Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਭੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो भेद्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਲੇਖ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਲਿਖੇਦਿਤਿ ਵਚਨਾਦ੍ਭੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭਃ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਛਿਦ੍ਰਾਣ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰਾਸ਼ਯਮ੍ | ਪਕ੍ਵਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ ||੩|| ਕਾਸੀਸਮਾਗਧੀਪੁਸ੍ਪਨੇਪਾਲ੍ਯੇਲਾਯੁਤੇਨ ਤੁ | ਤਤਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਬਨ੍ਧਮਥਾਚਰੇਤ੍ ||੪||
स्वेदयित्वा बिसग्रन्थिं छिद्राण्यस्य निराशयम् | पक्वं भित्त्वा तु शस्त्रेण सैन्धवेनावचूर्णयेत् ||३|| कासीसमागधीपुष्पनेपाल्येलायुतेन तु | ततः क्षौद्रघृतं दत्त्वा सम्यग्बन्धमथाचरेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਰਮਸ੍ਯ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥੇਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਨਿਰਾਸ਼ਯਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ, ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਕਾਸੀਸਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇਨਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਨਿਰਾਸ਼ਯਮਿਤਿ ਆਸ਼ਯਸ੍ਯ ਉਤ੍ਸਙ੍ਗਸ੍ਯਾਭਾਵੋ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪੁਸ੍ਪਂ ਪੁਸ੍ਪਾਞ੍ਜਨਂ, ਨੇਪਾਲੀ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ| ਤਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਦਾਨਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਸਮ੍ਯਗ੍ਬਨ੍ਧਮਥਾਚਰੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਬਨ੍ਧੇਨੋਕ੍ਤੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ਼ਿਥਿਲਤਾ ਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਖ੍ਯਾਪ੍ਯਤੇ||੩-੪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 6
ਰੋਚਨਾਕ੍ਸਾਰਤੁਤ੍ਥਾਨਿ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮੇਵ ਚ | ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮੇਕੈਕਂ ਭਿਨ੍ਨੇ ਲਗਣ ਇਸ੍ਯਤੇ ||੫|| ਮਹਤ੍ਯਪਿ ਚ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨੀ ਵਿਧਿਕੋਵਿਦਃ |੬|
रोचनाक्षारतुत्थानि पिप्पल्यः क्षौद्रमेव च | प्रतिसारणमेकैकं भिन्ने लगण इष्यते ||५|| महत्यपि च युञ्जीत क्षाराग्नी विधिकोविदः |६|
🔊 Audio coming soon
ਲਗਣਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਰੋਚਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਰੋਚਨਾ ਗੋਰੋਚਨਾ, ਕ੍ਸਾਰੋ ਯਵਕ੍ਸਾਰਃ| ਏਤਾਨਿ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਨ੍ਯਲ੍ਪੇ ਲਗਣੇ ਭਿਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ| ਏਕੈਕਮਿਤਿ ਵਚਨੇਨ ਗੋਰੋਚਨਾਦਿਭਿਰੇਕੈਕਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਵਿਧੇਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਲ੍ਪਲਗਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਭਿਧਾਯ ਮਹਾਲਗਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਮਹਤ੍ਯਪਿ ਚ ਯੁਞ੍ਜੀਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਹਤਿ ਗੁਰੁਤਰੇ ਇਤਿ| ਯੁਞ੍ਜੀਤੇਤਿ ਭਿਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਲਗਣੇ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨੀ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ; ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਕਾਲਮੇਵ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ, ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯਵ੍ਰਣਵਤ੍| ਕੋਵਿਦਃ ਪਣ੍ਡਿਤਃ||੫||-
Adhikarana 4 (6) · Śloka 7
ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਭਿਨ੍ਨਾਂ ਵਿਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਭਿਸਗਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾਮ੍ ||੬|| ਸ਼ਿਲੈਲਾਨਤਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍ |੭|
स्विन्नां भिन्नां विनिष्पीड्य भिषगञ्जननामिकाम् ||६|| शिलैलानतसिन्धूत्थैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत् |७|
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਯਂ ਭਿਨ੍ਨਾਯਾ ਅਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭਿਨ੍ਨਾਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਮ੍| ਵਿਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯੇਤਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਪੂਰ੍ਵਕਂ ਨਿਸ੍ਪੀਡਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸ਼ਿਲਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ, ਏਲਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ, ਨਤਂ ਤਗਰਂ, ਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍ ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍||੬||-
Adhikarana 5 (7) · Śloka 8
ਰਸਾਞ੍ਜਨਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵਿਤ੍ ||੭|| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯਾਞ੍ਜਨੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦੁਸ੍ਣੈਰ੍ਦੀਪਸ਼ਿਖੋਦ੍ਭਵੈਃ |੮|
रसाञ्जनमधुभ्यां तु भित्त्वा वा शस्त्रकर्मवित् ||७|| प्रतिसार्याञ्जनैर्युञ्ज्यादुष्णैर्दीपशिखोद्भवैः |८|
🔊 Audio coming soon
ਅਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਰਸਾਞ੍ਜਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵਯਮਭਿਨ੍ਨਾਮਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵਿਦ੍ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯ ਤਦੁਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਦੀਪਸ਼ਿਖੋਦ੍ਭਵੈਃ ਕਜ੍ਜਲਾਖ੍ਯੈਰਞ੍ਜਨੈਰ੍ਯੋਜਯੇਦਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ||੭||-
Adhikarana 6 (8) · Śloka 9
ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਕਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਭਿਨ੍ਨੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍ ||੮|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਤੁਤ੍ਥਕਾਸੀਸਸੈਨ੍ਧਵੈਸ਼੍ਚ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ |੯|
सम्यक्स्विन्ने कृमिग्रन्थौ भिन्ने स्यात् प्रतिसारणम् ||८|| त्रिफलातुत्थकासीससैन्धवैश्च रसक्रिया |९|
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਿਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਸਮ੍ਯਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਇਤਿ ਲੋਚਨੋਚਿਤਸ੍ਵੇਦਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਭੇਦਿਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮਿਤਿ; ਅਨੁਕ੍ਤਮਪ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੁਤ੍ਥਕਾਸੀਸਸੈਨ੍ਧਵਾਵਾਪੇਨ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ||੮||-
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
ਭਿਤ੍ਤ੍ਵੋਪਨਾਹਂ ਕਫਜਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ||੯|| ਲੇਖਯੇਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਯੇਦਪਿ |੧੦|
भित्त्वोपनाहं कफजं पिप्पलीमधुसैन्धवैः ||९|| लेखयेन्मण्डलाग्रेण समन्तात् प्रच्छयेदपि |१०|
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਨਾਹਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ- ਭਿਤ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਨਾਹੋ ਭੇਦ੍ਯਃ, ਮਹਾਨ੍ਨੀਰੁਜਸ਼੍ਚ ਲੇਖ੍ਯਃ, ਰਕ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨੀਯਃ; ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਨਾਹੇ ਭਿਨ੍ਨੇ ਲਿਖਿਤੇ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤੇਪਿ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰੇਕਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੯||-
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ||੧੦|| ਆਪਾਕਾਦ੍ਵਿਧਿਨੋਕ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਮੇਦ੍ਯਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍ | ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਤੇਸੁ ਵਿਹਿਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ | ਸਮ੍ਪਕ੍ਵੇ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍ ||੧੧||
संस्नेह्य पत्रभङ्गैश्च स्वेदयित्वा यथासुखम् ||१०|| आपाकाद्विधिनोक्तेन पञ्चमेद्यानुपाचरेत् | सर्वेष्वेतेषु विहितं विधानं स्नेहपूर्वकम् | सम्पक्वे प्रयतो भूत्वा कुर्वीत व्रणरोपणम् ||११||
🔊 Audio coming soon
ਏਸਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਪਿ ਮੇਦ੍ਯਾਨਾਂ ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦੀਨਾਮਾਮਾਨਾਮਾਦੌ ਸਂਸ਼ਮਨਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਂਸ੍ਨੇਹ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗੈਃ ਪਤ੍ਰਖਣ੍ਡੈਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਪਤ੍ਰਭਙ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪਲ੍ਲਵਮਾਹੁਃ| ਵਿਧਿਨਾ ਅਪਤਰ੍ਪਣਾਦਿਨਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਸ਼ੋਥਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇਣ| ਸ੍ਨੇਹਪੂਰ੍ਵਕਂ ਵਿਧਾਨਮਿਤਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਰਕ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਵਿਰੇਚਨਾਦਿ, ਨਯਨਬੁਦ੍ਬੁਦਜਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵਮਨਂ ਚ||੧੦-੧੧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਭੇਦ੍ਯਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੪||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे भेद्यरोगप्रतिषेधो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ||१४||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੪||