Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ഭേദ്യരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातो भेद्यरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ലേഖ്യപ്രതിഷേധാനന്തരം ഭിത്ത്വാ ലിഖേദിതി വചനാദ്ഭേദ്യരോഗപ്രതിഷേധാരമ്ഭഃ- അഥാത ഇത്യാദി||൧-൨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
സ്വേദയിത്വാ ബിസഗ്രന്ഥിം ഛിദ്രാണ്യസ്യ നിരാശയമ് | പക്വം ഭിത്ത്വാ തു ശസ്ത്രേണ സൈന്ധവേനാവചൂര്ണയേത് ||൩|| കാസീസമാഗധീപുഷ്പനേപാല്യേലായുതേന തു | തതഃ ക്ഷൌദ്രഘൃതം ദത്ത്വാ സമ്യഗ്ബന്ധമഥാചരേത് ||൪||
स्वेदयित्वा बिसग्रन्थिं छिद्राण्यस्य निराशयम् | पक्वं भित्त्वा तु शस्त्रेण सैन्धवेनावचूर्णयेत् ||३|| कासीसमागधीपुष्पनेपाल्येलायुतेन तु | ततः क्षौद्रघृतं दत्त्वा सम्यग्बन्धमथाचरेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
സ്വേദയിത്വേത്യാദി| ബിസഗ്രന്ഥിം പക്വം സ്വേദയിത്വാ, അനന്തരമസ്യ പക്വസ്യ ബിസഗ്രന്ഥേഃ സ്വിന്നസ്യ ഛിദ്രാണി നിരാശയം ഭിത്ത്വാ, സൈന്ധവേന കാസീസാദിയുക്തേനാവചൂര്ണയേത്| നിരാശയമിതി ആശയസ്യ ഉത്സങ്ഗസ്യാഭാവോ യഥാ സ്യാത്തഥാ ഭിത്ത്വേത്യര്ഥഃ| പുഷ്പം പുഷ്പാഞ്ജനം, നേപാലീ മനഃശിലാ| തതഃ പ്രതിസാരണാദനന്തരം സന്ധാനാര്ഥം ക്ഷൌദ്രഘൃതദാനമ്| കേചിത് ‘സമ്യഗ്ബന്ധമഥാചരേത്’ ഇത്യത്ര ‘ബന്ധേനോക്തേന യോജയേത്’ ഇതി പഠന്തി| സമ്യക്ശബ്ദേന ശിഥിലതാ ബന്ധസ്യ ഖ്യാപ്യതേ||൩-൪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 6
രോചനാക്ഷാരതുത്ഥാനി പിപ്പല്യഃ ക്ഷൌദ്രമേവ ച | പ്രതിസാരണമേകൈകം ഭിന്നേ ലഗണ ഇഷ്യതേ ||൫|| മഹത്യപി ച യുഞ്ജീത ക്ഷാരാഗ്നീ വിധികോവിദഃ |൬|
रोचनाक्षारतुत्थानि पिप्पल्यः क्षौद्रमेव च | प्रतिसारणमेकैकं भिन्ने लगण इष्यते ||५|| महत्यपि च युञ्जीत क्षाराग्नी विधिकोविदः |६|
🔊 Audio coming soon
ലഗണസ്യ ചികിത്സാമാഹ- രോചനേത്യാദി| രോചനാ ഗോരോചനാ, ക്ഷാരോ യവക്ഷാരഃ| ഏതാനി പ്രതിസാരണാന്യല്പേ ലഗണേ ഭിന്നേ സതി യോജ്യാനി| ഏകൈകമിതി വചനേന ഗോരോചനാദിഭിരേകൈകശഃ പ്രതിസാരണം വിധേയമിത്യര്ഥഃ| അല്പലഗണചികിത്സാമഭിധായ മഹാലഗണചികിത്സാമാഹ- മഹത്യപി ച യുഞ്ജീതേത്യാദി| മഹതി ഗുരുതരേ ഇതി| യുഞ്ജീതേതി ഭിന്നേ സതി ലഗണേ ക്ഷാരാഗ്നീ പ്രയുഞ്ജീത; തദനന്തരം തത്കാലമേവ ക്ഷാരാഗ്നിദഗ്ധവ്രണവച്ചികിത്സാ, പശ്ചാത് സാമാന്യവ്രണവത്| കോവിദഃ പണ്ഡിതഃ||൫||-
Adhikarana 4 (6) · Śloka 7
സ്വിന്നാം ഭിന്നാം വിനിഷ്പീഡ്യ ഭിഷഗഞ്ജനനാമികാമ് ||൬|| ശിലൈലാനതസിന്ധൂത്ഥൈഃ സക്ഷൌദ്രൈഃ പ്രതിസാരയേത് |൭|
स्विन्नां भिन्नां विनिष्पीड्य भिषगञ्जननामिकाम् ||६|| शिलैलानतसिन्धूत्थैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत् |७|
🔊 Audio coming soon
സ്വയം ഭിന്നായാ അഞ്ജനനാമികായാശ്ചികിത്സാമാഹ- സ്വിന്നാമിത്യാദി| ഭിന്നാം സ്വയമ്ഭിന്നാമ്| വിനിഷ്പീഡ്യേതി സ്നേഹസ്വേദപൂര്വകം നിഷ്പീഡനം കൃത്വാ, ശിലാ മനഃശിലാ, ഏലാ സൂക്ഷ്മൈലാ, നതം തഗരം, സിന്ധൂത്ഥം സൈന്ധവമ്| പ്രതിസാരയേത് ഘര്ഷയേത്||൬||-
Adhikarana 5 (7) · Śloka 8
രസാഞ്ജനമധുഭ്യാം തു ഭിത്ത്വാ വാ ശസ്ത്രകര്മവിത് ||൭|| പ്രതിസാര്യാഞ്ജനൈര്യുഞ്ജ്യാദുഷ്ണൈര്ദീപശിഖോദ്ഭവൈഃ |൮|
रसाञ्जनमधुभ्यां तु भित्त्वा वा शस्त्रकर्मवित् ||७|| प्रतिसार्याञ्जनैर्युञ्ज्यादुष्णैर्दीपशिखोद्भवैः |८|
🔊 Audio coming soon
അഭിന്നാഞ്ജനനാമികാചികിത്സാമാഹ- രസാഞ്ജനേത്യാദി| സ്വയമഭിന്നാമഞ്ജനനാമികാം പൂര്വം സ്വിന്നാം ശസ്ത്രകര്മവിദ്ഭിത്ത്വാ രസാഞ്ജനമധുഭ്യാം പ്രതിസാര്യ തദുത്തരകാലം ദീപശിഖോദ്ഭവൈഃ കജ്ജലാഖ്യൈരഞ്ജനൈര്യോജയേദിതി പിണ്ഡാര്ഥഃ||൭||-
Adhikarana 6 (8) · Śloka 9
സമ്യക്സ്വിന്നേ കൃമിഗ്രന്ഥൌ ഭിന്നേ സ്യാത് പ്രതിസാരണമ് ||൮|| ത്രിഫലാതുത്ഥകാസീസസൈന്ധവൈശ്ച രസക്രിയാ |൯|
सम्यक्स्विन्ने कृमिग्रन्थौ भिन्ने स्यात् प्रतिसारणम् ||८|| त्रिफलातुत्थकासीससैन्धवैश्च रसक्रिया |९|
🔊 Audio coming soon
ക്രിമിഗ്രന്ഥിചികിത്സാമാഹ- സമ്യഗിത്യാദി| സമ്യക്സ്വിന്നേ ഇതി ലോചനോചിതസ്വേദസ്വിന്നേ, അനന്തരം ഭേദിതേ പ്രതിസാരണമിതി; അനുക്തമപ്യഞ്ജനനാമികോദ്ദിഷ്ടമഞ്ജനമധുഭ്യാം പ്രതിസാരണം, തദനന്തരം ത്രിഫലാക്വാഥേന തുത്ഥകാസീസസൈന്ധവാവാപേന രസക്രിയാ||൮||-
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
ഭിത്ത്വോപനാഹം കഫജം പിപ്പലീമധുസൈന്ധവൈഃ ||൯|| ലേഖയേന്മണ്ഡലാഗ്രേണ സമന്താത് പ്രച്ഛയേദപി |൧൦|
भित्त्वोपनाहं कफजं पिप्पलीमधुसैन्धवैः ||९|| लेखयेन्मण्डलाग्रेण समन्तात् प्रच्छयेदपि |१०|
🔊 Audio coming soon
ശ്ലേഷ്മോപനാഹചികിത്സാമാഹ- ഭിത്ത്വേത്യാദി| ശ്ലേഷ്മോപനാഹോ ഭേദ്യഃ, മഹാന്നീരുജശ്ച ലേഖ്യഃ, രക്താനുബന്ധശ്ച പ്രച്ഛനീയഃ; ശ്ലേഷ്മോപനാഹേ ഭിന്നേ ലിഖിതേ പ്രച്ഛിതേऽപി ച പിപ്പല്യാദിഭിരേകമേവ പ്രതിസാരണമ്||൯||-
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
സംസ്നേഹ്യ പത്രഭങ്ഗൈശ്ച സ്വേദയിത്വാ യഥാസുഖമ് ||൧൦|| ആപാകാദ്വിധിനോക്തേന പഞ്ചമേദ്യാനുപാചരേത് | സര്വേഷ്വേതേഷു വിഹിതം വിധാനം സ്നേഹപൂര്വകമ് | സമ്പക്വേ പ്രയതോ ഭൂത്വാ കുര്വീത വ്രണരോപണമ് ||൧൧||
संस्नेह्य पत्रभङ्गैश्च स्वेदयित्वा यथासुखम् ||१०|| आपाकाद्विधिनोक्तेन पञ्चमेद्यानुपाचरेत् | सर्वेष्वेतेषु विहितं विधानं स्नेहपूर्वकम् | सम्पक्वे प्रयतो भूत्वा कुर्वीत व्रणरोपणम् ||११||
🔊 Audio coming soon
ഏഷാം പഞ്ചാനാമപി മേദ്യാനാം ബിസഗ്രന്ഥ്യാദീനാമാമാനാമാദൌ സംശമനം നിര്ദിശന്നാഹ- സംസ്നേഹ്യേത്യാദി| പത്രഭങ്ഗൈഃ പത്രഖണ്ഡൈഃ; അന്യേ പത്രഭങ്ഗശബ്ദേന പല്ലവമാഹുഃ| വിധിനാ അപതര്പണാദിനാ സാമാന്യശോഥപ്രതീകാരേണ| സ്നേഹപൂര്വകം വിധാനമിതി സ്നേഹസ്വേദരക്താസ്രാവവിരേചനാദി, നയനബുദ്ബുദജാന്യത്ര വമനം ച||൧൦-൧൧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ ഭേദ്യരോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ ||൧൪||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे भेद्यरोगप्रतिषेधो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ||१४||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ||൧൪||