarana 167 (194-195) · Śloka 196
அரிஷ்டோ த்ரவ்யஸஂயோகஸஂஸ்காராததிகோ குணைஃ ||௧௯௪|| பஹுதோஷஹரஶ்சைவ தோஷாணாஂ ஶமநஶ்ச ஸஃ | தீபநஃ கபவாதக்நஃ ஸரஃ பித்தாவிரோதநஃ ||௧௯௫|| ஶூலாத்மாநோதரப்லீஹஜ்வராஜீர்ணார்ஶஸாஂ ஹிதஃ |௧௯௬|
अरिष्टो द्रव्यसंयोगसंस्कारादधिको गुणैः ||१९४|| बहुदोषहरश्चैव दोषाणां शमनश्च सः | दीपनः कफवातघ्नः सरः पित्ताविरोधनः ||१९५|| शूलाध्मानोदरप्लीहज्वराजीर्णार्शसां हितः |१९६|
🔊 Audio coming soon
ஆஸவப்ரஸங்கேந தத்ஸதஶாரிஷ்டகுணமாஹ- அரிஷ்ட இத்யாதி| த்ரவ்யஸஂயோகஃ அபயாசித்ரகாதிஸஂயோகஃ| ஸஂஸ்காராச்ச மத்யாததிககர்மதா| பஹுதோஷஹரஶ்சைவேதி தோஷஶப்தோ வ்யாதிவாசீ| தோஷாணாஂ ஶமந இத்யஸ்ய பாஷ்யஂ- கபவாதக்ந இதி| பித்தாவிரோதந இதி நஞீஷதர்தே, தேநேஷத் பித்தஂ ஹந்தீதி மந்யதே| பஹுவ்யாதிஹர இத்யேதஸ்ய து பாஷ்யஂ- ஶூலாத்மாநோதராதீநாஂ ஹித இதி; ஶூலாதிகே ஹித இத்யர்தஃ, அந்யே ‘கபவாதக்நத்வஂ விஶேஷதஃ’ இத்யாஹுஃ||௧௯௪-௧௯௫||-
Adhikarana 168 (196) · Śloka 196
பிப்பல்யாதிகதோ குல்மகபரோகஹரஃ ஸ்மதஃ ||௧௯௬||
पिप्पल्यादिकृतो गुल्मकफरोगहरः स्मृतः ||१९६||
🔊 Audio coming soon
பிப்பல்யாத்யரிஷ்டமாஹ- பிப்பல்யாதீத்யாதி||௧௯௬||
Adhikarana 169 (197) · Śloka 197
சிகித்ஸிதேஷு வக்ஷ்யந்தேऽரிஷ்டா ரோகஹராஃ பதக் |௧௯௭|
चिकित्सितेषु वक्ष्यन्तेऽरिष्टा रोगहराः पृथक् |१९७|
🔊 Audio coming soon
ஶேஷாரிஷ்டாநாஂ ஸ்தாநமாஹ- சிகித்ஸிதேஷ்வித்யாதி|௧௯௭|
Adhikarana 170 (197) · Śloka 198
அரிஷ்டாஸவஶீதூநாஂ குணாந் கர்மாணி சாதிஶேத் ||௧௯௭|| புத்த்யா யதாஸ்வஂ ஸஂஸ்காரமவேக்ஷ்ய குஶலோ பிஷக் |௧௯௮|
अरिष्टासवशीधूनां गुणान् कर्माणि चादिशेत् ||१९७|| बुद्ध्या यथास्वं संस्कारमवेक्ष्य कुशलो भिषक् |१९८|
🔊 Audio coming soon
அநுக்தஸங்க்ரஹமாஹ- அரிஷ்டாஸவேத்யாதி| ஶீதுஶப்தேநாத்ர மத்யமாஹுஃ| த்ரவ்யப்ரதாநமரிஷ்டஂ, த்ரவப்ரதாந ஆஸவஃ, உபயப்ரதாநஂ மத்யம்| புத்த்யா அவேக்ஷ்ய ஜ்ஞாத்வா, யதாஸ்வமிதி யத்யஸ்ய ரோகாத்யபேக்ஷயா ஹிதஂ த்ரவ்யஸஂஸ்காராதி ஏதேநாரிஷ்டாதி விதீயதே , அதஸ்ததநுரூபஂ குணகர்ம வாச்யமித்யர்தஃ||௧௯௭||-
Adhikarana 171 (198-202) · Śloka 203
ஸாந்த்ரஂ விதாஹி துர்கந்தஂ விரஸஂ கமிலஂ குரு ||௧௯௮|| அஹத்யஂ தருணஂ தீக்ஷ்ணமுஷ்ணஂ துர்பாஜநஸ்திதம் | அல்பௌஷதஂ பர்யுஷிதமத்யச்சஂ பிச்சிலஂ ச யத் ||௧௯௯|| தத்வர்ஜ்யஂ ஸர்வதா மத்யஂ கிஞ்சிச்சேஷஂ து யத்பவேத் | தத்ர யத் ஸ்தோகஸம்பாரஂ தருணஂ பிச்சிலஂ குரு ||௨௦௦|| கபப்ரகோபி தந்மத்யஂ துர்ஜரஂ ச விஶேஷதஃ | பித்தப்ரகோபி பஹலஂ தீக்ஷ்ணமுஷ்ணஂ விதாஹி ச ||௨௦௧|| அஹத்யஂ பேலவஂ பூதி கமிலஂ விரஸஂ ச யத் | ததா பர்யுஷிதஂ சாபி வித்யாதநிலகோபநம் ||௨௦௨|| ஸர்வதோஷைருபேதஂ து ஸர்வதோஷப்ரகோபணம் |௨௦௩|
सान्द्रं विदाहि दुर्गन्धं विरसं कृमिलं गुरु ||१९८|| अहृद्यं तरुणं तीक्ष्णमुष्णं दुर्भाजनस्थितम् | अल्पौषधं पर्युषितमत्यच्छं पिच्छिलं च यत् ||१९९|| तद्वर्ज्यं सर्वथा मद्यं किञ्चिच्छेषं तु यद्भवेत् | तत्र यत् स्तोकसम्भारं तरुणं पिच्छिलं गुरु ||२००|| कफप्रकोपि तन्मद्यं दुर्जरं च विशेषतः | पित्तप्रकोपि बहलं तीक्ष्णमुष्णं विदाहि च ||२०१|| अहृद्यं पेलवं पूति कृमिलं विरसं च यत् | तथा पर्युषितं चापि विद्यादनिलकोपनम् ||२०२|| सर्वदोषैरुपेतं तु सर्वदोषप्रकोपणम् |२०३|
🔊 Audio coming soon
மத்யதோஷாநாஹ- ஸாந்த்ரமித்யாதி| ஸாந்த்ரஂ கநம்| விதாஹோऽஸ்யாஸ்தீதி விதாஹி “ஜடராக்நிஸஂயோகாத்யஃ பாகமகச்சந் மத்யமாயாமேவ பாகாவஸ்தாயாஂ விதஹ்யமாநஃ பித்தஂ குர்வஂஶ்சிரகாலமவதிஷ்டதே ந ஶீக்ரஂ ஜராஂ யாதி குருத்வாத்வஸ்துஸ்வபாவாத்வா ஸ விதாஹயுக்தோ பாவோ பண்யதே” இத்யாகமிகாஃ; அந்யே ‘விதாஹி விவிதஸந்தாபகாரி’ இத்யாஹுஃ| துர்கந்தஂ குத்ஸிதகந்தம்| விரஸஂ விருத்தரஸமநிஷ்டரஸமித்யர்தஃ| கமிலஂ கமியுக்தம்| குரு சிரபாகி| அஹத்யம் அப்ரியம்| தருணஂ நவம்| தீக்ஷ்ணஂ முகே துஃகோத்பாதகம்| உஷ்ணஂ ஸ்பர்ஶதஃ| துர்பாஜநஸ்திதஂ குத்ஸிதபாத்ரஸ்தம்| அல்பௌஷதஂ ஸ்தோகதாதக்யாதிகம்| பர்யுஷிதஂ ஸந்தாநபாண்டாதந்யஸ்மிந் பாண்டே ராத்ர்யுஷிதம்| அத்யச்சம் அதிதநு| பிச்சிலஂ ஶ்லேஷ்மஸ்பர்ஶவத்| ஸர்வதா ஸர்வைஃ ப்ரகாரைஃ| ஸ்தோகஸம்பாராதிதோஷபலமாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஸ்தோகஸம்பாரம் அல்பௌஷதம்| பேலவம் அச்சம், அந்யே தருணமாஹுஃ| ஸர்வதோஷைரிதி ஸர்வதோஷைஃ ஸாந்த்ராதிபிஃ||௧௯௮-௨௦௨||-
Adhikarana 172 (203) · Śloka 204
சிரஸ்திதஂ ஜாதரஸஂ தீபநஂ கபவாதஜித் ||௨௦௩|| ருச்யஂ ப்ரஸந்நஂ ஸுரபி மத்யஂ ஸேவ்யஂ மதாவஹம் |௨௦௪|
चिरस्थितं जातरसं दीपनं कफवातजित् ||२०३|| रुच्यं प्रसन्नं सुरभि मद्यं सेव्यं मदावहम् |२०४|
🔊 Audio coming soon
தோஷாநபிதாயேதாநீஂ மத்யஸ்ய குணாநாஹ- சிரஸ்திதமித்யாதி| ப்ரஸந்நஂ நிர்மலம்| ஸுரபி ஸுகந்தி| மதாவஹஂ ஹர்ஷகாரி| பூர்வதோஷாந்விதஂ வர்ஜ்யம்; ஏதத்குணாந்விதஂ ஸேவ்யம்||௨௦௩||-
Adhikarana 173 (204-205) · Śloka 205
தஸ்யாநேகப்ரகாரஸ்ய மத்யஸ்ய ரஸவீர்யதஃ ||௨௦௪|| ஸௌக்ஷ்ம்யாதௌஷ்ண்யாச்ச தைக்ஷ்ண்யாச்ச விகாஸித்வாச்ச வஹ்நிநா ஸமேத்ய ஹதயஂ ப்ராப்ய தமநீரூர்த்வமாகதம் | விசால்யேந்த்ரியசேதாஂஸி வீர்யஂ மதயதேऽசிராத் ||௨௦௫||
तस्यानेकप्रकारस्य मद्यस्य रसवीर्यतः ||२०४|| सौक्ष्म्यादौष्ण्याच्च तैक्ष्ण्याच्च विकासित्वाच्च वह्निना समेत्य हृदयं प्राप्य धमनीरूर्ध्वमागतम् | विचाल्येन्द्रियचेतांसि वीर्यं मदयतेऽचिरात् ||२०५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ யதா மத்யஂ மதயதி ததாஹ- தஸ்யேத்யாதி| தஸ்ய ஏவஂவிதஸ்ய மத்யஸ்ய, வீர்யஂ ஶக்திஃ, ஹதயஂ ப்ராப்யாசிரேண மதயதி ஹர்ஷயதீதி ஸம்பந்தஃ| அநேகப்ரகாரத்வஂ மத்வீகாதியோநிபேதேந, ததா ரஸவீர்யதஶ்ச; ரஸா லவணவர்ஜ்யாஃ, வீர்யமுஷ்ணரூக்ஷாதி| கதஂ மதயதீத்யாஹ- விசால்யேந்த்ரியசேதாஂஸீதி; விசால்ய க்ஷோபயித்வா , இந்த்ரியாணி சக்ஷுராதீநி, சேதோ மநஃ| கிஂவிஶிஷ்டஂ வீர்யஂ? தமநீரூர்த்வமாகதமிதி| கதஂ புநரஸ்ய தமநீபிரூர்த்வகமநஂ பவதீத்யாஹ- வஹ்நிநா ஸமேத்ய மிலித்வா, ஸ்வபாவேநைவ வஹ்நேரூர்த்வகாமித்வாத்| கதஂ புநஸ்தந்மத்யவீர்யஂ ஸூக்ஷ்மாணீந்த்ரியசேதாஂஸி மதயதீத்யாஹ- ஸௌக்ஷ்ம்யாதிதி| ஊர்த்வகாமித்வே த்விதீயஂ ஹேதுமாஹ- ஔஷ்ண்யாதிதி| ஆக்நேயத்ரவ்யஸ்ய ஸ்வபாவேநைவோர்த்வகாமித்வாத்| குதஃ புநரசிரேண மத்யவீர்யஂ மதயதீத்யாஹ- தைக்ஷ்ண்யாதிதி| தீக்ஷ்ணஂ ஹி த்ரவ்யமசிரகாரி பவதி| மத்யவீர்யஸ்யாசிரகாரித்வேऽபரமபி ஹேதுமாஹ- விகாஸித்வாதிதி|- விகாஸி ஸந்திபந்தவிமோசநகாரி| சகாரேணாநுக்தமபி லாகவமூர்த்வகமநே ஹேதுஃ ஸமுச்சீயதே||௨௦௪-௨௦௫||-
Adhikarana 174 (206) · Śloka 206
சிரேண ஶ்லைஷ்மிகே புஂஸி பாநதோ ஜாயதே மதஃ | அசிராத்வாதிகே தஷ்டஃ, பைத்திகே ஶீக்ரமேவ ச ||௨௦௬||
चिरेण श्लैष्मिके पुंसि पानतो जायते मदः | अचिराद्वातिके दृष्टः, पैत्तिके शीघ्रमेव च ||२०६||
🔊 Audio coming soon
ஶாரீரதோஷேண மதபேதமாஹ- சிரேணேத்யாதி| ஶ்லைஷ்மிகே ஶ்லேஷ்மப்ரகதிகே| வாதிகே வாதப்ரகதிகே| பைத்திகே பித்தப்ரகதிகே| ஶீக்ரமேவ சேதி சகாராத்தீக்ஷ்ணஶ்ச||௨௦௬||
Adhikarana 175 (207-209) · Śloka 209
ஸாத்த்விகே ஶௌசதாக்ஷிண்யஹர்ஷமண்டநலாலஸஃ | கீதாத்யயநஸௌபாக்யஸுரதோத்ஸாஹகந்மதஃ ||௨௦௭|| ராஜஸே துஃகஶீலத்வமாத்மத்யாகஂ ஸஸாஹஸம் | கலஹஂ ஸாநுபந்தஂ து கரோதி புருஷே மதஃ ||௨௦௮|| அஶௌசநித்ராமாத்ஸர்யாகம்யாகமநலோலதாஃ | அஸத்யபாஷணஂ சாபி குர்யாத்தி தாமஸே மதஃ ||௨௦௯||
सात्त्विके शौचदाक्षिण्यहर्षमण्डनलालसः | गीताध्ययनसौभाग्यसुरतोत्साहकृन्मदः ||२०७|| राजसे दुःखशीलत्वमात्मत्यागं ससाहसम् | कलहं सानुबन्धं तु करोति पुरुषे मदः ||२०८|| अशौचनिद्रामात्सर्यागम्यागमनलोलताः | असत्यभाषणं चापि कुर्याद्धि तामसे मदः ||२०९||
🔊 Audio coming soon
மாநஸதோஷேண மதபேதமாஹ- ஸாத்த்விக இத்யாதி| ஸாத்த்விகே ஸத்த்வப்ரகதிகே| தாக்ஷிண்யஂ பராபேக்ஷிணீ ப்ரகதிஃ| லாலஸஃ அபிலாஷுகஃ| ஸுரதோத்ஸாஹோ மைதுநோத்யமஃ| ராஜஸே ரஜஃப்ரகதிகே| துஃகஶீலத்வஂ துஃகஸேவித்வம்| ஆத்மத்யாகஂ ஸஸாஹஸஂ தேஹநாஶகாரி ஸாஹஸம்| அநுபந்தஂ நிரந்தரம்| மத்யகார்யோ மதோ மத்ததேத்யர்தஃ| அஶௌசேத்யாதி| தாமஸே தாமஸப்ரகதிகே| மாத்ஸர்யஂ பராஸஹிஷ்ணுதா, லோலதா அபிலாஷஃ||௨௦௭-௨௦௯||
Adhikarana 176 (210) · Śloka 211
ரக்தபித்தகரஂ ஶுக்தஂ சேதநஂ புக்தபாசநம் | வைஸ்வர்யஂ ஜரணஂ ஶ்லேஷ்மபாண்டுக்ரிமிஹரஂ லகு ||௨௧௦|| தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ மூத்ரலஂ ஹத்யஂ கபக்நஂ கடுபாகி ச |௨௧௧|
रक्तपित्तकरं शुक्तं छेदनं भुक्तपाचनम् | वैस्वर्यं जरणं श्लेष्मपाण्डुक्रिमिहरं लघु ||२१०|| तीक्ष्णोष्णं मूत्रलं हृद्यं कफघ्नं कटुपाकि च |२११|
🔊 Audio coming soon
ஶுக்தாதிகர்மாணி தர்ஶயந்நாஹ- ரக்தபித்தகரமித்யாதி| ஶுக்தஂ சுக்ரமுச்யதே; யதுக்தஂ- “யந்மஸ்த்வாதி ஶுசௌ பாண்டே ஸகுடக்ஷௌத்ரகாஞ்ஜிகம்| தாந்யராஶௌ த்ரிராத்ரஸ்தஂ ஶுக்தஂ சுக்ரஂ ததுச்யதே” இதி; தச்சேக்ஷுரஸமதூகபுஷ்பபீலுப்ரபதிபிஃ கஷாயவ்யதிரேகேணாஸூயதே, கந்தாத்யாஸுதமபி ஶுக்தமாஹுரந்யே| சேதநஂ கபக்ரந்த்யாதீநாம்| வைஸ்வர்யஂ விஸ்வரத்வோத்பாதகம்| ஜரணமாமஸ்ய| ஶ்லேஷ்மபாண்டுஃ ஶ்லேஷ்மோத்கடஃ பாண்டுரோக இத்யர்தஃ||௨௧௦||-
Adhikarana 177 (211) · Śloka 211
தத்வத்ததாஸுதஂ ஸர்வஂ ரோசநஂ ச விஶேஷதஃ ||௨௧௧||
तद्वत्तदासुतं सर्वं रोचनं च विशेषतः ||२११||
🔊 Audio coming soon
ஶுக்தஸந்திதாநாஂ கந்தாதீநாமபி ஶுக்தகுணமாஹ- தத்வதித்யாதி| தத்வத் ஶுக்தவத்| ததாஸுதஂ ஶுக்தஸந்திதஂ கந்தாதிகம்||௨௧௧||
Adhikarana 178 (212) · Śloka 212
கௌடாநி ரஸஶுக்தாநி மதுஶுக்தாநி யாநி ச | யதாபூர்வஂ குருதராண்யபிஷ்யந்தகராணி ச ||௨௧௨||
गौडानि रसशुक्तानि मधुशुक्तानि यानि च | यथापूर्वं गुरुतराण्यभिष्यन्दकराणि च ||२१२||
🔊 Audio coming soon
ஶுக்தஸ்ய யோநிபேதேந குணமாஹ- கௌடாநீத்யாதி| கௌடாநி குடோத்பவாநி; “குடாம்புநா ஸதைலேந ஸந்தாநஂ காஞ்ஜிகஂ து யத்| கந்தஶாகபலைர்யுக்தஂ குடஶுக்தஂ ததுச்யதே”- இதி| ரஸஶுக்தாநி இக்ஷுரஸாதிகதாநி| குடஶுக்தவதிக்ஷுரஸஶுக்தஂ ஸந்தேயம்| மதுஶுக்தஂ து “ஜம்பீரஸ்ய பலரஸஂ பிப்பலீமூலஸஂயுதம்| மதுபாண்டே விநிக்ஷிப்ய தாந்யராஶௌ நிதாபயேத்|| த்ர்யஹேண தஜ்ஜாதரஸஂ மதுஶுக்தமுதாஹதம்|”- இதி| (மதுபாண்டே இதி மதுபூர்ணப்ராயே பாண்டே இத்யர்தஃ; அதவா மதூநி கத்வா பாண்டே நிக்ஷிப்யேதி யோஜ்யம்|) மத்யஶுக்தமிதி பாடாந்தரஂ; தத்ர மத்யஶுக்தலக்ஷணமுச்யதே- “ஸர்வஂ மத்யஂ பஞ்சரஸஂ காலாந்தரவஶாத்யதா| த்யக்த்வாऽந்யரஸமம்லத்வஂ யாதி ஶுக்தஂ ததுச்யதே” இதி| சகாரேண தாந்யயோநிஶுக்தமப்யஸ்தீதி ஸமுச்சீயதே| யதாபூர்வஂ யோ யஃ பூர்வஃ; மத்யஶுக்தாபேக்ஷயா ரஸஶுக்தஂ குரு, ததபேக்ஷயா கௌடமித்யர்தஃ| தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ க்லேதப்ராப்திஜநநமபிஷ்யந்தி||௨௧௨||
Adhikarana 179 (213) · Śloka 213
துஷாம்பு தீபநஂ ஹத்யஂ ஹத்பாண்டுகமிரோகநுத் | க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நஂ பேதி ஸௌவீரகஂ ததா ||௨௧௩||
तुषाम्बु दीपनं हृद्यं हृत्पाण्डुकृमिरोगनुत् | ग्रहण्यर्शोविकारघ्नं भेदि सौवीरकं तथा ||२१३||
🔊 Audio coming soon
துஷாம்புஸௌவீரகயோர்குணமாஹ- துஷாம்ப்வித்யாதி| காஞ்ஜிகபேதாவேதௌ| துஷாம்புஸௌவீரகே விரேசநாத்யாயோக்தே அபி ஸந்தாநஸாமாந்யாததிககுணகர்மதர்ஶநாயேஹோக்தே||௨௧௩||
Adhikarana 180 (214-216) · Śloka 216
தாந்யாம்லஂ தாந்யயோநித்வாஜ்ஜீவநஂ தாஹநாஶநம் | ஸ்பர்ஶாத் பாநாத்து பவநகபதஷ்ணாஹரஂ லகு ||௨௧௪|| தைக்ஷ்ண்யாச்ச நிர்ஹரேதாஶு கபஂ கண்டூஷதாரணாத் | முகவைரஸ்யதௌர்கந்த்யமலஶோஷக்லமாபஹம் ||௨௧௫|| தீபநஂ ஜரணஂ பேதி ஹிதமாஸ்தாபநேஷு ச | ஸமுத்ரமாஶ்ரிதாநாஂ ச ஜநாநாஂ ஸாத்ம்யமுச்யதே ||௨௧௬|| இதி மத்யவர்கஃ |
धान्याम्लं धान्ययोनित्वाज्जीवनं दाहनाशनम् | स्पर्शात् पानात्तु पवनकफतृष्णाहरं लघु ||२१४|| तैक्ष्ण्याच्च निर्हरेदाशु कफं गण्डूषधारणात् | मुखवैरस्यदौर्गन्ध्यमलशोषक्लमापहम् ||२१५|| दीपनं जरणं भेदि हितमास्थापनेषु च | समुद्रमाश्रितानां च जनानां सात्म्यमुच्यते ||२१६|| इति मध्यवर्गः |
🔊 Audio coming soon
தாந்யாம்லமாஹ- தாந்யாம்லமித்யாதி| தாந்யாம்லஂ காஞ்ஜிகஂ ஶாலிஜூர்ணாஹ்வகோத்ரவாதிகதஂ மத்யம்| ஜீவநஂ ப்ராணதாரணஂ ஶால்யா திகதத்வாத்| தாஹநாஶநஂ ஸ்பர்ஶாத்| பாநாத்து பவநகபதஷ்ணாஹரமிதி பாநாத் ஸவாயுஂ கபஂ, தயோஸ்தஷ்ணாஂ ச ஹரதீத்யர்தஃ| ஶோஷோ முகஸ்ய| ஜரணஂ பாசநம்| ஆஸ்தாபநேஷு நிரூஹேஷு||௨௧௪-௨௧௬||
Adhikarana 181 (217-219) · Śloka 219
அத மூத்ராணி | மூத்ராணி கோமஹிஷ்யஜாவிகஜஹயகரோஷ்ட்ராணாஂ தீக்ஷ்ணாந்யுஷ்ணாநி கடூநி திக்தாநி லவணாநுரஸாநி லகூநி ஶோதநாநி கபவாதகமிமேதோவிஷகுல்மார்ஶதரகுஷ்டஶோபாரோசகபாண்டுரோகஹராணி ஹத்யாநி தீபநாநி ச ஸாமாந்யதஃ ||௨௧௭|| பவதஶ்சாத்ர- தத் ஸர்வஂ கடு தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ லவணாநுரஸஂ லகு | ஶோதநஂ கபவாதக்நஂ கமிமேதோவிஷாபஹம் ||௨௧௮|| அர்ஶோஜடரகுல்மக்நஂ ஶோபாரோசகநாஶநம் | பாண்டுரோகஹரஂ பேதி ஹத்யஂ தீபநபாசநம் ||௨௧௯||
अथ मूत्राणि | मूत्राणि गोमहिष्यजाविगजहयखरोष्ट्राणां तीक्ष्णान्युष्णानि कटूनि तिक्तानि लवणानुरसानि लघूनि शोधनानि कफवातकृमिमेदोविषगुल्मार्शदरकुष्ठशोफारोचकपाण्डुरोगहराणि हृद्यानि दीपनानि च सामान्यतः ||२१७|| भवतश्चात्र- तत् सर्वं कटु तीक्ष्णोष्णं लवणानुरसं लघु | शोधनं कफवातघ्नं कृमिमेदोविषापहम् ||२१८|| अर्शोजठरगुल्मघ्नं शोफारोचकनाशनम् | पाण्डुरोगहरं भेदि हृद्यं दीपनपाचनम् ||२१९||
🔊 Audio coming soon
அத மூத்ராண்யுச்யந்தே- மூத்ராணீத்யாதி| அஷ்டாநாமபி மூத்ராணாஂ ஸாமாந்யகுணமாஹ- தீக்ஷ்ணாநீத்யாதி| ஶோதநாநி மலஶுத்திகராணி| தத் ஸர்வமித்யாதி| பத்யோக்தத்வாந்ந த்விருக்தம்||௨௧௭-௨௧௯||
Adhikarana 182 (220-221) · Śloka 221
கோமூத்ரஂ கடு தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ஸக்ஷாரத்வாந்ந வாதலம் | லக்வக்நிதீபநஂ மேத்யஂ பித்தலஂ கபவாதநுத் ||௨௨௦|| ஶூலகுல்மோதராநாஹவிரேகாஸ்தாபநாதிஷு | மூத்ரப்ரயோகஸாத்யேஷு கவ்யஂ மூத்ரஂ ப்ரயோஜயேத் ||௨௨௧||
गोमूत्रं कटु तीक्ष्णोष्णं सक्षारत्वान्न वातलम् | लघ्वग्निदीपनं मेध्यं पित्तलं कफवातनुत् ||२२०|| शूलगुल्मोदरानाहविरेकास्थापनादिषु | मूत्रप्रयोगसाध्येषु गव्यं मूत्रं प्रयोजयेत् ||२२१||
🔊 Audio coming soon
கோமூத்ரகுணமாஹ- கோமூத்ரமித்யாதி| கோமூத்ரஂ கோரேவ ந து வஷபஸ்ய, மஹிஷீஸாஹசர்யாத், ந ஹி தத்ர மஹிஷேதி பாடஃ; அதவா வத்தவ்யவஹாராதித்யேகே; ஆசார்யாஸ்து கோமஹிஷ்யஜாவீநாஂ ஸ்த்ரீணாஂ, கஜஹயகரோஷ்ட்ரமாநுஷாணாஂ புநஃ புஂஸாம், அநுக்தவ்யக்திகே து மூத்ரபாடே உபயோரபி மூத்ராணி க்ராஹ்யாணி, யத்ர து வ்யக்தயா ஸ்த்ரீபுருஷநிர்தேஶஸ்தத்ர தஸ்யைவேதி நிர்ணீதவந்தஃ||௨௨௦-௨௨௧||
Adhikarana 183 (222) · Śloka 222
துர்நாமோதரஶூலேஷு குஷ்டமேஹாவிஶுத்திஷு | ஆநாஹஶோபகுல்மேஷு பாண்டுரோகே ச மாஹிஷம் ||௨௨௨||
दुर्नामोदरशूलेषु कुष्ठमेहाविशुद्धिषु | आनाहशोफगुल्मेषु पाण्डुरोगे च माहिषम् ||२२२||
🔊 Audio coming soon
மாஹிஷமூத்ரமாஹ- துர்நாமேத்யாதி| அவிஶுத்திர்வமநாதீநாம்||௨௨௨||
Adhikarana 184 (223) · Śloka 223
காஸஶ்வாஸாபஹஂ ஶோபகாமலாபாண்டுரோகநுத் | கடுதிக்தாந்விதஂ சாகமீஷந்மாருதகோபநம் ||௨௨௩||
कासश्वासापहं शोफकामलापाण्डुरोगनुत् | कटुतिक्तान्वितं छागमीषन्मारुतकोपनम् ||२२३||
🔊 Audio coming soon
சாகமூத்ரமாஹ- காஸஶ்வாஸாபஹமித்யாதி||௨௨௩||
Adhikarana 185 (224) · Śloka 224
காஸப்லீஹோதரஶ்வாஸஶோஷவர்சோக்ரஹே ஹிதம் | ஸக்ஷாரஂ திக்தகடுகமுஷ்ணஂ வாதக்நமாவிகம் ||௨௨௪||
कासप्लीहोदरश्वासशोषवर्चोग्रहे हितम् | सक्षारं तिक्तकटुकमुष्णं वातघ्नमाविकम् ||२२४||
🔊 Audio coming soon
மைஷமூத்ரமாஹ- காஸேத்யாதி||௨௨௪||
Adhikarana 186 (225) · Śloka 225
தீபநஂ கடு தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ வாதசேதோவிகாரநுத் | ஆஶ்வஂ கபஹரஂ மூத்ரஂ கமிதத்ருஷு ஶஸ்யதே ||௨௨௫||
दीपनं कटु तीक्ष्णोष्णं वातचेतोविकारनुत् | आश्वं कफहरं मूत्रं कृमिदद्रुषु शस्यते ||२२५||
🔊 Audio coming soon
ஆஶ்வமூத்ரமாஹ- தீபநமித்யாதி| சேதோவிகார உந்மாதாதயஃ||௨௨௫||
Adhikarana 187 (226) · Śloka 226
ஸதிக்தஂ லவணஂ பேதி வாதக்நஂ பித்தகோபநம் | தீக்ஷ்ணஂ க்ஷாரே கிலாஸே ச நாகஂ மூத்ரஂ ப்ரயோஜயேத் ||௨௨௬||
सतिक्तं लवणं भेदि वातघ्नं पित्तकोपनम् | तीक्ष्णं क्षारे किलासे च नागं मूत्रं प्रयोजयेत् ||२२६||
🔊 Audio coming soon
கஜமூத்ரமாஹ- ஸதிக்தமித்யாதி| கிலாஸஂ பாண்டுரஂ குஷ்டம்||௨௨௬||
Adhikarana 188 (227) · Śloka 227
கரசேதோவிகாரக்நஂ தீக்ஷ்ணஂ க்ரஹணிரோகநுத் | தீபநஂ கார்தபஂ மூத்ரஂ கமிவாதகபாபஹம் ||௨௨௭||
गरचेतोविकारघ्नं तीक्ष्णं ग्रहणिरोगनुत् | दीपनं गार्दभं मूत्रं कृमिवातकफापहम् ||२२७||
🔊 Audio coming soon
கர்தபமூத்ரமாஹ- கரசேத இத்யாதி| கரஃ கத்ரிமஂ விஷம்||௨௨௭||
Adhikarana 189 (228) · Śloka 228
ஶோபகுஷ்டோதரோந்மாதமாருதக்ரிமிநாஶநம் | அர்ஶோக்நஂ காரபஂ மூத்ரஂ... |௨௨௮|
शोफकुष्ठोदरोन्मादमारुतक्रिमिनाशनम् | अर्शोघ्नं कारभं मूत्रं... |२२८|
🔊 Audio coming soon
காரபமூத்ரமாஹ- ஶோபேத்யாதி| காரபம் ஔஷ்ட்ரம்|௨௨௮|
Adhikarana 190 (228) · Śloka 228
... மாநுஷஂ ச விஷாபஹம் ||௨௨௮||
... मानुषं च विषापहम् ||२२८||
🔊 Audio coming soon
மாநுஷமூத்ரமாஹ- மாநுஷமித்யாதி| காரபஂ மாநுஷஂ ச மூத்ரஂ விஷாபஹமித்யர்தஃ| மாநுஷமஷ்டாநாஂ மூத்ராணாஂ மத்யேऽநுத்திஷ்டமபி ‘தத் ஸர்வம்’ இத்யநேநைவ பூர்வோக்தேந ஸூசிதத்வாத்விவதம்||௨௨௮||
Adhikarana 191 (229) · Śloka 229
த்ரவத்ரவ்யாணி ஸர்வாணி ஸமாஸாத் கீர்திதாநி து | காலதேஶவிபாகஜ்ஞோ நபதேர்தாதுமர்ஹதி ||௨௨௯||
द्रवद्रव्याणि सर्वाणि समासात् कीर्तितानि तु | कालदेशविभागज्ञो नृपतेर्दातुमर्हति ||२२९||
🔊 Audio coming soon
உக்தாநுக்தத்ரவாணாமூஹார்தமாஹ- த்ரவத்ரவ்யாணீத்யாதி| தேஶகாலவிபாகஜ்ஞ இதி ‘வைத்ய’ இதி ஶேஷஃ||௨௨௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 45
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே த்ரவத்ரவ்யவிஜ்ஞாநீயோ நாம பஞ்சசத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௪௫||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने द्रवद्रव्यविज्ञानीयो नाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः ||४५||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே பஞ்சசத்வாரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௪௫||