Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതശ്ചികിത്സിതപ്രവിഭാഗവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ (സുശ്രുതായ) ||൨||
अथातश्चिकित्सितप्रविभागविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः (सुश्रुताय) ||२||
🔊 Audio coming soon
ദൃഷ്ടിഗതരോഗവിജ്ഞാനീയാനന്തരം സര്വഥാ പ്രതിപന്നസകലനയനാമയസ്യ ഭിഷജശ്ചികിത്സാ ന്യായ്യേതി ചികിത്സാപ്രവിഭാഗീയാരമ്ഭഃ- അഥാത ഇത്യാദി| പ്രവിഭാഗഃ പ്രകര്ഷേണ വിഭജനം പൃഥക്കരണമിത്യര്ഥഃ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ഷട്സപ്തതിര്യേऽഭിഹിതാ വ്യാധയോ നാമലക്ഷണൈഃ | ചികിത്സിതമിദം തേഷാം സമാസവ്യാസതഃ ശൃണു ||൩||
षट्सप्ततिर्येऽभिहिता व्याधयो नामलक्षणैः | चिकित्सितमिदं तेषां समासव्यासतः शृणु ||३||
🔊 Audio coming soon
ചികിത്സാ തു ദ്വിവിധാ സമാസാദ് വ്യാസാച്ച; തത്ര സമാസേനേഹാധ്യായേ വിഭാഗം ദര്ശയന്നാഹ- ഷഡിത്യാദി| ലക്ഷണൈഃ ഹേതുപൂര്വരൂപരുപോപശയസമ്പ്രാപ്തിഭിഃ| സമാസാത് സങ്ക്ഷേപാദിഹൈവാധ്യായേ; വിസ്തരാത് പുനര്വാതാഭിഷ്യന്ദാദിഷു||൩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ഛേദ്യാസ്തേഷു ദശൈകശ്ച നവ ലേഖ്യാഃ പ്രകീര്തിതാഃ | ഭേദ്യാഃ പഞ്ച വികാരാഃ സ്യുര്വ്യധ്യാഃ പഞ്ചദശൈവ തു ||൪|| ദ്വാദശാऽശസ്ത്രകൃത്യാശ്ച യാപ്യാഃ സപ്ത ഭവന്തി ഹി | രോഗാ വര്ജയിതവ്യാഃ സ്യുര്ദശ പഞ്ച ച ജാനതാ | അസാധ്യൌ വാ ഭവേതാം തു യാപ്യൌ ചാഗന്തുസഞ്ജ്ഞിതൌ ||൫||
छेद्यास्तेषु दशैकश्च नव लेख्याः प्रकीर्तिताः | भेद्याः पञ्च विकाराः स्युर्व्यध्याः पञ्चदशैव तु ||४|| द्वादशाऽशस्त्रकृत्याश्च याप्याः सप्त भवन्ति हि | रोगा वर्जयितव्याः स्युर्दश पञ्च च जानता | असाध्यौ वा भवेतां तु याप्यौ चागन्तुसञ्ज्ञितौ ||५||
🔊 Audio coming soon
തത്രാഷ്ടവിധശസ്ത്രകര്മണാം മധ്യേ നേത്രാമയേഷു ചതുര്വിധം കര്മ പ്രയോജ്യമ്, അതശ്ചതുര്വിധശസ്ത്രകര്മാര്ഹാന് വ്യാധീന് സമാസാര്ഥം വര്ഗീകൃത്യ പ്രാഹ- ഛേദ്യാ ഇത്യാദി| ദ്വാദശാऽശസ്ത്രകൃത്യാശ്ചേതി ചകാരാദ് ദ്വൌ ബാഹ്യജാവശസ്ത്രകൃത്യൌ| യാപ്യാ ഇതി സ്നേഹാദിക്രിയയാ യാപ്യത്വം, ന തു ഛേദ്യാദിക്രിയയാ| യാപ്യസാധ്യത്വേ ച ദ്വയോരവസ്ഥാവശാത്| വര്ജയിതവ്യാ അസാധ്യാ ഇത്യര്ഥഃ||൪-൫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
അര്ശോऽന്വിതം ഭവതി വര്ത്മ തു യത്തഥാऽര്ശഃ ശുഷ്കം തഥാऽര്ബുദമഥോ പിഡകാഃ സിരാജാഃ | ജാലം സിരാജമപി പഞ്ചവിധം തഥാऽര്മ ഛേദ്യാ ഭവന്തി സഹ പര്വണികാമയേന ||൬||
अर्शोऽन्वितं भवति वर्त्म तु यत्तथाऽर्शः शुष्कं तथाऽर्बुदमथो पिडकाः सिराजाः | जालं सिराजमपि पञ्चविधं तथाऽर्म छेद्या भवन्ति सह पर्वणिकामयेन ||६||
🔊 Audio coming soon
താനേവ ഛേദ്യാന് രോഗാന്നാമഭിഃ പ്രാഹ- അര്ശോऽന്വിതമിത്യാദി| പഞ്ചവിധമര്മേതി പ്രസ്താര്യര്മ, ശുഷ്കാര്മ, രക്താര്മ, അധിമാംസാര്മ, സ്നായ്വര്മേത്യേവം പഞ്ചവിധമ്||൬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ഉത്സാങ്ഗിനീ ബഹലകര്ദമവര്ത്മനീ ച ശ്യാവം ച യച്ച പഠിതം ത്വിഹ ബദ്ധവര്ത്മ | ക്ലിഷ്ടം ച പോഥകിയുതം ഖലു യച്ച വര്ത്മ കുമ്ഭീകിനീ ച സഹ ശര്കരയാ ച ലേഖ്യാഃ ||൭||
उत्साङ्गिनी बहलकर्दमवर्त्मनी च श्यावं च यच्च पठितं त्विह बद्धवर्त्म | क्लिष्टं च पोथकियुतं खलु यच्च वर्त्म कुम्भीकिनी च सह शर्करया च लेख्याः ||७||
🔊 Audio coming soon
ലേഖ്യാന്നാമഭിഃ പ്രാഹ- ഉത്സങ്ഗിനീത്യാദി| ബഹലകര്ദമവര്ത്മനീത്യത്ര വര്ത്മേതി പദം ബഹലകര്ദമാഭ്യാം പ്രത്യേകം സമ്ബധ്യതേ||൭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ശ്ലേഷ്മോപനാഹലഗണൌ ച ബിസം ച ഭേദ്യാ ഗ്രന്ഥിശ്ച യഃ കൃമികൃതോऽഞ്ജനനാമികാ ച |൮|
श्लेष्मोपनाहलगणौ च बिसं च भेद्या ग्रन्थिश्च यः कृमिकृतोऽञ्जननामिका च |८|
🔊 Audio coming soon
ഭേദ്യാന്നാമഭിഃ പ്രാഹ- ശ്ലേഷ്മേത്യാദി| ബിസം ബിസവര്ത്മ|൮|-
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
ആദൌ സിരാ നിഗദിതാസ്തു യയോഃ പ്രയോഗേ പാകൌ ച യൌ നയനയോഃ പവനോऽന്യതശ്ച ||൮|| പൂയാലസാനിലവിപര്യയമന്ഥസഞ്ജ്ഞാഃ സ്യന്ദാസ്തു യാന്ത്യുപശമം ഹി സിരാവ്യധേന |൯|
आदौ सिरा निगदितास्तु ययोः प्रयोगे पाकौ च यौ नयनयोः पवनोऽन्यतश्च ||८|| पूयालसानिलविपर्ययमन्थसञ्ज्ञाः स्यन्दास्तु यान्त्युपशमं हि सिराव्यधेन |९|
🔊 Audio coming soon
വ്യധ്യാന്നാമഭിഃ പ്രാഹ- ആദാവിത്യാദി| ആദൌ സിരാ നിഗദിതാഃ ഇത്യാദി യയോര്വികാരയോഃ പ്രയോഗേ ആദൌ സിരാ നിഗദിതാസ്തൌ വ്യധ്യൌ, കൌ തൌ? സിരോത്പാതസിരാഹര്ഷൌ| പവനോऽന്യതഃ അന്യതോവാതഃ| മന്ഥസഞ്ജ്ഞാ അധിമന്ഥാശ്ചത്വാരഃ; സ്യന്ദാ അഭിഷ്യന്ദാസ്താവന്ത ഏവ||൮||-
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
ശുഷ്കാക്ഷിപാകകഫപിത്തവിദഗ്ധദൃഷ്ടിഷ്വമ്ലാഖ്യശുക്രസഹിതാര്ജുനപിഷ്ടകേഷു ||൯|| അക്ലിന്നവര്ത്മഹുതഭുഗ്ധ്വജദര്ശിശുക്തിപ്രക്ലിന്നവര്ത്മസു തഥൈവ ബലാസസഞ്ജ്ഞേ | ആഗന്തുനാऽऽമയയുഗേന ച ദൂഷിതായാം ദൃഷ്ടൌ ന ശസ്ത്രപതനം പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ ||൧൦||
शुष्काक्षिपाककफपित्तविदग्धदृष्टिष्वम्लाख्यशुक्रसहितार्जुनपिष्टकेषु ||९|| अक्लिन्नवर्त्महुतभुग्ध्वजदर्शिशुक्तिप्रक्लिन्नवर्त्मसु तथैव बलाससञ्ज्ञे | आगन्तुनाऽऽमययुगेन च दूषितायां दृष्टौ न शस्त्रपतनं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||१०||
🔊 Audio coming soon
അശസ്ത്രകൃത്യാനാഹ- ശുഷ്കേത്യാദി| ഹുതഭുക് ധ്വജദര്ശീ, ധൂമദര്ശീത്യര്ഥഃ||൯-൧൦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
സമ്പശ്യതഃ ഷഡപി യേऽഭിഹിതാസ്തു കാചാസ്തേ പക്ഷ്മകോപസഹിതാസ്തു ഭവന്തി യാപ്യാഃ |൧൧|
सम्पश्यतः षडपि येऽभिहितास्तु काचास्ते पक्ष्मकोपसहितास्तु भवन्ति याप्याः |११|
🔊 Audio coming soon
യാപ്യാനാഹ- സമ്പശ്യത ഇത്യാദി| ഷഡപി യേ കാചാ അഭിഹിതാസ്തേ സമ്പശ്യതഃ പുരുഷസ്യ യാപ്യാ ഭവന്തീതി സമ്ബന്ധഃ|൧൧|-
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ചത്വാര ഏവ പവനപ്രഭവാസ്ത്വസാധ്യാ ദ്വൌ പിത്തജൌ കഫനിമിത്തജ ഏക ഏവ | അഷ്ടാര്ധകാ രുധിരജാശ്ച ഗദാസ്ത്രിദോഷാസ്താവന്ത ഏവ ഗദിതാവപി ബാഹ്യജൌ ദ്വൌ ||൧൧||
चत्वार एव पवनप्रभवास्त्वसाध्या द्वौ पित्तजौ कफनिमित्तज एक एव | अष्टार्धका रुधिरजाश्च गदास्त्रिदोषास्तावन्त एव गदितावपि बाह्यजौ द्वौ ||११||
🔊 Audio coming soon
അസാധ്യാനാഹ- ചത്വാര ഇത്യാദി| ചത്വാര ഏവേതി ഹതാധിമന്ഥനിമിഷഗമ്ഭീരദൃഷ്ടിവാതഹതവര്ത്മാഖ്യാശ്ചത്വാരഃ| ദ്വാവിതി ഹ്രസ്വജാഡ്യ(ത്യ)ജലധിസ്രാവാഖ്യൌ| ഏക ഏവ കഫസ്രാവാഖ്യഃ| അഷ്ടാര്ധകാ ഇതി ചത്വാര ഇത്യര്ഥഃ| കേ തേ ചത്വാരഃ? രക്തസ്രാവാജകാജാതശോണിതാര്ശോവ്രണാന്വിതശുക്രാഖ്യാഃ| താവന്ത ഏവേതി ചത്വാര ഏവേത്യര്ഥഃ| കേ തേ ചത്വാരഃ? പൂയാസ്രാവനകുലാന്ധ്യാക്ഷിപാകാത്യാലജ്യാഖ്യാഃ| ബാഹ്യജൌ ആഗന്തുജൌ||൧൧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ ചികിത്സിതപ്രവിഭാഗവിജ്ഞാനീയോ നാമാഷ്ടമോऽധ്യായഃ ||൮||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे चिकित्सितप्रविभागविज्ञानीयो नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേऽഷ്ടമോऽധ്യായഃ||൮||