Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಯೋಗ್ಯಾಸೂತ್ರೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧||
ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो योग्यासूत्रीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
ಅಥಾತ ಇತಿ| ಯೋಗ್ಯಾ ಸಮ್ಯಕ್ಕರ್ಮಾಭ್ಯಾಸಃ, ಯೋಗ್ಯಾಯಾಃ ಸೂತ್ರಂ, ತದ್ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸ ತಥಾ; ಅನ್ಯೇ ತು ಯೋಗ್ಯಾಖ್ಯಾಪಕಂ ಸೂತ್ರಂ ಯೋಗ್ಯಾಸೂತ್ರಂ, ತದಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತೋಽಧ್ಯಾಯೋ ಯೋಗ್ಯಾಸೂತ್ರೀಯಃ, ತಂ ತಥಾ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಅಧಿಗತಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮಪಿ ಶಿಷ್ಯಂ ಯೋಗ್ಯಾಂ ಕಾರಯೇತ್ |
ಸ್ನೇಹಾದಿಷು ಛೇದ್ಯಾದಿಷು ಚ ಕರ್ಮಪಥಮುಪದಿಶೇತ್ |
ಸುಬಹುಶ್ರುತೋಽಪ್ಯಕೃತಯೋಗ್ಯಃ ಕರ್ಮಸ್ವಯೋಗ್ಯೋ ಭವತಿ ||೩||
View original
अधिगतसर्वशास्त्रार्थमपि शिष्यं योग्यां कारयेत् |
स्नेहादिषु छेद्यादिषु च कर्मपथमुपदिशेत् |
सुबहुश्रुतोऽप्यकृतयोग्यः कर्मस्वयोग्यो भवति ||३||
ಅಧಿಗತೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನೇಹಾದಿಷ್ವಿತಿ ಆದಿಶಬ್ದಾತ್ ಸ್ವೇದವಮನವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಂ, ಛೇದ್ಯಾದಿಷ್ವಿತಿ ಆದಿಶಬ್ದಾದ್ಭೇದ್ಯಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಗ್ರಹಣಂ; ಯದ್ಯಪ್ಯಸ್ಮಿನ್ ತನ್ತ್ರೇ ಛೇದ್ಯಾದಿಕರ್ಮಣಾಂ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಂ ತಥಾಪಿ ಛೇದ್ಯಾದಿಷ್ವಪಿ ಪ್ರಾಕ್ ಸ್ನೇಹಾದಿ ಪ್ರಯುಜ್ಯತ ಇತಿ ಪ್ರಾಕ್ ಸ್ನೇಹಾದಿಗ್ರಹಣಮ್; ಅನ್ಯೇ ‘ಛೇದ್ಯಾದಿಷು ಸ್ನೇಹಾದಿಷು ಚ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ಕರ್ಮಪಥಂ ಕ್ರಿಯಾಮಾರ್ಗಮ್| ಕುತೋಽಧಿಗತಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮಪಿ ಶಿಷ್ಯಂ ಯೋಗ್ಯಾಂ ಕಾರಯೇದಿತ್ಯಾಹ- ಸುಬಹುಶ್ರುತೋಽಪೀತ್ಯಾದಿ| ಅಕೃತಯೋಗ್ಯಃ ಅಕೃತಕರ್ಮಾಭ್ಯಾಸಃ| ಕರ್ಮಸು ಕ್ರಿಯಾಸು||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ, ಪುಷ್ಪಫಲಾಲಾಬೂಕಾಲಿನ್ದಕತ್ರಪುಸೈ(ಸೋ)ರ್ವಾರುಕರ್ಕಾರುಕಪ್ರಭೃತಿಷು ಛೇದ್ಯವಿಶೇಷಾನ್ ದರ್ಶಯೇತ್, ಉತ್ಕರ್ತನಾಪಕರ್ತನಾನಿ ಚೋಪದಿಶೇತ್; ದೃತಿಬಸ್ತಿಪ್ರಸೇವಕಪ್ರಭೃತಿಷೂದಕಪಙ್ಕಪೂರ್ಣೇಷು ಭೇದ್ಯಯೋಗ್ಯಾಂ; ಸರೋಮ್ಣಿ ಚರ್ಮಣ್ಯಾತತೇ ಲೇಖ್ಯಸ್ಯ; ಮೃತಪಶುಸಿರಾಸೂತ್ಪಲನಾಲೇಷು ಚ ವೇಧ್ಯಸ್ಯ; ಘುಣೋಪಹತಕಾಷ್ಠವೇಣುನಲನಾಲೀಶುಷ್ಕಾಲಾಬೂಮುಖೇಷ್ವೇಷ್ಯಸ್ಯ; ಪನಸಬಿಮ್ಬೀಬಿಲ್ವಫಲಮಜ್ಜಮೃತಪಶುದನ್ತೇಷ್ವಾಹಾರ್ಯಸ್ಯ; ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೋಪಲಿಪ್ತೇ ಶಾಲ್ಮಲೀಫಲಕೇ ವಿಸ್ರಾವ್ಯಸ್ಯ; ಸೂಕ್ಷ್ಮಘನವಸ್ತ್ರಾನ್ತಯೋರ್ಮೃದುಚರ್ಮಾನ್ತಯೋಶ್ಚ ಸೀವ್ಯಸ್ಯ; ಪುಸ್ತಮಯಪುರುಷಾಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವಿಶೇಷೇಷು ಬನ್ಧನಯೋಗ್ಯಾಂ; ಮೃದುಷು ಮಾಂಸಖಣ್ಡೇಷ್ವಗ್ನಿಕ್ಷಾರಯೋಗ್ಯಾಂ; ಮೃದುಚರ್ಮಮಾಂಸಪೇಶೀಷೂತ್ಪಲನಾಲೇಷು ಚ ಕರ್ಣಸನ್ಧಿಬನ್ಧಯೋಗ್ಯಾಮ್; ಉದಕಪೂರ್ಣಘಟಪಾರ್ಶ್ವಸ್ರೋತಸ್ಯಲಾಬೂಮುಖಾದಿಷು ಚ ನೇತ್ರಪ್ರಣಿಧಾನಬಸ್ತಿವ್ರಣಬಸ್ತಿಪೀಡನಯೋಗ್ಯಾಮಿತಿ ||೪||
View original
तत्र, पुष्पफलालाबूकालिन्दकत्रपुसै(सो)र्वारुकर्कारुकप्रभृतिषु छेद्यविशेषान् दर्शयेत्, उत्कर्तनापकर्तनानि चोपदिशेत्; दृतिबस्तिप्रसेवकप्रभृतिषूदकपङ्कपूर्णेषु भेद्ययोग्यां; सरोम्णि चर्मण्यातते लेख्यस्य; मृतपशुसिरासूत्पलनालेषु च वेध्यस्य; घुणोपहतकाष्ठवेणुनलनालीशुष्कालाबूमुखेष्वेष्यस्य; पनसबिम्बीबिल्वफलमज्जमृतपशुदन्तेष्वाहार्यस्य; मधूच्छिष्टोपलिप्ते शाल्मलीफलके विस्राव्यस्य; सूक्ष्मघनवस्त्रान्तयोर्मृदुचर्मान्तयोश्च सीव्यस्य; पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गविशेषेषु बन्धनयोग्यां; मृदुषु मांसखण्डेष्वग्निक्षारयोग्यां; मृदुचर्ममांसपेशीषूत्पलनालेषु च कर्णसन्धिबन्धयोग्याम्; उदकपूर्णघटपार्श्वस्रोतस्यलाबूमुखादिषु च नेत्रप्रणिधानबस्तिव्रणबस्तिपीडनयोग्यामिति ||४||
ಶಲ್ಯತನ್ತ್ರಸ್ಯ ಛೇದ್ಯಾದಿಕರ್ಮಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾಕ್ ಛೇದ್ಯಾದಿಯೋಗ್ಯಾಮುಪದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರ ಪುಷ್ಪಫಲೇತ್ಯಾದಿ| ಪುಷ್ಪಫಲಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಃ, ಕಾಲಿನ್ದಕೋ ಜೋನ್ನಾಲಃ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಭೇದಃ, ತ್ರಪುಸಾದಯಃ ಕರ್ಕಟೀಭೇದಾಃ, ಪ್ರಭೃತಿಗ್ರಹಣಾಚ್ಛೀರ್ಣವೃನ್ತಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಛೇದ್ಯವಿಶೇಷಾನಿತಿ ಗೋತೀರ್ಥಾರ್ಧಲಾಙ್ಗಲಕಪ್ರಭೃತೀನ್| ಉತ್ಕರ್ತನಮ್ ಊರ್ಧ್ವಕರ್ತನಮ್, ಅಪರಕರ್ತನಮ್ ಅಧಶ್ಛೇದಃ| ದೃತಿಬಸ್ತೀತ್ಯಾದಿ ದೃತಿಃ ಚರ್ಮಪುಟಕಂ , ಬಸ್ತಿಃ ಮೂತ್ರಪುಟಕಂ, ಪ್ರಸೇವಕಃ ಚರ್ಮಖಲ್ಲಪುಟಃ , ಉದಕಪಙ್ಕಮಿತಿ ಉದಕಮಿಶ್ರಃ ಪಙ್ಕಃ ಉದಕಪಙ್ಕಃ| ಸರೋಮ್ಣೀತ್ಯಾದಿ| ಆತತೇ ಪ್ರಸಾರಿತೇ| ಮೃತಪಶುಸಿರಾಸ್ವಿತಿ ಮೃತಾಃ ಪಶವೋಽಜಾದಯಸ್ತೇಷಾಂ ಸಿರಾಸು| ಪನಸೇತ್ಯಾದಿ ಪನಸೋ ಬಹಿಃಕಣ್ಟಕೀ ಮಹಾಫಲಃ ‘ಕಟಹಲ’ ಇತಿ ಲೋಕೇ; ಪನಸಾದೀನಾಂ ಫಲಾನಿ ತೇಷಾಂ ಮಜ್ಜಾ| ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಮಧುಸಿಕ್ಥಕಮ್| ಶಾಲ್ಮಲೀಫಲಕೇ ಶಾಲ್ಮಲೀಪಟ್ಟಕೇ| ಪುಸ್ತಮಯೇತ್ಯಾದಿ ಪುಸ್ತಮಯಃ ಪುರುಷೋ ವಸ್ತ್ರಾದಿರಚಿತೋ ಮನುಷ್ಯಃ| ಮೃದುಚರ್ಮೇತ್ಯಾದಿ ಮಾಂಸಪೇಶೀ ಮಾಂಸವರ್ತಿಃ| ಉದಕೇತ್ಯಾದಿ| ನೇತ್ರಪ್ರಣಿಧಾನಂ ನೇತ್ರಪ್ರವೇಶನಂ, ಬಸ್ತಿವ್ರಣಬಸ್ತಿಪೀಡನಂ ಚ, ಅನಯೋರ್ಯೋಗ್ಯಾಂ ಕಾರಯೇತ್; ಕ್ವ ಕಾರಯೇತ್? ಉದಕಪೂರ್ಣಘಟಪಾರ್ಶ್ವಸ್ರೋತಸಿ; ನ ಕೇವಲಂ ಜಲಪೂರ್ಣಘಟಪಾರ್ಶ್ವಚ್ಛಿದ್ರೇ ಅಲಾಬೂಮುಖಾದಿಷು ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಏವಮಾದಿಷು ಮೇಧಾವೀ ಯೋಗ್ಯಾರ್ಹೇಷು ಯಥಾವಿಧಿ |
ದ್ರವ್ಯೇಷು ಯೋಗ್ಯಾಂ ಕುರ್ವಾಣೋ ನ ಪ್ರಮುಹ್ಯತಿ ಕರ್ಮಸು ||೫||
View original
भवतश्चात्र- एवमादिषु मेधावी योग्यार्हेषु यथाविधि |
द्रव्येषु योग्यां कुर्वाणो न प्रमुह्यति कर्मसु ||५||
ಭವತಶ್ಚಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಏವಮಾದಿಷ್ವಿತಿ ಆದಿಶಬ್ದಃ ಪ್ರಕಾರೇ, ಏವಮ್ಪ್ರಕಾರೇಷು ಯೋಗ್ಯಾರ್ಹೇಷು ಪುಷ್ಪಫಲಾದಿಷು||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ತಸ್ಮಾತ್ ಕೌಶಲಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಕರ್ಮಸು |
ಯಸ್ಯ ಯತ್ರೇಹ ಸಾಧರ್ಮ್ಯಂ ತತ್ರ ಯೋಗ್ಯಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ||೬||
View original
तस्मात् कौशलमन्विच्छन् शस्त्रक्षाराग्निकर्मसु |
यस्य यत्रेह साधर्म्यं तत्र योग्यां समाचरेत् ||६||
ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಯಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ, ಯತ್ರ ಯಸ್ಮಿನ್ ದ್ರವ್ಯೇ, ಸಾಧರ್ಮ್ಯಂ ಸಾಮ್ಯಂ, ತಸ್ಯ ತತ್ರ ಯೋಗ್ಯಾಂ ಸಮಾಚರೇದಿತಿ| ಕೇಚಿದೇವಮಾದಿಷು ಮೇಧಾವೀತ್ಯಾದಿಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಆಪಾತನಿಕಾಪೂರ್ವಂ ಶ್ಲೋಕಮೇಕಂ ಪಠನ್ತಿ; ತದ್ಯಥಾ- ಅನುಕ್ತಂ ಯೋಗ್ಯಾವಿಷಯಮುಪಗ್ರಹೀತುಮಾಹ- ‘ದೃಷ್ಟಾನ್ತಮಾತ್ರಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ’- ಇತ್ಯಾದಿ, ಸ ಚ ವರ್ತಮಾನೇಷು ಪುಸ್ತಕೇಷು ನ ಪಠ್ಯತ ಇತ್ಯಸ್ಮಾಭಿರುಪೇಕ್ಷಿತಃ||೬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಯೋಗ್ಯಾಸೂತ್ರೀಯೋ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने योग्यासूत्रीयो नाम नवमोऽध्यायः ||९||
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಯೋಗ್ಯಾಸೂತ್ರೀಯೋ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ|