38. dravyasaṁgrahaṇīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ದ್ರವ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಣೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಸಙ್ಗ್ರಹಃ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪಃ, ತಮಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತೋಽಧ್ಯಾಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ; ವಿಸ್ತರಸ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಕಥ್ಯತೇ| ತದುಕ್ತಂ- “ಸಮಾಸೇನ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇಷಾಂ ತು ವಿಸ್ತರಮ್| ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇಷು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೋಷಬಲಾಬಲಮ್”- ಇತಿ||೧-೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಸಮಾಸೇನ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶದ್ದ್ರವ್ಯಗಣಾ ಭವನ್ತಿ ||೩||

ತತ್ರಾದಾವಧ್ಯಾಯಸ್ಯ ಪಿಣ್ಡಾರ್ಥಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಸಮಾಸೇನೇತ್ಯಾದಿ|- ಸಮಾಸೇನ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪೇಣ| ಗಣ್ಯನ್ತ ಇತಿ ಗಣಾಃ ಸಮೂಹಾಃ| ತತ್ರ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದನಿಯತಾವಯವಾಃ, ಪುನಃ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಾವಯವಾಃ| ಕೇಚಿತ್ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶದಿತಿ ಪಠನ್ತಿ (ತ್ರಿಂಶದ್ವಾಽಽಮಲಕಾದೀನಿ ವಿಹಾಯೇತಿ)||೩||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

ತದ್ಯಥಾ- ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ ವಿದಾರೀ ವಿಶ್ವದೇವಾ ಸಹದೇವಾ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀ ಶತಾವರೀ ಸಾರಿವಾ ಕೃಷ್ಣಸಾರಿವಾ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮಹಾಸಹಾ ಕ್ಷುದ್ರಸಹಾ ಬೃಹತ್ಯೌ ಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡೋ ಹಂಸಪಾದೀ ವೃಶ್ಚಿಕಾಲ್ಯೃಷಭೀ ಚೇತಿ ||೪|| ವಿದಾರೀಗನ್ಧಾದಿರಯಂ ಗಣಃ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಃ | ಶೋಷಗುಲ್ಮಾಙ್ಗಮರ್ದೋರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸಕಾಸವಿನಾಶನಃ ||೫||

ತತ್ರ ಪ್ರಥಮಂ ದೋಷಕ್ರಮೇಣಾದ್ಯಂ ಗಣಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತದ್ಯಥೇತ್ಯಾದಿ| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ ಶಾಲಪರ್ಣೀ, ವಿದಾರೀ ವಿಪಾದಿಕಕನ್ದಃ ಕೋಹಲಾಕಾರೋ ಲೋಹಿತಕುಸುಮಃ, ಸ ಚ ದ್ವಿವಿಧಃ- ದೀರ್ಘಕನ್ದೋ ಬಹುಕ್ಷೀರಃ, ಹಸ್ತಿಪಾದಕೋಽಲ್ಪಕ್ಷೀರ ಇತಿ| ವಿಶ್ವದೇವಾ ಗಾಙ್ಗೇರುಕೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ‘ಗುಡಶರ್ಕರಾ (ಗುಲಶಕರೀ)’ ಇತಿ ಪೂರ್ವದೇಶೇ, ಅನ್ಯೇ ಸಿತಕುಸುಮಾಂ ಬಲಾಮಾಹುಃ| ಸಹದೇವೀ ಬಲಾಭೇದಃ ಪೀತಪುಷ್ಪಾ ‘ಕಾಙ್ಕಸೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಅನ್ಯೇ ಬಲಾಂ ನೀಲಪುಷ್ಪಾಮಾಹುಃ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀ ‘ಪೀಠವನೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ| ಶತಾವರೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪತ್ರಾ ‘ಶತಾಉರೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ| ಸಾರಿವಾ ಜಮ್ಬೂಪತ್ರಾ, ದುಗ್ಧಗರ್ಭಾ ವಲ್ಲೀ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ಕೃಷ್ಣಸಾರಿವಾ ಛಿಲಹೇಣ್ಟಾಪತ್ರಸದೃಶಚ್ಛದಾ ಚನ್ದನಗನ್ಧಾ ‘ಕಾಲವೇಲೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಕೇಚಿತ್ ಕೃಷ್ಣಸಾರಿವಾಂ ನ ಪಠನ್ತಿ| ಜೀವಕಃ ಕೂರ್ಚಶೀರ್ಷಕಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ| ಋಷಭಕೋ ವೃಷಭಕಃ, ಅಯಮಪಿ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ| ಮಹಾಸಹಾ ಮಾಷಪರ್ಣೀ| ಕ್ಷುದ್ರಸಹಾ ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ| ಬೃಹತ್ಯೌ ಸೂಕ್ಷ್ಮಫಲಾ ಸ್ಥೂಲಫಲಾ ಚ| ಪುನರ್ನವಾ ವರ್ಷಾಭೂಃ ‘ಸಾಟಡೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ| ಏರಣ್ಡಃ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಃ| ಹಂಸಪಾದೀ ಮಧುಶ್ರವಾ ಹಂಸಪದಾಕಾರಪತ್ರಾ ಪೀತಪುಷ್ಪಾ ಜಲಯು(ಮು)ಕ್ತದೇಶಜಾತಾ ‘ಹಂಸಪಾಈ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ಕಣ್ಟಕಿತಮೇಷಶೃಙ್ಗಯುಗಾಕಾರಫಲಾ ಪಾಠಾಪತ್ರಾ ಈಷದ್ರೋಮಶಾ ಶ್ವೇತಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಾ ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತವಲ್ಲೀ ಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಭೇದಃ; ವೃಶ್ಚಿಯಾಶಾಕಮನ್ಯೇ| ಋಷಭೀ ಕಪಿಕಚ್ಛುಃ| ಶೃಗಾಲವಿನ್ನಾಮೇಕೇ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದೌ ಪಠನ್ತಿ, ತಾಮಪಠನೀಯಾಮೇಕೇ ಮನ್ಯನ್ತೇ, ಅನ್ಯೇ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀಭೇದಂ ದೀರ್ಘಪತ್ರಾಂ ಸಿಂಹಪುಚ್ಛಾಮಾಹುಃ| ಶೋಷೋ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾ, ಅಙ್ಗಮರ್ದಃ ಸ್ಫುಟನಿಕಾ| ಪಿತ್ತಾನಿಲಹರತ್ವೇನ ದೋಷಪ್ರತ್ಯನೀಕತೋಕ್ತಾ, ಶೋಷಾದಿನಾಶಕತ್ವೇನ ವ್ಯಾಧಿಪ್ರತ್ಯನೀಕತ್ವಂ ಚೋಕ್ತಮ್, ಏವಂ ದೋಷಯೋರುಕ್ತಯೋರ್ವ್ಯಾಧಿಷು ಚೋಕ್ತೇಷ್ವವಸ್ಥಾಕಾಲದೇಶಾದಿಭೇದೇನ ಸಮಸ್ತೈರೇತೈರರ್ಧೈರ್ಯಥಾಲಾಭಂ ಲಬ್ಧೈರ್ವಾ ಶೃತಶೀತಫಾಣ್ಟಸ್ವರಸಕಲ್ಕಚೂರ್ಣಗುಟಿಕೋತ್ಕಾರಿಕಾರಸಕ್ರಿಯಾಲೇಪಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹನಘೃತತೈಲಾದೀನಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ಸಾಧನೀಯಾನಿ| ಏವಮನ್ಯೇಷ್ವಪಿ ಗಣೇಷು ಯೋಜ್ಯಮ್| ಯೇಷಾಂ ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾದಿದ್ರವ್ಯಾಣಾಮನ್ನಪಾನಾದೌ ಗುಣೋ ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ, ತೇಷಾಂ ಸಮುದಿತಸ್ಯ ಗಣಸ್ಯ ಗುಣಾಭಿಧಾನೇನೈವ ಪೃಥಗ್ದ್ರವ್ಯಗುಣೋ ಜ್ಞಾತವ್ಯ ಇತಿ||೪-೫||

Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7

ಆರಗ್ವಧಮದನಗೋಪಘೋಣ್ಟಾಕಣ್ಟಕೀಕುಟಜಪಾಠಾಪಾಟಲಾಮೂರ್ವೇನ್ದ್ರಯವಸಪ್ತಪರ್ಣನಿಮ್ಬಕುರುಣ್ಟಕದಾಸೀಕುರುಣ್ಟಕ- ಗುಡೂಚೀಚಿತ್ರಕಶಾರ್ಙ್ಗ(ರ್ಙ್ಗೇ)ಷ್ಟಾಕರಞ್ಜದ್ವಯಪಟೋಲಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಾನಿ ಸುಷವೀ ಚೇತಿ ||೬|| ಆರಗ್ವಧಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಷಾಪಹಃ | ಮೇಹಕುಷ್ಠಜ್ವರವಮೀಕಣ್ಡೂಘ್ನೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ ||೭||

ಆರಗ್ವಧೇತ್ಯಾದಿ| ಆರಗ್ವಧಃ ಕಿರಮಾಲಕಃ; ಮದನಃ ಪಿಣ್ಡೀತಕಃ, ‘ಮಯಣಫಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಗೋಪಘೋಣ್ಟಾ ಕರ್ಕೋಟೀ, ಬದರಭೇದ ಇತ್ಯನ್ಯೇ, ‘ಗ್ರಾಮಕೋಲಿಕಾ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ಪೂಗಭೇದಮಪರೇ; ಕಣ್ಟಕೀ ವಿಕಙ್ಕತಃ ವೃಕ್ಷಕಣ್ಟಕಾರಿಕೇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ‘ಕಾಙ್ಕಈ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಕುಟಜ ಇನ್ದ್ರವೃಕ್ಷಃ; ಪಾಠಾ ಅವಿದ್ಧಕರಣೀ, ‘ಪಾಢ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಪಾಟಲಾ ವಸನ್ತದೂತೀ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಮೂರ್ವಾ ಧನುರ್ಗುಣೋಪಯೋಗ್ಯಾ, ‘ದೂಧ ಉ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಅನ್ಯೇ ಚೋರಸ್ನಾಯುಮಾಹುಃ; ಇನ್ದ್ರಯವಃ ಕುಟಜಫಲಂ; ಸಪ್ತಪರ್ಣಃ ಶಾಲ್ಮಲೀಸದೃಶಪರ್ಣೋ ಗಜಮದಗನ್ಧಪುಷ್ಪಃ ಶರದಿ ವಿಕಸನಶೀಲ ಉಚ್ಚೈರ್ವೃಕ್ಷಃ ‘ಸಾತವನ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ನಿಮ್ಬಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಕುರುಣ್ಟಕಃ ಪೀತಪುಷ್ಪಃ, ‘ಕಣ್ಟಾಶೇಲುಆ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ನೀಲಪುಷ್ಪಃ ಸ ಏವ ದಾಸೀಕುರುಣ್ಟಕಃ; ಗುಡೂಚೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಚಿತ್ರಕಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಶಾರ್ಙ್ಗ(ರ್ಙ್ಗೇ)ಷ್ಟಾ ಕಾಕಜಙ್ಘಾ ‘ವಿಕಸವನೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಕಾಕಮಾಚೀತ್ಯನ್ಯೇ, ಅನ್ಯೇ ತು ಶಾರ್ಙ್ಗಷ್ಟಾ ಕಾಕತಿಕ್ತಾ ಗೌರವರ್ತುಲಾವಗುಣ್ಠಿತಫಲಾ ‘ಚಿರಪೋಟಿಕಾ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ‘ಭುರುದಾಕಾ’ ಇತಿ ಪೂರ್ವದೇಶೇ, ಕಾಕಾದನೀತ್ಯಪರೇ, ಸಾ ಚ ಗುಞ್ಜೇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಕರಞ್ಜದ್ವಯಮಿತಿ ಏಕಶ್ಚಿರಬಿಲ್ವಃ, ದ್ವಿತೀಯಃ ಕಣ್ಟಕೀ ವಿಟಪಕರಞ್ಜಃ; ಪಟೋಲಃ ಕುಲಕಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕೋ ಭೂನಿಮ್ಬಃ; ಸುಷವೀ ಕಾರವೇಲ್ಲಕಃ, ಅನ್ಯೇ ತು ಪಾನೀಯವಲ್ಲೀಮಾಹುಃ||೬-೭||

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 9

ಸಾಲಸಾರಾಜಕರ್ಣಖದಿರಕದರಕಾಲಸ್ಕನ್ಧಕ್ರಮುಕಭೂರ್ಜಮೇಷಶೃಙ್ಗತಿನಿಶಚನ್ದನಕುಚನ್ದನಶಿಂಶಪಾ- ಶಿರೀಷಾಸನಧವಾರ್ಜುನತಾಲಶಾಕನಕ್ತಮಾಲಪೂತೀಕಾಶ್ವಕರ್ಣಾಗುರೂಣಿ ಕಾಲೀಯಕಂ ಚೇತಿ ||೮|| ಸಾಲಸಾರಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗಣಃ ಕುಷ್ಠವಿನಾಶನಃ | ಮೇಹಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಹರಃ ಕಫಮೇದೋವಿಶೋಷಣಃ ||೯||

ಸಾಲಸಾರೇತ್ಯಾದಿ| ಸಾಲಃ ಶಙ್ಕುಃ, ತಸ್ಯ ಸಾರಃ ಸಾಲಸಾರಃ; ಅಜಕರ್ಣಃ ಸರ್ಜಃ ಸಾಲಭೇದ ಏವ; ಖದಿರೋ ಗಾಯತ್ರೀ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಕದರಃ ಖದಿರಾಕಾರಃ ಶ್ವೇತಸಾರಃ; ಕ್ರಮುಕಃ ಪೂಗಃ, ಕೇಚಿತ್ ‘ಕ್ರಮುಗ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ಅತ್ರಾಪಿ ಸ ಏವಾರ್ಥಃ, ವೃಕ್ಷರೋಧ್ರ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಸಾರಾಧಿಕಾರಾತ್; ಭೂರ್ಜೋ ಮೃದುತ್ವಕ್ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ, ಕೇಚಿತ್ ಭೂರ್ಜಸ್ಥಾನೇ ‘ಸ್ಫೂರ್ಜಕ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರ ಸ್ಫೂರ್ಜಕಃ ಶ್ಯೋನಾಕನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, (ಲಕುಚಾಕಾರಪತ್ರಕಾಣ್ಡಃ ); ಮೇಷಶೃಙ್ಗಃ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗಃ, ಸ ಚ ಪುತ್ರಞ್ಜೀವಕಸದೃಶಸ್ತರುವಿಶೇಷಃ; ತಿನಿಶಃ ಸ್ಯನ್ದನಃ, ‘ಸಾದಣ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಚನ್ದನಂ ಶ್ರೀಚನ್ದನಂ ‘ಶ್ರೀಖಣ್ಡ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ; ಕುಚನ್ದನಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಂ; ಶಿಂಶಪಾ ಕೃಷ್ಣಸಾರಾ ‘ಸೀಸಈ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಶಿರೀಷೋ ವಿಷಘಾತೀ, ‘ಶಿರಸ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಅಸನೋ ಬೀಜಕಃ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಧವಃ ಶಕಟಾಖ್ಯಃ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಅರ್ಜುನಃ ಕಕುಭಃ; ತಾಲಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಶಾಕಃ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ ಮಹಾಖರಪತ್ರಃ; ನಕ್ತಮಾಲೋ ಬೃಹತ್ಕರಞ್ಜಃ; ಪೂತೀಕಃ ಚಿರಬಿಲ್ವಃ; ಅಶ್ವಕರ್ಣೋ ಗನ್ಧಮುಣ್ಡೋಽಶ್ವತ್ಥಸದೃಶಃ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಅಗುರು ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಂ; ಕಾಲೀಯಕಂ ‘ಮಲೇನ್ದ್ರೀಚನ್ದನಮ್’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್| ವಿನಾಶನಹರಣವಿಶೋಷಣಾನಾಮರ್ಥಭೇದಮಾಹುಃ- ತತ್ರ ಕುಷ್ಠವಿನಾಶನೋ ಮೂಲೋಚ್ಛೇದನಃ, ಹರಣೋ ಮೇಹಪಾಣ್ಡ್ವಾದೇಃ ಸಂಶಮನತ್ವೇನ ನಿರ್ಮೂಲನತ್ವೇನ ವಾ, ಶೋಷಣಃ ಕಫಮೇದಸೋರ್ದ್ರವಸ್ನಿಗ್ಧಯೋಃ||೮-೯||

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

ವರುಣಾರ್ತಗಲಶಿಗ್ರುಮಧುಶಿಗ್ರುತರ್ಕಾರೀಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಪೂತೀಕನಕ್ತಮಾಲಮೋರಟಾಗ್ನಿಮನ್ಥಸೈರೇಯಕದ್ವಯಬಿಮ್ಬೀವಸುಕವಸಿರಚಿತ್ರಕ- ಶತಾವರೀಬಿಲ್ವಾಜಶೃಙ್ಗೀದರ್ಭಾ ಬೃಹತೀದ್ವಯಂ ಚೇತಿ ||೧೦|| ವರುಣಾದಿರ್ಗಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಫಮೇದೋನಿವಾರಣಃ | ವಿನಿಹನ್ತಿ ಶಿರಃಶೂಲಗುಲ್ಮಾಭ್ಯನ್ತರವಿದ್ರಧೀನ್ ||೧೧||

ವರುಣೇತ್ಯಾದಿ| ವರುಣಸ್ತಿಕ್ತಸಾರಃ ಶಾಕದ್ರುಮಃ ‘ವರುಣ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಆರ್ತಗಲಃ ಕಕುಭಃ ಸುಗನ್ಧಮೂಲಃ ‘ಕವಹಾ (ಕೌಹಾ)’ ಇತಿ ನಾಮ್ನಾ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ; ಶಿಗ್ರುಃ ಶೋಭಾಞ್ಜನಕಃ; ಮಧುಶಿಗ್ರೂ ರಕ್ತಶೋಭಾಞ್ಜನಕಃ; ತರ್ಕಾರೀ ಅರಣಿಕಾ; ಮೇಷಶೃಙ್ಗೀ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀ; ಪೂತೀಕಶ್ಚಿರಬಿಲ್ವಃ; ನಕ್ತಮಾಲೋ ಬೃಹತ್ಕರಞ್ಜಃ; ಮೋರಟೋಽಙ್ಕೋಲ್ಲಪುಷ್ಪೋ ‘ಮೋಇಹರ ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಹಸ್ತಿಕರ್ಣಪಲಾಶ ಇತ್ಯನ್ಯೇ; ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಸ್ತೇಜೋವೃಕ್ಷಃ ಪೂರ್ವದೇಶೇ ‘ಆಗಥ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಸೈರೇಯಕದ್ವಯಂ ರಕ್ತಪುಷ್ಪನೀಲಪುಷ್ಪಕಣ್ಟಶೇಲುಆದ್ವಯಂ; ಬಿಮ್ಬೀ ಓಷ್ಠೋಪಮಫಲಾ ‘ತಿಣ್ಡುರಿಕಾ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಚಿತ್ರಕಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಶತಾವರೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ವಸುಕೋ ಬುಕಃ ‘ಬಕಪುಷ್ಪ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಅನ್ಯೇ ತು ವಸುಕೋಽರ್ಕಃ; ವಶಿರೋ ಮರ್ಕಟಪಿಪ್ಪಲೀ ತೃಣಜಾತಿಃ ‘ಅಪಾಮಾರ್ಗ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಬಿಲ್ವಃ ಶ್ರೀಫಲಃ; ಅಜಶೃಙ್ಗೀ ಛಗಲವಿಷಾಣಿಕಾ ಉತ್ತಮಾರಣೀ ‘ಮೇಣ್ಢಿಕಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ದರ್ಭಃ ಕುಶಃ; ಬೃಹತೀದ್ವಯಂ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾದ್ವಯಮ್- ಏಕಾ ಸ್ಥೂಲಫಲಾ, ದ್ವಿತೀಯಾ ಹ್ರಸ್ವಫಲಾ||೧೦-೧೧||

Adhikarana 7 (12-13) · Śloka 13

ವೀರತರುಸಹಚರದ್ವಯದರ್ಭವೃಕ್ಷಾದನೀಗುನ್ದ್ರಾನಲಕುಶಕಾಶಾಶ್ಮಭೇದಕಾಗ್ನಿಮನ್ಥಮೋರಟಾವಸುಕವಸಿರಭಲ್ಲೂಕಕುರಣ್ಟಿಕೇನ್ದೀವರಕಪೋತವಙ್ಕಾಃ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚೇತಿ ||೧೨|| ವೀರತರ್ವಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗಣೋ ವಾತವಿಕಾರನುತ್ | ಅಶ್ಮರೀಶರ್ಕರಾಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಘಾತರುಜಾಪಹಃ ||೧೩||

ವೀರೇತ್ಯಾದಿ| ವೀರತರುಃ ಶರಃ, ಅನ್ಯೇ ತು ವೀರತರುಃ ‘ವೇಲ್ಲನ್ತರ’ ಇತಿ ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ ಜಾಙ್ಗಲದೇಶೇ ನರ್ಮದಾತಟೇ ಚರ್ಮಣ್ವತೀನದೀಸಮೀಪೇ ಚ, ತಲ್ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ- “ವೇಲ್ಲನ್ತರುರ್ಜಗತಿ ವೀರತರುಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ ಶ್ವೇತಾಸಿತಾರುಣವಿಲೋಹಿತಪೀತಪುಷ್ಪಃ| ಆದಾರಿತುಲ್ಯಕುಸುಮಃ ಶಮಿಸೂಕ್ಷ್ಮಪತ್ರಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕಣ್ಟಕೀ ವಿಜಲದೇಶಜ ಏಷ ವೃಕ್ಷಃ-” ಇತಿ; ಸಹಚರದ್ವಯಂ ಕಣ್ಟಶೇಲುದ್ವಯಂ; ದರ್ಭಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ವೃಕ್ಷಾದನೀ ಬನ್ದಾಕಃ ‘ಕವಲೇಖೂ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ವೃಕ್ಷಕಲಮ್ಬುಕಮಪರೇ; ಗುನ್ದ್ರಾ ಪಾದರಕಭೇದೋ ‘ಗೋದರ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ನಲೋ ದೂರ್ವಾಕಾರಾಙ್ಕುರೋಽನ್ತಃಶುಷಿರಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಕುಶೋ ಹ್ರಸ್ವದರ್ಭಃ; ಕಾಶಃ ಚಾಮರಪುಷ್ಪಃ; ಅಶ್ಮಭೇದಕಃ ಪಾಷಾಣಭೇದಕಃ, ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ತೇಜೋವೃಕ್ಷಃ; ‘ಅಙ್ಗೇಶೂರ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಮೋರಟೋಽಙ್ಕೋಲ್ಲಪುಷ್ಪಃ, ಹಸ್ತಿಕರ್ಣಪಲಾಶ ಇತ್ಯೇಕೇ, ಇಕ್ಷುಮೂಲಮಿತ್ಯಪರೇ; ವಸುಕೋ ಬುಕಃ ‘ಬಕಪುಷ್ಪ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ವಸಿರಃ ಅಪಾಮಾರ್ಗಃ, ಸೂರ್ಯಾವರ್ತಭೇದ ಇತ್ಯೇಕೇ; ಭಲ್ಲೂಕಃ ಶ್ಯೋನಾಕಃ ‘ಶೋಣಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಕುರಣ್ಟಿಕಾ ಕೃಷ್ಣಸೂಕ್ಷ್ಮಫಲಾ ‘ಸಿರಿವಾಲಿಕಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಇನ್ದೀವರೋಽಪಿ ತದ್ಭೇದೋ ದೀರ್ಘಪತ್ರೋ ಬಹುಲಪುಷ್ಪಃ; ಕಪೋತವಙ್ಕಾ ಸುವರ್ಚಲಾ, ಅನ್ಯೇ ‘ಶಿರೀಷಸದೃಶಪತ್ರಾ ಸ್ವಲ್ಪವಿಟಪಾ’ ಇತಿ ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಮಾಹುಃ; ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ| ಅಶ್ಮರೀ ಬಸ್ತಿಪಾಷಾಣಃ, ಸೈವ ವಾತಭಿನ್ನಾ ಶರ್ಕರಾ, ಮೂತ್ರಾಘಾತೋ ಮೂತ್ರಾವರೋಧಃ; ರುಜಾಶಬ್ದೋ ರೋಗವಚನಃ, ಸ ಚಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಷು ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ||೧೨-೧೩||

Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15

ಲೋಧ್ರಸಾವರಲೋಧ್ರಪಲಾಶಕುಟನ್ನಟಾಶೋಕಫಞ್ಜೀಕಟ್ಫಲೈಲವಾಲುಕಶಲ್ಲಕೀಜಿಙ್ಗಿನೀಕದಮ್ಬಸಾಲಾಃ ಕದಲೀ ಚೇತಿ ||೧೪|| ಏಷ ರೋಧ್ರಾದಿರಿತ್ಯುಕ್ತೋ ಮೇದಃಕಫಹರೋ ಗಣಃ | ಯೋನಿದೋಷಹರಃ ಸ್ತಮ್ಭೀ ವರ್ಣ್ಯೋ ವಿಷವಿನಾಶನಃ ||೧೫||

ರೋಧ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ರೋಧ್ರೋ ಲಾಕ್ಷಾಪ್ರಸಾದನೋ ರಕ್ತಃ; ಸಾವರಲೋಧ್ರಃ ಶ್ವೇತಸ್ಥೂಲತ್ವಕ್; ಪಲಾಶಃ ಕಿಂಶುಕಃ; ಕುಟನ್ನಟಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ; ಅಶೋಕೋ ಲೋಹಿತಕುಸುಮಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಫಞ್ಜೀ ಭಾರ್ಗೀ; ಕಟ್ಫಲಃ ‘ಕಾಯಫಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಏಲವಾಲುಕಂ ಹರಿವಾಲುಕಂ ಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಿಕಟ್ಫಲಸದೃಶಂ; ಶಲ್ಲಕೀ ಗಜಭಕ್ಷ್ಯಾ ‘ಸಾಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಜಿಙ್ಗಿನೀ ಗುಡಮಜ್ಜನಿಕಾ, ‘ಗುಲದುಣಿ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಪೂರ್ವದೇಶೇ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಕದಮ್ಬೋ ವೃಕ್ಷಕದಮ್ಬಃ; ಸಾಲಃ ಸರ್ಜಃ; ಕದಲೀ ರಮ್ಭಾ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ಸ್ತಮ್ಭೀ ಅತಿಸಾರಾದೇಃ ಸ್ತಮ್ಭನಃ||೧೪-೧೫||

Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17

ಅರ್ಕಾಲರ್ಕಕರಞ್ಜದ್ವಯನಾಗದನ್ತೀಮಯೂರಕಭಾರ್ಗೀರಾಸ್ನೇನ್ದ್ರಪುಷ್ಪೀಕ್ಷುದ್ರಶ್ವೇತಾಮಹಾಶ್ವೇತಾವೃಶ್ಚಿಕಾಲ್ಯಲವಣಾಸ್ತಾಪಸವೃಕ್ಷಶ್ಚೇತಿ ||೧೬|| ಅರ್ಕಾದಿಕೋ ಗಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಫಮೇದೋವಿಷಾಪಹಃ | ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಪ್ರಶಮನೋ ವಿಶೇಷಾದ್ವ್ರಣಶೋಧನಃ ||೧೭||

ಅರ್ಕೇತ್ಯಾದಿ| ಅರ್ಕೋ ರಕ್ತಪುಷ್ಪಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಅಲರ್ಕೋ ಮನ್ದಾರಕಃ, ಯಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಂ ನ ವಿನಶ್ಯತಿ; ಕರಞ್ಜದ್ವಯಂ ವೃಕ್ಷವಿಟಪಕರಞ್ಜೌ; ನಾಗದನ್ತೀ ದನ್ತಿನೀ; ಮಯೂರಕೋಽಪಾಮಾರ್ಗಃ; ಭಾರ್ಗೀ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾ; ರಾಸ್ನಾ ಸುರಭೀ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾ; ಇನ್ದ್ರಪುಷ್ಪೀ ಕಣ್ಟಕೀ ಕೃಷ್ಣಪುಷ್ಪಕರಞ್ಜಃ, ‘ಕಲಿಕಾರಿಕಾ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ; ಕ್ಷುದ್ರಶ್ವೇತಾ ಶ್ವೇತಸ್ಯನ್ದಾ ಶ್ವೇತಪುಷ್ಪಾ ‘ಸೇಫನ್ದ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಮಹಾಶ್ವೇತಾ ನೀಲಪುಷ್ಪಃ ಸೇಫನ್ದಃ, ‘ವನ್ಧ್ಯಾಕರ್ಕೋಟಿಕಾ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ; ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ವೃಶ್ಚಿಯಾಕಃ; ಅಲವಣಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ವರ್ತುಲಪಕ್ವರಕ್ತಫಲಾ, ಪೀತತೈಲಾ ‘ಕಾಕಮರ್ದನೀಕಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ತಾಪಸವೃಕ್ಷಃ ಇಙ್ಗುದಃ, ಪುತ್ರಞ್ಜೀವಕ ಇತ್ಯನ್ಯೇ||೧೬-೧೭||

Adhikarana 10 (18-19) · Śloka 19

ಸುರಸಾಶ್ವೇತಸುರಸಾಫಣಿಜ್ಝಕಾರ್ಜಕಭೂಸ್ತೃಣಸುಗನ್ಧಕಸುಮುಖಕಾಲಮಾಲಕುಠೇರಕಕಾಸಮರ್ದಕ್ಷವಕಖರಪುಷ್ಪಾವಿಡಙ್ಗಕಟ್ಫಲ- ಸುರಸೀನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಕುಲಾಹಲೋನ್ದುರುಕರ್ಣಿಕಾಫಞ್ಜೀಪ್ರಾಚೀಬಲಕಾಕಮಾಚ್ಯೋ ವಿಷಮುಷ್ಟಿಕಶ್ಚೇತಿ ||೧೮|| ಸುರಸಾದಿರ್ಗಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಫಹೃತ್ ಕೃಮಿಸೂದನಃ | ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾರುಚಿಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ ||೧೯||

ಸುರಸೇತ್ಯಾದಿ| ಸುರಸೇ ದ್ವೇ ಶ್ವೇತಕೃಷ್ಣಕುಸುಮೇ ತೇ ಚ ಲೋಕೇ ‘ತುಲಸೀ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇ; ಫಣಿಜ್ಝಕಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಗನ್ಧೋ ‘ಮರುವಕ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಅನ್ಯೇ ತ್ವನೇನೈವ ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಅರ್ಜಕೋ ಬರ್ಬರಿಕಾಕಾರೋ ಲಘುಮಞ್ಜರೀಕಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪತ್ರೋ ನಿರ್ಗನ್ಧಃ ಶ್ವೇತಕುಠೇರಕಃ; ಭೂಸ್ತೃಣೋ ಗುದಾಕನಾಮಧೇಯೋ, ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪೀಸದೃಶಃ; ಸುಗನ್ಧಕೋ ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪಃ; ಅನ್ಯೇ ತು ಭೂಸ್ತೃಣಂ ರೋಹಿಷಂ, ಸುಗನ್ಧಕೋ ಬೃಹತ್ಸುಗನ್ಧತೃಣಂ; ಸುಮುಖೋ ರಾಜಿಕಾ, ಅನ್ಯೇ ತು ವನಬರ್ಬರಿಕಾ ‘ಸೌಹಾ’ ಇತಿ ನಾಮ್ನಾ ಜೇಜೀಭುಕ್ತೌ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಕಾಲಮಾಲಃ ಕೃಷ್ಣಮಲ್ಲಿಕಾ ‘ಬರ್ಬರಿಕಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಕಾಸಮರ್ದಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಕ್ಷವಕಃ ಕ್ಷವಥುಕಾರಃ ಫಣಿಜ್ಝಕಾಕಾರಃ ‘ಚಿಹ್ವರಿಯಾಕ’ ಇತಿ ಪಾರಿಯಾತ್ರೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, ‘ಛಿಙ್ಕಿನೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಖರಪುಷ್ಪಃ ತಸ್ಯೈವ ಭೇದಃ, ಬೋವೈಕಾಮಪರೇ, ಮರುವಕಮನ್ಯೇ; ವಿಡಙ್ಗಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಕಟ್ಫಲಃ ಸೋಮವಲ್ಕಃ ‘ಕಾಯಫಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಸುರಸೀ ಕಪಿತ್ಥಸದೃಶಪತ್ರಾ ‘ಬಿಲ್ವನಾಸೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ಶ್ವೇತನಿರ್ಗುಣ್ಡೀತ್ಯನ್ಯೇ; ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀ ನೀಲನಿರ್ಗುಣ್ಡೀ; ಕುಲಾಹಲಃ ‘ಮುಣ್ಡಿಕಾ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಉನ್ದುರುಕರ್ಣಿಕಾ ಮೂಷಿಕಕರ್ಣಿಕಾ ‘ಉನ್ದುರೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಉನ್ದುರಕರ್ಣೀಂ ದ್ರವನ್ತೀಮಾಹುರನ್ಯೇ, ಅಪರೇ ದನ್ತಿನೀಮಾಹುಃ, ‘ಉನ್ದುರಕರ್ಣಾ’ ಇತ್ಯೇಕೇ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಸ ಏವಾರ್ಥಃ; ಫಞ್ಜೀ ಭಾರ್ಗೀ; ಪ್ರಾಚೀಬಲೋ ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಃ, ‘ಕಾಕಜಙ್ಘಾ, ನದೀಪಿಪ್ಪಲೀ ವಾ’ ಇತ್ಯಪರೇ, ಕೇಚಿದಾಚಾರ್ಯಾ ಏವಂ ವದನ್ತಿ- ಯದ್ಯಪಿ ಪ್ರಾಚೀಬಲಶಬ್ದೇನ ಕಾಕಜಙ್ಘಾ ಗಣ್ಡದೂರ್ವಾ ಜಲಪಿಪ್ಪಲೀ ಚೋಚ್ಯತೇ, ತಥಾಽಪ್ಯತ್ರ ಕಾಕಜಙ್ಘೈವ, ಕಾಕಮಾಚೀಸಾನ್ನಿಧ್ಯಾದ್ವಾತಕಫಕೃಮಿಬಾಧಿರ್ಯಹರತ್ವಾಚ್ಚ; ಕಾಕಮಾಚೀ ಮೃಷ್ಟಫಲಾ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ವಿಷಮುಷ್ಟಿಕೋ ದ್ರೇಕ್ಕಾ ‘ರಾಜನಿಮ್ಬ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, ಬೃಹದಲಮ್ಬುಷಾಮಪರೇ, ಕರ್ಕೋಟೀಮನ್ಯೇ| ಕೃಮಿಸೂದನ ಇತಿ ಕೃಮಿಘ್ನ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೧೮-೧೯||

Adhikarana 11 (20-21) · Śloka 21

ಮುಷ್ಕಕಪಲಾಶಧವಚಿತ್ರಕಮದನವೃಕ್ಷಕಶಿಂಶಪಾವಜ್ರವೃಕ್ಷಾಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಚೇತಿ ||೨೦|| ಮುಷ್ಕಕಾದಿರ್ಗಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಮೇದೋಘ್ನಃ ಶುಕ್ರದೋಷಹೃತ್ | ಮೇಹಾರ್ಶಃಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಶ್ಮಶರ್ಕರಾನಾಶನಃ ಪರಃ ||೨೧||

ಮುಷ್ಕಕೇತ್ಯಾದಿ| ಮುಷ್ಕಕಃ ಕ್ಷಾರವೃಕ್ಷಃ ‘ಮೋಖಕ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಪಲಾಶಃ ಕಿಂಶುಕಃ; ಧವಃ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಚಿತ್ರಕೋಽಪಿ ಸ್ವನಾಮ್ನೈವ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಮದನಃ ಪಿಣ್ಡೀತಕಃ; ವೃಕ್ಷಕಃ ಕುಟಜಃ; ‘ಮದನವೃಕ್ಷ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ, ಮದನವೃಕ್ಷ ಇತ್ಯತ್ರ ವೃಕ್ಷಶಬ್ದನಿರ್ದೇಶಃ ಫಲಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮಿತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ; ಶಿಂಶಪಾ ಕೃಷ್ಣಸಾರಾ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾ; ವಜ್ರವೃಕ್ಷಃ ‘ಸೇಹುಣ್ಡ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ತ್ರಿಫಲಾ ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಾನಿ||೨೦-೨೧||

Adhikarana 12 (22-23) · Śloka 23

ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚವ್ಯಚಿತ್ರಕಶೃಙ್ಗವೇರಮರಿಚಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಹರೇಣುಕೈಲಾಜಮೋದೇನ್ದ್ರಯವಪಾಠಾಜೀರಕಸರ್ಷಪ- ಮಹಾನಿಮ್ಬಫಲಹಿಙ್ಗುಭಾರ್ಗೀಮಧುರಸಾತಿವಿಷಾವಚಾವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಕಟುರೋಹಿಣೀ ಚೇತಿ ||೨೨|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಃ ಕಫಹರಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾನಿಲಾರುಚೀಃ | ನಿಹನ್ಯಾದ್ದೀಪನೋ ಗುಲ್ಮಶೂಲಘ್ನಶ್ಚಾಮಪಾಚನಃ ||೨೩||

ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ಯಾದಿ| ಚವ್ಯಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಂ; ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಶುಣ್ಠೀ; ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ; ಅಜಮೋದಾ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾ, ಅನ್ಯೇ ಯವಾನಿಕಾಮಾಹುಃ; ಮಹಾನಿಮ್ಬಫಲಮಿತಿ ಮಹಾನಿಮ್ಬೋ ದ್ರೇಕ್ಕಾ ‘ಪರ್ವತನಿಮ್ಬ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಮಧುರಸಾ ಮೂರ್ವಾ| ಆಮಪಾಚನ ಇತಿ ಆಮಲಕ್ಷಣಂ ಯಥಾ- “ಜಠರಾನಲದೌರ್ಬಲ್ಯಾದವಿಪಕ್ವಸ್ತು ಯೋ ರಸಃ| ಸ ಆಮಸಞ್ಜ್ಞಕೋ ದೇಹೇ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪಕಃ”- ಇತಿ| ಶೇಷಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೨೨-೨೩||

Adhikarana 13 (24-25) · Śloka 25

ಏಲಾತಗರಕುಷ್ಠಮಾಂಸೀಧ್ಯಾಮಕತ್ವಕ್ಪತ್ರನಾಗಪುಷ್ಪಪ್ರಿಯಙ್ಗುಹರೇಣುಕಾವ್ಯಾಘ್ರನಖಶುಕ್ತಿಚಣ್ಡಾಸ್ಥೌಣೇಯಕಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕ- ಚೋಚಚೋರಕವಾಲುಕಗುಗ್ಗುಲುಸರ್ಜರಸತುರುಷ್ಕಕುನ್ದುರುಕಾಗುರುಸ್ಪೃಕ್ಕೋಶೀರಭದ್ರದಾರುಕುಙ್ಕುಮಾನಿ ಪುನ್ನಾಗಕೇಶರಂ ಚೇತಿ ||೨೪|| ಏಲಾದಿಕೋ ವಾತಕಫೌ ನಿಹನ್ಯಾದ್ವಿಷಮೇವ ಚ | ವರ್ಣಪ್ರಸಾದನಃ ಕಣ್ಡೂಪಿಡಕಾಕೋಠನಾಶನಃ ||೨೫||

ಏಲೇತ್ಯಾದಿ| ಧ್ಯಾಮಕಂ ಕತ್ತೃಣಂ ‘ರೋಹಿಷ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ತ್ವಕ್ ವರಾಙ್ಗಂ ‘ಗುಡತಜ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಪತ್ರಂ ಪತ್ರಕಂ; ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ನಾಗಕೇಶರಮ್, ಅನ್ಯೇ ನಾಗಕೇಶರಪುಷ್ಪಸಮಪುಷ್ಪೋ ಮಹಾತರುರಿತ್ಯಾಹುಃ; ಹರೇಣುಕಾ ರೇಣುಕಾ; ವ್ಯಾಘ್ರನಖೋ ಬೃಹನ್ನಖಃ, ಬೃಹನ್ನಖೀತ್ಯನ್ಯೇ; ಶುಕ್ತಿಸ್ತದ್ಭೇದೋಽಲ್ಪನಖಃ; ಚಣ್ಡಾ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತೇಷತ್ಕೃಷ್ಣಾ ಚೋರಕಭೇದಃ ಅಜಮೋದಾಕಾರಾ; ಸ್ಥೌಣೇಯಕಂ ಥುಣೇರಕಃ; ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಃ ಸರಲಚೋಪಃ ‘ಗುಗ್ಗುಲೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಚೋಚಸ್ತ್ವಗ್ಭೇದೋ ವನವಾಸಿಕಾತ್ವಕ್; ಚೋರಕಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ, ಗ್ರನ್ಥಿಪರ್ಣಕಭೇದೋ ಗ್ರನ್ಥಿಪರ್ಣಾಕಾರ ಏವ; ಸರ್ಜಃ ಸರ್ಜರಸಃ ‘ರಾಲ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಅನ್ತಲೋಪಾತ್; ರಸಃ ಗನ್ಧರಸಃ ‘ಬೋಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ತುರುಷ್ಕಃ ಸಿಹ್ಲಕಃ; ಕುನ್ದುರಕಃ ಶಲ್ಲಕೀಚೋಪಃ; ಸ್ಪೃಕ್ಕಾ ಕುಟಿಲಪುಷ್ಪಾ ಸುಗನ್ಧಿದ್ರವ್ಯಮೌತ್ತರಾಪಥಿಕಂ; ಭದ್ರದಾರು ದೇವದಾರು; ಪುನ್ನಾಗಃ ಸುರಪರ್ಣಿಕಾ, ಸುಙ್ಗನ್ಧಿಪುಷ್ಪಾ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥೇ ‘ಸುರಪತಿ’(ಸುರಙ್ಗೀ)ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರತೀತಾ; ಕೇಶರಂ ಬಕುಲಂ, ಕೇಚಿತ್ ಸಮುದಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ- ಪುನ್ನಾಗಕೇಶರಂ ಪದ್ಮಕೇಶರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ; ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವಂ ಪಠನ್ತಿ- “ಪುನ್ನಾಗನಾಗಕೇಶರಂ ಚ” ಇತಿ, ಪುನ್ನಾಗಂ ದೇವವಲ್ಲಭಂ ರಾಜಚಮ್ಪಕಮಿತಿ ಲೋಕೇ, ನಾಗಕೇಶರಂ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್| ಕೋಠನಾಶನ ಇತಿ ಅತ್ರ ಕೋಠಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ- “ವರಟೀದಷ್ಟಸಙ್ಕಾಶಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಲೋಹಿತೋಽಸ್ರಕಫಪಿತ್ತಾತ್| ಕ್ಷಿಪ್ರೋತ್ಪಾದವಿನಾಶಃ ಕೋಠ ಇತಿ ನಿಗದ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಃ”- ಇತಿ||೨೪-೨೫||

Adhikarana 14 (26-28) · Śloka 28

ವಚಾಮುಸ್ತಾತಿವಿಷಾಭಯಾಭದ್ರದಾರೂಣಿ ನಾಗಕೇಶರಂ ಚೇತಿ ||೨೬|| ಹರಿದ್ರಾದಾರುಹರಿದ್ರಾಕಲಶೀಕುಟಜಬೀಜಾನಿ ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ||೨೭|| ಏತೌ ವಚಾಹರಿದ್ರಾದೀ ಗಣೌ ಸ್ತನ್ಯವಿಶೋಧನೌ | ಆಮಾತಿಸಾರಶಮನೌ ವಿಶೇಷಾದ್ದೋಷಪಾಚನೌ ||೨೮||

ವಚೇತ್ಯಾದಿ| ಭದ್ರದಾರು ದೇವದಾರು| ಕಲಶೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ| ದೋಷಪಾಚನಾವಿತಿ ಆಮಸಂಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಪಾಚನೌ||೨೬-೨೮||

Adhikarana 15 (29-30) · Śloka 30

ಶ್ಯಾಮಾಮಹಾಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಶಙ್ಖಿನೀತಿಲ್ವಕಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕರಮ್ಯಕಕ್ರಮುಕಪುತ್ರಶ್ರೇಣೀಗವಾಕ್ಷೀ- ರಾಜವೃಕ್ಷಕರಞ್ಜದ್ವಯಗುಡೂಚೀಸಪ್ತಲಾಚ್ಛಗಲಾನ್ತ್ರೀಸುಧಾಃ ಸುವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಚೇತಿ ||೨೯|| ಉಕ್ತಃ ಶ್ಯಾಮಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗಣೋ ಗುಲ್ಮವಿಷಾಪಹಃ | ಆನಾಹೋದರವಿಡ್ಭೇದೀ ತಥೋದಾವರ್ತನಾಶನಃ ||೩೦||

ಶ್ಯಾಮೇತ್ಯಾದಿ| ಶ್ಯಾಮಾ ಶ್ವೇತಾ ತ್ರಿವೃತಾ; ಮಹಾಶ್ಯಾಮಾ ವೃದ್ಧದಾರಕಃ; ತ್ರಿವೃತ್ ರಕ್ತಮೂಲಾ ತ್ರಿವೃತ್ ‘ನಿಶೋತ್ರ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ದನ್ತೀ ದನ್ತಿನೀ; ಶಙ್ಖಿನೀ ಯವತಿಕ್ತಾಭೇದಃ, ‘ಶ್ವೇತಬುಧ್ನಾ’ ಇತ್ಯೇಕೇ; ತಿಲ್ವಕೋ ರೋಧ್ರಃ, ಅನ್ಯೇ ತಿಲ್ವಕೋ ರೋಧ್ರಾಕಾರೋ ಬೃಹತ್ಪತ್ರೋ ರಕ್ತತ್ವಕ್ಕೋ ವೈರೇಚನಿಕಃ; ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೋ ರೋಚನಿಕಾ, ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ರಮ್ಯಕೋ ದ್ರೇಕ್ಕಾ ‘ಮಹಾನಿಮ್ಬ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, ಪಟೋಲಮೂಲಮಿತ್ಯೇಕೇ; ಕ್ರಮುಕಃ ಪೂಗಫಲಂ; ಪುತ್ರಶ್ರೇಣೀ ದ್ರವನ್ತೀ ಏರಣ್ಡಸದೃಶಫಲಪತ್ರಾಽಲ್ಪವಿಟಪಾ ‘ಶಮ್ಬರೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಗವಾಕ್ಷೀ ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ; ರಾಜವೃಕ್ಷಃ ಕಿರಮಾಲಕಃ; ಕರಞ್ಜದ್ವಯಂ ವೃಕ್ಷವಿಟಪಕರಞ್ಜೌ; ಗುಡೂಚೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ಸಪ್ತಲಾ ಸಾತಲಾ ಸ್ನುಹೀಭೇದಃ; ಛಗಲಾನ್ತ್ರೀ ವೃದ್ಧದಾರ(ರು)ಕಭೇದಃ, ಬುಧ್ನಾಭೇದ ಇತ್ಯಪರೇ; ಸುಧಾ ಸೇಹುಣ್ಡಃ; ಸುವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಅನನ್ತಾಸದೃಶಪತ್ರಾ, ಕಙ್ಗುಷ್ಠಮಿತ್ಯಪರೇ||೨೯-೩೦||

Adhikarana 16 (31-32) · Śloka 32

ಬೃಹತೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಕುಟಜಫಲಪಾಠಾ ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ||೩೧|| ಪಾಚನೀಯೋ ಬೃಹತ್ಯಾದಿರ್ಗಣಃ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಃ | ಕಫಾರೋಚಕಹೃದ್ರೋಗಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರರುಜಾಪಹಃ ||೩೨||

ಬೃಹತೀತ್ಯಾದಿ| ಮೂಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಏವ||೩೧-೩೨||

Adhikarana 17 (33-34) · Śloka 34

ಪಟೋಲಚನ್ದನಕುಚನ್ದನಮೂರ್ವಾಗುಡೂಚೀಪಾಠಾಃ ಕಟುರೋಹಿಣೀ ಚೇತಿ ||೩೩|| ಪಟೋಲಾದಿರ್ಗಣಃ ಪಿತ್ತಕಫಾರೋಚಕನಾಶನಃ | ಜ್ವರೋಪಶಮನೋ ವ್ರಣ್ಯಶ್ಛರ್ದಿಕಣ್ಡೂವಿಷಾಪಹಃ ||೩೪||

ಪಟೋಲೇತ್ಯಾದಿ| ಕುಚನ್ದನಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಂ; ಮೂರ್ವಾ ದುಧೌಡಃ, ‘ಚೌರಸ್ನಾಯುಕ’ ಇತ್ಯೇಕೇ| ವ್ರಣೇಭ್ಯೋ ಹಿತೋ ವ್ರಣ್ಯಃ| ಶೇಷಂ ಸುಖಬೋಧಮ್||೩೩-೩೪||

Adhikarana 18 (35-36) · Śloka 36

ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಜೀವಕರ್ಷಭಕಮುದ್ಗಪರ್ಣೀಮಾಷಪರ್ಣೀಮೇದಾಮಹಾಮೇದಾಚ್ಛಿನ್ನರುಹಾ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀತುಗಾಕ್ಷೀರೀಪದ್ಮಕಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕರ್ಧಿವೃದ್ಧಿಮೃದ್ವೀಕಾಜೀವನ್ತ್ಯೋ ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ||೩೫|| ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿರಯಂ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಾನಿಲನಾಶನಃ | ಜೀವನೋ ಬೃಂಹಣೋ ವೃಷ್ಯಃ ಸ್ತನ್ಯಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಸ್ತಥಾ ||೩೬||

ಕಾಕೋಲೀತ್ಯಾದಿ| ಕಾಕೋಲೀ ವೀರಾ ಸ್ವನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ತದ್ಭೇದಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತ; ಜೀವಕಃ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಋಷಭಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ ‘ಮುಗವನೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಮಾಷಪರ್ಣೀ ‘ಮಾಷವನೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ‘ಅರಣ್ಯಮಾಷಸ್ತಮ್ಬ’ ಇತ್ಯೇಕೇ; ಮೇದಾ ಮಹಾಮೇದಾ ಚ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾ; ಛಿನ್ನರುಹಾ ಗುಡೂಚೀ; ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ವಂಶಲೋಚನಾ; ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕಾಷ್ಠಂ; ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುದ್ರವ್ಯಾದೀಷತ್ಸ್ಥೂಲಂ ಮಧುರರಸಂ ನೇತ್ರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಾರ್ಹಂ ದ್ರವ್ಯಮ್, ಅನ್ಯೇ ಶ್ರೀಪುಷ್ಪಮಾಹುಃ; ಮೃದ್ವೀಕಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ; ಜೀವನ್ತೀ ‘ಡೋಡಿಕಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಲತಾಽರ್ಕಫಲಾಕಾರಸಕ್ಷೀರಫಲಾ, ಅನ್ಯೇ ಸುವರ್ಣಜೀವನ್ತೀಮಾಹುಃ| ಜೀವನಃ ಪ್ರಾಣಧಾರಣಃ, ಬೃಂಹಣಃ ಶರೀರವೃದ್ಧಿಕರಃ| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್||೩೫-೩೬||

Adhikarana 19 (37-38) · Śloka 38

ಊಷಕಸೈನ್ಧವಶಿಲಾಜತುಕಾಸೀಸದ್ವಯಹಿಙ್ಗೂನಿ ತುತ್ಥಕಂ ಚೇತಿ ||೩೭|| ಊಷಕಾದಿಃ ಕಫಂ ಹನ್ತಿ ಗಣೋ ಮೇದೋವಿಶೋಷಣಃ | ಅಶ್ಮರೀಶರ್ಕರಾಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಗುಲ್ಮಪ್ರಣಾಶನಃ ||೩೮||

ಊಷಕೇತ್ಯಾದಿ| ಊಷಕಃ ಕ್ಷಾರಮೃತ್ತಿಕಾ ವಾರಾಣಸೀಸಮೀಪೇ ಬಡಹರದೇಶೇ ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ಭವತಿ, ಅನ್ಯೇ ತದ್ಭವಂ ದ್ರವ್ಯಾನ್ತರಮಾಹುಃ; ಕಾಸೀಸದ್ವಯಂ ಕಾಸೀಸಂ ಭಸ್ಮಸದೃಶಂ ಕಿಞ್ಚಿದಮ್ಲಲವಣರಸಂ, ದ್ವಿತೀಯಂ ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಮೀಷತ್ಪೀತಂ ತುವರರಸಂ ತದ್ಭೇದ ಏವ; ತುತ್ಥಕಂ ಕರ್ಪರಿಕಾತುತ್ಥಂ ‘ಖಪರಿಯಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಅನ್ಯೇ ಮಯೂರಗ್ರೀವಮಾಹುಃ| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್||೩೭-೩೮||

Adhikarana 20 (39-40) · Śloka 40

ಸಾರಿವಾಮಧುಕಚನ್ದನಕುಚನ್ದನಪದ್ಮಕಕಾಶ್ಮರೀಫಲಮಧೂಕಪುಷ್ಪಾಣ್ಯುಶೀರಂ ಚೇತಿ ||೩೯|| ಸಾರಿವಾದಿಃ ಪಿಪಾಸಾಘ್ನೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರೋ ಗಣಃ | ಪಿತ್ತಜ್ವರಪ್ರಶಮನೋ ವಿಶೇಷಾದ್ದಾಹನಾಶನಃ ||೪೦||

ಸಾರಿವೇತ್ಯಾದಿ| ಚನ್ದನಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್; ಅನ್ಯೇ ಪದ್ಮಮಿತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರ ಪದ್ಮಂ ಪದ್ಮಪುಷ್ಪಮ್| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್||೩೯-೪೦||

Adhikarana 21 (41-42) · Śloka 42

ಅಞ್ಜನರಸಾಞ್ಜನನಾಗಪುಷ್ಪಪ್ರಿಯಙ್ಗುನೀಲೋತ್ಪಲನಲದನಲಿನಕೇಶರಾಣಿ ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ||೪೧|| ಅಞ್ಜನಾದಿರ್ಗಣೋ ಹ್ಯೇಷ ರಕ್ತಪಿತ್ತನಿಬರ್ಹಣಃ | ವಿಷೋಪಶಮನೋ ದಾಹಂ ನಿಹನ್ತ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಭೃಶಮ್ ||೪೨||

ಅಞ್ಜನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅಞ್ಜನಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಂ; ರಸಾಞ್ಜನಂ ದಾರುಹರಿದ್ರಾಕ್ವಾಥೇನ ಕೃತ್ರಿಮಂ, ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವಂ ವದನ್ತಿ- ರಸಾಞ್ಜನಂ ದ್ವಿವಿಧಂ- ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಂ ಕೃಷ್ಣಪಾಷಾಣಾಕೃತಿ ಧಾತುದ್ರವ್ಯಮ್, ಅನ್ಯದ್ದಾರುಹರಿದ್ರಾಕ್ವಾಥೇನ ಕೃತ್ರಿಮಂ ಪೀತಲೋಹಿತಮ್, ಅತ್ರ ಧಾತುದ್ರವ್ಯಮೇವ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಸಾಹಚರ್ಯಾತ್; ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ನಾಗಕೇಶರಂ; ನಲದಂ ಮಾಂಸೀ; ನಲಿನಕೇಶರಾಣಿ ಪದ್ಮಕೇಶರಾಣಿ| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್||೪೧-೪೨||

Adhikarana 22 (43-44) · Śloka 44

ಪರೂಷಕದ್ರಾಕ್ಷಾಕಟ್ಫಲದಾಡಿಮರಾಜಾದನಕತಕಫಲಶಾಕಫಲಾನಿ ತ್ರಿಫಲಾ ಚೇತಿ ||೪೩|| ಪರೂಷಕಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗಣೋಽನಿಲವಿನಾಶನಃ | ಮೂತ್ರದೋಷಹರೋ ಹೃದ್ಯಃ ಪಿಪಾಸಾಘ್ನೋ ರುಚಿಪ್ರದಃ ||೪೪||

ಪರೂಷಕೇತ್ಯಾದಿ| ಪರೂಷಕೋ ಧನ್ವಪತ್ರಕಃ ಸ್ವನಾಮ್ನೈವ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, ಸ ದ್ವಿವಿಧೋ ವೃಕ್ಷವಿಟಪಭೇದಾತ್; ಕಟ್ಫಲಃ ಸೋಮವಲ್ಕಃ ‘ಕಾಯಫಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ರಾಜಾದನಃ ಕ್ಷೀರಿಕಾ; ಕತಕಫಲಂ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಂ ಶಶಕಪುರೀಷಪ್ರತಿಮಫಲಮಮ್ಬುಪ್ರಸಾದನಂ; ಶಾಕಫಲಾನಿ ಶಾಕೋ ಮಸೃಣಕರ್ಕಶೋದರಪೃಷ್ಠದಲೋ ವೃಕ್ಷವಿಶೇಷಃ, ತಸ್ಯ ಫಲಾನಿ| ಸರ್ವೇಷಾಂ ಫಲಾನಿ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಣಿ| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್||೪೩-೪೪||

Adhikarana 23 (45-47) · Śloka 47

ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸಮಙ್ಗಾಧಾತಕೀಪುನ್ನಾಗನಾಗಪುಷ್ಪಚನ್ದನಕುಚನ್ದನಮೋಚರಸರಸಾಞ್ಜನಕುಮ್ಭೀಕಸ್ರೋತೋಜಪದ್ಮಕೇಸರಯೋಜನವಲ್ಲ್ಯೋ ದೀರ್ಘಮೂಲಾ ಚೇತಿ ||೪೫|| ಅಮ್ಬಷ್ಠಾಧಾತಕೀಕುಸುಮಸಮಙ್ಗಾಕಟ್ವಙ್ಗಮಧುಕಬಿಲ್ವಪೇಶಿಕಾಸಾವರರೋಧ್ರಪಲಾಶನನ್ದೀವೃಕ್ಷಾಃ ಪದ್ಮಕೇಶರಾಣಿ ಚೇತಿ ||೪೬|| ಗಣೌ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಮ್ಬಷ್ಠಾದೀ ಪಕ್ವಾತೀಸಾರನಾಶನೌ | ಸನ್ಧಾನೀಯೌ ಹಿತೌ ಪಿತ್ತೇ ವ್ರಣಾನಾಂ ಚಾಪಿ ರೋಪಣೌ ||೪೭||

ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸಮಙ್ಗಾಽಞ್ಜಲಿಕಾರಿಕಾ ‘ಲಜ್ಜಾಲುಃ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಪುನ್ನಾಗಸ್ತುಙ್ಗಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ, ಅನ್ಯೇ ಸುರಪರ್ಣಿಕಾ ಸುಗನ್ಧಿಪುಷ್ಪಾ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥೇ ಸುರಪತೀ(ಸುರಙ್ಗೀ)ತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ನಾಗಕೇಶರಂ; ಚನ್ದನಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಂ; ಕುಚನ್ದನಂ ಮಲಯಾದ್ರಿಚನ್ದನಂ ; ಮೋಚರಸಃ ಶಾಲ್ಮಲೀಚುಪಃ; ರಸಾಞ್ಜನಂ ದಾರ್ವೀಕ್ವಾಥಸಮುದ್ಭವಂ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಂ; ಕುಮ್ಭೀಕಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣತ್ವಕ್ಕೋ ರೋಮಶಃ ಕುಮ್ಭೀನಾಮಾ ವೃಕ್ಷೋ ಯಸ್ಯ ತ್ವಗ್ ವಸ್ತ್ರಾಕಾರಾ ಭವತಿ, ಅನ್ಯೇ ಪಾಟಲಾಮಾಹುಃ, ಅಪರೇ ಸ್ವಲ್ಪವಿಟಪಮಾಹುಃ; ಸ್ರೋತೋಜಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಂ; ಪದ್ಮಕೇಶರಂ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಂ; ಯೋಜನವಲ್ಲೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ; ದೀರ್ಘಮೂಲಾ ದುರಾಲಭಾ, ಶಾಲಿಪರ್ಣೀತ್ಯಪರೇ| ಅಮ್ಬಷ್ಠೇತ್ಯಾದಿ|- ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ ಮಾಚಿಕಾ ‘ಸಾಙ್ಕುರಡ’ ಇತಿ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ಪಾಠಾ ಇತ್ಯಪರೇ; ಧಾತಕೀಕುಸುಮಂ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ; ಸಮಙ್ಗಾಽಞ್ಜಲಿಕಾರಿಕಾ ‘ಲಜ್ಜಾಲುಃ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಕಟ್ವಙ್ಗೋಽರಲುಕಃ; ಬಿಲ್ವಪೇಶಿಕಾ ಬಾಲಬಿಲ್ವಗಿರಃ; ಮಹಾರೋಧ್ರಂ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ; ಸಾವರರೋಧ್ರೋ ಲೋಧ್ರಸ್ತಸ್ಯೈವ ಗ್ರಾಹಿತ್ವಾತ್, ನೇತರಸ್ತಸ್ಯ ವಿರೇಚನತ್ವಾತ್; ಪಲಾಶಃ ಕಿಂಶುಕಃ; ನನ್ದೀವೃಕ್ಷಃ ಕಾಶ್ಮರೀ, ಅನ್ಯೇ ಗರ್ದಭಾಣ್ಡಮಾಹುಃ; ಪದ್ಮಕೇಶರಂ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಮ್| ಸನ್ಧಾನೀಯಾವಿತಿ ಭಗ್ನಸನ್ಧಾನಕಾರಕೌ||೪೫-೪೭||

Adhikarana 24 (48-49) · Śloka 49

ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷಮಧುಕಕಪೀತನಕಕುಭಾಮ್ರಕೋಶಾಮ್ರಚೋರಕಪತ್ರಜಮ್ಬೂದ್ವಯಪ್ರಿಯಾಲ- ಮಧೂಕರೋಹಿಣೀವಞ್ಜುಲಕದಮ್ಬಬದರೀತಿನ್ದುಕೀಸಲ್ಲಕೀರೋಧ್ರಸಾವರರೋಧ್ರಭಲ್ಲಾತಕಪಲಾಶಾ ನನ್ದೀವೃಕ್ಷಶ್ಚೇತಿ ||೪೮|| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿರ್ಗಣೋ ವ್ರಣ್ಯಃ ಸಙ್ಗ್ರಾಹೀ ಭಗ್ನಸಾಧಕಃ | ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರೋ ದಾಹಮೇದೋಘ್ನೋ ಯೋನಿದೋಷಹೃತ್ ||೪೯||

ನ್ಯಗ್ರೋಧೇತ್ಯಾದಿ| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋ ವಟಃ; ಉದುಮ್ಬರಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಅಶ್ವತ್ಥಃ ಪಿಪ್ಪಲಃ; ಪ್ಲಕ್ಷಃ ಪರ್ಕಟೀ; ಮಧುಕಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ; ಕಪೀತನ ಆಮ್ರಾತಕಃ; ಕಕುಭಃ ಅರ್ಜುನಃ; ಆಮ್ರಾಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಕೋಶಾಮ್ರಃ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಃ; ಚೋರಕಪತ್ರೋ ಲಾಕ್ಷಾವೃಕ್ಷಃ; ಜಮ್ಬೂದ್ವಯಮೇಕಾ ರಾಜಜಮ್ಬೂರ್ಬೃಹತ್ಫಲಾ, ದ್ವಿತೀಯಾ ಕಾಕಜಮ್ಬೂಃ ಸ್ವಲ್ಪಫಲಾ, ದ್ವಯಗ್ರಹಣಾದ್ಭೂಮಿಜಮ್ಬ್ವಾಸ್ತೃತೀಯಾಯಾಃ ಪ್ರತಿಷೇಧಃ; ಪ್ರಿಯಾಲಃ ಚಾರದ್ರುಮಃ; ಮಧೂಕೋ ಗುಡಪುಷ್ಪೋ ‘ಮಹುವಾ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ರೋಹಿಣೀ ಕಟ್ಫಲಃ; ವಞ್ಜುಲೋ ವೇತಸಃ; ಕದಮ್ಬಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ; ಬದರೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ; ತಿನ್ದುಕೀ ತಿನ್ದುಕವೃಕ್ಷಃ, ‘ಟಿಮ್ಬರುಯಣಿ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ನನ್ದೀವೃಕ್ಷೋಽತ್ರ ಪ್ರರೋಹೀ ಗರ್ದಭಾಣ್ಡಃ ‘ಪಾರ್ಶ್ವಪಿಪ್ಪಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ| ಶೇಷಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೪೮-೪೯||

Adhikarana 25 (50-51) · Śloka 51

ಗುಡೂಚೀನಿಮ್ಬಕುಸ್ತುಮ್ಬುರುಚನ್ದನಾನಿ ಪದ್ಮಕಂ ಚೇತಿ ||೫೦|| ಏಷ ಸರ್ವಜ್ವರಾನ್ ಹನ್ತಿ ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿಸ್ತು ದೀಪನಃ | ಹೃಲ್ಲಾಸಾರೋಚಕವಮೀಪಿಪಾಸಾದಾಹನಾಶನಃ ||೫೧||

ಗುಡೂಚೀತ್ಯಾದಿ| ಕುಸ್ತುಸ್ಬುರುಃ ಧಾನ್ಯಕಂ, ಚನ್ದನಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ಹೃಲ್ಲಾಸಸ್ಥೂತ್ಕರಣಮ್| ಶೇಷಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೫೦-೫೧||

Adhikarana 26 (52-53) · Śloka 53

ಉತ್ಪಲರಕ್ತೋತ್ಪಲಕುಮುದಸೌಗನ್ಧಿಕಕುವಲಯಪುಣ್ಡರೀಕಾಣಿ ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ||೫೨|| ಉತ್ಪಲಾದಿರಯಂ ದಾಹಪಿತ್ತರಕ್ತವಿನಾಶನಃ | ಪಿಪಾಸಾವಿಷಹೃದ್ರೋಗಚ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಹರೋ ಗಣಃ ||೫೩||

ಉತ್ಪಲೇತ್ಯಾದಿ| ಉತ್ಪಲಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಂ, ರಕ್ತೋತ್ಪಲಂ ಲೋಹಿತೋತ್ಪಲಂ, ಕುಮುದಂ ಶ್ವೇತೋತ್ಪಲಂ, ಸೌಗನ್ಧಿಕಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಾಕಾರವರ್ಣಮುತ್ಪಲಂ ಸುಗನ್ಧಿ ಚ, ಕುವಲಯಮೀಷನ್ನೀಲಧವಲಂ, ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಶ್ವೇತಪದ್ಮಂ, ಮಧುಕಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮ್||೫೨-೫೩||

Adhikarana 27 (54-55) · Śloka 55

ಮುಸ್ತಾಹರಿದ್ರಾದಾರುಹರಿದ್ರಾಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಕುಷ್ಠಹೈಮವತೀವಚಾಪಾಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀಶಾರ್ಙ್ಗಷ್ಟಾತಿವಿಷಾದ್ರಾವಿಡೀಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ಚಿತ್ರಕಶ್ಚೇತಿ ||೫೪|| ಏಷ ಮುಸ್ತಾದಿಕೋ ನಾಮ್ನಾ ಗಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಷೂದನಃ | ಯೋನಿದೋಷಹರಃ ಸ್ತನ್ಯಶೋಧನಃ ಪಾಚನಸ್ತಥಾ ||೫೫||

ಮುಸ್ತೇತ್ಯಾದಿ| ಹೈಮವತೀ ಶ್ವೇತವಚಾ; ವಚಾ ಸ್ವನಾಮಖ್ಯಾತಾಽರುಣವರ್ಣಾ; ಶಾರ್ಙ್ಗ(ರ್ಙ್ಗೇ)ಷ್ಟಾ ಕಾಕತಿಕ್ತಾ ಗೌರವರ್ತುಲಾವಗುಣ್ಠಿತಫಲಾ ‘ಚಿರಪೋಟಿಕಾ’ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ‘ಝಝರುಷ’ ಇತಿ ಪೂರ್ವದೇಶೇ, ಕಾಕಜಙ್ಘಾಮನ್ಯೇ, ಕಾಕಮಾಚೀತ್ಯಪರೇ; ದ್ರಾವಿಡೀ ಏಲಾ| ಸ್ತನ್ಯಶೋಧನ ಇತಿ ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೀರಪ್ರಸಾದನಃ| ಶೇಷಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೫೪-೫೫||

Adhikarana 28 (56-57) · Śloka 57

ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಾನೀತಿ ತ್ರಿಫಲಾ ||೫೬|| ತ್ರಿಫಲಾ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನೀ ಮೇಹಕುಷ್ಠವಿನಾಶನೀ | ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾ ದೀಪನೀ ಚೈವ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನೀ ||೫೭||

ಹರೀತಕೀತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿಫಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ತ್ರಿಫಲಾತ್ರಿಕಟುಕಯೋರ್ಯಥಾಲಾಭಪರಿಭಾಷಾ ನ ವ್ಯಾಪ್ರಿಯತೇ ಅತ ಏವಾನಯೋರ್ಗ್ರನ್ಥಕಾರೇಣ ಸಞ್ಜ್ಞಾ ಕೃತೇತಿ||೫೬-೫೭||

Adhikarana 29 (58-59) · Śloka 59

ಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚಶೃಙ್ಗವೇರಾಣೀತಿ ತ್ರಿಕಟುಕಮ್ ||೫೮|| ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಕಫಮೇದೋಘ್ನಂ ಮೇಹಕುಷ್ಠತ್ವಗಾಮಯಾನ್ | ನಿಹನ್ಯಾದ್ದೀಪನಂ ಗುಲ್ಮಪೀನಸಾಗ್ನ್ಯಲ್ಪತಾಮಪಿ ||೫೯||

ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ಯಾದಿ| ತ್ವಗಾಮಯಾನ್ ಕುಷ್ಠಾದೀನ್| ಶೇಷಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೫೮-೫೯||

Adhikarana 30 (60-61) · Śloka 61

ಆಮಲಕೀಹರೀತಕೀಪಿಪ್ಪಲ್ಯಶ್ಚಿತ್ರಕಶ್ಚೇತಿ ||೬೦|| ಆಮಲಕ್ಯಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗಣಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾಪಹಃ | ಚಕ್ಷುಷ್ಯೋ ದೀಪನೋ ವೃಷ್ಯಃ ಕಫಾರೋಚಕನಾಶನಃ ||೬೧||

ಆಮಲಕೀತ್ಯಾದಿ| ಮೂಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಏವ||೬೦-೬೧||

Adhikarana 31 (62-63) · Śloka 63

ತ್ರಪುಸೀಸತಾಮ್ರರಜತಸುವರ್ಣಕೃಷ್ಣಲೋಹಾನಿ ಲೋಹಮಲಶ್ಚೇತಿ ||೬೨|| ಗಣಸ್ತ್ರಪ್ವಾದಿರಿತ್ಯೇಷ ಗರಕ್ರಿಮಿಹರಃ ಪರಃ | ಪಿಪಾಸಾವಿಷಹೃದ್ರೋಗಪಾಣ್ಡುಮೇಹಹರಸ್ತಥಾ ||೬೩||

ತ್ರಪ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಪು ವಙ್ಗಂ, ಸೀಸಂ ನಾಗಂ, ತಾಮ್ರಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ, ರಜತಂ ರೂಪ್ಯಂ, ಸುವರ್ಣಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ, ಕೃಷ್ಣಲೋಹಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಲೋಹಂ, ಲೋಹಮಲಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ ‘ಕಾಟ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ| ಗರಃ ಕೃತ್ರಿಮಂ ವಿಷಮ್||೬೨-೬೩||

Adhikarana 32 (64-65) · Śloka 65

ಲಾಕ್ಷಾರೇವತಕುಟಜಾಶ್ವಮಾರಕಟ್ಫಲಹರಿದ್ರಾದ್ವಯನಿಮ್ಬಸಪ್ತಚ್ಛದಮಾಲತ್ಯಸ್ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ಚೇತಿ ||೬೪|| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರಃ ಕಫಪಿತ್ತಾರ್ತಿನಾಶನಃ | ಕುಷ್ಠಕ್ರಿಮಿಹರಶ್ಚೈವ ದುಷ್ಟವ್ರಣವಿಶೋಧನಃ ||೬೫||

ಲಾಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿ| ಆರೇವತಃ ಕಿರಮಾಲಕಃ; ಕುಟಜ ಇನ್ದ್ರಯವಃ; ಅಶ್ವಮಾರಕಃ ಕರವೀರಃ; ಕಟ್ಫಲಃ ಸೋಮಕಲ್ಕಲಃ ‘ಕಾಯಫಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಸಪ್ತಚ್ಛದಃ ಸಪ್ತಪರ್ಣಃ ‘ಸಾತವನ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಮಾಲತೀ ಜಾತೀ; ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ಸ್ವನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ಕೇಚಿದತ್ರ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪಠನ್ತಿ| ಶೇಷಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೬೪-೬೫||

Adhikarana 33 (66-67) · Śloka 67

ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ಯತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ | - ತತ್ರ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಬೃಹತೀದ್ವಯಪೃಥಕ್ಪರ್ಣ್ಯೋ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ ಚೇತಿ ಕನೀಯಃ ||೬೬|| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರಂ ಕನೀಯಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಕಮ್ | ವಾತಘ್ನಂ ಪಿತ್ತಶಮನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಬಲವರ್ಧನಮ್ ||೬೭||

ಪಞ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೋ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ, ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ ಶಾಲಪರ್ಣೀ| ಕನೀಯಃ ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇಚಿದ್ಗೋಕ್ಷುರಕಸ್ಥಾನ ಏರಣ್ಡಂ ಪಠನ್ತಿ||೬೬-೬೭||

Adhikarana 34 (68-69) · Śloka 69

ಬಿಲ್ವಾಗ್ನಿಮನ್ಥಟಿಣ್ಟುಕಪಾಟಲಾಃ ಕಾಶ್ಮರೀ ಚೇತಿ ಮಹತ್ ||೬೮|| ಸತಿಕ್ತಂ ಕಫವಾತಘ್ನಂ ಪಾಕೇ ಲಘ್ವಗ್ನಿದೀಪನಮ್ | ಮಧುರಾನುರಸಂ ಚೈವ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಮಹತ್ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೬೯||

ಬಿಲ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ‘ಅಗ್ನಿವಧೂ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ, ಟುಣ್ಟುಕಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ| ಮಹತ್ ಮಹತ್ಪಞ್ಚಮೂಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೬೮-೬೯||

Adhikarana 35 (70-71) · Śloka 71

ಅನಯೋರ್ದಶಮೂಲಮುಚ್ಯತೇ ||೭೦|| ಗಣಃ ಶ್ವಾಸಹರೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಃ | ಆಮಸ್ಯ ಪಾಚನಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಜ್ವರವಿನಾಶನಃ ||೭೧||

ಅನಯೋರಿತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯ ಗುಣಮಾಹ- ಗಣ ಇತ್ಯಾದಿ||೭೦-೭೧||

Adhikarana 36 (72- 74) · Śloka 74

ವಿದಾರೀಸಾರಿವಾರಜನೀಗುಡೂಚ್ಯೋಽಜಶೃಙ್ಗೀ ಚೇತಿ ವಲ್ಲೀಸಞ್ಜ್ಞಃ ||೭೨|| ಕರಮರ್ದೀತ್ರಿಕಣ್ಟಕಸೈರೀಯಕಶತಾವರೀಗೃಧ್ರನಖ್ಯ ಇತಿ ಕಣ್ಟಕಸಞ್ಜ್ಞಃ ||೭೩|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರೌ ಹ್ಯೇತೌ ಶೋಫತ್ರಯವಿನಾಶನೌ | ಸರ್ವಮೇಹಹರೌ ಚೈವ ಶುಕ್ರದೋಷವಿನಾಶನೌ ||೭೪||

ವಿದಾರೀ ವಿದಾರೀಕನ್ದಃ, ರಜನೀ ಹರಿದ್ರಾ, ‘ರಞ್ಜನೀ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ, ರಞ್ಜನೀ ಶಿರಹಲಕಃ; ಅಜಶೃಙ್ಗೀ ಮೇಢಿಕಾ, ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀತ್ಯಪರೇ| ವಲ್ಲೀಸಞ್ಜ್ಞಃ ‘ಪಞ್ಚಮೂಲಮ್ ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಕರಮರ್ದೀ ಕ್ಷೀರಫಲಾ ‘ಕರಮದೀ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ತ್ರಿಕಣ್ಟಃ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ; ಸೈರೇಯಕಃ ಕಣ್ಟಸೇಲಿಯಾಕಃ; ಗೃಧ್ರನಖೀ ಹಿಂಸ್ರಾ| ಕಣ್ಟಕಸಞ್ಜ್ಞಃ ‘ಪಞ್ಚಮೂಲಮ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| “ವಲ್ಲೀಜಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ತು ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಕಫನಾಶನಮ್| ಸೃಷ್ಟಮೂತ್ರಾನಿಲಹರಂ ವೃಷ್ಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಬೋಧನಮ್|| ಕಣ್ಟಕಾಖ್ಯಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಕಫಾನಿಲಹರಂ ಪರಮ್| ಮಧುರಾನುರಸಂ ಚೈವ ಪಕ್ವಾಶಯವಿಶೋಧನಮ್-” ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ||೭೨- ೭೪||

Adhikarana 37 (75-76) · Śloka 76

ಕುಶಕಾಶನಲದರ್ಭಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುಕಾ ಇತಿ ತೃಣಸಞ್ಜ್ಞಕಃ ||೭೫|| ಮೂತ್ರದೋಷವಿಕಾರಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತಥೈವ ಚ | ಅನ್ತ್ಯಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಶೀಘ್ರಮೇವ ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೭೬||

ಕುಶೇತ್ಯಾದಿ| ಕುಶೋ ಹ್ರಸ್ವೋ ಮೃದುಃ ಸೂಚೀಪತ್ರಃ, ಕಾಶಶ್ಚಮರಪತ್ರಃ, ನಲಃ ಸ್ವನಾಮ್ನಾ ಖ್ಯಾತಃ; ದರ್ಭಃ ಪೃಥುಲಃ ಖರಪತ್ರೋ ದೀರ್ಘಃ; ಕಾಣ್ಡೇಕ್ಷುಕಾ ಮಹತೀ ಖಗಾಲೀ, ಅನ್ಯೇ ಇಕ್ಷುಮೇವಾಹುಃ, ಅನ್ಯೇ ತು ಪಠನ್ತಿ ‘ಕಾಣ್ಡಶ್ಚ’ ಇತಿ, ತತ್ರ ಕಾಣ್ಡಃ ಶರಃ| ಅನ್ತ್ಯಸ್ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೭೫-೭೬||

Adhikarana 38 (77) · Śloka 77

ಏಷಾಂ ವಾತಹರಾವಾದ್ಯಾವನ್ತ್ಯಃ ಪಿತ್ತವಿನಾಶನಃ | ಪಞ್ಚಕೌ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶಮನಾವಿತರೌ ಪರಿಕೀರ್ತಿತೌ ||೭೭||

ಯೇ ಪ್ರತಿಪಞ್ಚಕಂ ಗುಣಶ್ಲೋಕಂ ನ ಪಠನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಮತೇ ಪಞ್ಚಕಾನಾಂ ಗುಣಾನೇಕೇನೈವ ಶ್ಲೋಕೇನ ವಕ್ತುಮಾಹ- ಏಷಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಆದ್ಯಾವಿತಿ ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಮಹಾಪಞ್ಚಮೂಲೌ, ಅನ್ತ್ಯಸ್ತೃಣಪಞ್ಚಮೂಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ, ಇತರೌ ಮಧ್ಯೌ ವಲ್ಲೀಸಞ್ಜ್ಞಃ ಕಣ್ಟಕಸಞ್ಜ್ಞಕಶ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ||೭೭||

Adhikarana 39 (78) · Śloka 78

ತ್ರಿವೃತಾದಿಕಮನ್ಯತ್ರೋಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ||೭೮||

ಕೇಚಿದತ್ರ ವೃದ್ಧಾಃ ಪಠನ್ತಿ- ತ್ರಿವೃದಾದಿಕಮಿತ್ಯಾದಿ||೭೮||

Adhikarana 40 (79) · Śloka 79

ಸಮಾಸೇನ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇಷಾಂ ತು ವಿಸ್ತರಮ್ | ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇಷು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ, ... |೭೯|

ಅಯಮೇಷಾಂ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪ ಇತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸಮಾಸೇನೇತ್ಯಾದಿ||೭೯||-

Adhikarana 41 (79-80) · Śloka 80

... ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೋಷಬಲಾಬಲಮ್ ||೭೯|| ಏಭಿರ್ಲೇಪಾನ್ ಕಷಾಯಾಂಶ್ಚ ತೈಲಂ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಪಾನಕಾನ್ | ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಕುರ್ವೀತ ಮತಿಮಾನ್ ಭಿಷಕ್ ||೮೦||

ಕಿಮೇಭಿರ್ಗಣೈಃ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯಾಹ- ಜ್ಞಾತ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ದೋಷಬಲಾಬಲಮಿತಿ ದೋಷಾದಿಬಲಾಬಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ, ತೇನ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಪರೀಕ್ಷಾಣಾಮವರೋಧಃ ಕೃತೋ ಭವತಿ| ಕಷಾಯಶಬ್ದೇನಾತ್ರ ಶೃತಶೀತಸ್ವರಸಫಾಣ್ಟಕಲ್ಕಭೇದಾಃ ಪಞ್ಚೋಚ್ಯನ್ತೇ| ಪೀಯನ್ತ ಇತಿ ಪಾನಕಾ ಯೂಷಮಣ್ಡಾದಯಃ ಕಥ್ಯನ್ತೇ, ಕಷಾಯಾಂಶ್ಚೇತಿ ಚಕಾರಾದನುಕ್ತಾ ಗುಡಾದಿಸಂಸ್ಕಾರಾಃ ಸಮುಚ್ಚೀಯನ್ತೇ||೭೯-೮೦||

Adhikarana 42 (81) · Śloka 81

ಧೂಮವರ್ಷಾನಿಲಕ್ಲೇದೈಃ ಸರ್ವರ್ತುಷ್ವನಭಿದ್ರುತೇ | ಗ್ರಾಹಯಿತ್ವಾ ಗೃಹೇ ನ್ಯಸ್ಯೇದ್ವಿಧಿನೌಷಧಸಙ್ಗ್ರಹಮ್ ||೮೧||

ಅತ್ರ ಕೇಚಿದ್ವೃದ್ಧಾಃ ಪಠನ್ತಿ- ಧೂಮೇತ್ಯಾದಿ| ಏತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ವಿಧಿನೌಷಧಸಙ್ಗ್ರಹಂ ಗ್ರಾಹಯಿತ್ವಾ ಧೂಮಾದಿಭಿರನುಪದ್ರುತೇ ಗೃಹೇ ನಿಕ್ಷಿಪೇದಿತಿ||೮೧||

Adhikarana 43 (82) · Śloka 82

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಭೇದಾಂಶ್ಚ ಭಿನ್ನಾನ್ ಮಿಶ್ರಾನ್ ಭಿನ್ನಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ಪೃಥಙ್ಮಿಶ್ರಾನ್ ಸಮಸ್ತಾನ್ವಾ ಗಣಂ ವಾ ವ್ಯಸ್ತಸಂಹತಮ್ ||೮೨||

ಕಥಮೇತೇ ದ್ರವ್ಯಗಣಾ ಯೋಜ್ಯಾ ಇತ್ಯಾಹ- ಸಮೀಕ್ಷ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಅಯಮರ್ಥಃ- ದೋಷಭೇದಾನ್ ಪೃಥಕ್ ಕೋಽರ್ಥಃ? ಭಿನ್ನಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ, ಗಣಾನ್ ಭಿನ್ನಾನ್ ಅಮಿಶ್ರಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಮಿಶ್ರಾನ್ ವಾ ಕೋಽರ್ಥಃ? ದ್ವನ್ದ್ವಾನ್ ದೋಷಭೇದಾನ್ ವಾ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಮಿಶ್ರಾನ್ ಗಣಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಸಮಸ್ತಾನ್ ವಾ ದೋಷಭೇದಾನ್ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಾಂಸ್ತ್ರೀನೇವ ಪ್ರಯೋಜಯೇದಿತಿ| ಗಣೇನಾಪಿ ಗಣಸ್ಯ ಸಂಯೋಗೋಽಭಿಪ್ರೇತಃ| ತದುಕ್ತಂ- “ವರ್ಗಮಪಿ ವರ್ಗೇಣ ಸಹ ಯೋಜಯೇತ್” ಇತಿ| ಅಯಂ ಚಾರ್ಥಃ ಪ್ರತಿಗಣಂ ಚಕಾರಕರಣಾಲ್ಲಭ್ಯತೇ| ಏಕಸ್ಯೈವ ಗಣಸ್ಯ ಯಥಾಽವಚಾರಣಂ ಕರಣೀಯಂ ತಥಾ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಗಣಂ ವೇತ್ಯಾದಿ| ವ್ಯಸ್ತಂ ದ್ವಿತ್ರಿಚತುರಾದಿದ್ರವ್ಯಯೋಗಃ, ಸಂಹತಂ ಸಮಸ್ತದ್ರವ್ಯಯೋಗಃ| ಇಯಂ ಪುನಃ ಪರಿಭಾಷಾ ಗಣವಿಷಯೈವ ಜ್ಞೇಯಾ ನಾನ್ಯಯೋಗೇಷು| ಕೇಚಿತ್ ಪುನರಿಮಾಂ ಪರಿಭಾಷಾಂ ನಾಧೀಯತ ಇತಿ||೮೨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 38

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ದ್ರವ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಣೀಯೋ ನಾಮಾಷ್ಟತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೮||

ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೮||