Skip to content
AYANAACADEMYby Dr Vijaya Dwarampudi
Open Academy navigation

൯. യോഗ്യാസൂത്രീയാധ്യായഃ

DevanagariIAST (Roman)TeluguTamilMalayalamKannadaGujaratiBengaliGurmukhi

Adhikarana ൧ (൧-൨) · Śloka ൨

അഥാതോ യോഗ്യാസൂത്രീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

View original

अथातो योग्यासूत्रीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

Meaning of the śloka

Now we shall explain the chapter on the principles of practical training, as taught by the venerable Dhanvantari.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അഥാത ഇതി| യോഗ്യാ സമ്യക്കര്മാഭ്യാസഃ, യോഗ്യായാഃ സൂത്രം, തദ്വിദ്യതേ യസ്മിന് സ തഥാ; അന്യേ തു യോഗ്യാഖ്യാപകം സൂത്രം യോഗ്യാസൂത്രം, തദധികൃത്യ കൃതോऽധ്യായോ യോഗ്യാസൂത്രീയഃ, തം തഥാ||൧-൨||

Meaning of the commentary

Yogya means proper practice of procedures. One explanation of the chapter title is that it contains the guiding teaching concerning such practice. Others explain yogyasutra as a teaching that makes practical training known, and Yogyasutriya as the chapter composed on that subject.

Key terms

yogyA (yogyā)
Proper practice of procedures or practical training.

Adhikarana ൨ (൩) · Śloka ൩

അധിഗതസര്വശാസ്ത്രാര്ഥമപി ശിഷ്യം യോഗ്യാം കാരയേത് | സ്നേഹാദിഷു ഛേദ്യാദിഷു ച കര്മപഥമുപദിശേത് | സുബഹുശ്രുതോऽപ്യകൃതയോഗ്യഃ കര്മസ്വയോഗ്യോ ഭവതി ||൩||

View original

अधिगतसर्वशास्त्रार्थमपि शिष्यं योग्यां कारयेत् | स्नेहादिषु छेद्यादिषु च कर्मपथमुपदिशेत् | सुबहुश्रुतोऽप्यकृतयोग्यः कर्मस्वयोग्यो भवति ||३||

Meaning of the śloka

Even a student who has understood the meaning of all the teachings should undergo practical training. The methods of procedures beginning with sneha and of operations beginning with chedya should be taught. Even extensive learning does not make someone fit to perform procedures if that person has not practised them.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

അധിഗതേത്യാദി| സ്നേഹാദിഷ്വിതി ആദിശബ്ദാത് സ്വേദവമനവിരേചനാസ്ഥാപനാനുവാസനാദീനാം ഗ്രഹണം, ഛേദ്യാദിഷ്വിതി ആദിശബ്ദാദ്ഭേദ്യാദീനാം സപ്താനാം ഗ്രഹണം; യദ്യപ്യസ്മിന് തന്ത്രേ ഛേദ്യാദികര്മണാം പ്രാധാന്യം തഥാപി ഛേദ്യാദിഷ്വപി പ്രാക് സ്നേഹാദി പ്രയുജ്യത ഇതി പ്രാക് സ്നേഹാദിഗ്രഹണമ്; അന്യേ ‘ഛേദ്യാദിഷു സ്നേഹാദിഷു ച’ ഇതി പഠന്തി| കര്മപഥം ക്രിയാമാര്ഗമ്| കുതോऽധിഗതസര്വശാസ്ത്രാര്ഥമപി ശിഷ്യം യോഗ്യാം കാരയേദിത്യാഹ- സുബഹുശ്രുതോऽപീത്യാദി| അകൃതയോഗ്യഃ അകൃതകര്മാഭ്യാസഃ| കര്മസു ക്രിയാസു||൩||

Meaning of the commentary

The expression 'beginning with sneha' includes sveda, vamana, virechana, asthapana, anuvasana and related procedures. 'Beginning with chedya' includes the other seven operative actions beginning with bhedya. Although cutting and the other operative actions are central to this treatise, sneha and related procedures are mentioned first because they are also employed before those operations. Others read the order as 'in chedya and the other actions, and in sneha and the other procedures.' Karmapatha means the method of carrying out a procedure. The reason for training even a student who has mastered the teachings is that a person without practical exercise remains unfit to perform the actions.

Key terms

sneha
Oleation, the first of the preparatory or therapeutic procedures named here.
chedya
Cutting or excision, the first of the eight operative actions referenced here.
karmapathaM (karmapatham)
The method of carrying out a procedure.
akRutayogyaH (akṛtayogyaḥ)
One who has not undertaken practical procedural training.

Adhikarana ൩ (൪) · Śloka ൪

തത്ര, പുഷ്പഫലാലാബൂകാലിന്ദകത്രപുസൈ(സോ)ര്വാരുകര്കാരുകപ്രഭൃതിഷു ഛേദ്യവിശേഷാന് ദര്ശയേത്, ഉത്കര്തനാപകര്തനാനി ചോപദിശേത്; ദൃതിബസ്തിപ്രസേവകപ്രഭൃതിഷൂദകപങ്കപൂര്ണേഷു ഭേദ്യയോഗ്യാം; സരോമ്ണി ചര്മണ്യാതതേ ലേഖ്യസ്യ; മൃതപശുസിരാസൂത്പലനാലേഷു ച വേധ്യസ്യ; ഘുണോപഹതകാഷ്ഠവേണുനലനാലീശുഷ്കാലാബൂമുഖേഷ്വേഷ്യസ്യ; പനസബിമ്ബീബില്വഫലമജ്ജമൃതപശുദന്തേഷ്വാഹാര്യസ്യ; മധൂച്ഛിഷ്ടോപലിപ്തേ ശാല്മലീഫലകേ വിസ്രാവ്യസ്യ; സൂക്ഷ്മഘനവസ്ത്രാന്തയോര്മൃദുചര്മാന്തയോശ്ച സീവ്യസ്യ; പുസ്തമയപുരുഷാങ്ഗപ്രത്യങ്ഗവിശേഷേഷു ബന്ധനയോഗ്യാം; മൃദുഷു മാംസഖണ്ഡേഷ്വഗ്നിക്ഷാരയോഗ്യാം; മൃദുചര്മമാംസപേശീഷൂത്പലനാലേഷു ച കര്ണസന്ധിബന്ധയോഗ്യാമ്; ഉദകപൂര്ണഘടപാര്ശ്വസ്രോതസ്യലാബൂമുഖാദിഷു ച നേത്രപ്രണിധാനബസ്തിവ്രണബസ്തിപീഡനയോഗ്യാമിതി ||൪||

View original

तत्र, पुष्पफलालाबूकालिन्दकत्रपुसै(सो)र्वारुकर्कारुकप्रभृतिषु छेद्यविशेषान् दर्शयेत्, उत्कर्तनापकर्तनानि चोपदिशेत्; दृतिबस्तिप्रसेवकप्रभृतिषूदकपङ्कपूर्णेषु भेद्ययोग्यां; सरोम्णि चर्मण्यातते लेख्यस्य; मृतपशुसिरासूत्पलनालेषु च वेध्यस्य; घुणोपहतकाष्ठवेणुनलनालीशुष्कालाबूमुखेष्वेष्यस्य; पनसबिम्बीबिल्वफलमज्जमृतपशुदन्तेष्वाहार्यस्य; मधूच्छिष्टोपलिप्ते शाल्मलीफलके विस्राव्यस्य; सूक्ष्मघनवस्त्रान्तयोर्मृदुचर्मान्तयोश्च सीव्यस्य; पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गविशेषेषु बन्धनयोग्यां; मृदुषु मांसखण्डेष्वग्निक्षारयोग्यां; मृदुचर्ममांसपेशीषूत्पलनालेषु च कर्णसन्धिबन्धयोग्याम्; उदकपूर्णघटपार्श्वस्रोतस्यलाबूमुखादिषु च नेत्रप्रणिधानबस्तिव्रणबस्तिपीडनयोग्यामिति ||४||

Meaning of the śloka

For practical training, the teacher should demonstrate different forms of cutting on pushpaphala, alabu, kalindaka, trapusa, ervaru, karkaruka and similar fruits, and teach upward and downward cutting. Practice in opening is assigned to leather pouches, bladders and leather bags filled with water and mud; scraping to a stretched hide with its hair; and puncturing to the sira of dead animals and lotus stalks. Probing is practised in worm-eaten wood, bamboo, hollow reeds and the openings of dried gourds. Extraction is practised in the pulp of panasa, bimbi and bilva fruits and on the teeth of dead animals. Draining is practised on a shalmali board coated with beeswax. Suturing is practised on the edges of fine and thick cloth and soft hide. Bandaging is practised on the different major and minor parts of a model human figure. Agni and kshara procedures are practised on soft pieces of flesh. Joining and binding the ear is practised on soft hide, strips of flesh and lotus stalks. Inserting a nozzle and compressing a basti or wound-basti apparatus are practised at an opening in the side of a water-filled pot and at gourd openings and similar objects.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ശല്യതന്ത്രസ്യ ഛേദ്യാദികര്മപ്രാധാന്യാത് പ്രാക് ഛേദ്യാദിയോഗ്യാമുപദര്ശയന്നാഹ- തത്ര പുഷ്പഫലേത്യാദി| പുഷ്പഫലം കൂഷ്മാണ്ഡഃ, കാലിന്ദകോ ജോന്നാലഃ കൂഷ്മാണ്ഡഭേദഃ, ത്രപുസാദയഃ കര്കടീഭേദാഃ, പ്രഭൃതിഗ്രഹണാച്ഛീര്ണവൃന്താദീനാം ഗ്രഹണമ്| ഛേദ്യവിശേഷാനിതി ഗോതീര്ഥാര്ധലാങ്ഗലകപ്രഭൃതീന്| ഉത്കര്തനമ് ഊര്ധ്വകര്തനമ്, അപരകര്തനമ് അധശ്ഛേദഃ| ദൃതിബസ്തീത്യാദി ദൃതിഃ ചര്മപുടകം , ബസ്തിഃ മൂത്രപുടകം, പ്രസേവകഃ ചര്മഖല്ലപുടഃ , ഉദകപങ്കമിതി ഉദകമിശ്രഃ പങ്കഃ ഉദകപങ്കഃ| സരോമ്ണീത്യാദി| ആതതേ പ്രസാരിതേ| മൃതപശുസിരാസ്വിതി മൃതാഃ പശവോऽജാദയസ്തേഷാം സിരാസു| പനസേത്യാദി പനസോ ബഹിഃകണ്ടകീ മഹാഫലഃ ‘കടഹല’ ഇതി ലോകേ; പനസാദീനാം ഫലാനി തേഷാം മജ്ജാ| മധൂച്ഛിഷ്ടേത്യാദി മധൂച്ഛിഷ്ടം മധുസിക്ഥകമ്| ശാല്മലീഫലകേ ശാല്മലീപട്ടകേ| പുസ്തമയേത്യാദി പുസ്തമയഃ പുരുഷോ വസ്ത്രാദിരചിതോ മനുഷ്യഃ| മൃദുചര്മേത്യാദി മാംസപേശീ മാംസവര്തിഃ| ഉദകേത്യാദി| നേത്രപ്രണിധാനം നേത്രപ്രവേശനം, ബസ്തിവ്രണബസ്തിപീഡനം ച, അനയോര്യോഗ്യാം കാരയേത്; ക്വ കാരയേത്? ഉദകപൂര്ണഘടപാര്ശ്വസ്രോതസി; ന കേവലം ജലപൂര്ണഘടപാര്ശ്വച്ഛിദ്രേ അലാബൂമുഖാദിഷു ചേത്യര്ഥഃ||൪||

Meaning of the commentary

Because procedures such as cutting are central to Shalyatantra, the text first describes practice for them. Pushpaphala is kushmanda; kalindaka is jonnala, a variety of kushmanda; and trapusa and the following fruits are varieties of karkati. 'And similar things' also includes such objects as withered stalks. The forms of cutting include gotirtha, ardhalangalaka and related patterns. Utkartana means cutting upward, and the contrasting term means cutting downward. Driti is a leather pouch, basti a urinary bladder, and prasevaka a leather bag; udakapanka is mud mixed with water. Atata means spread out or stretched. The dead animals whose sira are used include goats and similar animals. Panasa is the large fruit with external prickles, locally called katahala; the reference to fruit pulp applies to panasa and the other named fruits. Madhuchchhishta is beeswax, and the shalmali phalaka is a board of that wood. The model human is made from cloth and similar materials. Mamsapeshi means a strip or roll of flesh. Netrapranidhana means inserting the nozzle. Both nozzle insertion and compression of the basti and wound-basti apparatus are to be practised not only at a side opening of a water-filled pot but also at gourd openings and similar objects.

Key terms

yogyA (yogyā)
Practical training using the substitute materials specified in the passage.
utkartanam
Cutting upward.
pustamayaH puruShaH (pustamayaḥ puruṣaḥ)
A model human figure made from cloth or similar materials for practice.
netrapraNidhAnaM (netrapraṇidhānam)
Inserting a nozzle in the described practice apparatus.
madhUcchiShTaM (madhūcchiṣṭam)
Beeswax, used to coat a board for practice.

Adhikarana ൪ (൫) · Śloka ൫

ഭവതശ്ചാത്ര- ഏവമാദിഷു മേധാവീ യോഗ്യാര്ഹേഷു യഥാവിധി | ദ്രവ്യേഷു യോഗ്യാം കുര്വാണോ ന പ്രമുഹ്യതി കര്മസു ||൫||

View original

भवतश्चात्र- एवमादिषु मेधावी योग्यार्हेषु यथाविधि | द्रव्येषु योग्यां कुर्वाणो न प्रमुह्यति कर्मसु ||५||

Meaning of the śloka

A discerning student who practises correctly on these and other materials suitable for training does not become confused when performing the procedures.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഭവതശ്ചാത്രേത്യാദി| ഏവമാദിഷ്വിതി ആദിശബ്ദഃ പ്രകാരേ, ഏവമ്പ്രകാരേഷു യോഗ്യാര്ഹേഷു പുഷ്പഫലാദിഷു||൫||

Meaning of the commentary

The wording 'these and others' refers to materials of this kind that are suitable for practice, such as pushpaphala and the other objects already named.

Key terms

yogyArheShu (yogyārheṣu)
Suitable for practical training.
na pramuhyati
Does not become confused or lose orientation during the procedures.

Adhikarana ൫ (൬) · Śloka ൬

തസ്മാത് കൌശലമന്വിച്ഛന് ശസ്ത്രക്ഷാരാഗ്നികര്മസു | യസ്യ യത്രേഹ സാധര്മ്യം തത്ര യോഗ്യാം സമാചരേത് ||൬||

View original

तस्मात् कौशलमन्विच्छन् शस्त्रक्षाराग्निकर्मसु | यस्य यत्रेह साधर्म्यं तत्र योग्यां समाचरेत् ||६||

Meaning of the śloka

Therefore, one who seeks skill in procedures involving cutting instruments, kshara and fire should practise each procedure on a material that resembles its actual subject.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

തസ്മാദിത്യാദി| യസ്യ കര്മണഃ, യത്ര യസ്മിന് ദ്രവ്യേ, സാധര്മ്യം സാമ്യം, തസ്യ തത്ര യോഗ്യാം സമാചരേദിതി| കേചിദേവമാദിഷു മേധാവീത്യാദിശ്ലോകസ്യാഗ്രേ ആപാതനികാപൂര്വം ശ്ലോകമേകം പഠന്തി; തദ്യഥാ- അനുക്തം യോഗ്യാവിഷയമുപഗ്രഹീതുമാഹ- ‘ദൃഷ്ടാന്തമാത്രമുദ്ദിഷ്ടം’- ഇത്യാദി, സ ച വര്തമാനേഷു പുസ്തകേഷു ന പഠ്യത ഇത്യസ്മാഭിരുപേക്ഷിതഃ||൬||

Meaning of the commentary

The words refer to whichever procedure is being learned and whichever material bears a relevant similarity to it: practice should be carried out on that material. The commentator also records that some include an additional verse before the verse beginning medhavi, together with an introductory explanation extending practice to subjects not expressly mentioned. That additional verse begins drishtantamatram uddishtam, meaning that only examples have been indicated. The commentator omits it because it is not read in the manuscripts currently available to him.

Key terms

yogyAM (yogyām)
Practical training or rehearsal of a procedure.
sAdharmyaM (sādharmyam)
Relevant similarity between a practice material and the subject of the procedure.

Adhikarana പുഷ്പികാ · Śloka ൯

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ യോഗ്യാസൂത്രീയോ നാമ നവമോऽധ്യായഃ ||൯||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने योग्यासूत्रीयो नाम नवमोऽध्यायः ||९||

Meaning of the śloka

Thus ends the ninth chapter, entitled Yogyasutriya, in the Sutrasthana of the Sushruta Samhita.

🔊 Audio coming soon

Hide commentary

ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാം സൂത്രസ്ഥാനേ യോഗ്യാസൂത്രീയോ നാമ നവമോऽധ്യായഃ|

Meaning of the commentary

Thus ends the ninth chapter, Yogyasutriya, in the Sutrasthana of the Nibandhasangraha commentary on Sushruta, composed by Shri Dalha(hla)na.

Key terms

yogyAsUtrIya (yogyāsūtrīya)
The chapter concerning principles of practical training.
← 8. śastrāvacāraṇīyādhyāyaḥ10. viśikhānupravēśanīyādhyāyaḥ →