Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ ஜ்வரப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातो ज्वरप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
குமாரதந்த்ராநந்தரஂ காயசிகித்ஸாரம்பஃ; யதஃ குமாரதந்த்ராவஸாநே ‘அபப்ரஜாதாரோகாஂஶ்ச சிகித்ஸேதுத்தராத்பிஷக்’ இதி வாக்யே உத்தராதித்யநேந காயசிகித்ஸிதஸ்ய ஸூசிதத்வாத், அதவா குமாராணாமபி ஜ்வராத்யுத்பதௌ ஸத்யாஂ காயசிகித்ஸிதஸ்யோபயோகித்வாத்| அத்ர காயஶப்தேந தோஷதாதுமலஸங்காத உச்யதே, தேந காயஸ்திதாநாஂ ஜ்வராதீநாஂ சிகித்ஸா காயசிகித்ஸா, மஞ்சாஃ க்ரோஶந்தீதிவத்| அந்யே காயஶப்தேந காயாக்நிஂ வதந்தி, யதோऽக்நிஂ வ்யாப்ய வை ஜ்வராதயோ பவந்தி| அபரே துஷ்டகாயஃ காயஃ தஸ்ய சிகித்ஸா காயசிகித்ஸேத்யாஹுஃ| தஸ்யாமபி காயசிகித்ஸாயாஂ பஹுஷூபத்ரவேஷு ருத்ரகோபஸம்பவதயா ஜ்வரஸ்ய கரீயஸ்த்வாத் பூர்வஂ ஜ்வரப்ரதிஷேதாரம்ப இத்யாஹ- அதாத இத்யாதி| அதஶப்தோऽநந்தரார்தஃ| குதோऽநந்தரமித்யாஹ- அத இதி; அஸ்மாத் பூர்வாத்யாயாதித்யர்தஃ; அதஃஶப்தோ ஹேதௌ வா, யதோऽயஂ ஜ்வரோ ருத்ரகோபஸம்பவதயா கரீயாநதோ ஹேதோரித்யர்தஃ| ப்ரதிஷேதஃ சிகித்ஸா| விஃ விஶேஷே விவிதப்ரகாரே ச; ஆங் அபிவ்யாப்தௌ, ஆபிமுக்யே வா; வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ப்ரகர்ஷேண கதயிஷ்யாமஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
யேநாமதமபாஂ மத்யாதுத்ததஂ பூர்வஜந்மநி |
யதோऽமரத்வஂ ஸம்ப்ராப்தாஸ்த்ரிதஶாஸ்த்ரிதிவேஶ்வராத் ||௩||
ஶிஷ்யாஸ்தஂ தேவமாஸீநஂ பப்ரச்சுஃ ஸுஶ்ருதாதயஃ |
வ்ரணஸ்யோபத்ரவாஃ ப்ரோக்தா வ்ரணிநாமப்யதஃ பரம் ||௪||
ஸமாஸாத் வ்யாஸதஶ்சைவ ப்ரூஹி நோ பிஷஜாஂவர |௫|
View original
येनामृतमपां मध्यादुद्धृतं पूर्वजन्मनि |
यतोऽमरत्वं सम्प्राप्तास्त्रिदशास्त्रिदिवेश्वरात् ||३||
शिष्यास्तं देवमासीनं पप्रच्छुः सुश्रुतादयः |
व्रणस्योपद्रवाः प्रोक्ता व्रणिनामप्यतः परम् ||४||
समासाद् व्यासतश्चैव ब्रूहि नो भिषजांवर |५|
இதாநீஂ ஜ்வரப்ரதிஷேதரூபாஂ தந்வந்தரிஸ்துதிஂ ப்ரதிபாதயந் ஜ்வரப்ரதிபாதநஹேதுகஂ தந்வந்தரிஂ குருஂ ப்ரதி ஶிஷ்யாணாஂ ப்ரஶ்நமாஹ- யேநாமதமபாமித்யாதி| யேந தந்வந்தரிணா| அபாஂ மத்யாத் க்ஷீரார்ணவமத்யாத்| உத்ததம் ஆநீதம்| பூர்வஜந்மநி தேவத்வே ஸதி| யதோ யஸ்மாத்| த்ரிதஶேஶ்வராத் தந்வந்தரேஃ| அமரத்வஂ ஸம்ப்ராப்தாஃ அமததாநேந; த்ரிதஶா தேவா அமதப்ராப்த்யா அமரத்வஂ ஸம்ப்ராப்தாஃ| தஂ தேவஂ தந்வந்தரிநாமாநம்| ஆஸீநம் உபவிஷ்டம்| பப்ரச்சுஃ பஷ்டவந்தஃ| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து ‘த்ரிதஶாஸ்த்ரிதஶேஶ்வரா’ இதி படித்வா யதோ யஸ்மாத் தந்வந்தரேஸ்த்ரிதஶா தேவா அமதப்ராப்த்யா அமரத்வஂ ஸம்ப்ரப்தாஃ ஸந்தஃ த்ரிதஶேஶ்வராஃ ஸஞ்ஜாதா இதி வ்யாக்யாநயந்தி| அத்ர யேநாமதமித்யாதிஶ்லோகே அமதாமரயோர்நாம ஜ்வரப்ரதிஷேதாதௌ மங்கலார்தமுக்தம்| யத்யபி ப்ராக் ஸுஶ்ருதஸ்ய ப்ரஶ்நகர்தத்வேந ப்ராதாந்யஂ, ததாऽப்யத்ர ஸர்வேஷாமநுக்ரஹாய ப்ரஶ்நேऽதிகாரஃ| கிஂ பப்ரச்சுரித்யாஹ- வ்ரணஸ்யோபத்ரவா இத்யாதி| வ்ரணஸ்யோபத்ரவா வேதநாவர்ணாஸ்ராவாதயஃ| ப்ரோக்தா வ்ரணாஸ்ராவவிஜ்ஞாநீயாதிஷு| வ்ரணிநாமிதி வ்ரணிநஃ புருஷாஃ, தேஷாமுபத்ரவா ஜ்வராதீஸாராதயஃ, தாந் ஸமாஸாத் ஸங்க்ஷேபதஃ, வ்யாஸதோ விஸ்தாராத்; ஹே பிஷஜாஂவர நோऽஸ்மாகஂ ப்ரூஹி| அந்யே து வ்ரணஸ்யோபத்ரவா வர்ணாஸ்ராவவேதநாதயஃ ப்ரோக்தாஃ, வ்ரணிநாமபி ஸமாஸாத் ப்ரோக்தாஃ; ததா ச- “விஸர்பஃ பக்ஷகாதஶ்ச ஸிராஸ்தம்போऽபதாநகஃ| மோஹோந்மாதௌ வ்ரணருஜா ஜ்வரஸ்தஷ்ணா ஹநுக்ரஹஃ|| காஸஶ்சர்திரதீஸாரோ ஹிக்கா ஶ்வாஸஃ ஸவேபதுஃ| ஷோடஶோபத்ரவாஃ ப்ரோக்தா வ்ரணிநாஂ வ்ரணசிந்தகைஃ”- இதி; வ்யாஸதஶ்சாதஃ பரஂ ப்ரூஹீதி வ்யாக்யாநயந்தி||௩-௪||-
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
உபத்ரவேண ஜுஷ்டஸ்ய வ்ரணஃ கச்ச்ரேண ஸித்யதி ||௫||
உபத்ரவாஸ்து வ்ரணிநஃ கச்ச்ரஸாத்யாஃ ப்ரகீர்திதாஃ |
ப்ரக்ஷீணபலமாஂஸஸ்ய ஶேஷதாதுபரிக்ஷயாத் ||௬||
தஸ்மாதுபத்ரவாந் கத்ஸ்நாந் ப்ரூஹி நஃ ஸசிகித்ஸிதாந் |
ஸர்வகாயசிகித்ஸாஸு யே தஷ்டாஃ பரமர்ஷிணா ||௭||
View original
उपद्रवेण जुष्टस्य व्रणः कृच्छ्रेण सिध्यति ||५||
उपद्रवास्तु व्रणिनः कृच्छ्रसाध्याः प्रकीर्तिताः |
प्रक्षीणबलमांसस्य शेषधातुपरिक्षयात् ||६||
तस्मादुपद्रवान् कृत्स्नान् ब्रूहि नः सचिकित्सितान् |
सर्वकायचिकित्सासु ये दृष्टाः परमर्षिणा ||७||
ந பரஂ வ்ரணிதோபத்ரவாணாமநபிஹிதத்வாத் தாந் ப்ரதி ப்ரஶ்நஃ, கிஂ தர்ஹி ஸோபத்ரவஸ்ய கச்ச்ரேண வ்ரணப்ரஶாந்திஃ வ்ரணிதோபத்ரவாணாஂ ச கச்ச்ரஸாத்யத்வமிதி ஹேதுத்வயேந புநஃ ஶிஷ்யாணாஂ ப்ரஶ்நமாஹ- உபத்ரவேண ஜுஷ்டஸ்யேத்யாதி| உபத்ரவேண ஜ்வராதிநா யுக்தஸ்ய புருஷஸ்ய; அந்யே து ‘உபத்ரவேண ஜுஷ்டஸ்து’ இதி வ்ரணவிஶேஷணஂ படந்தி, தந்மதே உபத்ரவேண வ்ரணவேதநாதிநா , ஜுஷ்டோ வ்யாப்தஃ| கச்ச்ரேண கஷ்டேந| வ்ரணிந உபத்ரவா ஜ்வராதிகாஃ, விஸர்பாதிகா இத்யந்யே| கீதஶஸ்ய வ்ரணிந உபத்ரவாஃ கச்ச்ரஸாத்யாஃ இத்யாஹ- ப்ரக்ஷீணபலமாஂஸஸ்யேத்யாதி| பலம் உத்ஸாஹலக்ஷணஂ, மாஂஸம் உபசயலக்ஷணம்| ஶேஷதாதவோ மேதஃப்ரபதயஃ, தேஷாஂ பரிக்ஷயாத்; ரக்தஸ்ய து மாஂஸாஶ்ரயத்வாந்மாஂஸக்ரஹணேநைவ க்ரஹணம்| தஸ்மாதிதி யஸ்மாதுபத்ரவஜுஷ்டஸ்யாதிகச்ச்ரத்வஂ தஸ்மாத் கத்ஸ்நாந் ஸமஸ்தாநுபத்ரவாந் ஸசிகித்ஸிதாந் நோऽஸ்மாகஂ ப்ரூஹீதி ஸம்பந்தஃ| ஸர்வகாயசிகித்ஸாஸ்விதி ஸர்வஸ்மிந் காயே சிகித்ஸா தாஸு| யே தஷ்டா உபத்ரவா ஜ்வராதயஃ| பரமர்ஷிணா தந்வந்தரிணா| அத்ர சிகித்ஸாஶப்தேந ப்ரதிகார உச்யதே; அந்யே த்வத்ர சிகித்ஸாஶப்தேந சிகித்ஸாஶாஸ்த்ரமபிதாய மூலதந்த்ராணாமௌபதேநவௌரப்ராதீநாஂ சிகித்ஸாஶாஸ்த்ராணாமவரோதஂ மந்யந்தே; அபரே ‘ஷட்ஸு காயசிகித்ஸாஸு’ இதி படந்தி, தேஷாஂ மதே ஷட்ஶப்தேந அக்நிவேஶபேடஜாதூகர்ணஹாரீதக்ஷாரபாணிபராஶரப்ரோக்தாஃ ஷட் சிகித்ஸா லப்யந்தே; அத்ர பக்ஷே ‘பரமர்ஷிணா’ இத்யத்ர ‘பரமர்ஷிபிஃ’ இதி பாடஃ||௫-௭||
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9
தேஷாஂ தத்வசநஂ ஶ்ருத்வா ப்ராப்ரவீத்பிஷஜாஂவரஃ |
ஜ்வரமாதௌ ப்ரவக்ஷ்யாமி ஸ ரோகாநீகராட் ஸ்மதஃ ||௮||
ருத்ரகோபாக்நிஸம்பூதஃ ஸர்வபூதப்ரதாபநஃ |
தைஸ்தைர்நாமபிரந்யேஷாஂ ஸத்த்வாநாஂ பரிகீர்த்யதே ||௯||
View original
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्राब्रवीद्भिषजांवरः |
ज्वरमादौ प्रवक्ष्यामि स रोगानीकराट् स्मृतः ||८||
रुद्रकोपाग्निसम्भूतः सर्वभूतप्रतापनः |
तैस्तैर्नामभिरन्येषां सत्त्वानां परिकीर्त्यते ||९||
தேஷாமித்யாதி| தேஷாஂ ஶிஷ்யாணாம்| பிஷஜாஂவரோ தந்வந்தரிஃ| ஜ்வரமாதாவித்யாதி| ஸ இதி ஜ்வரஃ| ரோகாநீகராடிதி ரோகஸமூஹஸ்ய ராஜா| தைஸ்தைர்நாமபிஃ பாகலாபிதாபகோரகப்ரமரகாதிபிஃ| அந்யேஷாஂ ஸத்த்வாநாஂ கஜாஶ்வாதீநாம்||௮-௯||
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ஜந்மாதௌ நிதநே சைவ ப்ராயோ விஶதி தேஹிநம் |
அதஃ ஸர்வவிகராணாமயஂ ராஜா ப்ரகீர்திதஃ ||௧௦||
View original
जन्मादौ निधने चैव प्रायो विशति देहिनम् |
अतः सर्वविकराणामयं राजा प्रकीर्तितः ||१०||
இதாநீமுக்தமேவ ரோகஸமூஹராட்த்வஂ ஸஹேதுகஂ கத்வா ப்ரதிபாதயதி- ஜந்மேத்யாதி| ப்ராயோ விஶேஷேண||௧௦||
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 13
தே தேவமநுஷ்யேப்யோ நாந்யோ விஷஹதே து தம் |
கர்மணா லபதே யஸ்மாத்தேவத்வஂ மாநுஷாதபி ||௧௧||
புநஶ்சைவ ச்யுதஃ ஸ்வர்காந்மாநுஷ்யமநுவர்ததே |
தஸ்மாத்தே தேவபாவேந ஸஹந்தே மாநுஷா ஜ்வரம் ||௧௨||
ஶேஷாஃ ஸர்வே விபத்யந்தே தைர்யக்யோநா ஜ்வரார்திதாஃ |௧௩|
View original
ऋते देवमनुष्येभ्यो नान्यो विषहते तु तम् |
कर्मणा लभते यस्माद्देवत्वं मानुषादपि ||११||
पुनश्चैव च्युतः स्वर्गान्मानुष्यमनुवर्तते |
तस्मात्ते देवभावेन सहन्ते मानुषा ज्वरम् ||१२||
शेषाः सर्वे विपद्यन्ते तैर्यग्योना ज्वरार्दिताः |१३|
திர்யக்யோநயஸ்தேந பீடிதா விபத்யந்த ஏவேதி ப்ரதிபாதயிதுஂ ஜ்வரப்ரபாவமாஹ- தே இத்யாதி| தே விநா| நாந்யோ விஷஹதே நாந்யஃ ஸோடுஂ ஶக்நோதி| தேவாஃ ஸ்வதபோமாஹாத்ம்யாத் ஸஹந்தே; மநுஷ்யாஃ கதஂ ஸோடுஂ ஸமர்தாஃ? உச்யதே- கர்மணேத்யாதி; ஏநஂ பாடஂ கேசிந்ந படந்தி, ஈதஶே க்ரமே நிஶ்சயோ நாஸ்தி யத்ஸ்வர்காச்ச்யுதோ மாநுஷ ஏவ பவதி||௧௧-௧௨||-
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
ஸ்வேதாவரோதஃ ஸந்தாபஃ ஸர்வாங்கக்ரஹணஂ ததா ||௧௩||
விகாரா யுகபத்யஸ்மிந் ஜ்வரஃ ஸ பரிகீர்திதஃ |௧௪|
View original
स्वेदावरोधः सन्तापः सर्वाङ्गग्रहणं तथा ||१३||
विकारा युगपद्यस्मिन् ज्वरः स परिकीर्तितः |१४|
இதாநீஂ ஜ்வரஸ்ய ஸ்வரூபமாஹ- ஸ்வேதாவரோத இத்யாதி| ஸ்வேதாவரோதஃ ஸ்வேதாநிர்கமஃ; ஏதச்ச ப்ராயிகஂ லக்ஷணஂ, பைத்திகே ஸ்வேதநிர்கமாத்| ஸந்தாப இதி ஸந்தாபயதீதி ஸஂஶப்தாந்மாநஸோऽபி தாபோऽபிப்ரேதஃ; ததா சோக்தஂ,- ‘ஸந்தாபோ தேஹமாநஸ’ இதி| ஸர்வாங்கக்ரஹணஂ வேதநயா| யுகபதிதி ஏககாலே| ‘ஸ்வேதாவரோத ’ இத்யத்ர ‘வேகோபரோதஃ’ இத்யந்யே படந்தி; வேகோபரோதோ வாதமூத்ரபுரீஷாதீநாமநிர்கமஃ||௧௩||-
Adhikarana 8 (14) · Śloka 15
தோஷைஃ பதக் ஸமஸ்தைஶ்ச த்வந்த்வைராகந்துரேவ ச ||௧௪||
அநேககாரணோத்பந்நஃ ஸ்மதஸ்த்வஷ்டவிதோ ஜ்வரஃ |௧௫|
View original
दोषैः पृथक् समस्तैश्च द्वन्द्वैरागन्तुरेव च ||१४||
अनेककारणोत्पन्नः स्मृतस्त्वष्टविधो ज्वरः |१५|
அதஃ பரஂ ஹேதுபேதாஜ்ஜ்வரஸ்யாநேகத்வமாஹ- தோஷைரித்யாதி| பதக் த்ரயஃ, ஸமஸ்தைர்தோஷைரேகஃ, த்வந்த்வஜாஸ்த்ரயஃ, ஆகந்துரேகஃ, ஏவமநேககாரணோத்பந்நோऽபி ஜ்வரோऽஷ்டவிதத்வஂ ந த்யஜதி||௧௪||-
Adhikarana 9 (15-18) · Śloka 19
தோஷாஃ ப்ரகுபிதாஃ ஸ்வேஷு காலேஷு ஸ்வைஃ ப்ரகோபணைஃ ||௧௫||
வ்யாப்ய தேஹமஶேஷேண ஜ்வரமாபாதயந்தி ஹி |
துஷ்டாஃ ஸ்வஹேதுபிர்தோஷாஃ ப்ராப்யாமாஶயமூஷ்மணா ||௧௬||
ஸஹிதா ரஸமாகத்ய ரஸஸ்வேதப்ரவாஹிணாம் |
ஸ்ரோதஸாஂ மார்கமாவத்ய மந்தீகத்ய ஹுதாஶநம் ||௧௭||
நிரஸ்ய பஹிரூஷ்மாணஂ பக்திஸ்தாநாச்ச கேவலம் |
ஶரீரஂ ஸமபிவ்யாப்ய ஸ்வகாலேஷு ஜ்வராகமம் ||௧௮||
ஜநயந்த்யத வத்திஂ வா ஸ்வவர்ணஂ ச த்வகாதிஷு |௧௯|
View original
दोषाः प्रकुपिताः स्वेषु कालेषु स्वैः प्रकोपणैः ||१५||
व्याप्य देहमशेषेण ज्वरमापादयन्ति हि |
दुष्टाः स्वहेतुभिर्दोषाः प्राप्यामाशयमूष्मणा ||१६||
सहिता रसमागत्य रसस्वेदप्रवाहिणाम् |
स्रोतसां मार्गमावृत्य मन्दीकृत्य हुताशनम् ||१७||
निरस्य बहिरूष्माणं पक्तिस्थानाच्च केवलम् |
शरीरं समभिव्याप्य स्वकालेषु ज्वरागमम् ||१८||
जनयन्त्यथ वृद्धिं वा स्ववर्णं च त्वगादिषु |१९|
ஜ்வரஸ்ய ஸம்ப்ராப்திமாஹ- தோஷாஃ ப்ரகுபிதா இத்யாதி| தோஷாஃ ப்ரகுபிதாஶ்சயாநுபூர்வ்யா; ஸ்வேஷு காலேஷு ப்ராவட்ஶரத்வஸந்தேஷு அஹோராத்ரிகேஷு ச; ஏதேந ப்ராகதோ ஜ்வர உக்தஃ| ஸ்வைஃ ப்ரகோபணைரிதி பலவத்விக்ரஹாதிக்ரோதாதிதிவாஸ்வாபாதிபிர்வ்ரணப்ரஶ்நோக்தைஃ| அநேந ச வைகதஃ| ப்ரஹ்மதேவஸ்து ஸந்நிபாதப்ரகோபஸ்ய ஹேதூநத்ர பதகாஹ; யதா,- “விஷமாத்யஶநாத்யஶநஂ லகுசாமபலஂ ஶிலோச்சயே ஸலிலம்| பிண்யாகமாமமூலகஸர்ஷபஶாகஂ யவைஃ கதா ச ஸுரா|| கஶஶுஷ்காமிஷஶாகஂ யாவகமஶநஂ ச பர்வதே வாஸஃ| வ்யாபந்நாம்புஸுராததிகந்தஂ பிடகோச்ச்ரிதிர்தேஹே|| மத்விஷகராதிபக்ஷணமநார்தவஂ துர்திநஂ புரோவாதஃ| அந்நபரிவர்தபூதாவேஶௌ பீடா க்ரஹர்க்ஷஸம்பூதா|| அநுசிதபேஷஜகந்தாக்ராணஂ பாபஸ்ய கர்மணோऽப்யாஸஃ| ஸ்நேஹஸ்வேதாதீநாஂ மித்யாயோகஃ புராகதஂ கர்ம|| ஸ்த்ரீணாஂ விஷமப்ரஸவோ மித்யாயோகஃ ப்ரஸூதாநாம்| ஸ்நேஹஸ்வேதாதீநாஂ ரஸாயநஸ்யாபி ச வ்யாபத்|| ஏதே ஹேதவ உக்தாஃ ப்ரகோபணே ஸந்நிபாதஸ்ய”- இதி| அஶேஷேண ஸாமஸ்த்யேந| ஆபாதயந்தி ஜநயந்தி| அந்யே ‘தோஷாஃ ப்ரகுபிதா காடமபத்யாஹாரஸேவநஃ’ இதி படந்தி| அத்ர காடஶப்தேந ப்ரகதஃ, அபத்யாஹாரஸேவிந இத்யநேந வைகதஃ| அந்யே ஜ்வரஸம்ப்ராப்திமநேந பாடேந படந்தி, தத்யதா- துஷ்டாஃ ஸ்வஹேதுபிரித்யாதி| துஷ்டாஃ ப்ரகுபிதாஶ்சயாதிரூபேண, ஸ்வேஷு காலேஷு ப்ராகதஂ ஜ்வரஂ, ஸ்வஹேதுபிரத்யஸம்ப்ராப்திஶ்லோகவ்யாக்யாதைர்பலவத்விக்ரஹாதிபிர்வைகதம்| ஊஷ்மணா வஹ்நயூஷ்மணா ஸஹிதா தாதூஷ்மணா தோஷோஷ்மணா வா ஸஹிதா தோஷா ரஸஂ ஹதயஸ்தமாகத்ய, ஹுதாஶநஂ ஜடராக்நிஂ மந்தீகத்ய, ஊஷ்மாணமக்நேரேவ, பக்திஸ்தாநாத் அக்நிஸ்தாநாத், பஹிஃ நிரஸ்ய நிக்ஷிப்ய, கேவலஂ ஸர்வஂ, ஸ்வகாலேஷு ஆர்தவேஷு அஹோராத்ரிகேஷு ச ஜ்வராகமஂ ஜநயந்தி, அதவா வத்திமாகதஸ்ய; ஸ்வவர்ணஂ நகத்வங்நயநாதிஷு ஜநயந்தி||௧௫-௧௮||-
Adhikarana 10 (19-22) · Śloka 22
மித்யாதியுக்தைரபி ச ஸ்நேஹாத்யைஃ கர்மபிர்நணாம் ||௧௯||
விவிதாதபிகாதாச்ச ரோகோத்தாநாத் ப்ரபாகதஃ |
ஶ்ரமாத் க்ஷயாதஜீர்ணாச்ச விஷாத்ஸாத்ம்யர்துபர்யயாத் ||௨௦||
ஓஷதீபுஷ்பகந்தாச்ச ஶோகாந்நக்ஷத்ரபீடயா |
அபிசாராபிஶாபாப்யாஂ மநோபூதாபிஶங்கயா ||௨௧||
ஸ்த்ரீணாமபப்ரஜாதாநாஂ ப்ரஜாதாநாஂ ததாऽஹிதைஃ |
ஸ்தந்யாவதரணே சைவ ஜ்வரோ தோஷைஃ ப்ரவர்ததே ||௨௨||
View original
मिथ्यातियुक्तैरपि च स्नेहाद्यैः कर्मभिर्नृणाम् ||१९||
विविधादभिघाताच्च रोगोत्थानात् प्रपाकतः |
श्रमात् क्षयादजीर्णाच्च विषात्सात्म्यर्तुपर्ययात् ||२०||
ओषधीपुष्पगन्धाच्च शोकान्नक्षत्रपीडया |
अभिचाराभिशापाभ्यां मनोभूताभिशङ्कया ||२१||
स्त्रीणामपप्रजातानां प्रजातानां तथाऽहितैः |
स्तन्यावतरणे चैव ज्वरो दोषैः प्रवर्तते ||२२||
ந கேவலமேவஂ ஸ்வப்ரகோபணைர்வ்ரணப்ரஶ்நோக்தைஃ ப்ரகுபிதா தோஷா ஜ்வரமாபாதயந்தி, அபி து தேऽந்யைரபி காரணைரித்யத ஆஹ- மித்யாதியுக்தைரித்யாதி| மித்யாதியுக்தைஃ அயதாவிதியுக்தைரதியுக்தைஶ்ச| ஸ்நேஹாத்யைஃ ஸ்நேஹஸ்வேதவமநவிரேசநாதிகைஃ| நணாஂ ஜ்வரோ தோஷைஃ ப்ரவர்ததே இதி ஸம்பந்தஃ; ‘ப்ரவர்தத’ இத்யத்ர ‘ப்ரகுப்யதி’ இதி கேசித்| விவிதாதபிகாதாத் ஶஸ்த்ரலோஷ்ட்ரகாஷ்டாதிப்ரஹாராத்| ரோகோத்தாநாத் ரோகா வித்ரத்யாதயஸ்தேஷாமுத்தாநாத்| ஶ்ரமாத் அதிவ்யாயாமாத்| ப்ரபாகஸ்தேஷாமேவ| ஆமாத் அஜீர்ணாத்| க்ஷயாத் ராஜயக்ஷ்மணஃ| ஸாத்ம்யர்துபர்யயாத் ஸாத்ம்யவிபர்யயாததுவிபர்யயாச்ச| ஓஷதீஶப்தஸ்யாதௌ விஷஶப்தோ லுப்தோ த்ரஷ்டவ்யஃ, தேந விஷௌஷதீபுஷ்பகந்தாத்| நக்ஷத்ரஂ ஜந்மநக்ஷத்ரஂ, தஸ்ய பீடா ததா க்ரூரக்ரஹாணாஂ பாதா தயா| அபிசாரோ யந்த்ரமந்த்ராத்யபிபீடநம், அபிஶாபோ த்விஜகுருஸித்தாநாமபிஶபநஂ, தாப்யாம்| மநோபூதாப்யாமபிஶங்காஶப்தஃ ஸம்பத்யதே, அபிஶங்கா ஶப்தேந அபிஷங்கத்வஂ கத்யதே; தேந மநோऽபிஷங்கேண காமாத்யபிஷங்கேணேத்யர்தஃ, பூதஶப்தேந தேவாதிக்ரஹா உச்யந்தே, தேந தேவாதிக்ரஹாபிஷங்கேணேத்யர்தஃ| அபப்ரஜாதாநாம் அஸம்யக்ப்ரஸூதாநாஂ, ப்ரஜாதாநாஂ ஸம்யக்ப்ரஸூதாநாம், அஹிதைஃ கத்வா| ஸ்தந்யஸ்ய க்ஷீரஸ்ய, அவதரணே ப்ரதமமுந்முகீபவநே||௧௯-௨௨||
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
தைர்வேகவத்பிர்பஹுதா ஸமுத்ப்ராந்தைர்விமார்ககைஃ |
விக்ஷிப்யமாணோऽந்தரக்நிர்பவத்யாஶு பஹிஶ்சரஃ ||௨௩||
ருணத்தி சாப்யபாந்தாதுஂ யஸ்மாத்தஸ்மாஜ்ஜ்வராதுரஃ |
பவத்யத்யுஷ்ணகாத்ரஶ்ச ஜ்வரிதஸ்தேந சோச்யதே ||௨௪||
View original
तैर्वेगवद्भिर्बहुधा समुद्भ्रान्तैर्विमार्गगैः |
विक्षिप्यमाणोऽन्तरग्निर्भवत्याशु बहिश्चरः ||२३||
रुणद्धि चाप्यपान्धातुं यस्मात्तस्माज्ज्वरातुरः |
भवत्यत्युष्णगात्रश्च ज्वरितस्तेन चोच्यते ||२४||
ஏவஂ ஜ்வரஹேதூநுதாஹத்ய யதோஷ்ணகாத்ரத்வாஂ ஸ்யாத்ததா தர்ஶயதி- தைர்வேகவத்பிர்பஹுதேத்யாதி| தைஃ தோஷைஃ| வேகவத்பிஃ ப்ரஸரணஶீலைஃ| ஸமுத்ப்ராந்தைஃ இதஶ்சேதஶ்ச விக்ஷிப்தைஃ| விமார்ககைஃ திர்யக்கதைஃ| விக்ஷிப்யமாணஃ ப்ரேர்யமாணஃ| அந்தரக்நிர்பஹிஶ்சரோ பவதி ‘ரோமகூபைஃ’ இதி ஶேஷஃ| அபாந்தாதுஂ ஸ்வேதஂ, ருணத்தி| ஸ ஏவ பஹிர்நிஃஸதோऽந்தரக்நிர்யஸ்மாதபாந்தாதுஂ ருணத்தி தஸ்மாதத்யுஷ்ணஸர்வாங்கோ பவதி, யதோऽத்யுஷ்ண ஸர்வாங்கஃ ஸ்யாத்தேந காரணேந ஜ்வரித இத்யுச்யதே| அந்யே து ‘ஜ்வரிதஸ்தேந சோச்யதே’ இத்யத்ர ‘ந ச ஸ்வித்யதி ஸர்வஶஃ’ இதி படந்தி (வ்யாக்யாநயந்தி ச ஸர்வத்ர ந ஸ்வித்யதி, ச க்வசித் ஸ்வித்யதீத்யர்தஃ)||௨௩-௨௪||
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
ஶ்ரமோऽரதிர்விவர்ணத்வஂ வைரஸ்யஂ நயநப்லவஃ |
இச்சாத்வேஷௌ முஹுஶ்சாபி ஶீதவாதாதபாதிஷு ||௨௫||
ஜம்பாऽங்கமர்தோ குருதா ரோமஹர்ஷோऽருசிஸ்தமஃ |
அப்ரஹர்ஷஶ்ச ஶீதஂ ச பவத்யுத்பத்ஸ்யதி ஜ்வரே ||௨௬||
ஸாமாந்யதோ, விஶேஷாத்து ஜம்பாऽத்யர்தஂ ஸமீரணாத் |
பித்தாந்நயநயோர்தாஹஃ, கபாந்நாந்நாபிநந்தநம் ||௨௭||
ஸர்வலிங்கஸமவாயஃ ஸர்வதோஷப்ரகோபஜே |
த்வயோர்த்வயோஸ்து ரூபேண ஸஂஸஷ்டஂ த்வந்த்வஜஂ விதுஃ ||௨௮||
View original
श्रमोऽरतिर्विवर्णत्वं वैरस्यं नयनप्लवः |
इच्छाद्वेषौ मुहुश्चापि शीतवातातपादिषु ||२५||
जृम्भाऽङ्गमर्दो गुरुता रोमहर्षोऽरुचिस्तमः |
अप्रहर्षश्च शीतं च भवत्युत्पत्स्यति ज्वरे ||२६||
सामान्यतो, विशेषात्तु जृम्भाऽत्यर्थं समीरणात् |
पित्तान्नयनयोर्दाहः, कफान्नान्नाभिनन्दनम् ||२७||
सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे |
द्वयोर्द्वयोस्तु रूपेण संसृष्टं द्वन्द्वजं विदुः ||२८||
இதாநீஂ பூர்வரூபமாஹ- ஶ்ரம இத்யாதி| அரதிஃ ஶயநாஸநாதௌ ஸர்வத்ராபி ஸுகாபாவஃ| நயநப்லவோ நயநயோரஶ்ருபூர்ணதா| ஆதபாதிஷ்வித்யாதிஶப்தக்ரஹணாச்சய்யாஸநக்ரஹணம்| தமஃ அந்தகாரதர்ஶநம்| அப்ரஹர்ஷ ஆநந்தாபாவஃ| உத்பத்ஸ்யதி பாவிநி ஜ்வரே| ஸாமாந்யதஃ ஸர்வஸ்மிந்நேவ ஜ்வரே| ப்ரத்யேகதோஷஜஜ்வரே பூர்வரூபமாஹ- விஶேஷாத்து ஜம்பாऽத்யர்தமித்யாதி| ந அந்நாபிநந்தநம் அந்நாநபிலாஷஃ||௨௫-௨௮||
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
வேபதுர்விஷமோ வேகஃ கண்டௌஷ்டபரிஶோஷணம் |
நித்ராநாஶஃ க்ஷுதஃ ஸ்தம்போ காத்ராணாஂ ரௌக்ஷ்யமேவ ச ||௨௯||
ஶிரோஹத்காத்ரருக்வக்த்ரவைரஸ்யஂ பத்தவிட்கதா |
ஜம்பாऽऽத்மாநஂ ததா ஶூலஂ பவத்யநிலஜே ஜ்வரே ||௩௦||
View original
वेपथुर्विषमो वेगः कण्ठौष्ठपरिशोषणम् |
निद्रानाशः क्षुतः स्तम्भो गात्राणां रौक्ष्यमेव च ||२९||
शिरोहृद्गात्ररुग्वक्त्रवैरस्यं बद्धविट्कता |
जृम्भाऽऽध्मानं तथा शूलं भवत्यनिलजे ज्वरे ||३०||
வாதாதிஜத்வேந ஜ்வரஸ்ய லக்ஷணாந்யாஹ- வேபதுரித்யாதி| வேபதுஃ கம்பஃ| விஷமோ வேக இதி கதாசிததிஶயிதஃ கதாசிந்மந்தஶ்ச வேகஃ| க்ஷுதஃ ஸ்தம்பஃ க்ஷுத் சிக்கா தஸ்யாஃ ஸ்தம்போऽநிர்கமநஂ; ‘க்ஷுத’ இத்யத்ர அந்யே ‘க்ஷவ’ இதி படந்தி; தந்மதே க்ஷவஃ சிக்கா, ஸ்தம்போ காத்ரஸ்ய| நநு, வாதஜ்வரமோக்ஷேऽபி சிக்கா ஸ்யாத், தத் கதஂ ஜ்வராகமமோக்ஷயோர்ஜ்ஞாநம்? உச்யதே- அபரவேபத்வாதிவாதஜ்வரலக்ஷணாநாமபாவாஜ்ஜ்வரமோக்ஷோ போத்தவ்யஃ| ரௌக்ஷ்யமேவ சேதி காத்ராணாஂ (ரூக்ஷக்ரஹணேநைவ கஷ்ணாருணவர்ணயுக்தமிதி ஜ்ஞேயஂ); சகாராத் கஷ்ணவிண்மூத்ரத்வஂ ஸமுச்சீயதே; அந்யே து ‘காத்ராணாஂ ரௌக்ஷ்யமேவ ச’ இத்யத்ர ‘ஶ்யாவாங்கமலநேத்ரதா’ இதி படந்தி| ஶிரஸஃ பதகுபாதாநமத்யர்தஂ ஶிரோருக்பவதீதி ஜ்ஞாபநார்தம்; அந்யதா காத்ரருகித்யநேநைவ தத்ப்ராப்தேஃ| ‘ஜம்பாத்மாநே ப்ரமஃ ஶூலஂ’ இத்யந்யே படந்தி||௨௯-௩௦||
Adhikarana 14 (31-32) · Śloka 32
வேகஸ்தீக்ஷ்ணோऽதிஸாரஶ்ச நித்ரால்பத்வஂ ததா வமிஃ |
கண்டௌஷ்டமுகநாஸாநாஂ பாகஃ ஸ்வேதஶ்ச ஜாயதே ||௩௧||
ப்ரலாபஃ கடுதா வக்த்ரே மூர்ச்சா தாஹோ மதஸ்தஷா |
பீதவிண்மூத்ரநேத்ரத்வஂ பைத்திகே ப்ரம ஏவ ச ||௩௨||
View original
वेगस्तीक्ष्णोऽतिसारश्च निद्राल्पत्वं तथा वमिः |
कण्ठौष्ठमुखनासानां पाकः स्वेदश्च जायते ||३१||
प्रलापः कटुता वक्त्रे मूर्च्छा दाहो मदस्तृषा |
पीतविण्मूत्रनेत्रत्वं पैत्तिके भ्रम एव च ||३२||
வேக இத்யாதி| ‘ப்ரலாபஃ கடுதா வக்த்ரே’ இத்யத்ர ‘ப்ரலாபஸ்திக்தவக்த்ரத்வஂ’ இதி கேசித் படந்தி| மதஃ பூகபலேநேவ மத்ததா||௩௧-௩௨||
Adhikarana 15 (33-34) · Śloka 34
கௌரவஂ ஶீதமுத்க்லேஶோ ரோமஹர்ஷோऽதிநித்ரதா |
ஸ்ரோதோரோதோ ருகல்பத்வஂ ப்ரஸேகோ மதுராஸ்யதா ||௩௩||
நாத்யுஷ்ணகாத்ரதா சர்திரங்கஸாதோऽவிபாகதா |
ப்ரதிஶ்யாயோऽருசிஃ காஸஃ கபஜேऽக்ஷ்ணோஶ்ச ஶுக்லதா ||௩௪||
View original
गौरवं शीतमुत्क्लेशो रोमहर्षोऽतिनिद्रता |
स्रोतोरोधो रुगल्पत्वं प्रसेको मधुरास्यता ||३३||
नात्युष्णगात्रता छर्दिरङ्गसादोऽविपाकता |
प्रतिश्यायोऽरुचिः कासः कफजेऽक्ष्णोश्च शुक्लता ||३४||
கௌரவமித்யாதி| கௌரவஂ காத்ராணாஂ, உத்க்லேஶஃ ஶ்லேஷ்மநிஷ்டீவநஂ, ப்ரஸேகோ லாலாஸ்ராவஃ, அங்கஸாதஃ அங்கக்லாநிஃ| அந்யே த்வேவஂ படந்தி- ‘ஸ்தைமித்யஂ ஸ்திமிதோ வேக ஆலஸ்யஂ மதுராஸ்யதா| ஶுக்லமூத்ரபுரீஷத்வஂ ஸ்தம்பஸ்தப்திரதாபி ச|| கௌரவஂ ஶீதமுத்க்லேஶோ ரோமஹர்ஷோऽதிநித்ரதா| ப்ரதிஶ்யாயோऽருசிஃ காஸஃ கபஜேऽக்ஷ்ணோஶ்ச ஶுக்லதா’ இதி| ஸ்தைமித்யஂ நிஶ்சலத்வஂ ஜ்வரிதஸ்ய, வேகோऽபி ஸ்திமிதஃ ஸததஸ்திதோ நிஶ்சலஃ, அந்யே து ஸ்திமிதோ வேகோ மந்த உத்கமஃ||௩௩-௩௪||
Adhikarana 16 (35-37) · Śloka 38
நித்ராநாஶோ ப்ரமஃ ஶ்வாஸஸ்தந்த்ரா ஸுப்தாங்கதாऽருசிஃ |
தஷ்ணா மோஹோ மதஃ ஸ்தம்போ தாஹஃ ஶீதஂ ஹதி வ்யதா ||௩௫||
பக்திஶ்சிரேண தோஷாணாமுந்மாதஃ ஶ்யாவதந்ததா |
ரஸநா பருஷா கஷ்ணா ஸந்திமூர்தாஸ்திஜா ருஜஃ ||௩௬||
நிர்புக்நே கலுஷே நேத்ரே கர்ணௌ ஶப்தருகந்விதௌ |
ப்ரலாபஃ ஸ்ரோதஸாஂ பாகஃ கூஜநஂ சேதநாச்யுதிஃ ||௩௭||
ஸ்வேதமூத்ரபுரீஷாணாமல்பஶஃ ஸுசிராத் ஸ்ருதிஃ |௩௮|
View original
निद्रानाशो भ्रमः श्वासस्तन्द्रा सुप्ताङ्गताऽरुचिः |
तृष्णा मोहो मदः स्तम्भो दाहः शीतं हृदि व्यथा ||३५||
पक्तिश्चिरेण दोषाणामुन्मादः श्यावदन्तता |
रसना परुषा कृष्णा सन्धिमूर्धास्थिजा रुजः ||३६||
निर्भुग्ने कलुषे नेत्रे कर्णौ शब्दरुगन्वितौ |
प्रलापः स्रोतसां पाकः कूजनं चेतनाच्युतिः ||३७||
स्वेदमूत्रपुरीषाणामल्पशः सुचिरात् स्रुतिः |३८|
ஏகைகதோஷஜஂ ஜ்வரமபிதாய ஸாந்நிபாதிகமாஹ- நித்ராநாஶ இத்யாதி| ப்ரமஶ்சக்ராரூடஸ்யேவ ப்ரமணம்| தந்த்ராலக்ஷணமுச்யதே “இந்த்ரியார்தேஷ்வஸஂவித்திர்கௌரவஂ ஜம்பணஂ க்லமஃ| நித்ரார்தஸ்யேவ யஸ்யேஹா தஸ்ய தந்த்ராஂ விநிர்திஶேத்”- இதி| ஸுப்தாங்கதா காத்ராணாஂ ஸ்பர்ஶாஜ்ஞதா, மோஹோऽத்ர மூர்ச்சா, மதஃ பூகபலேநேவ மத்ததா, ஸ்தம்பஃ ஸ்தப்ததா| உந்மாதோ மாநஸோ விகாரஃ| ரஸநா ஜிஹ்வா, பருஷா கர்கஶா| ஸந்திமூர்தாஸ்திஜா ருஜ இதி ஸந்திருஜா மூர்தருஜா அஸ்திருஜா ச; அந்யே ஸந்த்யாதிஸ்தாநே ‘லோடநஂ ஶிரஸோ ருஜா’ இதி படந்தி, லோடநஂ ஶிரஸோ விதூநநம்| நிர்புக்நே குடிலே, கலுஷே மலிநே | ஶப்தருகந்விதௌ ஶப்தாந்விதௌ ருகந்விதௌ ச கர்ணௌ பவதஃ| ப்ரலாபஃ அஸம்பத்தபாஷணம்| ஸ்ரோதஸாஂ முகநாஸாதிரந்த்ராணாம்| கூஜநம் அவ்யக்தஶப்தோத்தாநஂ கண்டே| சேதநாச்யுதிஃ சித்தநாஶஃ| அல்பஶஃ ஸுசிராத் ஸ்ருதிரிதி அல்பமல்பஂ கத்வா சிரகாலேந நிஃஸரதீத்யர்தஃ||௩௫-௩௭||-
Adhikarana 17 (38) · Śloka 38
ஸர்வஜே ஸர்வலிங்காநி... |௩௮|
View original
सर्वजे सर्वलिङ्गानि... |३८|
நித்ராநாஶ இத்யாதிபாடேந விகதிவிஷமஸமவேதஸ்ய ஸந்நிபாதஸ்ய லக்ஷணமபிதாய ப்ரகதிஸமஸமவேதஸ்ய லக்ஷணமாஹ- ஸர்வஜே இத்யாதி| ஸர்வதோஷஜே ஸர்வலிங்காநி ப்ரத்யேகவாதாதிஜ்வரோக்தலக்ஷணாநி|௩௮|-
Adhikarana 18 (38-40) · Śloka 41
...விஶேஷஂ சாத்ர மே ஶணு ||௩௮||
நாத்யுஷ்ணஶீதோऽல்பஸஞ்ஜ்ஞோ ப்ராந்தப்ரேக்ஷீ ஹதஸ்வரஃ |
கரஜிஹ்வஃ ஶுஷ்ககண்டஃ ஸ்வேதவிண்மூத்ரவர்ஜிதஃ ||௩௯||
ஸாஸ்ரோ நிர்புக்நஹதயோ பக்தத்வேஷீ ஹதப்ரபஃ |
ஶ்வஸந்நிபதிதஃ ஶேதே ப்ரலாபோபத்ரவாயுதஃ ||௪௦||
தமபிந்யாஸமித்யாஹுர்ஹதௌஜஸமதாபரே |௪௧|
View original
...विशेषं चात्र मे शृणु ||३८||
नात्युष्णशीतोऽल्पसञ्ज्ञो भ्रान्तप्रेक्षी हतस्वरः |
खरजिह्वः शुष्ककण्ठः स्वेदविण्मूत्रवर्जितः ||३९||
सास्रो निर्भुग्नहृदयो भक्तद्वेषी हतप्रभः |
श्वसन्निपतितः शेते प्रलापोपद्रवायुतः ||४०||
तमभिन्यासमित्याहुर्हतौजसमथापरे |४१|
இதாநீமபிந்யாஸாதிஸஞ்ஜ்ஞாபிஃ ஸந்நிபாதபேதமாஹ- விஶேஷமித்யாதி| விஶேஷஂ பேதம்| அத்ர ஸந்நிபாதஜ்வரே| நாத்யுஷ்ணஶீதஃ ஸாதாரணாங்கஸ்பர்ஶஃ| ப்ராந்தப்ரேக்ஷீ ஸர்வபதார்தாயதார்ததர்ஶீ| ஸாஸ்ரஃ அஶ்ருபூர்ணநேத்ரஃ| நிர்புக்நஹதயஃ குடிலஹதயஃ| ஶ்வஸந் ஶ்வாஸஂ குர்வந்| நிபதித இவ ஶேதே, ஏதேந விகலாங்க உக்தஃ| ப்ரலாப ஏவோபத்ரவஸ்தேந ஆயுதோऽத்யர்தயுக்தஃ| தஂ ஸந்நிபாதபேதம்||௩௮-௪௦||-
Adhikarana 19 (41) · Śloka 41
ஸந்நிபாதஜ்வரஂ கச்ச்ரமஸாத்யமபரே விதுஃ ||௪௧||
View original
सन्निपातज्वरं कृच्छ्रमसाध्यमपरे विदुः ||४१||
மதபேதேந ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்ய கச்ச்ரஸாத்யத்வமஸாத்யத்வஂ சோச்யதே- ஸந்நிபாதஜ்வரமித்யாதி| அஸமஸ்தலக்ஷணத்வே கச்ச்ரஸாத்யத்வஂ, ஸமஸ்தலக்ஷணத்வே விபத்ததோஷத்வேऽக்நௌ ச நஷ்டே ஸத்யஸாத்யத்வம்||௪௧||
Adhikarana 20 (42) · Śloka 42
நித்ரோபேதமபிந்யாஸஂ க்ஷீணமேநஂ ஹதௌஜஸம் |
ஸந்ந்யஸ்தகாத்ரஂ ஸந்ந்யாஸஂ வித்யாத்ஸர்வாத்மகே ஜ்வரே ||௪௨||
View original
निद्रोपेतमभिन्यासं क्षीणमेनं हतौजसम् |
सन्न्यस्तगात्रं सन्न्यासं विद्यात्सर्वात्मके ज्वरे ||४२||
அபிந்யாஸஸ்ய பேதமாஹ- நித்ரேத்யாதி| தமேவ நித்ரோபேதமபிந்யாஸஂ வித்யாத், ஏநஂ க்ஷீணஂ ஸந்தஂ ஹதௌஜஸஂ வித்யாத், தமேவ ச ஸந்ந்யஸ்தகாத்ரஂ ஸந்ந்யாஸமிதி| கேசிதமுமபிந்யாஸப்ரதிபாதகஂ வாக்யஂ ந படந்தி| நித்ரோபேதமபிந்யாஸமித்யாதிபாடஸ்யாக்ரே ‘ப்ரலிம்பந்நிவ காத்ராணி பர்வணாஂ கௌரவேண ச’ இத்யாதிநா ‘மந்தஜ்வரப்ரலாபஸ்து ஸஶீதஃ ஸ்யாத்ப்ரலேபகஃ’ இத்யந்தேநாபரதந்த்ரோக்தபாடேந ப்ரலேபகலக்ஷணஂ கேசித் படந்தி, தச்ச ந படநீயஂ; ‘ததா ப்ரலேபகோ ஜ்ஞேய’ இத்யாதிபாடேந ஸ்வதந்த்ரே தஸ்ய படிதத்வாத்| ‘நித்யஂ மந்தஜ்வர’ இத்யாதிநா க்ஷாரபாணிப்ரோக்தஂ வாதபலாஸகலக்ஷணமபரே படந்தி, ததபி ந படநீயஂ, ‘ப்ரலேபகஂ வாதபலாஸகஂ ச’ இத்யநேந தஸ்யோக்தேஃ| நித்யஂ மந்தஜ்வர இத்யாதிபாடஸ்யாக்ரேऽந்யே தணபுஷ்பகலக்ஷணமதீயந்தே- “புஷ்பேப்யோ கந்தரஜஸீ தேஜஸ்விப்யோ யதாऽநிலஃ| உபாதாய மநுஷ்யஸ்ய ப்ராணாபாநௌ நியச்சதி|| ஸௌக்ஷ்ம்யாதநுஸதோ தாதூந் மர்மாண்யபி ச தேஜஸா| கர்ம சிதஂ பலஂ ஜ்ஞாநஂ ததாऽஸ்யாப்யேதி மாருதஃ|| கர்மாதிஷு நிருத்தேஷு ஸ்வபிதீதி ஸுஹஜ்ஜநஃ| மந்யதே ஹதசித்தத்வாதோஜஸ்யுபரதே ஸதி|| தஸ்யாதிதஃ ஶிரோரோகஃ ஸஸஞ்ஜ்ஞஸ்யேவ ஜாயதே| விகந்தஂ ச ஸுகந்தஂ ச தஷ்ட்வாऽகஸ்மாத் ஸ மூர்ச்சதி|| தணபுஷ்பகமித்யேவஂ ஜ்வரஂ வித்யாத்விசக்ஷணஃ”- இதி; தச்சௌஷதீகந்தஜே ஜ்வரே ததௌபத்யகே சாந்தர்பூதத்வாந்நாத்யேயமிதி||௪௨||
Adhikarana 21 (43-44) · Śloka 45
ஓஜோ விஸ்ரஂஸதே யஸ்ய பித்தாநிலஸமுச்ச்ரயாத் |
ஸ காத்ரஸ்தம்பஶீதாப்யாஂ ஶயநேப்ஸுரசேதநஃ ||௪௩||
அபி ஜாக்ரத் ஸ்வபந் ஜந்துஸ்தந்த்ராலுஶ்ச ப்ரலாபவாந் |
ஸஂஹஷ்டரோமா ஸ்ரஸ்தாங்கோ மந்தஸந்தாபவேதநஃ ||௪௪||
ஓஜோநிரோதஜஂ தஸ்ய ஜாநீயாத் குஶலோ பிஷக் |௪௫|
View original
ओजो विस्रंसते यस्य पित्तानिलसमुच्छ्रयात् |
स गात्रस्तम्भशीताभ्यां शयनेप्सुरचेतनः ||४३||
अपि जाग्रत् स्वपन् जन्तुस्तन्द्रालुश्च प्रलापवान् |
संहृष्टरोमा स्रस्ताङ्गो मन्दसन्तापवेदनः ||४४||
ओजोनिरोधजं तस्य जानीयात् कुशलो भिषक् |४५|
கேசிதத்ர ஹதௌஜஸலக்ஷணஂ படந்தி; யதா- ஓஜோ விஸ்ரஂஸதே யஸ்யேத்யாதி| ஸ ஜ்வரீ காத்ரஸ்தம்பஶீதாப்யாஂ கத்வா ஶயநேப்ஸுஃ ஸ்வபிதுமிச்சுஃ ஜாக்ரதவஸ்தாயாஂ ஸ்வப்நாவஸ்தாயாஂ ச சேதநாரஹிதோ பவதி, தஸ்ய ஸந்நிபாதிந ஏதத்காத்ரஸ்தம்பாதிகமோஜோநிரோதஜஂ லக்ஷணஂ ஜாநீயாத்| யத்யபி தந்த்ராந்தரே ஸந்நிபாதபேதாஸ்த்ரயோதஶ ப்ரோக்தாஃ, ததாऽபி தோஷோத்கர்ஷாபகர்ஷதாரதம்யேந தாத்வாவரணபேதேந ச ஸந்நிபாதபேதாநாமாநந்த்யாந்நேஹ ப்ரதர்ஶிதாஃ||௪௩-௪௪||-
Adhikarana 22 (45) · Śloka 46
ஸப்தமே திவஸே ப்ராப்தே தஶமே த்வாதஶேऽபி வா ||௪௫||
புநர்கோரதரோ பூத்வா ப்ரஶமஂ யாதி ஹந்தி வா |௪௬|
View original
सप्तमे दिवसे प्राप्ते दशमे द्वादशेऽपि वा ||४५||
पुनर्घोरतरो भूत्वा प्रशमं याति हन्ति वा |४६|
ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்ய மோக்ஷவதயோரவதிமாஹ- ஸப்தமே திவஸே ப்ராப்தே இத்யாதி| ஶீக்ரமத்யமந்தஶக்தித்வாத்வாதாதீநாஂ ஸப்தமே திநே வாதாதிகஃ ஸந்நிபாதஜ்வரஃ, தஶமே திநே பித்தாதிகஃ, த்வாதஶே திநே ஶ்லேஷ்மதிகோ விமுஞ்சதி மலபாகாத், ஹந்தி ச தாதுபாகாத்; யதி ஹி தஸ்ய தீர்கஜீவநஂ(நே) கர்மாஸ்தி ததா மலபாகோ பவதி, அந்யதா தாதுபாகஃ| அந்யே து ஸப்தாஹேऽபிந்யாஸோ, தஶாஹே ஹதௌஜாஃ, த்வாதஶாஹே ஸந்ந்யாஸஃ, மலபாகாத் ப்ரஶமஂ யாதி தாதுபாகாத்தந்தீதி மந்யந்தே| தாதுபாகாஸ்ய லக்ஷணமாஹ- “ஸம்பாத்யமாநோ ஹதி நாபிதேஶே காத்ரேஷு வா பாகருஜோஜ்ஜிதேஷு| பக்வேஷ்விவாசைதி ருஜஂ ஜ்வரார்தஃ ஸ தாதுபாகீ கதிதோ பிஷக்பிஃ”- இதி| ஶகுநைரரிஷ்டைர்வா மரணகாரீ தாதுபாகீ(கோ) ஜ்ஞேய இதி வத்தாஃ| ‘த்வாதஶேऽபி வா’ இத்யத்ராபிஶப்தாத்பாலுகிப்ரோக்தஃ ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்ய மோக்ஷவதயோரவதிஃ ப்ராப்யதே| தேந “ஸப்தமீ த்விகுணா யா து நவம்யேகாதஶீ ததா| ஏஷா த்ரிதோஷமர்யாதா மோக்ஷாய ச வதாய ச” இதி லப்தம்| புநர்கோரதர இதி புநஃஶப்தாத் பூர்வஂ கோர ஆஸீத் ததஃ புநர்கோரதர இதி லப்யதே||௪௫||-
Adhikarana 23 (46) · Śloka 46
த்விதோஷோச்ச்ராயலிங்காஸ்து த்வந்த்வஜாஸ்த்ரிவிதாஃ ஸ்மதாஃ ||௪௬||
View original
द्विदोषोच्छ्रायलिङ्गास्तु द्वन्द्वजास्त्रिविधाः स्मृताः ||४६||
இதாநீஂ ப்ரகதிஸமவேதாஸ்த்ரிவிதா த்வந்த்வஜஜ்வரா உச்யந்தே- த்விதோஷோச்ச்ராயலிங்கா இத்யாதி| த்விதோஷோச்ச்ராயேத்யுச்ச்ராயக்ரஹணஂ த்வயோர்தோஷயோஃ ஸ்வகாரணோச்ச்ரிதத்வஜ்ஞாபநார்தஂ த்ரிவிதத்வமத்ர ஸமவத்தத்விதோஷஜாபேக்ஷயேதி||௪௬||
Adhikarana 24 (47) · Śloka 48
தஷ்ணா மூர்ச்சா ப்ரமோ தாஹஃ ஸ்வப்நநாஶஃ ஶிரோருஜா |
கண்டாஸ்யதஶோஷோ வமதூ ரோமஹர்ஷோऽருசிஸ்ததா ||௪௭||
பர்வபேதஶ்ச ஜம்பா ச வாதபித்தஜ்வராகதிஃ |௪௮|
View original
तृष्णा मूर्च्छा भ्रमो दाहः स्वप्ननाशः शिरोरुजा |
कण्ठास्यदशोषो वमथू रोमहर्षोऽरुचिस्तथा ||४७||
पर्वभेदश्च जृम्भा च वातपित्तज्वराकृतिः |४८|
இதாநீஂ விகதிவிஷமஸமவேதாந் த்வந்த்வஜஜ்வராநாஹ- தஷ்ணேத்யாதி| கண்டாஸ்யஶோஷஃ கண்டஶோஷோ முகஶோஷஶ்ச| வமதுஃ சர்திஃ| யதோऽயஂ விகதிவிஷமஸமவேதஃ அதோ வாதபைத்திகே ஜ்வரே ரோமஹர்ஷாருச்யோரபிதாநஂ, கபபைத்திகே தந்த்ராபிதாநம்||௪௭||-
Adhikarana 25 (48-49) · Śloka 49
ஸ்தைமித்யஂ பர்வணாஂ பேதோ நித்ரா கௌரவமேவ ச ||௪௮||
ஶிரோக்ரஹஃ ப்ரதிஶ்யாயஃ காஸஃ ஸ்வேதப்ரவர்தநம் |
ஸந்தாபோ மத்யவேகஶ்ச வாதஶ்லேஷ்மஜ்வராகதிஃ ||௪௯||
View original
स्तैमित्यं पर्वणां भेदो निद्रा गौरवमेव च ||४८||
शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदप्रवर्तनम् |
सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः ||४९||
ஸ்தைமித்யஂ நிஶ்சலத்வஂ ஜ்வரிதஸ்ய, பர்வணாஂ பேதோ க்ரந்திஸ்புடநஂ, ஶிரோக்ரஹஃ ஶிரோ கஹீதமிவ மந்யதே, ப்ரதிஶ்யாயோ நாஸாஸ்ராவஃ||௪௮-௪௯||
Adhikarana 26 (50) · Śloka 3
லிப்தாதிக்தாஸ்யதா தந்த்ரா மோஹஃ காஸோऽருசிஸ்தஷா |
முஹுர்தாஹோ முஹுஃ ஶீதஂ ஶ்லேஷ்மபித்தஜ்வராகதிஃ ||௫௦||
(ஜம்பாத்மாநமதோத்கம்பபர்வபேதபரிக்ஷயாஃ|
தட்ப்ரலாபாபிதாபாஃ ஸ்யுர்ஜ்வரே மாருதபைத்திகே ||௧||
ஶூலகாஸகபோத்க்லேஶஶீதவேபதுபீநஸாஃ|
கௌரவாருசிவிஷ்டம்பா வாதஶ்லேஷ்மஸமுத்பவே||௨||
ஶீததாஹாருசிஸ்தம்பஸ்வேதமோஹமதப்ரமாஃ|
காஸாங்கஸாதஹல்லாஸா பவந்தி கபபைத்திகே||௩||) |
View original
लिप्तातिक्तास्यता तन्द्रा मोहः कासोऽरुचिस्तृषा |
मुहुर्दाहो मुहुः शीतं श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः ||५०||
(जृम्भाध्मानमदोत्कम्पपर्वभेदपरिक्षयाः|
तृट्प्रलापाभितापाः स्युर्ज्वरे मारुतपैत्तिके ||१||
शूलकासकफोत्क्लेशशीतवेपथुपीनसाः|
गौरवारुचिविष्टम्भा वातश्लेष्मसमुद्भवे||२||
शीतदाहारुचिस्तम्भस्वेदमोहमदभ्रमाः|
कासाङ्गसादहृल्लासा भवन्ति कफपैत्तिके||३||) |
லிப்தேத்யாதி| லிப்தாஸ்யதா திக்தாஸ்யதா ச| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து த்வந்த்வஜஜ்வரபாடமேகமேவ படதி- ஜம்பேத்யாதிநா| அயஂ வா படநீயஃ பூர்வோ வா, ந து த்வயம்||௫௦||
Adhikarana 27 (51-52) · Śloka 52
கஶாநாஂ ஜ்வரமுக்தாநாஂ மித்யாஹாரவிஹாரிணாம் |
தோஷஃ ஸ்வல்போऽபி ஸஂவத்தோ தேஹிநாமநிலேரிதஃ ||௫௧||
ஸததாந்யேத்யுஷ்கத்ர்யாக்யசாதுர்தாந் ஸப்ரலேபகாந் |
கபஸ்தாநவிபாகேந யதாஸங்க்யஂ கரோதி ஹி ||௫௨||
View original
कृशानां ज्वरमुक्तानां मिथ्याहारविहारिणाम् |
दोषः स्वल्पोऽपि संवृद्धो देहिनामनिलेरितः ||५१||
सततान्येद्युष्कत्र्याख्यचातुर्थान् सप्रलेपकान् |
कफस्थानविभागेन यथासङ्ख्यं करोति हि ||५२||
ஸந்ததஜ்வரமபிதாயேதாநீஂ விஷமஜ்வராந் ஸததாதீநாஹ- கஶாநாமித்யாதி| கஶாநாஂ மித்யாஹாரவிஹாரிணாஂ ஜ்வரமுக்தாநாஂ ச மித்யாஹாரவிஹாரிணாஂ தோஷஃ ஸ்வல்போऽபி ‘அபத்யைஃ கத’ இதி ஶேஷஃ, புநர்மித்யாஹாரவிஹாராப்யாமபிஸஂவத்தோ வாதப்ரேரிதஃ ஸந் ஸததாதீந் யதாஸங்க்யஂ கபஸ்தாநவிபாகேந கரோதீதி ஸம்பந்தஃ| கபஸ்தாநாநி ஆமாஶயோரஃகண்டஶிரஃஸந்தயோ யதாஸங்க்யஂ கத்யந்தே| தத்ர ஆமாஶயஸ்தஃ ஸததஂ கரோதி, ஸ ச ப்ரதிதிநஂ காலத்வயாநுவர்தநாத் கிஞ்சிந்ந்யூநஃ , உரஃஸ்தோ அந்யேத்யுஷ்கஂ, கண்டஸ்தஃ ததீயகஂ, ஶிரஸ்தஃ சதுர்தகஂ, ஸந்திஸ்தஃ ப்ரலேபகஂ, ஸர்வேஷு கபஸ்தாநேஷு வ்யவஸ்திதோ தோஷஃ ஸந்ததஂ கரோதீதி ஜ்ஞாதவ்யம்| தோஷஶப்தோऽத்ர பதக்த்வந்த்வஸமஸ்தரூபோ வாதாதிர்க்ராஹ்யஃ| அநிலேரிதத்வஂ ச வாதஸ்யாபி ஸ்திதஸ்ய பாஹ்யஹேதுப்ரசுரீபூதேநாபரேண வாதேந ஸம்பவதி||௫௧-௫௨||
Adhikarana 28 (53) · Śloka 53
அஹோராத்ராதஹோராத்ராத் ஸ்தாநாத் ஸ்தாநஂ ப்ரபத்யதே |
ததஶ்சாமாஶயஂ ப்ராப்ய தோஷஃ குர்யாஜ்ஜ்வரஂ நணாம் ||௫௩||
View original
अहोरात्रादहोरात्रात् स्थानात् स्थानं प्रपद्यते |
ततश्चामाशयं प्राप्य दोषः कुर्याज्ज्वरं नृणाम् ||५३||
யதா உரஆதிஸ்திதோ தோஷோऽந்யேத்யுஷ்காதீந் கரோதி ததாऽऽஹ- அஹோராத்ராதித்யாதி| அஹோராத்ராதுரஃஸ்தோ தோஷ ஆமாஶயஂ ப்ராப்ய அந்யேத்யுஷ்கஂ கரோதி அந்யஸ்மிந் திவஸே, கண்டஸ்திதோ த்வாப்யாமஹோராத்ராப்யாஂ ததீயகஂ ததீயதிவஸே, ஶிரஃஸ்திதஃ ஸ்தாநத்ரயமதிக்ரம்ய சதுர்தகஂ சதுர்ததிவஸே, ஸந்திஷு ஸ்திதோ நித்யமேவ ப்ரலேபகஂ கரோதி, ஸ ச ராஜயக்ஷ்மிணாமேவ||௫௩||
Adhikarana 29 (54) · Śloka 54
ததா ப்ரலேபகோ ஜ்ஞேயஃ ஶோஷிணாஂ ப்ராணநாஶநஃ |
துஶ்சிகித்ஸ்யதமோ மந்தஃ ஸுகஷ்டோ தாதுஶோஷகத் ||௫௪||
View original
तथा प्रलेपको ज्ञेयः शोषिणां प्राणनाशनः |
दुश्चिकित्स्यतमो मन्दः सुकष्टो धातुशोषकृत् ||५४||
ப்ரலேபகலக்ஷணமாஹ- ததா ப்ரலேபகோ ஜ்ஞேய இத்யாதி| துஶ்சிகித்ஸ்யதம இதி ஹேதுபாவேந ஸந்நிபாதாத்மகத்வாத்| மந்தோ மந்தவேகஃ| ஸுகஷ்ட இதி ஹேதுபலபாவேந மாரணாத்மகத்வாத்||௫௪||
Adhikarana 30 (55) · Śloka 55
கபஸ்தாநேஷு வா தோஷஸ்திஷ்டந் த்வித்ரிசதுர்ஷு வா |
விபர்யயாக்யாந் குருதே விஷமாந் கச்ச்ரஸாதநாந் ||௫௫||
View original
कफस्थानेषु वा दोषस्तिष्ठन् द्वित्रिचतुर्षु वा |
विपर्ययाख्यान् कुरुते विषमान् कृच्छ्रसाधनान् ||५५||
விஷமஜ்வராநபிதாய தத்விபர்யயஜ்வராநாஹ- கபஸ்தாநேஷ்வித்யாதி| கபஸ்தாநயோர்த்வயோருரஆமாஶயயோஸ்திஷ்டந் தோஷோऽந்யேத்யுஷ்கவிபர்யயஂ கரோதி; கஸ்தத்விபர்யயஃ? அஹோராத்ரே பூர்வாஹ்ணாதீநாமேககாலஂ முக்த்வா ஸமஸ்தாஹோராத்ரஂ பவதீதி | ஏவஂ த்ரிஷு கபஸ்தாநேஷு கண்டோரஆமாஶயேஷு திஷ்டந் தோஷஸ்ததீயகவிபர்யயஂ கரோதி, யஸ்ததீயதிநே விமுஞ்சதி| சதுர்ஷு கபஸ்தாநேஷு ஶிரஃகண்டோரஆமாஶயேஷு திஷ்டந் தோஷஶ்சதுர்தகவிபர்யயஂ கரோதி, ஸ சதுர்தேऽஹ்நி முஞ்சதீதி| ஸததஸ்ய து விபர்யயோ ந பவதி, ஏகஸ்மிந்நேவ கபஸ்தாநே ஸ்திதேந தோஷேண தத்கரணாத் வ்யாதிஸ்வபாவாத்வா| கபஸ்தாநேஷு வா தோஷ இத்யத்ர தோஷஶப்தஃ பதக்த்வந்த்வஸமஸ்ததோஷப்ரதிபாதகஃ|| ௫௫||
Adhikarana 31 (56) · Śloka 56
பரோ ஹேதுஃ ஸ்வபாவோ வா விஷமே கைஶ்சிதீரிதஃ |
ஆகந்துஶ்சாநுபந்தோ ஹி ப்ராயஶோ விஷமஜ்வரே ||௫௬||
View original
परो हेतुः स्वभावो वा विषमे कैश्चिदीरितः |
आगन्तुश्चानुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे ||५६||
விஷமஜ்வராணாஂ நியதைககாலாகமநே ஏகீயமதேந ஹேதுமாஹ- பர இத்யாதி| பரோ பூதாதிஃ, ஹேதுஃ காரணஂ, ஸ்வபாவோ வேதி விஷமஜ்வரே ஹேதுரித்யர்தஃ| அந்யே து விஷமஜ்வரே ஸ்வபாவோ வா பர உத்கஷ்டோ ஹேதுஃ கைஶ்சிதாசார்யைரீரித இதி வ்யாக்யாநயந்தி| விஷமஜ்வரே பூதாதிர்ஹேதுருக்தஸ்தஸ்ய ஸமர்தநமாஹ- ஆகந்துரித்யாதி| ப்ராயஶோ பாஹுல்யேந, ஆகந்துஃ பூதாதிஃ, அநுபந்தஃ காரணஂ, ஹீதி யஸ்மாதர்தே||௫௬||
Adhikarana 32 (57-58) · Śloka 58
வாதாதிகத்வாத் ப்ரவதந்தி தஜ்ஜ்ஞாஸ்ததீயகஂ சாபி சதுர்தகஂ ச |
ஔபத்யகே மத்யஸமுத்பவே ச ஹேதுஂ ஜ்வரே பித்தகதஂ வதந்தி ||௫௭||
ப்ரலேபகஂ வாதபலாஸகஂ ச கபாதிகத்வேந வதந்தி தஜ்ஜ்ஞாஃ |
மூர்ச்சாநுபந்தா விஷமஜ்வரா யே ப்ராயேண தே த்வந்த்வஸமுத்திதாஸ்து ||௫௮||
View original
वाताधिकत्वात् प्रवदन्ति तज्ज्ञास्तृतीयकं चापि चतुर्थकं च |
औपत्यके मद्यसमुद्भवे च हेतुं ज्वरे पित्तकृतं वदन्ति ||५७||
प्रलेपकं वातबलासकं च कफाधिकत्वेन वदन्ति तज्ज्ञाः |
मूर्च्छानुबन्धा विषमज्वरा ये प्रायेण ते द्वन्द्वसमुत्थितास्तु ||५८||
இதாநீமுக்தாநாமந்யேஷாஂ சாரம்பகதோஷகதநாயாஹ- வாதேத்யாதி| யத்யபி தந்த்ராந்தரே ‘கபபித்தாத்த்ரிகக்ராஹீ’ இத்யாதிநா ததீயசதுர்தகயோர்த்வந்த்வதோஷஸமுத்பவத்வஂ ப்ரதிபாதிதஂ, ததாऽபி ஸ்வதந்த்ரே பித்தஶ்லேஷ்மலிங்கத்வேऽபி தயோர்வாதாதிகத்வஂ ஜ்ஞேயம்| ஔபத்யகே பர்வதாஸந்நபூமிஸமுத்பவே ஜ்வரே| பித்தகதமிதி தத்ர ஔபத்யகமத்யஸமுத்பவயோஃ பித்தஂ காரணஂ ஹேதுஂ வதந்தி; தத்ர ஔபத்யகே ஜ்வரே பர்வதாஸந்நபூமிஸ்திதாநாஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணவீர்யாணமுக்ரகந்தாநாமௌஷதீநாஂ பித்தகாரித்வஂ, மத்யஸமுத்பவே து மத்யமேவ பித்தகாரீ ஹேதுஃ| அந்யே து ‘ஔபத்யபாநாத்யயஸம்ப்ரபூதே ஹேதுஂ ஜ்வரே பித்தமுதாஹரந்தி’ இதி படந்தி| ப்ரலேபகே யத்யபி வாயுரேவ ப்ரேரயிதா, ததாऽபி ஸந்தீநாஂ ஶ்லேஷ்மஸ்தாநத்வாச்ச்லேஷ்மோத்கடோऽயஂ, அந்யஶஸ்த்ரோபபந்நாஶ்சர்தாஸ்தத்வித்யேப்ய ஏவ ஜ்ஞாதவ்யா இதி ப்ரமாணாத்தந்த்ராந்தராத்வா வாதபலாஸகோ ஜ்ஞேயஃ| ததா ச- “நித்யஂ மந்தஜ்வரோ ரூக்ஷஃ ஶூநஃ கச்ச்ரேண ஸித்யதி| ஸ்தப்தாங்கஃ ஶ்லேஷ்மபூயிஷ்டோ நரோ வாதபலாஸகீ ”- இதி| மூர்ச்சாநுபந்தா இத்யாதி| மூர்ச்சாநுபந்தாஃ ஸததமூர்ச்சா யே விஷமஜ்வராஸ்தே ப்ராயேண த்வந்த்வஸமுச்ச்ரிதாஃ; ஏவஂவிதாஸ்தே விஷமா துஶ்சிகித்ஸ்யாஶ்ச பவந்தி| ‘முஞ்சாநுபந்தா’ இத்யேகே படந்தி; தத்ர முஞ்சந்தி அநுபத்நந்தி யே தே முஞ்சாநுபந்தாஃ ஸததகாதயஃ ஸவிபர்யயாஃ| கேசித் ‘முக்த்வாऽநுபந்தாந்’ இதி படந்தி; தத்ர, அநுபந்தாந் அநுபந்தஜ்வராநேவ விஷமாந் முக்த்வா யேऽந்யே விஷமஜ்வராஸ்தே த்வந்த்வஸமுத்திதா இதி| அந்யே து வ்யாக்யாநயந்தி- அநுபந்தாநுபத்ரவஜ்வராந்முக்த்வா யேऽந்யே மௌலாஃ ஸததகாதயோ விஷமஜ்வரத்வேநாபிமதாஸ்தே ப்ராயேண த்வந்த்வஸமுத்திதாஃ; ப்ராயோக்ரஹணாத் பதக்ஸமஸ்தைஶ்ச ஜந்யந்தே இதி||௫௭-௫௮||
Adhikarana 33 (59-61) · Śloka 61
த்வக்ஸ்தௌ ஶ்லேஷ்மாநிலௌ ஶீதமாதௌ ஜநயதோ ஜ்வரே |
தயோஃ ப்ரஶாந்தயோஃ பித்தமந்தே தாஹஂ கரோதி ச ||௫௯||
கரோத்யாதௌ ததா பித்தஂ த்வக்ஸ்தஂ தாஹமதீவ ச |
ப்ரஶாந்தே குருதஸ்தஸ்மிஂஶ்சீதமந்தே ச தாவபி ||௬௦||
த்வாவேதௌ தாஹஶீதாதீ ஜ்வரௌ ஸஂஸர்கஜௌ ஸ்மதௌ |
தாஹபூர்வஸ்தயோஃ கஷ்டஃ கச்ச்ரஸாத்யஶ்ச ஸ ஸ்மதஃ ||௬௧||
View original
त्वक्स्थौ श्लेष्मानिलौ शीतमादौ जनयतो ज्वरे |
तयोः प्रशान्तयोः पित्तमन्ते दाहं करोति च ||५९||
करोत्यादौ तथा पित्तं त्वक्स्थं दाहमतीव च |
प्रशान्ते कुरुतस्तस्मिंश्छीतमन्ते च तावपि ||६०||
द्वावेतौ दाहशीतादी ज्वरौ संसर्गजौ स्मृतौ |
दाहपूर्वस्तयोः कष्टः कृच्छ्रसाध्यश्च स स्मृतः ||६१||
அதஃ பரஂ ஸததாதீநாஂ ஶீததாஹபூர்வத்வேந த்வைவித்யமாஹ- த்வக்ஸ்தாவித்யாதி| தயோஃ ஶ்லேஷ்மாநிலயோஃ, ப்ரஶாந்தயோஃ ஸ்வகாலாபகமாத் ப்ரத்யநீகப்ராப்த்யா வா| அந்தே தாஹஂ கரோதி சேத்யத்ர சகாராத் மோஹமூர்ச்சாதயஃ| தஸ்மிந் பித்தே| தாவபி ஶ்லேஷ்மாநிலௌ; அபிஶப்தாத் வமதுதந்த்ராதயஃ| யத்யப்யேதௌ ஜ்வரௌ தோஷத்ரயஜௌ ததாऽப்யத்ர தோஷத்வயோக்த்யா ஸஂஸர்கஜாவித்யுக்தஂ, ஏககார்யகரத்வாத்கபவாதயோரேகேந வ்யபதேஶாத்வேத்யந்யே| த்வயோஃ தாஹபூர்வஶீதபூர்வகயோஃ| கஷ்டஃ கச்ச்ரஸாத்ய இதி விஶேஷணத்வயோபாதாநாதத்யர்தஂ துஃஸாத்யத்வஂ தர்ஶிதஂ; தாஹபூர்வோऽத்யந்தகஷ்டஸாத்யஃ, ஶீதபூர்வஃ ஸுகஸாத்ய இதி குதஃ? ரோகஶக்தேரசிந்த்யத்வாத்||௫௯-௬௧||
Adhikarana 34 (62) · Śloka 62
ப்ரஸக்தஶ்சாபிகாதோத்தஶ்சேதநாப்ரபவஸ்து யஃ |௬௨|
View original
प्रसक्तश्चाभिघातोत्थश्चेतनाप्रभवस्तु यः |६२|
அபிகாதகாமாதிஜயோரப்யத்யந்தகஷ்டத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ப்ரஸக்த இத்யாதி| ப்ரஸக்தஃ ப்ரகர்ஷேண ஸங்கீ, ஏதச்சாபிகாதோத்தசேதநாப்ரபவஜ்வரயோர்விஶேஷணம்| அபிகாதோத்தஃ காஷ்டலோஷ்டாத்யபிகாதஜஃ| சேதநாப்ரபவஃ காமாதிஜஃ|௬௨|-
Adhikarana 35 (62) · Śloka 63
ராத்ர்யஹ்நோஃ ஷட்ஸு காலேஷு கீர்திதேஷு யதா புரா ||௬௨||
ப்ரஸஹ்ய விஷமோऽப்யேதி மாநவஂ பஹுதா ஜ்வரஃ |௬௩|
View original
रात्र्यह्नोः षट्सु कालेषु कीर्तितेषु यथा पुरा ||६२||
प्रसह्य विषमोऽभ्येति मानवं बहुधा ज्वरः |६३|
இதாநீஂ ஸததாதீநாஂ ஸ்வகாலேஷூத்கமஂ தர்ஶயதி- ராத்ர்யஹ்நோரித்யாதி| ஷட்ஸு காலேஷு பூர்வாஹ்ணமத்யாஹ்நாபராஹ்ணப்ரதோஷார்தராத்ரப்ரத்யூஷேஷு, கீர்திதேஷு கதிதேஷு, யதா புரா யேந ப்ரகாரேண பூர்வஂ வ்ரணப்ரஶ்நாத்யாயே| தத்ர பூர்வாஹ்ணப்ரதோஷயோஃ கபஸ்ய, மத்யாஹ்நார்தராத்ரயோஃ பித்தஸ்ய, அபராஹ்ணப்ரத்யூஷயோர்வாதஸ்ய ப்ரகோப இதி; ஏவஂ பூர்வோக்தகதிதேஷு ஸ்வஸ்வதோஷப்ரகோபகாலேஷு ப்ரஸஹ்ய ஹடாத்விஷமோ ஜ்வரோऽப்யேதி அபி ஸமந்ததோ வ்யாப்ய மாநவமாகச்சதி| பஹுதேதி அஹோராத்ரே காலத்வயஂ, ஏககாலஂ, ஏகதிநாநந்தரஂ, த்விதிநாநந்தரஂ; அந்யே து வ்யாக்யாநயந்தி- பஹுதா கதாசிச்சீதஃ, கதாசிதுஷ்ணஃ, கதாசித்தஸ்தபாதயோஃ, கதாசிதஂஸாத்யவயவேஷு, நியதகாலஂ, சிரகாலமல்பகாலஂ சேதி| ஏதேந விஷமஜ்வராணாமாநந்த்யமுக்தம்||௬௨||-
Adhikarana 36 (63-64) · Śloka 64
ஸ சாபி விஷமோ தேஹஂ ந கதாசித்விமுஞ்சதி ||௬௩||
க்லாநிகௌரவகார்ஶ்யேப்யஃ ஸ யஸ்மாந்ந ப்ரமுச்யதே |
வேகே து ஸமதிக்ராந்தே கதோऽயமிதி லக்ஷ்யதே ||௬௪||
View original
स चापि विषमो देहं न कदाचिद्विमुञ्चति ||६३||
ग्लानिगौरवकार्श्येभ्यः स यस्मान्न प्रमुच्यते |
वेगे तु समतिक्रान्ते गतोऽयमिति लक्ष्यते ||६४||
விஷமஜ்வராணாமுபஶாந்தவேகாநாமபி தேஹாவஸ்தாநஂ தர்ஶயதி- ஸ சாபீத்யாதி| விஷமோ விஷமஜ்வரஃ| ஸமாஹாரத்வேந கார்ஶ்யாதிதி ஸித்தே யத் கார்ஶ்யேப்ய இதி பஹுவசநஂ தேந லக்ஷணாந்தரமபி கஹ்யதே| ததா ச- “ஶிரஸோ கௌரவஂ க்லாநிர்நாதிஶ்ரத்தா ச போஜநே| மாதுர்யமத வைரஸ்யஂ திக்தத்வமதவா புநஃ| வக்த்ரஸ்ய ஜாயதே யஸ்மாத் ப்ரவேகேऽபி கதே ஸதி| தஸ்மாத்து நியதோ லீநஃ ஶரீரே விஷமஜ்வரஃ”- இதி||௬௩-௬௪||
Adhikarana 37 (65) · Śloka 65
தாத்வந்தரஸ்தோ லீநத்வாந்ந ஸௌக்ஷ்ம்யாதுபலப்யதே |
அல்பதோஷேந்தநஃ க்ஷீணஃ க்ஷீணேந்தந இவாநலஃ ||௬௫||
View original
धात्वन्तरस्थो लीनत्वान्न सौक्ष्म्यादुपलभ्यते |
अल्पदोषेन्धनः क्षीणः क्षीणेन्धन इवानलः ||६५||
யதி வேகாபகமேऽபி ந விமுச்யதே தர்ஹி கிமிதி நோபலப்யத இத்யாஹ- தாத்வந்தரஸ்தோ லீநத்வாதித்யாதி| ஏகஸ்மாத்தாதோரந்யோ தாதுஃ தாத்வந்தரஂ தத்ரஸ்தஃ, அந்யே து தாத்வந்தரஶப்தேந ஸப்த கலாஃ கதயந்தி| லீநத்வாதேகதேஶஸ்திதத்வாத்| ஸூக்ஷ்மத்வாத் அணுத்வாத்| அல்பதோஷேத்யாதி அல்பதோஷ இவ இந்தநத்வேந க்ஷீணோऽல்பீபூதோ ஜ்வரஃ; ‘அல்பதோஷா ஏவ இந்தநஂ யஸ்ய ஸ அல்பதோஷேந்தநஃ’ இத்யந்யே||௬௫||
Adhikarana 38 (66) · Śloka 66
தோஷோऽல்போऽஹிதஸம்பூதோ ஜ்வரோத்ஸஷ்டஸ்ய வா புநஃ |
தாதுமந்யதமஂ ப்ராப்ய கரோதி விஷமஜ்வரம் ||௬௬||
View original
दोषोऽल्पोऽहितसम्भूतो ज्वरोत्सृष्टस्य वा पुनः |
धातुमन्यतमं प्राप्य करोति विषमज्वरम् ||६६||
இதாநீஂ போஜபாலுகிபுஷ்கலாவதப்ரபதீநாஂ ஶல்யதந்த்ரவிதாஂ மதேந விஷமஜ்வரோத்பத்திமபிதாய காயசிகித்ஸாவிதாமக்நிவேஶாதீநாஂ மதேந தாதுஸ்தாநைர்தோஷைர்விஷமஜ்வராணாமுத்பத்திஂ தர்ஶயதி- தோஷ இத்யாதி| அஹிதஸம்பூதஃ அபத்யாத்வத்திஂ கதஃ| ஜ்வரோத்ஸஷ்டஸ்ய ஜ்வரமுக்தஸ்ய, வாஶப்தேந கஶஸ்யேதி ஸமுச்சீயதே| கஶாநாமித்யாதிநா கபஸ்தாநவிபாகேந ப்ராக் ஸததாதயோ தர்ஶிதாஃ, அத்ர து தாத்வந்தரகதபேதேநேதி ந புநருக்ததா||௬௬||
Adhikarana 39 (67) · Śloka 68
ஸததஂ ரஸரக்தஸ்தஃ ஸோऽந்யேத்யுஃ பிஶிதாஶ்ரிதஃ |
மேதோகதஸ்ததீயேऽஹ்நி த்வஸ்திமஜ்ஜகதஃ புநஃ ||௬௭||
குர்யாச்சாதுர்தகஂ கோரமந்தகஂ ரோகஸங்கரம் |௬௮|
View original
सततं रसरक्तस्थः सोऽन्येद्युः पिशिताश्रितः |
मेदोगतस्तृतीयेऽह्नि त्वस्थिमज्जगतः पुनः ||६७||
कुर्याच्चातुर्थकं घोरमन्तकं रोगसङ्करम् |६८|
இதாநீஂ ரஸாதீநாஂ தாதூநாஂ மத்யே யஂ யஂ தாதுமாஶ்ரித்ய யஂ யஂ தோஷோ யஂ யஂ விஷமஜ்வரமாரபதே தஂ தஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸததஂ ரஸரக்தஸ்த இத்யாதி| ரஸரக்தஸ்தோ தோஷஃ ஸததஂ ஜ்வரஂ கரோதி, யேऽபி ‘தோஷோ ரக்தாஶ்ரயஃ ப்ராயஃ கரோதி ஸததஜ்வரஂ’ இதி படந்தி தைரபி ப்ராயோக்ரஹணாத்ரஸோऽங்கீகர்தவ்யஃ, யதோ ரஸமாதாய தோஷா ஜ்வரமாபாதயந்தி| அந்யே து ஸததமித்யத்ரைவ ஸந்ததமிதி படந்தி, தத்ர ஸந்ததமித்யேதஸ்யாக்ரே ஸததமிதி ஶப்தோ லுப்தோ ஜ்ஞேயஃ; தேந ரஸஸ்தஃ ஸந்ததஂ, ரக்தஸ்தஃ ஸததமிதி வ்யாக்யாநயந்தி| கேசித்து ஸததபர்யாயஂ ஸந்ததஂ மந்யந்தே| ஸந்ததஜ்வரஸ்ய விஷமஜ்வரத்வஂ நாஸ்தி, தத்ஸந்நிதௌ பாடாந்தரேண வ்யாக்யாநாந்தரேண ச யத்க்ரஹணஂ தத் ஸந்ததாபேக்ஷயா ஸததாதீநாஂ விஷமத்வாத் விஷமத்வப்ரதிபாதநார்தஂ; அந்யதா கிமபேக்ஷ்யைஷாஂ விஷமத்வஂ பவேத்| ஸ தோஷஃ பிஶிதாஶ்ரிதோऽந்யேத்யுஷ்கஂ குர்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| மேதோகதோ தோஷஸ்ததீயேऽஹ்நி குர்யாத் ததீயகஂ ஜ்வரமிதி போத்தவ்யம்| கோரஂ கஷ்டகாரிணம்| அந்தகஂ யமஸதஶஂ, மாரணாத்மகத்வாச்சிரஂ க்லேஶநத்வாச்ச ||௬௭||-
Adhikarana 40 (68) · Śloka 68
கேசித்பூதாபிஷங்கோத்தஂ ப்ருவதே விஷமஜ்வரம் ||௬௮||
View original
केचिद्भूताभिषङ्गोत्थं ब्रुवते विषमज्वरम् ||६८||
இதாநீஂ தாத்வந்தரஸ்ததோஷாரப்தத்வேऽபி ஸததகாதாவேகீயமதேந பூதாபிஷங்கஂ ஹேதுமாஹ- கேசிதித்யாதி| பூதாபிஷங்கோ க்ரஹாவேஶஃ| பூர்வஂ தோஷப்ரஸ்தாவே தோஷோத்திதா ஏவ பரஂ விஷமஜ்வரா பூதாதிஜா அபி பவந்தீதி ப்ரதிபாதநார்தஂ ‘பரோ ஹேதுஃ ஸ்வபாவோ வா’ இத்யாதி படிதஂ; இஹ து தாத்வாஶ்ரிதப்ரகரணத்வாதிதி ந பௌநருக்த்யம்||௬௮||
Adhikarana 41 (69) · Śloka 69
ஸப்தாஹஂ வா தஶாஹஂ வா த்வாதஶாஹமதாபி வா |
ஸந்தத்யா யோऽவிஸர்கீ ஸ்யாத்ஸந்ததஃ ஸ நிகத்யதே ||௬௯||
View original
सप्ताहं वा दशाहं वा द्वादशाहमथापि वा |
सन्तत्या योऽविसर्गी स्यात्सन्ततः स निगद्यते ||६९||
ஸந்நிபாதாரப்தஸ்ய ஸந்ததஜ்வரஸ்ய ‘ஸப்தமே திவஸே ப்ராப்தே’ இத்யாதிநா மோக்ஷவதயோரவதிமபிதாயேதாநீமேகதோஷஜத்விதோஷஜஸ்ய விஸர்ககாலாவதித்வாரேண லக்ஷணமாஹ- ஸப்தாஹமித்யாதி| ஸந்தத்யா நைரந்தர்யேண, அவிஸர்கீ அவிஸர்ஜநஶீலஃ| அயஂ ச ஸுகஸாத்யஃ; யதுக்தஂ,- “ஸந்ததஜ்வர ஏவாந்யஃ ஸ்வல்பதுர்பலகாரணஃ| ஏகதோஷோ த்விதோஷோ வா ஸுகஸாத்யஃ ப்ரகீர்திதஃ”- இதி||௬௯||
Adhikarana 42 (70) · Śloka 71
அஹோராத்ரே ஸததகோ த்வௌ காலாவநுவர்ததே |
அந்யேத்யுஷ்கஸ்த்வஹோராத்ராதேககாலஂ ப்ரவர்ததே ||௭௦||
ததீயகஸ்ததீயேऽஹ்நி சதுர்தேऽஹ்நி சதுர்தகஃ |௭௧|
View original
अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते |
अन्येद्युष्कस्त्वहोरात्रादेककालं प्रवर्तते ||७०||
तृतीयकस्तृतीयेऽह्नि चतुर्थेऽह्नि चतुर्थकः |७१|
ஸததாதீநாஂ லக்ஷணமாஹ- அஹோராத்ர இத்யாதி| பூர்வாஹ்ணாதீநாஂ காலாநாஂ மத்யே காலத்வயமநுவர்ததே| ஏககாலமிதி அந்யேத்யுஷ்கோ ஜ்வரஃ அஹோராத்ராதந்யஸ்மிந்நஹோராத்ரே ஏககாலமாகச்சதீத்யர்தஃ| ததீயகஸ்ததீயேऽஹ்நீத்யத்ரைககாலமிதி ஸம்பத்யதே| சதுர்தகஶ்சதுர்தேऽஹ்நீத்யத்ராபி ஏககாலமிதி யோஜ்யம்| அத்ர தோஷோத்கர்ஷாபகர்ஷாப்யாமதிககாலத்வஂ ஹீநகாலத்வமபி ச ஜ்ஞாதவ்யஂ, நது நியமஃ||௭௦||-
Adhikarana 43 (71-74) · Śloka 75
வாதேநோதீர்யமாணாஶ்ச ஹ்ரீயமாணாஶ்ச ஸர்வதஃ |
ஏகத்விதோஷா மர்த்யாநாஂ தஸ்மிந்நேவோதிதேऽஹநி ||௭௧||
வேலாஂ தாமேவ குர்வந்தி ஜ்வரவேகே முஹுர்முஹுஃ |
(வாதேநோத்தூயமாநஸ்து யதா பூர்யேத ஸாகரஃ ||௭௨||
வாதேநோதீரிதாஸ்தத்வத்தோஷாஃ குர்வந்தி வை ஜ்வராந் |
யதா வேகாகமே வேலாஂ சாதயித்வா மஹோததேஃ ||௭௩||
வேகஹாநௌ ததேவாம்பஸ்தத்ரைவாந்தர்நிலீயதே |
தோஷவேகோதயே தத்வதுதீர்யேத ஜ்வரோऽஸ்ய வை ||௭௪||
வேகஹாநௌ ப்ரஶாம்யேத யதாऽம்பஃ ஸாகரே ததா) |௭௫|
View original
वातेनोदीर्यमाणाश्च ह्रीयमाणाश्च सर्वतः |
एकद्विदोषा मर्त्यानां तस्मिन्नेवोदितेऽहनि ||७१||
वेलां तामेव कुर्वन्ति ज्वरवेगे मुहुर्मुहुः |
(वातेनोद्धूयमानस्तु यथा पूर्येत सागरः ||७२||
वातेनोदीरितास्तद्वद्दोषाः कुर्वन्ति वै ज्वरान् |
यथा वेगागमे वेलां छादयित्वा महोदधेः ||७३||
वेगहानौ तदेवाम्भस्तत्रैवान्तर्निलीयते |
दोषवेगोदये तद्वदुदीर्येत ज्वरोऽस्य वै ||७४||
वेगहानौ प्रशाम्येत यथाऽम्भः सागरे तथा) |७५|
இதாநீஂ தாதுஸ்ததோஷாரப்தாநாஂ விஷமஜ்வராணாமுத்கமகாலஂ பூர்வோக்தமேவாஹ- வாதேநேத்யாதி| தஸ்மிந் பூர்வே, உதிதே கதிதே விஷமஜ்வராணாஂ ஸம்பந்திந்யஹநி திநே, மாநுஷாணாமேகத்விதோஷாஃ பதக்த்வந்த்வபாவேந ஸ்திதா வாதேநோத்கடீக்ரியமாணா ஹ்ரீயமாணா ஆகஷ்யமாணாஶ்ச ஸர்வதஃ, தாமேவ பூர்வாஹ்ணாதிகாஂ வேலாஂ ஜ்வரவேகவிஷயே முஹுர்முஹுஃ குர்வந்தி| ‘ஜ்வரவேகாத்’ இதி கேசித்; தத்ர ஜ்வரவேகாத்தேதோஸ்தாஂ வேலாஂ குர்வந்தி| கேசிதத்ர ‘வாதேநோத்தூயமாநாஸ்து’ இத்யாதிகஂ யாவத் ‘ப்ராப்தே ப்ராப்தே ப்ரவர்ததே’ இத்யந்தஂ க்ரந்தபாடஂ படந்தி; ஸ ச உக்தார்தஃ, அதஃ ஸர்வைரபி நிபந்தகாரைஃ பரிஹதஃ, தஸ்மாந்ந படநீயஃ||௭௧-௭௪||-
Adhikarana 44 (75) · Śloka 76
விவிதேநாபிகாதேந ஜ்வரோ யஃ ஸம்ப்ரவர்ததே ||௭௫||
யதாதோஷப்ரகோபஂ து ததா மந்யேத தஂ ஜ்வரம் |௭௬|
View original
विविधेनाभिघातेन ज्वरो यः सम्प्रवर्तते ||७५||
यथादोषप्रकोपं तु तथा मन्येत तं ज्वरम् |७६|
இதாநீஂ வாதாதிகதாந் ஸப்தஜ்வராநபிதாய ஆகந்துஜ்வரமநேகமேதபிந்நஂ தர்ஶயந்நாஹ- விவிதேநாபிகாதேநேத்யாதி| விவிதேநேதி ஶஸ்த்ரலோஷ்டகாஷ்டாதிநா, தோஷப்ரகோபஜத்வேऽபி ஆத்யநிமித்தேந வ்யபதேஶாதபிகாதஜ இத்யுச்யதே||௭௫||-
Adhikarana 45 (76-79) · Śloka 80
ஶ்யாவாஸ்யதா விஷகதே தாஹாதீஸாரஹத்க்ரஹாஃ ||௭௬||
அபக்தருக் பிபாஸா ச தோதோ மூர்ச்சா பலக்ஷயஃ |
ஓஷதீகந்தஜே மூர்ச்சா ஶிரோருக் வமதுஃ க்ஷவஃ ||௭௭||
காமஜே சித்தவிப்ரஂஶஸ்தந்த்ராऽऽலஸ்யமரோசகஃ |
ஹதயே வேதநா சாஸ்ய காத்ரஂ ச பரிஶுஷ்யதி ||௭௮||
பயாத் ப்ரலாபஃ ஶோகாச்ச பவேத் கோபாச்ச வேபதுஃ |
அபிசாராபிஶாபாப்யாஂ மோஹஸ்தஷ்ணா ச ஜாயதே ||௭௯||
பூதாபிஷங்காதுத்வேகஹாஸ்யகம்பநரோதநம் |௮௦|
View original
श्यावास्यता विषकृते दाहातीसारहृद्ग्रहाः ||७६||
अभक्तरुक् पिपासा च तोदो मूर्च्छा बलक्षयः |
ओषधीगन्धजे मूर्च्छा शिरोरुक् वमथुः क्षवः ||७७||
कामजे चित्तविभ्रंशस्तन्द्राऽऽलस्यमरोचकः |
हृदये वेदना चास्य गात्रं च परिशुष्यति ||७८||
भयात् प्रलापः शोकाच्च भवेत् कोपाच्च वेपथुः |
अभिचाराभिशापाभ्यां मोहस्तृष्णा च जायते ||७९||
भूताभिषङ्गादुद्वेगहास्यकम्पनरोदनम् |८०|
கேஷுசித்விஶிஷ்டேஷு நிமித்தேஷு வைஶேஷிகஂ லக்ஷணமாஹ- ஶ்யாவாஸ்யதேத்யாதி| விஷஸ்ய த்ரிதோஷகரத்வேऽப்யத்யந்தபித்தகரத்வாத் ஶ்யாவாஸ்யதா ஸ்யாத்| அபக்தருக் அரோசகஃ| ஔஷதிகந்தஜே மூர்ச்சேத்யாதி| வமதுஃ சர்திஃ, க்ஷவஃ சிக்கா| காமஜே இத்யாதி| சித்தவிப்ரஂஶஃ கிங்கர்தவ்யதாமூடத்வம்| பயாதித்யாதி| ப்ரலாபஃ அஸம்பத்தபாஷணஂ; யத்யபி ப்ரலாப இதி ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ ததாऽபி நிதாநாதிபிஃ கத்வா விஶேஷோ ஜ்ஞாதவ்ய இதி| வேபதுஃ கம்பஃ| அபிசாரேத்யாதி| அபிசாரோ மந்த்ராதிபிர்மாரணப்ரயோகஃ, அபிஶாபோ ப்ரஹ்மர்ஷிகுருஸித்தாநாமாக்ரோஶஃ| பூதாபிஷங்காதித்யாதி| பூதாநாஂ தேவாதிக்ரஹாணாமபி ஸமந்ததோ பாவேந ஸங்கோ பூதாபிஷங்கஃ| உத்வேக உத்விக்நசித்ததா||௭௬-௭௯||-
Adhikarana 46 (80) · Śloka 81
ஶ்ரமக்ஷயாபிகாதேப்யோ தேஹிநாஂ குபிதோऽநிலஃ ||௮௦||
பூரயித்வாऽகிலஂ தேஹஂ ஜ்வரமாபாதயேத்பஶம் |௮௧|
View original
श्रमक्षयाभिघातेभ्यो देहिनां कुपितोऽनिलः ||८०||
पूरयित्वाऽखिलं देहं ज्वरमापादयेद्भृशम् |८१|
ஶ்ரமாதிஜாநாஂ ஜ்வராணாஂ ஸம்ப்ராப்தித்வாரேண லக்ஷணமாஹ- ஶ்ரமேத்யாதி| பூரயித்வா வ்யாப்ய||௮௦||-
Adhikarana 47 (81-82) · Śloka 82
ரோகாணாஂ து ஸமுத்தாநாத்விதாஹாகந்துதஸ்ததா ||௮௧||
ஜ்வரோऽபரஃ ஸம்பவதி தைஸ்தைரந்யைஶ்ச ஹேதுபிஃ |
தோஷாணாஂ ஸ து லிங்காநி கதாசிந்நாதிவர்ததே ||௮௨||
View original
रोगाणां तु समुत्थानाद्विदाहागन्तुतस्तथा ||८१||
ज्वरोऽपरः सम्भवति तैस्तैरन्यैश्च हेतुभिः |
दोषाणां स तु लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते ||८२||
இதாநீமந்யதாऽऽகந்துஜ்வரஂ விவக்ஷுராஹ- ரோகாணாமித்யாதி| ரோகாணாஂ வித்ரத்யாதீநாஂ; விதாஹாகந்துதஸ்ததேதி விதாஹதஃ பாகாத் தேஷாமேவ, ஆகந்துதஃ அபிகாதாத், அபக்வவித்ரத்யாதிபாடநாதித்யர்தஃ; அந்யே து விதாஹதஃ ஸாமாந்யஸந்தாபாத், ஆகந்துதஃ ஸாமாந்யாபிகாதாதிபிரிதி வ்யாக்யாநயந்தி| ஜ்வரோऽபரோऽந்யஃ, பேதாத்| தைஸ்தைரந்யைஶ்ச ஹேதுபிரிதி வித்ரத்யாதிஸமுத்தாநாத் ப்ராகுக்தைரந்யைஶ்ச ஜ்வரகாரிபிர்ஹேதுபிஃ| ஸ த்விதி ஸ புநர்ஜ்வரோ ஹேதுபேதாத்பிந்நோऽபி வாதாதீநாஂ லிங்காநி நாதிவர்ததே ந பரித்யஜ்ய யாதி||௮௧-௮௨||
Adhikarana 48 (83-89) · Śloka 90
குருதா ஹதயோத்க்லேஶஃ ஸதநஂ சர்த்யரோசகௌ |
ரஸஸ்தே து ஜ்வரே லிங்கஂ தைந்யஂ சாஸ்யோபஜாயதே ||௮௩||
ரக்தநிஷ்டீவநஂ தாஹஃ ஸ்வேதஶ்சர்தநவிப்ரமௌ |
ப்ரலாபஃ பிடிகா தஷ்ணா ரக்தப்ராப்தே ஜ்வரே நணாம் ||௮௪||
பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ தஷ்ணா ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷதா |
ஊஷ்மாऽந்தர்தாஹவிக்ஷேபௌ க்லாநிஃ ஸ்யாந்மாஂஸகே ஜ்வரே ||௮௫||
பஶஂ ஸ்வேதஸ்தஷா மூர்ச்சா ப்ரலாபஶ்சர்திரேவ ச |
தௌர்கந்த்யாரோசகௌ க்லாநிர்மேதஃஸ்தே சாஸஹிஷ்ணுதா ||௮௬||
பேதோऽஸ்த்நாஂ குஞ்ச(ஜ)நஂ ஶ்வாஸோ விரேகஶ்சர்திரேவ ச |
விக்ஷேபணஂ ச காத்ராணாமேததஸ்திகதே ஜ்வரே ||௮௭||
தமஃப்ரவேஶநஂ ஹிக்கா காஸஃ ஶைத்யஂ வமிஸ்ததா |
அந்தர்தாஹோ மஹாஶ்வாஸோ மர்மச்சேதஶ்ச மஜ்ஜகே |
மரணஂ ப்ராப்நுயாத்தத்ர ஶுக்ரஸ்தாநகதே ஜ்வரே ||௮௮||
ஶேபஸஃ ஸ்தப்ததா மோக்ஷஃ ஶுக்ரஸ்ய து விஶேஷதஃ |
தக்த்வேந்தநஂ யதா வஹ்நிர்தாதூந் ஹத்வா யதா விஷம் ||௮௯||
கதகத்யோ வ்ரஜேச்சாந்திஂ தேஹஂ ஹத்வா ததா ஜ்வரஃ |௯௦|
View original
गुरुता हृदयोत्क्लेशः सदनं छर्द्यरोचकौ |
रसस्थे तु ज्वरे लिङ्गं दैन्यं चास्योपजायते ||८३||
रक्तनिष्ठीवनं दाहः स्वेदश्छर्दनविभ्रमौ |
प्रलापः पिटिका तृष्णा रक्तप्राप्ते ज्वरे नृणाम् ||८४||
पिण्डिकोद्वेष्टनं तृष्णा सृष्टमूत्रपुरीषता |
ऊष्माऽन्तर्दाहविक्षेपौ ग्लानिः स्यान्मांसगे ज्वरे ||८५||
भृशं स्वेदस्तृषा मूर्च्छा प्रलापश्छर्दिरेव च |
दौर्गन्ध्यारोचकौ ग्लानिर्मेदःस्थे चासहिष्णुता ||८६||
भेदोऽस्थ्नां कुञ्च(ज)नं श्वासो विरेकश्छर्दिरेव च |
विक्षेपणं च गात्राणामेतदस्थिगते ज्वरे ||८७||
तमःप्रवेशनं हिक्का कासः शैत्यं वमिस्तथा |
अन्तर्दाहो महाश्वासो मर्मच्छेदश्च मज्जगे |
मरणं प्राप्नुयात्तत्र शुक्रस्थानगते ज्वरे ||८८||
शेफसः स्तब्धता मोक्षः शुक्रस्य तु विशेषतः |
दग्ध्वेन्धनं यथा वह्निर्धातून् हत्वा यथा विषम् ||८९||
कृतकृत्यो व्रजेच्छान्तिं देहं हत्वा तथा ज्वरः |९०|
கேசிதத்ர ரஸாதிதாதுகதஜ்வரஸ்ய லக்ஷணஂ படந்தி- “ரஸஸ்தே து ஜ்வரே வத்ஸ! லக்ஷணாநி நிபோத மே| குருத்வஂ தைந்யமுத்க்லேஶஃ ஸதநஂ சர்த்யரோசகௌ|| ராகோஷ்ணபிடிகாஸ்தஷ்ணா ஸரக்தஂ ஷ்டீவநஂ ப்ரமஃ| தாஹோ மூர்ச்சாऽருசிஶ்சர்திஃ ப்ரலாபோ ரக்தஸஂஸ்திதே|| பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ தஷ்ணா ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷதா| ஊஷ்மாऽந்தர்மோஹவிக்ஷேபௌ க்லாநிஃ ஸ்யாந்மாஂஸகே ஜ்வரே|| வேகஸ்தீவ்ரஃ பிபாஸா ச மூர்ச்சா சர்திஃ ப்ரலாபகஃ| கந்தஸ்ய சாஸஹத்வஂ ச மேதஃஸ்தே க்லாந்யரோசகௌ|| விரேகவமநே சோபே த்வஸ்திபேதஃ ப்ரகூஜநம்| விக்ஷேபணஂ ச காத்ராணாஂ ஶ்வாஸஶ்சாஸ்திகதே ஜ்வரே|| ஹிக்கா காஸோ மஹாஶ்வாஸஸ்தமஸஶ்ச ப்ரவேஶநம்| மர்மச்சேதோ பஹிஃ ஶைத்யஂ தாஹோऽந்தஶ்சைவ மஜ்ஜகே|| தஸ்மாந்மரணமாப்நோதி ஶுக்ரஸ்யாப்யுபஸர்பணே| ஶேபஸஃ ஸ்தப்ததா மோக்ஷஃ ஶுக்ரஸ்ய து விஶேஷதஃ”- இதி| ஏதச்ச ந படநீயம்| குதஃ? யதஃ ஸர்வஶரீரஂ ஸந்ததேந வ்யாப்தஂ, ஸததாதிபிஶ்ச ரஸாதிதாதவ இதி குதோऽபரோ ரஸாதிதாதுகதஜ்வராவகாஶ இதி ரஸாதிஸ்தஜ்வராணாஂ பாடோ ந படநீய ஏவேதி ஜேஜ்ஜடாசார்யாபிமதம்| ஶ்ரீகயதாஸாசார்யேண சாயஂ பாடோऽந்யாதஶஃ படிதோ வ்யாக்யாதஶ்ச, தந்மதாநுஸாரிபிரஸ்மாபிரபி பட்யதே வ்யாக்யாயதே ச- குருதேத்யாதி| குருதா காத்ராணாம்| ஸதநஂ ச காத்ராணாமேவ| தைந்யஂ க்லாநிஃ| அஸ்யேதி ப்ராணிநஃ| யத்யபி ரஸைகதாதுப்ராப்த்யா ஸந்தத ஏவாயஂ ததாऽப்யநுக்ததாத்வாஶ்ரிதலக்ஷணகதநார்தமத்ர நிர்தேஶஃ| ரக்தேத்யாதி| மோஹோ விகதசித்ததா| பிண்டிகேத்யாதி| பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ ஜங்காக்ரோடே ஜாநுநோऽதோபாகே பீடா| ஊஷ்மாऽந்தஃ அந்தர்தாஹஃ| விக்ஷேபஃ அங்கவிக்ஷேபஃ| பஶமித்யாதி| அஸஹிஷ்ணுதா க்ரோதநத்வஂ, கேசித்து ஸ்வகந்தஸ்யாஸஹிஷ்ணுத்வமிதி மந்யந்தே| குஞ்சநஂ ஸங்கோசஃ, ஸ ச ஸாந்நித்யாதஸ்த்நாமித்யநேந ஸம்பத்யதே| தம இத்யாதி| தமஃப்ரவேஶநம் அந்தகாரதர்ஶநம்| மஹாஶ்வாஸோ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ| மர்மச்சேதஶ்சேதி ஹதயஸ்ய சேதநமிவ| ஶுக்ரஸ்தாநகத இதி| நநு ஶுக்ரகே ஜ்வரே மரணமித்யுக்தஂ தந்ந, ஶுக்ரஂ ஸர்வதேஹகதஂ ததஶ்ச ரஸாதிதாத்வாபிபவேநாபி ஶுக்ரப்ராப்தேஸ்தத்கதேऽபி மரணமிதி| நைவஂ, ஸர்வஶரீரஸ்தஸ்யாபி ஶுக்ரஸ்ய கலாந்தரிதத்வேந த்வசாஂ க்ரமேண மர்மப்ராப்தேஃ| யத்யேவமநுக்ரமாதேவ ஶுக்ரஂ ஜ்வரேண கதஂ ப்ராப்யத இதி சேத்? தாத்வந்தராநதிக்ரம்ய ஶுக்ரமார்ககமநதிதி| ஶுக்ரகதோ ஜ்வரோऽபரவ்யாபாராபாவாத்தேஹகாதேநைவோபஶாம்யதீதி தர்ஶயதி- தக்த்வேத்யாதி| மதஶரீரே ஊஷ்மாபாவாஜ்ஜ்வரோபஶமோ ஜ்ஞாயதே, விஷாக்தகாண்டவித்தஸர்பதஷ்டமகாதேர்மரணாத்விஷோபஶாந்திஃ ப்ரதீயதே||௮௩-௮௯||-
Adhikarana 49 (90-91) · Śloka 92
வாதபித்தகபோத்தாநாஂ ஜ்வராணாஂ லக்ஷணஂ யதா ||௯௦||
ததா தேஷாஂ பிஷக்ப்ரூயாத்ரஸாதிஷ்வபி புத்திமாந் |
ஸமஸ்தைஃ ஸந்நிபாதேந தாதுஸ்தமபி நிர்திஶேத் ||௯௧||
த்வந்த்வஜஂ த்வந்த்வஜைரேவ தோஷைஶ்சாபி வதேத் கதம் |௯௨|
View original
वातपित्तकफोत्थानां ज्वराणां लक्षणं यथा ||९०||
तथा तेषां भिषग्ब्रूयाद्रसादिष्वपि बुद्धिमान् |
समस्तैः सन्निपातेन धातुस्थमपि निर्दिशेत् ||९१||
द्वन्द्वजं द्वन्द्वजैरेव दोषैश्चापि वदेत् कृतम् |९२|
இதாநீஂ தாதுகதாநாமபி ஜ்வராணாமுக்தைரேவ வாதாதிஜ்வரலக்ஷணைர்தோஷாத்மகத்வேநாவகம இதி தர்ஶயதி- வாதேத்யாதி| யதா யேந ப்ரகாரேண தேஷாஂ வாதாதிஜ்வராணாஂ ரஸாதிஷு ஸப்தஸு தாதுஷு கதாநாஂ லக்ஷணஂ புத்திமாந் பிஷக் ப்ரூயாதிதி ஸம்பந்தஃ| ஸமஸ்தைஃ தோஷலக்ஷணைஃ த்வந்த்வஜஂ ஜ்வரஂ, த்வந்த்வஜைரேவேதி த்விதோஷஜநிதைஃ| தோஷைஶ்சாபீதி தோஷலக்ஷணைஃ தாதுஸ்தஂ வதேதிதி||௯௦-௯௧||-
Adhikarana 50 (92) · Śloka 93
கம்பீரஸ்து ஜ்வரோ ஜ்ஞேயோ ஹ்யந்தர்தாஹேந தஷ்ணயா ||௯௨||
ஆநத்தத்வேந சாத்யர்தஂ ஶ்வாஸகாஸோத்கமேந ச |௯௩|
View original
गम्भीरस्तु ज्वरो ज्ञेयो ह्यन्तर्दाहेन तृष्णया ||९२||
आनद्धत्वेन चात्यर्थं श्वासकासोद्गमेन च |९३|
கம்பீர இத்யாதி| ஆநத்தத்வேந தோஷபுரீஷவிபந்தேந| ஆநத்தத்வேந சேத்யத்ர சகாராத் ப்ரலாபப்ரமஸந்த்யஸ்திஶூலாதிபரிக்ரஹஃ; ஏதத்விபர்யயேணாந்யே ஜ்வரா ஜ்ஞேயாஃ||௯௨||-
Adhikarana 51 (93) · Śloka 94
ஹதப்ரபேந்த்ரியஂ க்ஷீணமரோசகநிபீடிதம் ||௯௩||
கம்பீரதீக்ஷ்ணவேகார்தஂ ஜ்வரிதஂ பரிவர்ஜயேத் |௯௪|
View original
हतप्रभेन्द्रियं क्षीणमरोचकनिपीडितम् ||९३||
गम्भीरतीक्ष्णवेगार्तं ज्वरितं परिवर्जयेत् |९४|
கம்பீரஜ்வரஸ்யாஸாத்யத்வமாஹ- ஹதேத்யாதி| ஹதப்ரமேந்த்ரியஂ ஹதஶரீரதீப்திஂ ததா ஹதஶ்ரோத்ரசக்ஷுராதிஶக்திகம்| அந்யே ப்ரபாஶப்தேந இந்த்ரியஶக்திஂ வதந்தி; தேந ஹதேந்த்ரியஶக்திகமித்யர்தஃ| கம்பீர இவ கம்பீரோऽந்தர்வேகஃ, தீக்ஷ்ணோऽதிதுஃஸஹோ பஹிரந்தஶ்ச வேகஃ, தாப்யாமந்யோந்யமார்தஂ பீடிதஂ; ஏதேந க்ஷீணஂ கம்பீரார்தஂ விவர்ஜயேத், தீக்ஷ்ணவேகார்தஂ ச க்ஷீணமிதி| ‘அரோசகநிபீடிதஂ’ இத்யத்ர ‘துராத்மாநமுபத்ருதஂ’ இதி ததா ‘உபத்ரவநிபீடிதஂ’ இதி ச கேசித் படந்தி| துராத்மாநஂ துஃகிதாந்தஃகரணஂ, உபத்ருதஂ ஜ்வரோபத்ரவைஃ| ‘அபரே துராத்மபிருபத்ருதம்’ இதி படந்தி, தத்ர ப்ரேதபூதபிஶாசரக்ஷோபிஃ பீடிதம்||௯௩||-
Adhikarana 52 (94) · Śloka 95
ஹீநமத்யாதிகைர்தோஷைஸ்த்ரிஸப்தத்வாதஶாஹிகஃ ||௯௪||
ஜ்வரவேகோ பவேத்தீவ்ரோ யதாபூர்வஂ ஸுகக்ரியஃ |௯௫|
View original
हीनमध्याधिकैर्दोषैस्त्रिसप्तद्वादशाहिकः ||९४||
ज्वरवेगो भवेत्तीव्रो यथापूर्वं सुखक्रियः |९५|
அதோऽநந்தரஂ தீக்ஷ்ணவேகஸ்ய ஸுகக்ரியத்வமாஹ- ஹீநேத்யாதி| ஹீநைர்தோஷைஸ்த்ர்யஹஂ ஸுகக்ரியஸ்தீக்ஷ்ணவேகஃ, மத்யைஃ ஸப்தாஹஂ, அதிகைர்த்வாதஶாஹாநீதி| அத்ர ஹீநமத்யத்வஂ வத்தாபேக்ஷயா| யதாபூர்வஂ ஸுகக்ரியா இதி த்வாதஶாஹிகாத்தீக்ஷ்ணவேகாத் ஸப்தாஹிகஃ ஸுசிகித்ஸ்யஃ, ஸப்தாஹிகாத்தீக்ஷ்ணவேகாத் த்ர்யாஹிகஃ ஸுசிகித்ஸ்யஃ| ஹீநமத்யாதிகைர்தோஷைஸ்த்ரிஸப்தத்வாதஶாஹிக இதி யதுக்தஂ ததவதிமாத்ரத்யோதகஂ; தேந தோஷதாரதம்யாத்தோஷபேதாநாமாநந்த்யாதுக்தாவதேர்ந்யூநோ ந்யூநதரோ ந்யூநதமோ, அதிகோऽதிகதரோऽதிகதமோऽப்யவதிர்போத்தவ்யஃ||௯௪||-
Adhikarana 53 (95-96) · Śloka 96
காலோ ஹ்யோஷ யமஶ்சைவ நியதிர்மத்யுரேவ ச ||௯௫||
தஸ்மிந் வ்யபகதே தேஹாஜ்ஜந்மேஹ புநருச்யதே |
இதி ஜ்வராஃ ஸமாக்யாதாஃ கர்மேதாநீஂ ப்ரவக்ஷ்யதே ||௯௬||
View original
कालो ह्योष यमश्चैव नियतिर्मृत्युरेव च ||९५||
तस्मिन् व्यपगते देहाज्जन्मेह पुनरुच्यते |
इति ज्वराः समाख्याताः कर्मेदानीं प्रवक्ष्यते ||९६||
இதாநீஂ காலநாமபிர்விஶேஷணைர்மாரணாத்மகத்வஂ ஜ்வரஸ்ய ஸூசயந் தந்முக்தஸ்ய புநர்ஜந்ம ப்ரதிபாதயதி- கால இத்யாதி| இதிஶப்தோ நிதாநபரிஸமாப்தௌ| கர்மேத்யாதி| கர்மசிகித்ஸா||௯௫-௯௬||
Adhikarana 54 (97-98) · Śloka 98
ஜ்வரஸ்ய பூர்வரூபேஷு வர்தமாநேஷு புத்திமாந் |
பாயயேத கதஂ ஸ்வச்சஂ ததஃ ஸ லபதே ஸுகம் ||௯௭||
விதிர்மாருதஜேஷ்வேஷ, பைத்திகேஷு விரேசநம் |
மது, ப்ரச்சர்தநஂ தத்வத்கபஜேஷு விதீயதே ||௯௮||
View original
ज्वरस्य पूर्वरूपेषु वर्तमानेषु बुद्धिमान् |
पाययेत घृतं स्वच्छं ततः स लभते सुखम् ||९७||
विधिर्मारुतजेष्वेष, पैत्तिकेषु विरेचनम् |
मृदु, प्रच्छर्दनं तद्वत्कफजेषु विधीयते ||९८||
ஜ்வரஸ்யேத்யாதி| ஜ்வரஸ்யேதி நிராமவாதஜநிதஸ்ய| கதஂ புராணஂ, தஸ்ய காலதிஸஂஸ்காரேண விஶேஷகுணகாரித்வாத்| ஸ்வச்சஂ ஸுஷ்டு அச்சஂ கேவலஂ, ஸ்வச்சவசநாத்த்ரவ்யாந்தயோகோ நிஷித்யதே, ந து ஸஂஸ்காரஃ பாகேந காலேந ச| மாருதஜேஷு ஶ்ரமக்ஷயாதிகுபிதவாதஜ்வரபூர்வரூபேஷு, நத்வாமாஶயாநுபூர்வ்யோத்பந்நேஷு ஸாமவாதஜ்வரபூர்வரூபேஷு| அத ஏவ புத்திமாந் பாயயேதித்யுக்தம்| ஏஷ ஸர்பிஃபாநவிதிஃ| ஸுகமிதி தாவதச்சஂ கேவலஂ கதஂ பாதவ்யஂ யாவத் ஸுகஂ ப்ராப்நோதி, ததநந்தரஂ லகுபோஜநாதி| பைத்திகேஷு பித்தஜ்வரபூர்வரூபேஷு| மது அதீக்ஷ்ணம்| தத்வந்மது| கபஜேஷு கபஜ்வரபூர்வரூபேஷு||௯௭-௯௮||
Adhikarana 55 (99) · Śloka 99
ஸர்வத்விதோஷஜேஷூக்தஂ யதாதோஷஂ விகல்பயேத் |௯௯|
View original
सर्वद्विदोषजेषूक्तं यथादोषं विकल्पयेत् |९९|
ஸர்வேத்யாதி| ஸர்வேஷு ஸந்நிபாதஜ்வரபூர்வரூபேஷு, த்விதோஷஜேஷு த்வந்த்வஜ்வரபூர்வரூபேஷு; உக்தஂ யதாதோஷஂ ஸர்பிஃபாநாதிகஂ, விகல்பயேத் அவதாரயேத்|௯௯|-
Adhikarana 56 (99) · Śloka 99
அஸ்நேஹநீயோऽஶோத்யஶ்ச ஸஂயோஜ்யோ லங்கநாதிநா ||௯௯||
View original
अस्नेहनीयोऽशोध्यश्च संयोज्यो लङ्घनादिना ||९९||
இதாநீஂ கதாத்யநர்ஹஸ்ய ஜ்வரபூர்வரூபே கிஂ விதேயமித்யாஹ- அஸ்நேஹநீய இத்யாதி| அஸ்நேஹநீயோऽஜீர்ணீ தருணஜ்வரீத்யாதிகஃ| அஶோத்யோ வமநவிரேசநாயோக்யஃ| லங்கநாதிநேத்யாதிக்ரஹணாத் ஷடங்காதிஶதஶீதோஷ்ணோதகாதிகஂ கஹ்யதே||௯௯||
Adhikarana 57 (100) · Śloka 100
ரூபப்ராக்ரூபயோர்வித்யாந்நாநாத்வஂ வஹ்நிதூமவத் |௧௦௦|
View original
रूपप्राग्रूपयोर्विद्यान्नानात्वं वह्निधूमवत् |१००|
அத நவஜ்வரே ஸ்நேஹஸஂஶோதநவர்ஜநாத் கதஂ பூர்வரூபே ததுபதேஶ இத்யாஹ- ரூபப்ராக்ரூபயோரித்யாதி| ரூபப்ராக்ரூபயோஃ நாநாத்வஂ பதக்த்வஂ வஹ்நிதூமவத் வித்யாத்; வஹ்நிதூமதஷ்டாந்தேந நாநாத்வமநயோர்ந கடபடாதிவத், அதோऽநயோர்ஜ்ஞாநே யத்நோ விதேயஃ|௧௦௦|-
Adhikarana 58 (100) · Śloka 100
ப்ரவ்யக்தரூபேஷு ஹிதமேகாந்தேநாபதர்பணம் ||௧௦௦||
View original
प्रव्यक्तरूपेषु हितमेकान्तेनापतर्पणम् ||१००||
பூர்வரூபே சிகித்ஸிதமபிதாய ரூபே சிகித்ஸிதமாஹ- ப்ரவ்யக்தரூபேஷ்வித்யாதி| ஏகாந்தேந அதிஶயேந| அதர்பணமத்ர உபவாஸஃ, ஶேஷாணாமதர்பணபேதாநாமவஸ்தாவிஶேஷேண வக்ஷ்யமாணத்வாத்| தேநாமாஶயாநுபூர்வ்யோத்பந்நேஷு ஜ்வரேஷூபவாஸார்ஹேஷு ஹிதமித்யர்தஃ||௧௦௦||
Adhikarana 59 (101) · Śloka 101
ஆமாஶயஸ்தே தோஷே து ஸோத்க்லேஶே வமநஂ பரம் |௧௦௧|
View original
आमाशयस्थे दोषे तु सोत्क्लेशे वमनं परम् |१०१|
அவஸ்தாவிஶேஷேணாபதர்பணவிஶேஷமாஹ- ஆமாஶயஸ்தே இத்யாதி| ஹல்லாஸலாலாப்ரஸேகாதிநா தோஷோத்க்லேஶோ ஜ்ஞேயஃ|௧௦௧|-
Adhikarana 60 (101) · Śloka 102
ஆநத்தஃ ஸ்திமிதைர்தோஷைர்யாவந்தஂ காலமாதுரஃ ||௧௦௧||
குர்யாதநஶநஂ தாவத்ததஃ ஸஂஸர்கமாசரேத் |௧௦௨|
View original
आनद्धः स्तिमितैर्दोषैर्यावन्तं कालमातुरः ||१०१||
कुर्यादनशनं तावत्ततः संसर्गमाचरेत् |१०२|
லங்கநஂ கியந்தஂ காலஂ கார்யமித்யாஹ- ஆநத்த இத்யாதி| யாவந்தஂ காலமாதுரஃ ஸ்திமிதைர்தோஷைரப்ரசலிதரூபைராநத்தோ பத்த இவ பவேத்தாவந்தஂ காலஂ லங்கயேதிதி ஸம்பந்தஃ| ஸ்திமிதத்வஂ ச தோஷாணாமாமரஸாவநத்தத்வாத்| தத ஆநத்தத்வே நிவத்தே, அத்ராபிலாஷே ஸதி, ஸஂஸர்கஂ பேயாதிக்ரமமாசரேத்| அந்யே ஶ்லோகோத்தரார்தமந்யதா படந்தி,- “காலஂ தாவந்தமஶ்நீயால்லக்வந்நஂ து விரிக்தவத்” இதி| லக்வந்நமிதி அத்ராந்நத்ரவ்யகதஂ லக்வந்நஂ; விரிக்தவதித்யநேந மாத்ராலகுத்வம்||௧௦௧||-
Adhikarana 61 (102) · Śloka 103
ந லங்கயேந்மாருதஜே க்ஷயஜே மாநஸே ததா ||௧௦௨||
அலங்க்யாஶ்சாபி யே பூர்வஂ த்விவ்ரணீயே ப்ரகீர்திதாஃ |௧௦௩|
View original
न लङ्घयेन्मारुतजे क्षयजे मानसे तथा ||१०२||
अलङ्घ्याश्चापि ये पूर्वं द्विव्रणीये प्रकीर्तिताः |१०३|
உசிதஸ்யாபி லங்கநஸ்ய க்வசிந்நிஷேதமாஹ- ந லங்கயேதித்யாதி| க்ஷயஜே தாதுக்ஷயஜே யக்ஷ்மஜ்வரே வா, மாநஸே காமக்ரோதாதிஸம்பூதே| அலங்க்யா “கர்பிணீவத்தபாலதுர்பலபீருபிஃ ” இத்யநேநோக்தாஃ| அந்யே து வ்யாக்யாநயந்தி- மாருதஜே ஜ்வரே ந லங்கயேத்; கிம்பூதே? க்ஷயஜே| ஏதேந தாதுக்ஷயப்ரகுபிதவாதஜ இத்யுக்தஂ; அதவா க்ஷயஜே ந லங்கயேத்; கிம்பூதே? மாருதஜே| ஏதேந யக்ஷ்மஜ்வரே மாருதஸம்பூதே ந லங்கயேத்| (யஃ ஸாமாவஸ்தாயாஂ மாருதஜ்வரோ யக்ஷ்மஜ்வரஶ்ச ஸ லங்கநீய ஏவ, நிராமே மாருதஜே ஜ்வரே ந லங்கயேத்)||௧௦௨||-
Adhikarana 62 (103) · Śloka 104
அநவஸ்திததோஷாக்நேர்லங்கநஂ தோஷபாசநம் ||௧௦௩||
ஜ்வரக்நஂ தீபநஂ காங்க்ஷாருசிலாகவகாரகம் |௧௦௪|
View original
अनवस्थितदोषाग्नेर्लङ्घनं दोषपाचनम् ||१०३||
ज्वरघ्नं दीपनं काङ्क्षारुचिलाघवकारकम् |१०४|
அதோ லங்கநவர்ணநமாஹ- அநவஸ்திததோஷாக்நேரித்யாதி| அநவஸ்திததோஷாக்நேரிதி ‘புருஷஸ்ய’ இதி ஶேஷஃ| தத்ர தோஷா அநவஸ்திதாஃ ஸ்தாநாந்தரகமநாத், வஹ்நிஶ்சாநவஸ்திதோ பஹிர்விக்ஷிப்தத்வாத்| ஆஹாரேச்சா ஹதி காங்க்ஷா, முகோபநீதஸ்யாஹாரஸ்ய ரஸநேந்த்ரியஸ்யேச்சா ருசிஃ||௧௦௩||-
Adhikarana 63 (104) · Śloka 105
ஸஷ்டமாருதவிண்மூத்ரஂ க்ஷுத்பிபாஸாऽஸஹஂ லகும் ||௧௦௪||
ப்ரஸந்நாத்மேந்த்ரியஂ க்ஷாமஂ நரஂ வித்யாத் ஸுலங்கிதம் |௧௦௫|
View original
सृष्टमारुतविण्मूत्रं क्षुत्पिपासाऽसहं लघुम् ||१०४||
प्रसन्नात्मेन्द्रियं क्षामं नरं विद्यात् सुलङ्घितम् |१०५|
ஸம்யக்லங்கிதலக்ஷணமாஹ- ஸஷ்டமாருதவிண்மூத்ரமித்யாதி| ஸஷ்டமாருதவிண்மூத்ரமிதி அதஃப்ரவத்தவாதபுரீஷமூத்ரஂ, க்ஷுத்பிபாஸாஸஹமிதி ஸம்யக்லங்கநாதேகஸ்மிந்நேவ காலே யே க்ஷுத்பிபாஸே ஸமவேதே பவதஸ்தே ஸோடுமஶக்தம்| ததா ச தந்த்ராந்தரஂ,- “வாதமூத்ரபுரீஷாணாஂ விஸர்கே காத்ரலாகவே| ஹதயோதரகண்டாஸ்யஶுத்தௌ தந்த்ராக்லமே கதே|| ஸ்வேதே ஜாதே ருசௌ சாபி க்ஷுத்பிபாஸாஸஹோதயே| கதஂ லங்கநமாதேஶ்யஂ நிர்வ்யதே சாந்தராத்மநி”- இதி| லகும் அங்ககௌரவாதிரஹிதம்| ஆத்மா அந்தஃகரணம்| க்ஷாமஂ ஸர்வாக்ஷமம்| ஏவம்பூதஂ ஸுலங்கிதஂ வித்யாத்||௧௦௪||-
Adhikarana 64 (105) · Śloka 106
பலக்ஷயஸ்தஷா ஶோஷஸ்தந்த்ராநித்ராப்ரமக்லமாஃ ||௧௦௫||
உபத்ரவாஶ்ச ஶ்வாஸாத்யாஃ ஸம்பவந்த்யதிலங்கநாத் |௧௦௬|
View original
बलक्षयस्तृषा शोषस्तन्द्रानिद्राभ्रमक्लमाः ||१०५||
उपद्रवाश्च श्वासाद्याः सम्भवन्त्यतिलङ्घनात् |१०६|
அதிலங்கநலக்ஷணமாஹ- பலக்ஷய இத்யாதி| பலக்ஷய இதி காலஜயுக்திஜஸஹஜாநாஂ பலாநாஂ ஹாநிஃ, அதவா பலக்ஷய ஓஜஃக்ஷயஃ| ஶோஷோ முகஶோஷஃ| தந்த்ரா ஶாரீரோக்தலிங்கா நித்ராபேதஃ| நித்ரா ப்ரஸித்தா| நநு ஶ்லேஷ்மணா நித்ரா உத்பத்யதே, அதிலங்கநாத்து ஶ்லேஷ்மக்ஷயே ஜாதே கதஂ ஸா உத்பத்யதே? ஸத்யஂ; நித்ரேவ நித்ரேத்யுபமயா சேஷ்டோபரமாந்நித்ராத்வேந விவக்ஷிதா| அந்யே து தந்த்ராநித்ரயோர்மத்யே அகாரப்ரஶ்லேஷஂ மந்யந்தே, ததஶ்சாநித்ரேதி வ்யாக்யாநயந்தி| ப்ரமஃ சக்ராரூடஸ்யேவ ப்ரமணஂ, க்லமஃ அநாயாஸஶ்ரமஃ| ஆதிஶப்தாத் காஸஸ்வரக்ஷயச்சர்திஹிக்காதயஃ| தந்த்ராந்தரோக்தபர்வபேதாதீந்யதிலங்கநலக்ஷணாநி ஸுலங்கநலக்ஷணோக்தப்ரஸந்நாத்மேந்த்ரியாதிவைபரீத்யாததிகந்தவ்யாநி||௧௦௫||-
Adhikarana 65 (106) · Śloka 107
தீபநஂ கபவிச்சேதி பித்தவாதாநுலோமநம் ||௧௦௬||
கபவாதஜ்வரார்தேப்யோ ஹிதமுஷ்ணாம்பு தட்சிதம் |
தத்தி மார்தவகத்தோஷஸ்ரோதஸாஂ ... |௧௦௭|
View original
दीपनं कफविच्छेदि पित्तवातानुलोमनम् ||१०६||
कफवातज्वरार्तेभ्यो हितमुष्णाम्बु तृट्छिदम् |
तद्धि मार्दवकृद्दोषस्रोतसां ... |१०७|
அர்தாவஶிஷ்டோதககுணமாஹ- தீபநமித்யாதி| கபவிச்சேதி ஸ்த்யாநஶ்லேஷ்மணோ விச்சேதகம்| கபவாதஜ்வரார்தேப்ய இதி பஹுவசநநிர்தேஶாத் கபஜ்வரார்தவாதஜ்வரார்தகபவாதஜ்வரார்தேப்யோ ஹிதமித்யர்தஃ| யத்யபி பாநீயவர்கே உஷ்ணோதககுணா வர்ணிதாஸ்ததாऽபி தத்ரோக்தகுணேப்யோऽதிகவிதாநார்தமத்ரோக்தாஃ| யத்யேவஂ தர்ஹ்யேதே குணாஸ்தத்ரைவ குதோ ந நிர்திஷ்டாஃ? ஸ்வஸ்தாதுரயோப்யுஷ்ணோதகஸ்ய ஹிதத்வாபாதநார்தஂ; தச்சோஷ்ணோதகஂ மார்தவகத் மதுகாரி; தோஷஸ்ரோதஸாஂ தோஷவஹஸ்ரோதஸாம், அதவா தோஷாணாஂ ஸ்ரோதஸாஂ மதுத்வஂ விததாதி| ஏவங்குணமப்யுஷ்ணோதகஂ ஜ்வரேऽல்பஂ தேயமித்யாஹுராசார்யாஃ||௧௦௬||-
Adhikarana 66 (107) · Śloka 108
... ஶீதமந்யதா ||௧௦௭||
ஸேவ்யமாநேந தோயேந ஜ்வரஃ ஶீதேந வர்ததே |௧௦௮|
View original
... शीतमन्यथा ||१०७||
सेव्यमानेन तोयेन ज्वरः शीतेन वर्धते |१०८|
ஶீதோதககுணமாஹ- ஶீதமந்யதேத்யாதி| ஶீதம் அக்வதிதம்| அந்யதா உஷ்ணோதககுணவிபரீதகுணம்| கிஂ ஶீதோதகமுஷ்ணாம்புகுணவிபரீதமேவ ஸ்யாதுதாந்யத் கிமபி குருத இத்யாஹ- ஸேவ்யமாநேநேத்யாதி||௧௦௭||-
Adhikarana 67 (108) · Śloka 109
பித்தமத்யவிஷோத்தேஷு ஶீதலஂ திக்தகைஃ ஶதம் ||௧௦௮||
காங்கேயநாகரோஶீரபர்படோதீச்யசந்தநைஃ |௧௦௯|
View original
पित्तमद्यविषोत्थेषु शीतलं तिक्तकैः शृतम् ||१०८||
गाङ्गेयनागरोशीरपर्पटोदीच्यचन्दनैः |१०९|
இதாநீஂ ஶதஶீதஸ்ய குணமாஹ- பித்தேத்யாதி| பித்தமத்யவிஷோத்தேஷு ஜ்வரேஷு திக்தகைஃ ஶதஶீதலஂ ஜலஂ தேயஂ, கேவலஂ வா ஶதஶீதலஂ ஜலஂ தேயஂ, தந்த்ராந்தரவசநாத்| தாந்யேவ திக்தத்ரவ்யாண்யாஹ- காங்கேயேத்யாதி| காங்கேயஂ முஸ்தம், உதீச்யஂ வாலகஂ, சந்தநஂ ரக்தசந்தநம்| கல்பநோச்யதே- காங்கேயாதிஸர்வத்ரவ்யஂ கர்ஷமாத்ரமுதகப்ரஸ்தே க்வாத்யார்தஶதஂ கத்வா ப்ரயோக்தவ்யஂ; வத்தவைத்யாஸ்து காங்கேயாதிஸர்வத்ரவ்யபலமுதகாடகே பக்த்வாऽர்தாடகமவஶேஷயந்தி| யத்யப்யதிக்தா ஶுண்டீ ததாऽபி பாசநீயத்வேந யௌகிகத்வாதஸ்மிந் யோகே ப்ரக்ஷேபஃ| தந்த்ராந்தரே து, “கர்ஷமாத்ரஂ ததோ த்ரவ்யஂ ஸாதயேத் ப்ராஸ்திகேऽம்பஸி| அர்தஶதஂ ப்ரயோக்தவ்யஂ பாநே பேயாதிஸஂவிதௌ”- இதி| பஞ்ஜிகாகாரஸ்து பூர்வார்தமேவ படதி நோத்தரார்தஂ; திக்தகைஸ்திக்தத்ரவ்யைஃ பர்படாதிபிரிதி ச வ்யாக்யாநயந்தி||௧௦௮||-
Adhikarana 68 (109) · Śloka 110
தீபநீ பாசநீ லக்வீ ஜ்வரார்தாநாஂ ஜ்வராபஹா ||௧௦௯||
அந்நகாலே ஹிதா பேயா யதாஸ்வஂ பாசநைஃ கதா |௧௧௦|
View original
दीपनी पाचनी लघ्वी ज्वरार्तानां ज्वरापहा ||१०९||
अन्नकाले हिता पेया यथास्वं पाचनैः कृता |११०|
தீபநீத்யாதி| அந்நகாலே ஸ்வஸ்தவத்தாபிதாஸ்யமாநே ‘விஸஷ்டே விண்மூத்ரே’ இத்யாதிகே, ‘திநாந்தே’ இத்யந்யே| யதாஸ்வஂ பாசநைஃ கதா பஞ்சமூலீப்ரபதிபிஃ ஸஂஸ்கதா| அந்யே து பாசநைரித்யத்ர பஹுவசநமாத்யர்தே, தேந தீபநபாசநஸஂஶமநீயாதிபிஃ ஸஂஸ்கதேதி வ்யாக்யாநயந்தி| புநஃ பேயாகுணாபிதாநமுஷ்ணோதககுணாபிதாநவத், அதோ ந புநருக்திஃ||௧௦௯||-
Adhikarana 69 (110-111) · Śloka 112
பஹுதோஷஸ்ய மந்தாக்நேஃ ஸப்தராத்ராத் பரஂ ஜ்வரே ||௧௧௦||
லங்கநாம்புயவாகூபிர்யதா தோஷோ ந பச்யதே |
ததா தஂ முகவைரஸ்யதஷ்ணாரோசகநாஶநைஃ ||௧௧௧||
கஷாயைஃ பாசநைர்ஹத்யைர்ஜ்வரக்நைஃ ஸமுபாசரேத் |௧௧௨|
View original
बहुदोषस्य मन्दाग्नेः सप्तरात्रात् परं ज्वरे ||११०||
लङ्घनाम्बुयवागूभिर्यदा दोषो न पच्यते |
तदा तं मुखवैरस्यतृष्णारोचकनाशनैः ||१११||
कषायैः पाचनैर्हृद्यैर्ज्वरघ्नैः समुपाचरेत् |११२|
கதலங்கநாதேர்ஜ்வரிணோ யஸ்யாமவஸ்தாயாஂ பாசநஂ தேயஂ தாமாஹ- பஹுதோஷஸ்யேத்யாதி| நநு, தந்த்ராந்தரே ஸ்வேததிக்தகரஸௌ பாசநார்தமுக்தௌ, தாவத்ர கஸ்மாந்ந நிர்திஷ்டௌ? ஸத்யஂ, உஷ்ணோதகவிதாநேந தாவத் கபவாதஜ்வரஸ்ய ஸ்வேதோ லப்தஃ, ஷடங்ககல்பநயா பாநீயஸஂஸ்காரேண ச திக்தகரஸோ கஹீத இத்யத்ர த்வாவபி நிர்திஷ்டௌ| முகவைரஸ்யதஷ்ணாரோசகநாஶநைரிதி வக்ஷ்யமாணைஃமருத்பித்தகபஜ்வரபாசநைஃ, வாதாதிலக்ஷணத்வாத்வதநவைரஸ்யாதீநாம்| கஷாயைஃ க்வாதைஃ| ஆமதோஷபாசநார்தஂ யவாகூஃ கதமாமே ப்ரயுஜ்யதே? ஸத்யஂ, த்விப்ரகாரா ஹ்யாமதா ப்ரபூதா அல்பா ச, தத்ர ப்ரபூதாமதாஂ விஹாயால்பாமதாயாஂ ப்ரயுஜ்யத இதி ந தோஷஃ||௧௧௦-௧௧௧||-
Adhikarana 70 (112-113) · Śloka 114
பஞ்சமூலீகஷாயஂ து பாசநஂ பவநஜ்வரே ||௧௧௨||
ஸக்ஷௌத்ரஂ பைத்திகே முஸ்தகடுகேந்த்ரயவைஃ கதம் |
பிப்பல்யாதிகஷாயஂ து கபஜே பரிபாசநம் ||௧௧௩||
த்வந்த்வஜேஷு து ஸஂஸஷ்டஂ தத்யாத் ... |௧௧௪|
View original
पञ्चमूलीकषायं तु पाचनं पवनज्वरे ||११२||
सक्षौद्रं पैत्तिके मुस्तकटुकेन्द्रयवैः कृतम् |
पिप्पल्यादिकषायं तु कफजे परिपाचनम् ||११३||
द्वन्द्वजेषु तु संसृष्टं दद्यात् ... |११४|
தாந்யேவ பாசநாநி ப்ரதிதோஷமாஹ- பஞ்சமூலீத்யாதி| பஞ்சமூலீ மஹதீ| அந்யே து கபாநுகே வாதஜ்வரே மஹதீ, பித்தாநுகே ச கநீயஸீ, இதி த்விவிதாமபி பஞ்சமூலீஂ கஹ்ணந்தி| ஸஂஸஷ்டஂ மிஶ்ரம்| ஸந்நிபாதசிகித்ஸா த்வந்த்வஜசிகித்ஸாயாமேவாந்தர்பூதா, அதஃ பதங்நோக்தா||௧௧௨-௧௧௩||-
Adhikarana 71 (114) · Śloka 114
... அத விவர்ஜயேத் |
பீதாம்புர்லங்கிதோ புக்தோऽஜீர்ணீ க்ஷீணஃ பிபாஸிதஃ ||௧௧௪||
View original
... अथ विवर्जयेत् |
पीताम्बुर्लङ्घितो भुक्तोऽजीर्णी क्षीणः पिपासितः ||११४||
யேஷாஂ பாசநமஹிதஂ தாநாஹ- அதேத்யாதி| விவர்ஜயேத் ‘பாசநம்’ இதி ஶேஷஃ| பீதாம்புஃ ஸத்ய ஏவ பீதோதகஃ| லங்கிதஃ கதோபவாஸஃ| புக்தஃ ஸத்ய ஏவ கதாஹாரஃ| அஜீர்ணீ அபரிபக்வபோஜநஃ||௧௧௪||
Adhikarana 72 (115) · Śloka 115
(தீக்ஷ்ணே ஜ்வரே குரௌ தேஹே விபத்தேஷு மலேஷு ச|
ஸாமதோஷஂ விஜாநீயாஜ்ஜ்வரஂ பக்வமதோऽந்யதா ||) மதௌ ஜ்வரே லகௌ தேஹே ப்ரசலேஷு மலேஷு ச |
பக்வஂ தோஷஂ விஜாநீயாஜ்ஜ்வரே தேயஂ ததௌஷதம் ||௧௧௫||
View original
(तीक्ष्णे ज्वरे गुरौ देहे विबद्धेषु मलेषु च|
सामदोषं विजानीयाज्ज्वरं पक्वमतोऽन्यथा ||) मृदौ ज्वरे लघौ देहे प्रचलेषु मलेषु च |
पक्वं दोषं विजानीयाज्ज्वरे देयं तदौषधम् ||११५||
இதாநீஂ பக்வதோஷலக்ஷணமாஹ- மதாவித்யாதி| தத் வக்ஷ்யமாணஶமநஶோதநாக்யமௌஷதம்||௧௧௫||
Adhikarana 73 (116) · Śloka 116
தோஷப்ரகதிவைகத்யாதேகேஷாஂ பக்வலக்ஷணம் |௧௧௬|
View original
दोषप्रकृतिवैकृत्यादेकेषां पक्वलक्षणम् |११६|
ஏகீயமதமாஹ- தோஷப்ரகதிவைகத்யாதித்யாதி| தோஷப்ரகதிவைகத்யாதிதி ஜ்வரோத்பாதிகாயா தோஷப்ரகதேருச்ச்ரிதாயா அந்யதாத்வாதித்யர்தஃ|௧௧௬|-
Adhikarana 74 (116-118) · Śloka 119
ஹதயோத்வேஷ்டநஂ தந்த்ரா லாலாஸ்ருதிரரோசகஃ ||௧௧௬||
தோஷாப்ரவத்திராலஸ்யஂ விபந்தோ பஹுமூத்ரதா |
குரூதரத்வமஸ்வேதோ ந பக்திஃ ஶகதோऽரதிஃ ||௧௧௭||
ஸ்வாபஃ ஸ்தம்போ குருத்வஂ ச காத்ராணாஂ வஹ்நிமார்தவம் |
முகஸ்யாஶுத்திரக்லாநிஃ ப்ரஸங்கீ பலவாஞ்ஜ்வரஃ ||௧௧௮||
லிங்கைரேபிர்விஜாநீயாஜ்ஜ்வரமாமஂ விசக்ஷணஃ |௧௧௯|
View original
हृदयोद्वेष्टनं तन्द्रा लालास्रुतिररोचकः ||११६||
दोषाप्रवृत्तिरालस्यं विबन्धो बहुमूत्रता |
गुरूदरत्वमस्वेदो न पक्तिः शकृतोऽरतिः ||११७||
स्वापः स्तम्भो गुरुत्वं च गात्राणां वह्निमार्दवम् |
मुखस्याशुद्धिरग्लानिः प्रसङ्गी बलवाञ्ज्वरः ||११८||
लिङ्गैरेभिर्विजानीयाज्ज्वरमामं विचक्षणः |११९|
இதாநீஂ ஸாமாந்யமாமஜ்வரலக்ஷணமாஹ- ஹதயோத்வேஷ்டநமித்யாதி| ஹதயோத்வேஷ்டநஂ ஹதயஸ்ய ஆமோடநமிவ| தோஷாப்ரவத்திஃ வாதாதீநாஂ நிஶ்சலதா| விபந்தோ விட்வாதயோரப்ரவர்தநம்| அரதிஃ ந குத்ரசிதவஸ்திதிஶ்சேதஸஃ| அக்லாநிஃ ஈஷச்சாந்திஃ| ப்ரஸங்கீ ஸஂஸக்தஃ| ஏதாநி லக்ஷணாநி ப்ராயேண ஸப்தராத்ரஂ யாவத்பவந்தி| அமுஂ பாடஂ பஞ்ஜிகாகாரோ ‘லாலாப்ரஸேகோ ஹல்லாஸோ ஹதயாஶுத்த்யரோசகாஃ| தந்த்ராலஸ்யாவிபாகாஸ்யவைரஸ்யஂ குருகாத்ரதா|| க்ஷுந்நாஶோ பஹுமூத்ரத்வஂ ஸ்தப்ததா பலவாஞ்ஜ்வரஃ| ஆமஜ்வரஸ்ய லிங்காநி ந தத்யாத்தத்ர பேஷஜம்’ இத்யாதிநா க்ரந்தேந படதி||௧௧௬-௧௧௮||-
Adhikarana 75 (119) · Śloka 120
ஸப்தராத்ராத்பரஂ கேசிந்மந்யந்தே தேயமௌஷதம் ||௧௧௯||
தஶராத்ராத்பரஂ கேசித்தாதவ்யமிதி நிஶ்சிதாஃ |௧௨௦|
View original
सप्तरात्रात्परं केचिन्मन्यन्ते देयमौषधम् ||११९||
दशरात्रात्परं केचिद्दातव्यमिति निश्चिताः |१२०|
இதாநீஂ கஷாயரஸஸ்யௌஷதஸ்யோபயோககாலஂ பரமதேநாஹ- ஸப்தேத்யாதி| ஔஷதஂ கஷாயரஸமபி, நது திக்தரஸமேவ, தஸ்ய ஸாமேऽப்யுபயோகார்ஹத்வாத்| நநு, ‘மதௌ ஜ்வரே லகௌ தேஹே’ இத்யாதிநைவ பக்வலக்ஷணேऽபிஹிதே பேஷஜதாநமுக்தஂ, தத்கதஂ ஸப்தராத்ராதித்யாதிகஂ பரமதமங்கீக்ரியதே? ஸத்யஂ, ஸப்தராத்ராதர்வாக் பாசநஸ்யாபி நிஷேதார்தஂ ஸப்தராத்ரக்ரஹணஂ, தஶாஹாதநந்தரமவித்யமாநேऽபி பாகலக்ஷணே ஔஷதஂ தேயமிதி தர்ஶநார்தஂ ச தஶராத்ரக்ரஹணம்| நிஶ்சிதா நிஶ்சயகாரிணோ வைத்யாஃ||௧௧௯||-
Adhikarana 76 (120) · Śloka 121
பைத்திகே வா ஜ்வரே தேயமல்பகாலஸமுத்திதே ||௧௨௦||
அசிரஜ்வரிதஸ்யாபி தேயஂ ஸ்யாத்தோஷபாகதஃ |௧௨௧|
View original
पैत्तिके वा ज्वरे देयमल्पकालसमुत्थिते ||१२०||
अचिरज्वरितस्यापि देयं स्याद्दोषपाकतः |१२१|
யதா புநஃ ஸப்தாஹாதர்வாகபி பித்தஜ்வரோऽல்பதோஷஶ்ச ஶீக்ரஂ பாகஂ யாயாத்ததௌஷதஂ தேயமித்யாஹ- பைத்திகே இத்யாதி| அல்பகாலஸமுத்திதேऽபி பைத்திகே ஜ்வரே யதௌஷதஂ தேயஂ தாதவ்யஂ பவேத் தத்ததா தேயமிதி பிண்டார்தஃ| வாஶப்தாத் வாதஶ்லேஷ்மாதிஜ்வரே தோஷபாகே ஸத்யௌஷதஂ தேயம்||௧௨௦||-
Adhikarana 77 (121) · Śloka 122
பேஷஜஂ ஹ்யாமதோஷஸ்ய பூயோ ஜ்வலயதி ஜ்வரம் ||௧௨௧||
ஶோதநஂ, ஶமநீயஂ து கரோதி விஷமஜ்வரம் |௧௨௨|
View original
भेषजं ह्यामदोषस्य भूयो ज्वलयति ज्वरम् ||१२१||
शोधनं, शमनीयं तु करोति विषमज्वरम् |१२२|
கஸ்மாத்தோஷாணாஂ பாகே ஸத்யேவௌஷதஂ தேயமித்யாஹ- பேஷஜமித்யாதி| ஶோதநமௌஷதமாமதோஷஸ்ய புருஷஸ்ய ஜ்வரஂ ஜ்வலயதி தீபயதீத்யர்தஃ; ஶமநீயஂ து புநரௌஷதஂ தத்தஂ விஷமஜ்வரஂ கரோதி| கேசித் ‘ஜ்வலயதி’ இத்யத்ர ‘வர்தயதி’ இதி படந்தி||௧௨௧||-
Adhikarana 78 (122) · Śloka 123
ச்யவமாநஂ ஜ்வரோத்க்லிஷ்டமுபேக்ஷேத மலஂ ஸதா ||௧௨௨||
அதிப்ரவர்தமாநஂ ச ஸாதயேததிஸாரவத் |௧௨௩|
View original
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा ||१२२||
अतिप्रवर्तमानं च साधयेदतिसारवत् |१२३|
இதாநீஂ ஜ்வரிணாமாவஸ்திகஂ கர்தவ்யமாஹ- ச்யவமாநமித்யாதி| உத்க்லிஷ்டமிதி யதோ ஜ்வரேணாமாஶயாச்சாலிதமத ஏவ ச்யவமாநஂ, மலஂ வாதாதிகஂ, ஸதாऽऽமாவஸ்தாயாஂ பக்வாவஸ்தாயாஂ ச| அதிஸாரவதித்யநேந பாசயந் ஸங்க்ரஹஂ நயேதித்யர்தஃ ஸூச்யதே| மலோऽத்ர ந புரீஷமேவ, அநிர்கமநே வமநாதிபிர்நிர்ஹரணோபதேஶாத்||௧௨௨||-
Adhikarana 79 (123) · Śloka 124
யதா கோஷ்டாநுகாஃ பக்வா விபத்தாஃ ஸ்ரோதஸாஂ மலாஃ ||௧௨௩||
அசிரஜ்வரிதஸ்யாபி ததா தத்யாத்விரேசநம் |௧௨௪|
View original
यदा कोष्ठानुगाः पक्वा विबद्धाः स्रोतसां मलाः ||१२३||
अचिरज्वरितस्यापि तदा दद्याद्विरेचनम् |१२४|
தர்ஹி கதா ஶோதநஂ ப்ரயோஜ்யமித்யாஹ- யதா கோஷ்டாநுகா இத்யாதி| விரேசநமத்ர ஶோதநஂ, ந த்வதோரேசநமேவ| கேசித் பூர்வத்ர அஸ்மிஂஶ்ச வாக்யே மலஂ புரீஷஂ கதயந்தி||௧௨௩||-
Adhikarana 80 (124-125) · Śloka 125
பக்வோ ஹ்யநிர்ஹதோ தோஷோ தேஹே திஷ்டந் மஹாத்யயம் ||௧௨௪||
விஷமஂ வா ஜ்வரஂ குர்யாத்பலவ்யாபதமேவ ச |
தஸ்மாந்நிர்ஹரணஂ கார்யஂ தோஷாணாஂ வமநாதிபிஃ ||௧௨௫||
View original
पक्वो ह्यनिर्हृतो दोषो देहे तिष्ठन् महात्ययम् ||१२४||
विषमं वा ज्वरं कुर्याद्बलव्यापदमेव च |
तस्मान्निर्हरणं कार्यं दोषाणां वमनादिभिः ||१२५||
பக்வதோஷோபேக்ஷணே தூஷணமாஹ- பக்வ இத்யாதி| அநிர்ஹதோ வமநாதிநா, மஹாத்யயஂ கம்பீரஂ, பலவ்யாபதஂ பலாபசயஂ குர்யாத்| தஸ்மாதித்யாதி| நிர்ஹரணம் ஈஷத்தரணம்||௧௨௪-௧௨௫||
Adhikarana 81 (126) · Śloka 127
ப்ராக்கர்ம வமநஂ சாஸ்ய கார்யமாஸ்தாபநஂ ததா |
விரேசநஂ ததா குர்யாச்சிரஸஶ்ச விரேசநம் ||௧௨௬||
க்ரமஶஃ... |௧௨௭|
View original
प्राक्कर्म वमनं चास्य कार्यमास्थापनं तथा |
विरेचनं तथा कुर्याच्छिरसश्च विरेचनम् ||१२६||
क्रमशः... |१२७|
இதாநீஂ க்ரமஶோ வமநாதிபரிபாடீமாஹ- ப்ராகித்யாதி| யத்யபி ப்ரதமஂ லங்கநஸ்யோபதேஶஃ, ததாऽப்யவஸ்தாப்ராப்தத்வாத்வமநஸ்யாபி ப்ராக்கர்மத்வம்| க்ரமஶ இதி க்ரமேண, ந யுகபத்; அதவா லங்கநபாசநாநந்தரஂ ஸ்நேஹாதிநா கோஷ்டப்ராப்தேஷு தோஷேஷு மத்யமாவஸ்தாயாஂ ஜ்வரஸ்யேதி க்ரமஶோ தேயம்| ப்ராக்கர்ம வமநஂ சாஸ்யேத்யத்ர சகாராதக்ரேऽநுவாஸநமித்யபி||௧௨௬||-
Adhikarana 82 (127-129) · Śloka 129
...பலிநே தேயஂ வமநஂ ஶ்லைஷ்மிகே ஜ்வரே |
பித்தப்ராயே விரேகஸ்து கார்யஃ ப்ரஶிதிலாஶயே ||௧௨௭||
ஸருஜேऽநிலஜே கார்யஂ ஸோதாவர்தே நிரூஹணம் |
கடீபஷ்டக்ரஹார்தஸ்ய தீப்தாக்நேரநுவாஸநம் ||௧௨௮||
ஶிரோகௌரவஶூலக்நமிந்த்ரியப்ரதிபோதநம் |
கபாபிபந்நே ஶிரஸி கார்யஂ மூர்தவிரேசநம் ||௧௨௯||
View original
...बलिने देयं वमनं श्लैष्मिके ज्वरे |
पित्तप्राये विरेकस्तु कार्यः प्रशिथिलाशये ||१२७||
सरुजेऽनिलजे कार्यं सोदावर्ते निरूहणम् |
कटीपृष्ठग्रहार्तस्य दीप्ताग्नेरनुवासनम् ||१२८||
शिरोगौरवशूलघ्नमिन्द्रियप्रतिबोधनम् |
कफाभिपन्ने शिरसि कार्यं मूर्धविरेचनम् ||१२९||
யாதஶஸ்ய புஂஸோ யதாத்மகே ஜ்வரே வமநாதிகஂ ப்ரயுஜ்யதே ததாஹ- பலிநே இத்யாதி| பலிநே புருஷாய ஶ்லைஷ்மிகே ஜ்வரே வமநஂ தேயம், ‘ஆமாஶயஸ்தே தோஷே து ஸோத்க்லேஶே’ இத்யாதிநா யா பூர்வஂ வமநாவஸ்தா கதிதா தஸ்யாஂ ஜாதாயாமித்யர்தஃ| பித்தப்ராயே பித்தபாஹுல்யே, ப்ரஶிதிலாஶயே அஸ்தப்தபக்வாஶயே| துஶப்தாத்வமநமபி பித்தே தேயம்| ததா ச,- “உபஸ்திதே ஶ்லேஷ்மபித்தே வ்யாதாவாமாஶயாஶ்ரயே| வமநார்தஂ ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக்தேஹமதூஷயந்”- இதி| ஸருஜே கோஷ்டருக்யுக்தே| ஸோதாவர்தே ஸவிபந்தே| ஶிரோகௌரவஶூலக்நமித்யாதிகஂ மூர்தவிரேசநமிதி| ஜீர்ணஜ்வரே மூர்தவிரேசநஂ ந து தருணஜ்வரே பரஂ ஸாந்நிபாதகஂ விஹாய, ஸாந்நிபாதகே புநஃ ஸஞ்ஜ்ஞாப்ரபோதநார்தஂ தருணேऽபி ப்ரயுஜ்யதே| பஞ்ஜிகாகாரஸ்து ‘க்ரமேண பலிநே தேயஂ வமநஂ ஶ்லைஷ்மிகே ஜ்வரே’ இத்யத்ர ‘ஆமாஶயஸ்தே தோஷே து ஸோத்க்லேஶே வமநே பரம்’ இத்யாதி பூர்வோக்தமேவ பாடஂ படதி||௧௨௭-௧௨௯||
Adhikarana 83 (130) · Śloka 131
துர்பலஸ்ய ஸமாத்மாதமுதரஂ ஸருஜஂ திஹேத் |
தாருஹைமவதீகுஷ்டஶதாஹ்வாஹிங்குஸைந்தவைஃ ||௧௩௦||
அம்லபிஷ்டைஃ ஸுகோஷ்ணைஶ்ச... |௧௩௧|
View original
दुर्बलस्य समाध्मातमुदरं सरुजं दिहेत् |
दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः ||१३०||
अम्लपिष्टैः सुखोष्णैश्च... |१३१|
அதஃ பரஂ துர்பலஸ்யோதரலேபமாஹ- துர்பலஸ்யேத்யாதி| தாரு தேவதாரு, ஹைமவதீ வசா, அம்லஂ காஞ்ஜிகம்||௧௩௦||-
Adhikarana 84 (131) · Śloka 131
...பவநே தூர்த்வமாகதே |
ருத்தமூத்ரபூரீஷாய குதே வர்திஂ நிதாபயேத் ||௧௩௧||
View original
...पवने तूर्ध्वमागते |
रुद्धमूत्रपूरीषाय गुदे वर्तिं निधापयेत् ||१३१||
வர்திவிஷயமாஹ- பவநே இத்யாதி| வர்திரத்ர தாருஹைமவத்யாதிபிஃகதா, அந்யே து மதநபலஸைந்தவபிப்பல்யாதிபிர்யௌகிகைர்த்ரவ்யைஃ கதா இதி வ்யாக்யாநயந்தி||௧௩௧||
Adhikarana 85 (132) · Śloka 132
பிப்பலீபிப்பலீமூலயவாநீசவ்யஸாதிதாம் |
பாயயேத யவாகூஂ வா மாருதாத்யநுலோமிநீம் ||௧௩௨||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचव्यसाधिताम् |
पाययेत यवागूं वा मारुताद्यनुलोमिनीम् ||१३२||
ஊர்த்வகதபவநே ருத்தமூத்ரபுரீஷஸ்யாந்யத் கிஂ குர்யாதித்யாஹ- பிப்பலீத்யாதி||௧௩௨||
Adhikarana 86 (133) · Śloka 133
ஶுத்தஸ்யோபயதோ யஸ்ய ஜ்வரஃ ஶாந்திஂ ந கச்சதி |
ஸஶேஷதோஷரூக்ஷஸ்ய தஸ்ய தஂ ஸர்பிஷா ஜயேத் ||௧௩௩||
View original
शुद्धस्योभयतो यस्य ज्वरः शान्तिं न गच्छति |
सशेषदोषरूक्षस्य तस्य तं सर्पिषा जयेत् ||१३३||
ஸஶேஷதோஷத்வாத்ரூக்ஷத்வாச்ச ஜ்வரேऽப்ரஶாம்யதி ஸதி ரூக்ஷஸ்ய ஶுத்தஸ்ய ப்ரதீகாரமாஹ- ஶுத்தஸ்யேத்யாதி||௧௩௩||
Adhikarana 87 (134) · Śloka 134
கஶஂ சைவால்பதோஷஂ ச ஶமநீயைருபாசரேத் |
உபவாஸைர்பலஸ்தஂ து ஜ்வரே ஸந்தர்பணோத்திதே ||௧௩௪||
View original
कृशं चैवाल्पदोषं च शमनीयैरुपाचरेत् |
उपवासैर्बलस्थं तु ज्वरे सन्तर्पणोत्थिते ||१३४||
ஶோதநவிதிமபிதாய ஸஂஶமநவிதிமாஹ- கஶமித்யாதி| உபவாஸைரிதி போஜநபரித்யாகைஃ| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து- உபவாஸஸ்யாபி ஸஂஶமநீயத்வாத்விஶிஷ்டவிஷயே தந்நியோகமாஹ- உபவாஸைரித்யாதி| உபவாஸைரிதி பஹுவசநாத்தஶவிதமபி லங்கநஂ யதாவஸ்தஂ யோஜ்யம்| ததா ச,- “சதுஷ்ப்ரகாரா ஸஂஶுத்திஃ பிபாஸாமாருதாதபௌ| பாசநாந்யுபவாஸஶ்ச வ்யாயாமஶ்சேதி லங்கநம்”- இதி| ஈதஶே ச வ்யாக்யாநே ஸஂஶமநப்ரஸ்தாவேऽபி புநஃ ஶோதநமபிஹிதஂ பவதி||௧௩௪||
Adhikarana 88 (135) · Śloka 135
க்லிந்நாஂ யவாகூஂ மந்தாக்நிஂ தஷார்தஂ பாயயேந்நரம் |௧௩௫|
View original
क्लिन्नां यवागूं मन्दाग्निं तृषार्तं पाययेन्नरम् |१३५|
ஸஂஶமநேஷ்வாஹாரஸ்ய வரத்வாத்ததபிதாநமாஹ- க்லிந்நாமித்யாதி| க்லிந்நாம் அல்பஸிக்தத்வேந; ‘க்லிந்நாஂ’ இத்யத்ர ‘தந்வீஂ’ இதி கேசித் படந்தி, தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ|௧௩௫|-
Adhikarana 89 (135-137) · Śloka 138
தட்சர்திதாஹகர்மார்தஂ மத்யபஂ லாஜதர்பணம் ||௧௩௫||
ஸக்ஷௌத்ரமம்பஸா பஶ்சாஜ்ஜீர்ணே யூஷரஸௌதநம் |
உபவாஸஶ்ரமகதே க்ஷீணஂ(ணே) வாதாதிகே ஜ்வரே ||௧௩௬||
தீப்தாக்நிஂ போஜயேத் ப்ராஜ்ஞோ நரஂ மாஂஸரஸௌதநம் |
முத்கயூஷௌதநஶ்சாபி ஹிதஃ கபஸமுத்திதே ||௧௩௭||
ஸ ஏவ ஸிதயா யுக்தஃ ஶீதஃ பித்தஜ்வரே ஹிதஃ |௧௩௮|
View original
तृट्छर्दिदाहघर्मार्तं मद्यपं लाजतर्पणम् ||१३५||
सक्षौद्रमम्भसा पश्चाज्जीर्णे यूषरसौदनम् |
उपवासश्रमकृते क्षीणं(णे) वाताधिके ज्वरे ||१३६||
दीप्ताग्निं भोजयेत् प्राज्ञो नरं मांसरसौदनम् |
मुद्गयूषौदनश्चापि हितः कफसमुत्थिते ||१३७||
स एव सितया युक्तः शीतः पित्तज्वरे हितः |१३८|
யவாக்வநர்ஹஸ்ய தர்பணமாஹ- தடித்யாதி| ஹித இதி ‘அந்நகாலே’ இதி ஶேஷஃ| ஸ இத்யாதி| ஸ ஏவ முத்கயூஷ ஏவ||௧௩௫-௧௩௭||-
Adhikarana 90 (138-140) · Śloka 140
தாடிமாமலமுத்காநாஂ யூஷஶ்சாநிலபைத்திகே ||௧௩௮||
ஹ்ரஸ்வமூலகயூஷஸ்து வாதஶ்லேஷ்மாதிகே ஹிதஃ |
படோலநிம்பயூஷஸ்து பத்யஃ பித்தகபாத்மகே ||௧௩௯||
தாஹச்சர்தியுதஂ க்ஷாமஂ நிரந்நஂ தஷ்ணயாऽர்திதம் |
ஸிதாக்ஷௌத்ரயுதஂ லாஜதர்பணஂ பாயயேத ச ||௧௪௦||
View original
दाडिमामलमुद्गानां यूषश्चानिलपैत्तिके ||१३८||
ह्रस्वमूलकयूषस्तु वातश्लेष्माधिके हितः |
पटोलनिम्बयूषस्तु पथ्यः पित्तकफात्मके ||१३९||
दाहच्छर्दियुतं क्षामं निरन्नं तृष्णयाऽर्दितम् |
सिताक्षौद्रयुतं लाजतर्पणं पाययेत च ||१४०||
த்வந்த்வஜ்வராணாஂ பத்யமாஹ- தாடிமேத்யாதி| ஹ்ரஸ்வமூலகோ லகுமூலகஃ| லாஜதர்பணஂ பாயயேத சேத்யத்ர த்ரவாநுக்தேஃ ஶீதோதகேந லாஜதர்பணபாநஂ; கேசிச்சதஶீதேந பாநமிச்சந்தி, அந்யே து ஜ்வராபஹைஃ பலரஸைஃ பாநஂ லாஜதர்பணஸ்ய பத்யமாஹுஃ ||௧௩௮-௧௪௦||
Adhikarana 91 (141) · Śloka 142
கபபித்தபரீதஸ்ய க்ரீஷ்மேऽஸக்பித்திநஸ்ததா |
மத்யநித்யஸ்ய ந ஹிதா யவாகூஸ்தமுபாசரேத் ||௧௪௧||
யூஷைரம்லைரநம்லைர்வா ஜாங்கலைஶ்ச ரஸைர்ஹிதைஃ |௧௪௨|
View original
कफपित्तपरीतस्य ग्रीष्मेऽसृक्पित्तिनस्तथा |
मद्यनित्यस्य न हिता यवागूस्तमुपाचरेत् ||१४१||
यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः |१४२|
இதாநீஂ ப்ரஶஸ்தாயா யவாக்வா விஶிஷ்டவிஷயேऽஹிதத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- கபபித்தபரீதஸ்யேத்யாதி| கபபித்தபரீதஸ்ய கபபித்தாப்யாஂ மிலிதாப்யாஂ வ்யாப்தஸ்ய| யத்யபி ரக்தபித்தப்ரதிஷேதே கதமிஶ்ராயா யவாக்வா ஹிதத்வமபிதாஸ்யதி, ததாऽப்யத்ர ஜ்வரே ஸதி ரக்தபித்தே யவாகூரஹிதா, ஸஂயோகே புநஸ்ததேதி தஸ்ய யவகூரஹிதா| தஸ்ய பத்யமாஹ- தமுபாசரேதித்யாதி| யூஷைஃ அம்லைரநம்லைர்வேதி விகல்பஃ ஸாத்ம்யாபேக்ஷயா அக்ந்யபேக்ஷயா ச| யூஷஜாங்கலரஸோபதேஶோऽபி ஸாத்ம்யாபேக்ஷயா அவஸ்தாபேக்ஷயா ச| யூஷோ முத்காதியூஷஃ| கபபித்தபரீதாதீநாஂ தாஹாத்யபிபூதாநாஂ யூஷரஸோபதேஶஸ்தத்ர காலிகோ மந்தவ்யஃ||௧௪௧||-
Adhikarana 92 (142) · Śloka 142
மத்யஂ புராணஂ மந்தாக்நேர்யவாந்நோபஹிதஂ ஹிதம் ||௧௪௨||
View original
मद्यं पुराणं मन्दाग्नेर्यवान्नोपहितं हितम् ||१४२||
இதாநீஂ ஶமநத்வாந்மத்யதக்ரேऽவஸ்தாவஶேந த்ரவ்யாந்தரோபஹிதே ஹிததயா தர்ஶயந்நாஹ- மத்யமித்யாதி| மத்யஂ புராணஂ ஸம்யக் பக்வஂ, தீபநீயத்வாத் கபக்நத்வாச்ச ||௧௪௨||
Adhikarana 93 (143) · Śloka 143
ஸவ்யோஷஂ விதரேத்தக்ரஂ கபாரோசகபீடிதே |௧௪௩|
View original
सव्योषं वितरेत्तक्रं कफारोचकपीडिते |१४३|
தக்ரப்ரயோகமாஹ- ஸவ்யோஷமித்யாதி| ஸவ்யோஷஂ த்ரிகடுகஸஂஸ்கதஂ, விதரேத் தத்யாத்||௧௪௩||-
Adhikarana 94 (143-144) · Śloka 144
கஶோऽல்பதோஷோ தீநஶ்ச நரோ ஜீர்ணஜ்வரார்திதஃ ||௧௪௩||
விபத்தஃ ஸஷ்டதோஷஶ்ச ரூக்ஷஃ பித்தாநிலஜ்வரீ |
பிபாஸார்தஃ ஸதாஹோ வா பயஸா ஸ ஸுகீ பவேத் ||௧௪௪||
View original
कृशोऽल्पदोषो दीनश्च नरो जीर्णज्वरार्दितः ||१४३||
विबद्धः सृष्टदोषश्च रूक्षः पित्तानिलज्वरी |
पिपासार्तः सदाहो वा पयसा स सुखी भवेत् ||१४४||
க்ஷீராவஸ்தாமாஹ- கஶ இத்யாதி| தீநஃ க்லிஷ்டசித்தஃ| விபத்ததோஷஃ அப்ரவத்ததோஷஃ, ஸஷ்டதோஷஃ ச்யுததோஷஃ| நநு, யதி விபத்ததோஷே க்ஷீரஂ ப்ரயுஜ்யதே தத்கதஂ ப்ரச்யுதேऽபி ப்ரயுஜ்யதே? ஸத்யஂ, உபயஶக்திகத்வாத் ப்ரச்யுதேऽபி ப்ரயுஜ்யதே; அதவா ப்ரச்யுதோ தோஷஃ ஸ்தோகஸ்தோகேந யஸ்ய ப்ரவர்ததே, அத்ர ஸோऽபிப்ரேதஃ; ததஃ ஸம்யக்தோஷப்ரவர்தநார்தஂ பேதநஂ க்ஷீரஂ ச்யுததோஷேऽபி ப்ரயுஜ்யதே இத்யர்தஃ| ஏஷ பாடோ நிபந்தகாரைஃ கியந்மாத்ரஃ படிதஃ கியந்மாத்ரஶ்ச பரித்யக்தஃ, அஸ்மாபிர்வத்தபடிதத்வாத் ஸர்வோऽபி லிகிதஃ||௧௪௩-௧௪௪||
Adhikarana 95 (145) · Śloka 145
ததேவ தருணே பீதஂ விஷவத்தந்தி மாநவம் |௧௪௫|
View original
तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानवम् |१४५|
தருணஜ்வரே பயஃ பீதஂ ஸத் கிஂ குர்யாதித்யாஹ- ததேவேத்யாதி| ததேவேதி பயஃ| தருணே தருணஜ்வரே|௧௪௫|-
Adhikarana 96 (145) · Śloka 146
ஸர்வஜ்வரேஷு ஸுலகு மாத்ராவத்போஜநஂ ஹிதம் ||௧௪௫||
வேகாபாயேऽந்யதா தத்தி ஜ்வரவேகாபிவர்தநம் |௧௪௬|
View original
सर्वज्वरेषु सुलघु मात्रावद्भोजनं हितम् ||१४५||
वेगापायेऽन्यथा तद्धि ज्वरवेगाभिवर्धनम् |१४६|
இதாநீஂ ஸர்வஜ்வரோசிதஸ்யாஹாரஸ்ய யதாகாலமுபயோகமாஹ- ஸர்வஜ்வரேஷ்வித்யாதி| ஸுலகு புராணரக்தஶால்யாதி, மாத்ராவத் அல்பஂ, வேகாபாயே ஜ்வரவேகஹாநௌ, அந்யதா உக்தப்ரகாரவைபரீத்யேந, தத் போஜநஂ, ஹி யஸ்மாதர்தே| கேசித் ‘வேகாபாயே’ இத்யத்ர ‘திநாபாயே’ இதி படந்தி; திநாந்தே இதி ச வ்யாக்யாநயந்தி| ‘ஸர்வஜ்வரேஷு ஸப்தாஹஂ மாத்ராவல்லகு போஜயேத்’ இதீதஶஂ பூர்வார்தஂ கேசித் படந்தி, ஸ ச நிபந்தேஷு ந தஶ்யதே||௧௪௫||-
Adhikarana 97 (146-148) · Śloka 149
ஜ்வரிதோ ஹிதமஶ்நீயாத்யத்யப்யஸ்யாருசிர்பவேத் ||௧௪௬||
அந்நகாலே ஹ்யபுஞ்ஜாநஃ க்ஷீயதே ம்ரியதேऽதவா |
ஸ க்ஷீணஃ கச்ச்ரதாஂ யாதி யாத்யஸாத்யத்வமேவ ச ||௧௪௭||
தஸ்மாத்ரக்ஷேத்பலஂ புஂஸாஂ பலே ஸதி ஹி ஜீவிதம் |
குர்வபிஷ்யந்த்யகாலே ச ஜ்வரீ நாத்யாத் கதஞ்சந ||௧௪௮||
ந து தஸ்யாஹிதஂ புக்தமாயுஷே வா ஸுகாய வா |௧௪௯|
View original
ज्वरितो हितमश्नीयाद्यद्यप्यस्यारुचिर्भवेत् ||१४६||
अन्नकाले ह्यभुञ्जानः क्षीयते म्रियतेऽथवा |
स क्षीणः कृच्छ्रतां याति यात्यसाध्यत्वमेव च ||१४७||
तस्माद्रक्षेद्बलं पुंसां बले सति हि जीवितम् |
गुर्वभिष्यन्द्यकाले च ज्वरी नाद्यात् कथञ्चन ||१४८||
न तु तस्याहितं भुक्तमायुषे वा सुखाय वा |१४९|
இதாநீஂ ஜீர்ணஜ்வரிதஸ்யாருசாவபி ஹிதபோஜநோபதேஶமாஹ- ஜ்வரித இத்யாதி| அஸ்ய ஜீர்ணஜ்வரிணோ யதி ஹிதபோஜநே கதஞ்சிதருசிஸ்ததா ஹிதமேவாநேகப்ரகாராபிஃ கல்பநாபிர்முகாப்ரியஂ கத்வாऽருசிநிவத்த்யர்தஂ ஜ்வரிதோऽஶ்நீயாத்| ததா ச தந்த்ராந்தரஂ,- “ஸாதத்யாத் ஸ்வாத்வபாவாச்ச பத்யஂ த்வேஷ்யத்வாமாகதம்| கல்பநாவிதிபிஸ்தைஸ்தைஃ ப்ரியத்வஂ கமயேத் புநஃ”- இதி| கஸ்மாதேவஂவிதமபி கத்வா ஜ்வரிதோऽஶ்நீயாதித்யாஹ- அந்நகாலே ஹ்யபுஞ்ஜாந இத்யாதி| அந்யே து யத்யஸ்ய ஜீர்ணஜ்வரிணோऽருசிஃ ஸ்யாத்ததா அஹிதமப்யஶ்நீயாதிதி வ்யாக்யாநயந்தி| நநு, யத்யருசௌ ஸத்யாமஹிதபோஜநஂ க்ரியதே ததா ‘குர்வபிஷ்யந்த்யகாலே ச’ இத்யாத்யுத்தரோக்தஶ்லோகேந ஸஹ கதஂ ந விரோதஃ? ஸத்யஂ, அஹிதஸ்ய ஸாதத்யஸேவநநிராகரணார்தஂ குர்வபிஷ்யந்த்யகாலே சேத்யாதிஶ்லோகஃ| குர்வித்யாதி அபிஷ்யந்தி தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ க்லேதப்ராப்திஜநநம்| கதஞ்சந ஸகதபி| துஶப்தோ யஸ்மாதர்தே, தேந யஸ்மாதஹிதஂ புக்தஂ போஜநஂ ஜ்வரிதஸ்ய ந ஆயுஷோऽர்தே ஸுகார்தே வா பவதி, தஸ்மாத்குர்வாதி ந பக்ஷயேத்| யத்யபி கைஶ்சிந்நிபந்தகாரைரேஷ பாடோ ந படிதஸ்ததாऽபி ஸர்வநிபந்தோபஜீவிநா மயா பஞ்ஜிகாகாரபடித்வாத் படிதஃ||௧௪௬-௧௪௮||-
Adhikarana 98 (149) · Śloka 150
ஸந்ததஂ விஷமஂ வாऽபி க்ஷீணஸ்ய ஸுசிரோத்திதம் ||௧௪௯||
ஜ்வரஂ ஸம்போஜநைஃ பத்யைர்லகுபிஃ ஸமுபாசரேத் |௧௫௦|
View original
सन्ततं विषमं वाऽपि क्षीणस्य सुचिरोत्थितम् ||१४९||
ज्वरं सम्भोजनैः पथ्यैर्लघुभिः समुपाचरेत् |१५०|
இதாநீஂ துர்பலஸ்ய சிரோத்திதே ஜ்வரே பத்யஸம்போஜநைர்பஂஹணவிதிமாஹ- ஸந்ததமித்யாதி| ஸந்ததஂ நித்யலக்நஂ, விஷமஂ ஸததாந்யேத்யுஷ்காதிகம்| ஸம்போஜநைஃ யதேஷ்டபோஜநைஃ||௧௪௯||-
Adhikarana 99 (150) · Śloka 151
முத்காந்மஸுராஂஶ்சணகாந் குலத்தாந் ஸமகுஷ்டகாந் ||௧௫௦||
ஆஹாரகாலே யூஷார்தஂ ஜ்வரிதாய ப்ரதாபயேத் |௧௫௧|
View original
मुद्गान्मसुरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्ठकान् ||१५०||
आहारकाले यूषार्थं ज्वरिताय प्रदापयेत् |१५१|
முத்காந் மஸூராஂஶ்சணகாநித்யாதி| பூர்வஂ தோஷப்ரத்யநீகத்வதர்ஶநார்தஂ முத்காதியூஷாணாமுபாதாநஂ, அத்ர து விகாரப்ரத்யநீகத்வதர்ஶநார்தம், அதோ ந புநருக்திஃ||௧௫௦||-
Adhikarana 100 (151-152) · Śloka 152
படோலபத்ரஂ வார்தாகஂ கடில்லஂ பாபசைலிகம் ||௧௫௧||
கர்கோடகஂ பர்படகஂ கோஜிஹ்வாஂ பாலமூலகம் |
பத்ரஂ குடூச்யாஃ ஶாகார்தே ஜ்வரிதாநாஂ ப்ரதாபயேத் ||௧௫௨||
View original
पटोलपत्रं वार्ताकं कठिल्लं पापचैलिकम् ||१५१||
कर्कोटकं पर्पटकं गोजिह्वां बालमूलकम् |
पत्रं गुडूच्याः शाकार्थे ज्वरितानां प्रदापयेत् ||१५२||
படோலபத்ரமித்யாதி| கடில்லஂ புநர்நவாஶாகஂ, பாபசைலிகஂ பாடாஶாகஂ, கோஜிஹ்வாஂ கோஜீஶாகம்||௧௫௧-௧௫௨||
Adhikarana 101 (153) · Śloka 154
லாவாந் கபிஞ்ஜலாநேணாந் பஷதாஞ்சரபாஞ்சஶாந் |
காலபுச்சாந் குரங்காஂஶ்ச ததைவ மகமாதகாந் ||௧௫௩||
மாஂஸார்தே மாஂஸஸாத்ம்யாநாஂ ஜ்வரிதாநாஂ ப்ரதாபயேத் |௧௫௪|
View original
लावान् कपिञ्जलानेणान् पृषताञ्छरभाञ्छशान् |
कालपुच्छान् कुरङ्गांश्च तथैव मृगमातृकान् ||१५३||
मांसार्थे मांससात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत् |१५४|
லாவாநித்யாதி| கபிஞ்ஜலோ கௌரதித்திரிஃ, ஏணஃ கஷ்ணமகஃ, பஷதஃ சித்ரமகஃ ‘சீதல’ இதி லோகே, ஶரபஃ அஷ்டபாதுஷ்ட்ரப்ரமாணோ மஹாஶங்கஃ, காலபுச்சஃ ஸ ச ப்ரஸித்தஃ, குரங்கஃ சதுஃஶங்கஃ ‘மேதுலீ’ இதி லோகே| மாஂஸார்தே மாஂஸப்ரயோகே; கேசிந்மாஂஸார்தே பஂஹணார்தே இதி வ்யாக்யாநயந்தி, ‘மாஂஸஂ மாஂஸேந வர்ததே’ இத்யுக்தத்வாத்||௧௫௩||-
Adhikarana 102 (154) · Śloka 155
ஸாரஸக்ரௌஞ்சஶிகிநஃ குக்குடாஂஸ்தித்திராஂ(ரீஂ)ஸ்ததா ||௧௫௪||
குரூஷ்ணத்வாந்ந ஶஂஸந்தி ஜ்வரே கேசிச்சிகித்ஸகாஃ |௧௫௫|
View original
सारसक्रौञ्चशिखिनः कुक्कुटांस्तित्तिरां(रीं)स्तथा ||१५४||
गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः |१५५|
அதஃ பரஂ ஸாரஸாதீநமப்ரஶஸ்தத்வஂ பரமதேந தர்ஶயந்நாஹ- ஸாரஸக்ரௌஞ்சஶிகிந இத்யாதி| ஸாரஸோ ரக்தசஞ்சுகஃ பக்ஷிவிஶேஷஃ, க்ரௌஞ்சஃ ‘க்ரௌஞ்சி’ இதி ப்ரஸித்தஃ, ஶிகீ மயூரஃ, தித்திரஃ கஷ்ணதித்திரிஃ, தித்திரிஶப்த அகாராந்தோऽப்யஸ்தி| யத்யபி மாஂஸவர்கே குக்குடதித்திரீ பரமுஷ்ணௌ தர்ஶிதௌ ந ஸாரஸாதயஸ்ததாऽப்யத ஏவ விதாநாத் ‘உஷ்ணௌ மயூரதித்திரௌ’ இதி தர்ஶநாத் ஸாரஸாதயோऽப்யுஷ்ணா ஜ்ஞேயாஃ||௧௫௪||-
Adhikarana 103 (155) · Śloka 156
ஜ்வரிதாநாஂ ப்ரகோபஂ து யதா யாதி ஸமீரணஃ ||௧௫௫||
ததைதேऽபி ஹி ஶஸ்யந்தே மாத்ராகாலோபபாதிதாஃ |௧௫௬|
View original
ज्वरितानां प्रकोपं तु यदा याति समीरणः ||१५५||
तदैतेऽपि हि शस्यन्ते मात्राकालोपपादिताः |१५६|
நிஷித்தாநாமபி ஸாரஸாதீநாமவஸ்தாயாஂ ஜ்வரே ப்ரயோகமாஹ- ஜ்வரிதாநாமித்யாதி||௧௫௫||-
Adhikarana 104 (156-158) · Śloka 158
பரிஷேகாந் ப்ரதேஹாஂஶ்ச ஸ்நேஹாந் ஸஂஶோதநாநி ச ||௧௫௬||
(ஸ்நாநாப்யங்கதிவாஸ்வப்நஶீதவ்யாயாமயோஷிதஃ) |
கஷாயகுருரூக்ஷாணி க்ரோதாதீநி ததைவ ச ||௧௫௭||
ஸாரவந்தி ச போஜ்யாநி வர்ஜயேத்தருணஜ்வரீ |
ததைவ நவதாந்யாதிஂ வர்ஜயேச்ச ஸமாஸதஃ ||௧௫௮||
View original
परिषेकान् प्रदेहांश्च स्नेहान् संशोधनानि च ||१५६||
(स्नानाभ्यङ्गदिवास्वप्नशीतव्यायामयोषितः) |
कषायगुरुरूक्षाणि क्रोधादीनि तथैव च ||१५७||
सारवन्ति च भोज्यानि वर्जयेत्तरुणज्वरी |
तथैव नवधान्यादिं वर्जयेच्च समासतः ||१५८||
இதாநீஂ நவஜ்வரே யாநி வர்ஜநீயாநி தாந்யாஹ- பரிஷேகாநித்யாதி| பரிஷேகோ தாராப்ரஸேகஃ| அவகாஹஃ ஜலபூர்ணகடாஹாதௌ நிமஜ்ஜநம்| ஸ்நேஹாந் ஸ்நேஹபாநம்| ஸஂஶோதநாநி வமநாதீநி| கஷாயஃ கஷாயத்ரவ்யகதஃ க்வாதஃ| க்ரோதாதீநீத்யத்ர ஆதிஶப்தாச்சோகாதீநி| ஸாரவந்தி ஸ்நிக்தாந்யபிஷ்யந்தீநி ச| நவதாந்யாதிவர்கஸ்தக்ராந்தோ வ்ரணிதோபாஸநீயோக்தஃ| ஸமாஸதஃ ஸங்க்ஷேபதஃ| யத்யபி பரிஷேகாதிவர்ஜநமாமஜ்வரலக்ஷணாநந்தரஂ படிதுமுசிதஂ ஸ்யாத், ததாऽபி நவஜ்வரே பேஷஜஸ்யாத்யந்தநிஷேதஜ்ஞாபநார்தஂ தத்ர நோக்தம்| கேசிதமுமேவ பாடமீதஶஂ படந்தி- “பரிஷேகாந் ப்ரதேஹாஂஶ்ச ஸ்நேஹாந் ஸஂஶோதநாநி ச| ஸாரவந்தி ச போஜ்யாநி வர்ஜயேத்தருணஜ்வரீ|| ததைவ நவதாந்யாநி க்ரோதாதீநி ச வர்ஜயேத்’ இதி வ்யாக்யாநயந்தி ச- ஸ்நாநநிஷேதாதவகாஹநிஷேதோ போத்தவ்யஃ, அப்யங்கநிஷேதஶ்ச ஸ்நேஹநிஷேதாத், க்ரோதாதீநி சேத்யத்ர சகாராத் கஷாயோ கஹீதவ்யஃ||௧௫௬-௧௫௮||
Adhikarana 105 (159) · Śloka 159
அநவஸ்திததோஷாக்நேரேபிஃ ஸந்துக்ஷிதோ ஜ்வரஃ |
கம்பீரதீக்ஷ்ணவேகத்வஂ யாத்யஸாத்யத்வமேவ ச ||௧௫௯||
View original
अनवस्थितदोषाग्नेरेभिः सन्धुक्षितो ज्वरः |
गम्भीरतीक्ष्णवेगत्वं यात्यसाध्यत्वमेव च ||१५९||
இதாநீஂ நவஜ்வரே பரிஷேகாதிஸேவநாத்கிஂ ஸ்யாதித்யாஹ- அநவஸ்திதேத்யாதி| அநவஸ்திததோஷாக்நேஃ நவஜ்வரிணஃ, ஏபிஃ பரிஷேகாதிபிஃ ஸந்துக்ஷிதோ வத்தோ ஜ்வரோ கம்பீராதிவேகித்வஂ யாதீதி பிண்டார்தஃ| அநவஸ்திததோஷா விமார்ககாஃ, வஹ்நிரநவஸ்திதோ பஹிர்கமநாத்||௧௫௯||-
Adhikarana 106 (160-162) · Śloka 162
ஶீததோயதிவாஸ்வப்நக்ரோதவ்யாயாமயோஷிதஃ |
ந ஸேவேத ஜ்வரோத்ஸஷ்டோ யாவந்ந பலவாந் பவேத் ||௧௬௦||
முக்தஸ்யாபி ஜ்வரேணாஶு துர்பலஸ்யாஹிதைர்ஜ்வரஃ |
ப்ரத்யாபந்நோ தஹேத்தேஹஂ ஶுஷ்கஂ வக்ஷமிவாநலஃ ||௧௬௧||
தஸ்மாத்கார்யஃ பரீஹாரோ ஜ்வரமுக்தைர்விரிக்தவத் |
யாவந்ந ப்ரகதிஸ்தஃ ஸ்யாத்தோஷதஃ ப்ராணதஸ்ததா ||௧௬௨||
View original
शीततोयदिवास्वप्नक्रोधव्यायामयोषितः |
न सेवेत ज्वरोत्सृष्टो यावन्न बलवान् भवेत् ||१६०||
मुक्तस्यापि ज्वरेणाशु दुर्बलस्याहितैर्ज्वरः |
प्रत्यापन्नो दहेद्देहं शुष्कं वृक्षमिवानलः ||१६१||
तस्मात्कार्यः परीहारो ज्वरमुक्तैर्विरिक्तवत् |
यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||१६२||
இதாநீஂ ஜ்வரமுக்தஸ்ய ஶீததோயாதிநிஷேதார்தமாஹ- ஶீதேத்யாதி| ஜ்வரோத்ஸஷ்டோ ஜ்வரவிமுக்தஃ| இதாநீஂ ஜ்வரமுக்தஸ்ய ஶீததோயாதிஸேவநாத் கிஂ ஸ்யாதித்யாஹ- முக்தஸ்யேத்யாதி| அஹிதைஃ ஶீததோயாதிபிஃ| ப்ரத்யாபந்நஃ புநராகதஃ| தஹேத் விநாஶயேத்| யஸ்மாதஹிதஸேவநாத் புநராகதோ ஜ்வரோ தேஹஂ தஹேத், தஸ்மாதஹிதாநாஂ பரிஹாரோ ஜ்வரமுக்தேந புருஷேண கார்ய இதி பிண்டார்தஃ| ப்ரகதிஸ்தஃ ஸ்யாத்தோஷதஃ ப்ராணதஸ்ததேதி தோஷாணாமவிகதகார்யகாரித்வேந தோஷதஃ ப்ரகதிஸ்தத்வஂ ஜ்ஞேயஂ, வ்யாயாமாதிஸேவநஸாமர்த்யேந ச ப்ராணதஃ ப்ரகதிஸ்தத்வஂ ஜ்ஞேயம்||௧௬௦-௧௬௨||
Adhikarana 107 (163) · Śloka 163
ஜ்வரே ப்ரமோஹோ பவதி ஸ்வல்பைரப்யவசேஷ்டிதைஃ |
நிஷண்ணஂ போஜயேத்தஸ்மாந்மூத்ரோச்சாரௌ ச காரயேத் ||௧௬௩||
View original
ज्वरे प्रमोहो भवति स्वल्पैरप्यवचेष्टितैः |
निषण्णं भोजयेत्तस्मान्मूत्रोच्चारौ च कारयेत् ||१६३||
ஜ்வரே ஆயாஸநிஷேதார்தமாஹ- ஜ்வரே இத்யாதி| ஜ்வரே ஜ்வரகர்ஶிதே புருஷே| ப்ரமோஹோऽத்ர மூர்ச்சா| அவசேஷ்டிதைஃ உத்தாநசங்க்ரமணாதிபிஃ| நிஷண்ணஂ ஶய்யாயாமேவ ஆஸீநமுபவிஷ்டமிதி யாவத், மூத்ரோச்சாரௌ ச காரயேதித்யத்ராபி நிஷண்ணமிதி ஸம்பந்தநீயம்| உச்சாரோ விஷ்டா||௧௬௩||
Adhikarana 108 (164) · Śloka 164
அரோசகே காத்ரஸாதே வைவர்ண்யேऽங்கமலாதிஷு |
ஶாந்தஜ்வரோऽபி ஶோத்யஃ ஸ்யாதநுபந்தபயாந்நரஃ ||௧௬௪||
View original
अरोचके गात्रसादे वैवर्ण्येऽङ्गमलादिषु |
शान्तज्वरोऽपि शोध्यः स्यादनुबन्धभयान्नरः ||१६४||
அதஃ பரஂ ஜ்வரோபஶமேऽரோசகாதிப்ரதிஷேதார்தமாஹ- அரோசகே இத்யாதி| காத்ரஸாதஃ அங்கக்லாநிஃ| ஶாந்த இவ ஶாந்தோ லீநஜ்வர இத்யர்தஃ, நது ஸர்வதோபஶாந்தஜ்வரஃ, யஸ்மாதுபஶாந்தஜ்வரேऽரோசகாதீநாமபாவ ஏவ| ஶோத்யஃ ஶோதநீயஃ| அநுபந்தபயாத் புநருத்பவஶங்கயா||௧௬௪||
Adhikarana 109 (165) · Śloka 165
ந ஜாது ஸ்நாபயேத் ப்ராஜ்ஞஃ ஸஹஸா ஜ்வரகர்ஶிதம் |
தேந ஸந்தூஷிதோ ஹ்யஸ்ய புநரேவ பவேஜ்ஜ்வரஃ ||௧௬௫||
View original
न जातु स्नापयेत् प्राज्ञः सहसा ज्वरकर्शितम् |
तेन सन्दूषितो ह्यस्य पुनरेव भवेज्ज्वरः ||१६५||
அதஃ பரஂ ஜ்வரகர்ஶிதஸ்ய ஸ்நாநநிஷேதமாஹ- ந ஜாது ஸ்நாபயேதித்யாதி| ஜாது கதஞ்சந| ப்ராஜ்ஞோ வைத்யஃ| ஸஹஸா ஶீக்ரஂ, யாவத்பலஂ ந ப்ராப்நோதீத்யர்தஃ| தேந ஸ்நாநேந||௧௬௫||
Adhikarana 110 (166-167) · Śloka 167
சிகித்ஸேச்ச ஜ்வராந் ஸர்வாந்நிமித்தாநாஂ விபர்யயைஃ |
ஶ்ரமக்ஷயாபிகாதோத்தே மூலவ்யாதிமுபாசரேத் ||௧௬௬||
ஸ்த்ரீணாமபப்ரஜாதாநாஂ ஸ்தந்யாவதரணே ச யஃ |
தத்ர ஸஂஶமநஂ குர்யாத்யதாதோஷஂ விதாநவித் ||௧௬௭||
View original
चिकित्सेच्च ज्वरान् सर्वान्निमित्तानां विपर्ययैः |
श्रमक्षयाभिघातोत्थे मूलव्याधिमुपाचरेत् ||१६६||
स्त्रीणामपप्रजातानां स्तन्यावतरणे च यः |
तत्र संशमनं कुर्याद्यथादोषं विधानवित् ||१६७||
இதாநீஂ ஸங்க்ஷேபதஃ ஸர்வஜ்வரசிகித்ஸாமாஹ- சிகித்ஸேதித்யாதி| நிமித்தாநாஂ காரணாநாஂ, விபர்யயைஃ விபரீதைஃ; யதா- ஸந்தர்பணோத்தேऽபதர்பணம், அபதர்பணஜே ஸந்தர்பணமிதி| ஶ்ரமக்ஷயாபிகாதோத்தே இத்யாதி| மூலவ்யாதிமித்யத்ர வ்யாதிஶப்தோ தோஷே ப்ரவர்ததே, காரணே கார்யோபசாராத்; தேந மூலதோஷஂ வாயுஂ, ஶ்ரமாதிபிர்வாதகோபாதித்யர்தஃ| ஸ்த்ரீணாமித்யாதி| அபப்ரஜாதாஃ பதிதகர்பாஃ ஸ்த்ரியஃ, தாஸாஂ யோ ஜ்வரஃ, ததா ஸ்தந்யாவதரணே ச ஸ்த்ரீணாஂ யோ ஜ்வரஃ, தத்ர ஸஂஶமநஂ குர்யாதிதி பிண்டார்தஃ| யதாதோஷமிதி யஸ்ய தோஷஸ்ய தத்ர ப்ரகோபோ பவேத்தஸ்ய ப்ரத்யநீகஂ ஸஂஶமநஂ குர்யாதித்யர்தஃ| ஸஂஶமநஶப்தேந பாசநமபி கஹீதம்| கேசிதமுஂ பாடஂ ந படந்தி; ஶ்ரீஜேஜ்ஜடாசார்யபடிதத்வாதஸ்மாபிஃ படிதஃ||௧௬௬-௧௬௭||
Adhikarana 111 (168) · Śloka 168
அதஃ ஸஂஶமநீயாநி கஷாயாணி நிபோத மே |
ஸர்வஜ்வரேஷு தேயாநி யாநி வைத்யேந ஜாநதா ||௧௬௮||
View original
अतः संशमनीयानि कषायाणि निबोध मे |
सर्वज्वरेषु देयानि यानि वैद्येन जानता ||१६८||
ஏவஂ ஸங்க்ஷேபேண சிகித்ஸாமுபதிஶ்ய, அதுநா ஸஂஶமநகஷாயாந் விவக்ஷுராஹ- அத இத்யாதி| நிபோத ஜாநீஹி| மே மத்ஸகாஶாத்||௧௬௮||
Adhikarana 112 (169) · Śloka 169
பிப்பலீஸாரிவாத்ராக்ஷாஶதபுஷ்பாஹரேணுபிஃ |
கதஃ கஷாயஃ ஸகுடோ ஹந்யாச்ச்வஸநஜஂ ஜ்வரம் ||௧௬௯||
View original
पिप्पलीसारिवाद्राक्षाशतपुष्पाहरेणुभिः |
कृतः कषायः सगुडो हन्याच्छ्वसनजं ज्वरम् ||१६९||
இதாநீஂ ப்ரதமஂ வாதஜ்வரே ஸஂஶமநமாஹ- பிப்பலீத்யாதி| ஸாரிவா உத்பலஸாரிவா, ஹரேணுஃ ரேணுகா| ஶ்வஸநஜஂ வாதஜம்| பிப்பல்யாதித்ரவ்யபலமுதகஸ்ய ஷோடஶபிஃ பலைருத்க்வாத்ய, சதுர்பாகாவஶிஷ்டஂ பலசதுஷ்டயஂ கஹீத்வா, குடகர்ஷஸஂயுக்தஂ பாயயேத்| ததா சோக்தம்,- “பேஷஜாத் ஷோடஶகுணஂ ஜலஂ; க்வாத்யஂ பலஂ மதம்| சதுர்பாகாவஶேஷஂ து பேயமேவஂ ஸுகார்திநா”- இதி| க்வாத்யத்ரவ்யஸ்ய யத் பலஂ ப்ரமாணஂ ததுத்தமாநாஂ; ததா சோக்தம்,- “உத்தமஸ்ய பலஂ மாநஂ த்ரிபிஃ கர்ஷைஶ்ச மத்யமே| ஜகந்யஸ்ய பலார்தஂ ச ஸ்நேஹக்வாதௌஷதேஷு ச”- இதி| வத்தவைத்யாஶ்ச மத்யமப்ரமாணேநாஷ்டௌ ஶராவாநுதகஸ்ய ப்ரக்ஷிப்யாஷ்டபாகாவஶேஷிதஂ ஶராவமேகஂ கஹ்ணந்தி, ஶேஷஂ ஸமமேவ வ்யாக்யாநயந்தி; குடாவாபமபி வத்தவைத்யா ந மந்யந்தே||௧௬௯||
Adhikarana 113 (170) · Śloka 170
ஶதஂ ஶீதகஷாயஂ வா குடூச்யாஃ பேயமேவ து |௧௭௦|
View original
शृतं शीतकषायं वा गुडूच्याः पेयमेव तु |१७०|
ஶதமித்யாதி| ஶதம் அநந்தரோக்தகல்பநயா க்வாதீகதம்| உஷ்ணோதகபாசிதாத்த்ரவ்யாத்ராத்ரிபர்யுஷிதாத்யோ ரஸோऽபிநிர்யாதி ஸ ஶீதகஷாயஶப்தவாச்யஃ| ததா சோக்தஂ- “த்ரவ்யாதாபோத்திதாத்தோயே ப்ரதப்தே ஸஂஸ்திதாந்நிஶி| கஷாயோ யோऽபிநிர்யாதி ஸ ஶீதஃ ஸமுதாஹதஃ”- இதி| ஶதகஷாயபாநஂ கபாநுபந்தவாதஜ்வரே, பித்தாநுபந்தே து ஶீதகஷாயபாநமிதி|௧௭௦|-
Adhikarana 114 (170) · Śloka 171
பலாதர்பஶ்வதஂஷ்ட்ராணாஂ கஷாயஂ பாதஶேஷிதம் ||௧௭௦||
ஶர்கராகதஸஂயுக்தஂ பிபேத்வாதஜ்வராபஹம் |௧௭௧|
View original
बलादर्भश्वदंष्ट्राणां कषायं पादशेषितम् ||१७०||
शर्कराघृतसंयुक्तं पिबेद्वातज्वरापहम् |१७१|
பலாதர்பஶ்வதஂஷ்ட்ராணாமித்யாதி| ஶ்வதஂஷ்ட்ரா கோக்ஷுரகஃ, கஷாயஃ பூர்வோக்தகல்பநயா க்வதிதஃ| ஶர்கராகதயோஃ ப்ரமாணஂ கர்ஷம்||௧௭௦||-
Adhikarana 115 (171-172) · Śloka 172
ஶதபுஷ்பாவசாகுஷ்டதேவதாருஹரேணுகாஃ ||௧௭௧||
குஸ்தும்புரூணி நலதஂ முஸ்தஂ சைவாப்ஸு ஸாதயேத் |
க்ஷௌத்ரேண ஸிதயா சாபி யுக்தஃ க்வாதோऽநிலாதிகே ||௧௭௨||
View original
शतपुष्पावचाकुष्ठदेवदारुहरेणुकाः ||१७१||
कुस्तुम्बुरूणि नलदं मुस्तं चैवाप्सु साधयेत् |
क्षौद्रेण सितया चापि युक्तः क्वाथोऽनिलाधिके ||१७२||
ஶதபுஷ்பேத்யாதி| ஹரேணுகா ரேணுகா, குஸ்தும்புரு தாந்யகஂ நலதம் உஶீரம்| ஶர்கராக்ஷௌத்ரப்ரமாணஂ பூர்வவத்| ஶதபுஷ்பாதிஹரேணுகாந்தைரேகோ யோகஃ பரஂ ஶர்கராஹீநஃ; குஸ்தும்புருப்ரபதிபிஶ்ச த்விதீயஃ||௧௭௧-௧௭௨||
Adhikarana 116 (173-174) · Śloka 174
த்ராக்ஷாகுடூசீகாஶ்மர்யத்ராயமாணாஃ ஸஸாரிவாஃ |
நிஷ்க்வாத்ய ஸகுடஂ க்வாதஂ பிபேத்வாதகதே ஜ்வரே ||௧௭௩||
குடூச்யாஃ ஸ்வரஸோ க்ராஹ்யஃ ஶதாவர்யாஶ்ச தத்ஸமஃ |
நிஹந்யாத்ஸகுடஃ பீதஃ ஸத்யோऽநிலகதஂ ஜ்வரம் ||௧௭௪||
View original
द्राक्षागुडूचीकाश्मर्यत्रायमाणाः ससारिवाः |
निष्क्वाथ्य सगुडं क्वाथं पिबेद्वातकृते ज्वरे ||१७३||
गुडूच्याः स्वरसो ग्राह्यः शतावर्याश्च तत्समः |
निहन्यात्सगुडः पीतः सद्योऽनिलकृतं ज्वरम् ||१७४||
த்ராக்ஷாகுடூசீத்யாதி| காஶ்மர்யஂ கம்பாரீபலம்| ஸகுடமிதி க்வாதோபரி கர்ஷப்ரமாணஸ்ய குடஸ்ய பஶ்சாந்நிக்ஷேபஃ||௧௭௩-௧௭௪||
Adhikarana 117 (175) · Śloka 175
கதாப்யங்கஸ்வேதலேபாநவஸ்தாஸு ச யோஜயேத் |௧௭௫|
View original
घृताभ्यङ्गस्वेदलेपानवस्थासु च योजयेत् |१७५|
கதேத்யாதி| நநு, யதாப்ரதிஜ்ஞஂ கஷாயேஷு வாச்யேஷு ஸ்நேஹநாத்யுபதேஶஃ குதோऽபிதீயதே? உச்யதே- வாதஜ்வரப்ரதீகாரப்ரஸ்தாவாத்| அவஸ்தாஸு ஶீதோத்கமாதிஷு| தத்ர ஜீர்ணஜ்வரே த்வக்கதே கதாப்யங்கஃ, ஶீதோத்கமே ச ஸ்வேதலேபாவிதி|௧௭௫|-
Adhikarana 118 (175) · Śloka 176
ஶ்ரீபர்ணீசந்தநோஶீரபரூஷகமதூகஜஃ ||௧௭௫||
ஶர்கராமதுரோ ஹந்தி கஷாயஃ பைத்திகஂ ஜ்வரம் |௧௭௬|
View original
श्रीपर्णीचन्दनोशीरपरूषकमधूकजः ||१७५||
शर्करामधुरो हन्ति कषायः पैत्तिकं ज्वरम् |१७६|
பைத்திகஜ்வரஸஂஶமநமாஹ- ஶ்ரீபர்ணீத்யாதி| ஶ்ரீபர்ணீஶப்தேந கம்பாரீபலஂ, சந்தநஂ ரக்தசந்தநஂ, பரூஷகஂ ஸ்வநாமப்ரஸித்தஂ, மதூகோ குடபுஷ்பஃ , தஸ்யாபி பலஂ க்ராஹ்யம்| யாவத்ப்ரமாணயா ஶர்கரயா மதுரஃ க்வாதோ பவதி தாவத்யேவ ஶர்கரா ப்ரக்ஷேப்தவ்யா, வத்தவைத்யா ஆதித்ரவ்யஸமாஂ ஶர்கராமாஹுஃ||௧௭௫||
Adhikarana 119 (176) · Śloka 176
பீதஂ பித்தஜ்வரஂ ஹந்யாத்ஸாரிவாத்யஂ ஸஶர்கரம் ||௧௭௬||
View original
पीतं पित्तज्वरं हन्यात्सारिवाद्यं सशर्करम् ||१७६||
பீதஂ பித்தஜ்வரமித்யாதி| ஸாரிவாத்யஂ ஸாரிவாதித்ரவ்யகணஜாதஂ கஷாயகல்பநயா நிஷ்க்வாத்ய கர்ஷப்ரமாணஶர்கராயுதஂ பீதஂ ஸத் பித்தஜ்வரஂ ஹந்யாதிதி ஸம்பந்தஃ||௧௭௬||
Adhikarana 120 (177) · Śloka 177
ஸயஷ்டீமதுகஂ ஹந்யாத்ததைவோத்பலபூர்வகம் |௧௭௭|
View original
सयष्टीमधुकं हन्यात्तथैवोत्पलपूर्वकम् |१७७|
ஸயஷ்டீமதுகமித்யாதி| உத்பலாதிகணோக்தஂ த்ரவ்யஜாதஂ ஸயஷ்டீமதுகஂ நிஷ்க்வாத்ய பீதஂ ஸத் பித்தஜ்வரஂ ஹந்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| யத்யபி உத்பலாதிகணேநைவ யஷ்டீமதுகஂ ப்ராப்தஂ ததாऽபி புநஃ ஸயஷ்டீமதுகமிதி யத்கதஂ தத்யஷ்டீமதுகஸ்ய பாகத்வயப்ரதிபாதநார்தம்|௧௭௭|-
Adhikarana 121 (177) · Śloka 177
ஶதஂ ஶீதகஷாயஂ வா ஸோத்பலஂ ஶர்கராயுதம் ||௧௭௭||
View original
शृतं शीतकषायं वा सोत्पलं शर्करायुतम् ||१७७||
ஶதமித்யாதி| ஶதஂ ஶீதகஷாயஂ வேதி விகல்போ தாஹாதிதாரதம்யாத்யபேக்ஷயா| ஸோத்பலமித்யத்ர ஆதிஶப்தோ லுப்தோ த்ரஷ்டவ்யஃ; தேந, உத்பலாதிகணஸஹிதம், உத்பலாதிகணகதமித்யர்தஃ||௧௭௭||
Adhikarana 122 (178) · Śloka 178
குடூசீபத்மரோத்ராணாஂ ஸாரிவோத்பலயோஸ்ததா |
ஶர்கராமதுரஃ க்வாதஃ ஶீதஃ பித்தஜ்வராபஹஃ ||௧௭௮||
View original
गुडूचीपद्मरोध्राणां सारिवोत्पलयोस्तथा |
शर्करामधुरः क्वाथः शीतः पित्तज्वरापहः ||१७८||
குடூசீத்யாதி| பத்மஂ கமலம், உத்பலம் ஈஷந்நீலம்| ஏதே ச ஸர்வ ஏவாநந்தரோக்தாஃ பாக்யகஷாயாஃ ஶீதகஷாயா வா தோஷாதிபலஂ தஷ்ட்வா வைத்யேந யோஜ்யாஃ||௧௭௮||
Adhikarana 123 (179) · Śloka 180
த்ராக்ஷாரக்வதயோஶ்சாபி காஶ்மர்யஸ்யாதவா புநஃ |
ஸ்வாதுதிக்தகஷாயாணாஂ கஷாயைஃ ஶர்கராயுதைஃ ||௧௭௯||
ஸுஶீதைஃ ஶமயேத்தஷ்ணாஂ ப்ரவத்தாஂ தாஹமேவ ச |௧௮௦|
View original
द्राक्षारग्वधयोश्चापि काश्मर्यस्याथवा पुनः |
स्वादुतिक्तकषायाणां कषायैः शर्करायुतैः ||१७९||
सुशीतैः शमयेत्तृष्णां प्रवृद्धां दाहमेव च |१८०|
இதாநீஂ பித்தஜ்வரே ஆவஸ்திகஂ க்ரமமாஹ- த்ராக்ஷாரக்வதயோரித்யாதி| த்ராக்ஷாரக்வதயோஶ்சாபீத்யேகோ யோகஃ, காஶ்மர்யஸ்யாதவேதி த்விதீயஃ, ஸ்வாதுதிக்தகஷாயாணாமிதி ததீயஃ| ஆரக்வதஃ கதமாலபலஂ, காஶ்மர்யஂ கம்பாரீபலம்| ஸ்வாதுதிக்தகஷாயாணாமிதி ஸ்வாதூநி த்ராக்ஷாமதுகஸாரிவாதீநி, திக்தாநி துராலபாபர்படககிராததிக்தகப்ரபதீநி, கஷாயாணி பத்மோத்பலப்ரபதீநி, தேஷாஂ கஷாயைஃ| ஸுஶீதைரிதி ஶீதகஷாயைரேவேதி கார்திககுண்டாசார்யஃ, ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து பூர்வ க்வதிதைஃ பஶ்சாச்சீதீகதைரிதி மந்யதே||௧௭௯||-
Adhikarana 124 (180) · Śloka 181
ஶீதஂ மதுயுதஂ தோயமாகண்டாத்வா பிபாஸிதம் ||௧௮௦||
வாமயேத்பாயயித்வா து தேந தஷ்ணா ப்ரஶாம்யதி |௧௮௧|
View original
शीतं मधुयुतं तोयमाकण्ठाद्वा पिपासितम् ||१८०||
वामयेत्पाययित्वा तु तेन तृष्णा प्रशाम्यति |१८१|
பித்தஜ்வரேऽபரமாவஸ்திகஂ கார்யமாஹ- ஶீதஂ மதுயுதமித்யாதி| யத்யபி ஸஂஶமநப்ரஸ்தாவே வமநஂ நோபயுக்தஂ, ததாऽபி ப்ரவத்தாயாஂ தஷ்ணாயாஂ வமநஸ்யாபி ஸஂஶமநகார்யகரத்வாதுபதேஶஃ||௧௮௦||-
Adhikarana 125 (181) · Śloka 182
க்ஷீரைஃ க்ஷீரிகஷாயைஶ்ச ஸுஶீதைஶ்சந்தநாயுதைஃ ||௧௮௧||
அந்தர்தாஹே விதாதவ்யமேபிஶ்சாந்யைஶ்ச ஶீதலைஃ |௧௮௨|
View original
क्षीरैः क्षीरिकषायैश्च सुशीतैश्चन्दनायुतैः ||१८१||
अन्तर्दाहे विधातव्यमेभिश्चान्यैश्च शीतलैः |१८२|
க்ஷீரைரித்யாதி| க்ஷீரிகஷாயைஃ வடாதிக்வாதைஃ, விதாதவ்யஂ பாநலேபநபரிஷேகாவகாஹாதிகம்| கார்திககுண்டஸ்து பஹிஃபரிமார்ஜநமேவேச்சதி| அந்யைஶ்ச ஶீதலைஃ காகோல்யாதிபிஃ ஶீதவீர்யைஃ, ததா ஶீதஸ்பர்ஶைரபீத்யர்தஃ||௧௮௧||-
Adhikarana 126 (182-183) · Śloka 184
பத்மகஂ மதுகஂ த்ராக்ஷாஂ புண்டரீகமதோத்பலம் ||௧௮௨||
யவாந் பஷ்டாநுஶீராணி ஸமங்காஂ காஶ்மரீபலம் |
நிதத்யாதப்ஸு சாலோட்ய நிஶாபர்யுஷிதஂ ததஃ ||௧௮௩||
க்ஷௌத்ரேண யுக்தஂ பிபதோ ஜ்வரதாஹௌ ப்ரஶாம்யதஃ |௧௮௪|
View original
पद्मकं मधुकं द्राक्षां पुण्डरीकमथोत्पलम् ||१८२||
यवान् भृष्टानुशीराणि समङ्गां काश्मरीफलम् |
निदध्यादप्सु चालोड्य निशापर्युषितं ततः ||१८३||
क्षौद्रेण युक्तं पिबतो ज्वरदाहौ प्रशाम्यतः |१८४|
பித்தஜ்வராவஸ்தாயாஂ ஶீதகஷாயமாஹ- பத்மகஂ மதுகமித்யாதி| ஸமங்கா அஞ்ஜலிகாரிகா, வராஹக்ராந்தாமபரே| யத்யபி காஶ்மரீபலமித்யுக்தஂ ததாऽபி காஶ்மரீபலமஜ்ஜா கஹ்யதே, அத்யந்தபித்தஹரத்வாத்| நிதத்யாத் தாரயேத்| அப்ஸு சாலோட்யேதி அர்தக்வதிதாம்புநி ப்ரதப்தே ஆலோட்யேத்யர்தஃ; அதவா அநுஷ்ணமபி வார்யௌஷதாந்விதஂ பர்யுஷிதஂ ஶீதகஷாயம், அவிஶேஷாத்| ஜ்வரதாஹௌ ப்ரஶாம்யத இதி ஜ்வரஶ்ச தாஹஶ்ச, தௌ ப்ரஶாம்யதஃ; ஏதேந ஜ்வரஸஂயுக்தோ தாஹஃ ஶாம்யதி, ததா ஜ்வரஂ விநாऽபி யோ தாஹஃ ஸோऽபி ஶாம்யதீத்யர்தஃ| அந்யே து ‘ஜ்வரோ தாஹஶ்ச ஶாம்யதி’ இதி படந்தி| தத்ர பாடே ஜ்வரோऽபி ஶாம்யதீதி லப்யதே| அநேந ஶீதகஷாயவிதாநேநாந்யாந்யபி ஶீதகஷாயாணி கார்யாணி| கேசித் ‘பத்மகஂ மதுகஂ த்ராக்ஷாஂ புண்டரீகமதோத்பலம்’ இதி பாடஂ ந படந்தி||௧௮௨-௧௮௩||-
Adhikarana 127 (184) · Śloka 184
ஜிஹ்வாதாலுகலக்லோமஶோஷே மூர்த்நி ச தாபயேத் ||௧௮௪||
View original
जिह्वातालुगलक्लोमशोषे मूर्ध्नि च दापयेत् ||१८४||
பித்தஜ்வராவஸ்தாயாஂ மூர்தப்ரலேபமாஹ- ஜிஹ்வாதாலுகலக்லோமேத்யாதி| க்லோம திலகம்| மூர்த்நி மஸ்தகே| தாபயேத் பத்மகாதிஶீதகஷாயஸ்ய ஜிஹ்வாதிஶோஷே மஸ்தகருஜாஸு சாப்யந்தரமுபயோகஃ ஸ்பர்ஶே சேதி வ்யாக்யாநயந்தி| நநு, கஷாயாதிகாரே கதஂ மூர்த்நி லேபோ கண்டூஷஶ்ச நிர்திஶ்யதே? உச்யதே- கஷாயாணீதி பாஹுல்யேந நிர்தேஶாத்; யதா சத்ரிணஃ, தேநாதோஷ இதி||௧௮௪||
Adhikarana 128 (185) · Śloka 186
கேஶரஂ மாதுலங்கஸ்ய மதுஸைந்தவஸஂயுதம் |
ஶர்கராதாடிமாப்யாஂ வா த்ராக்ஷாகர்ஜூரயோஸ்ததா ||௧௮௫||
வைரஸ்யே தாரயேத்கல்கஂ கண்டூஷஂ ச ததா ஹிதம் |௧௮௬|
View original
केशरं मातुलङ्गस्य मधुसैन्धवसंयुतम् |
शर्करादाडिमाभ्यां वा द्राक्षाखर्जूरयोस्तथा ||१८५||
वैरस्ये धारयेत्कल्कं गण्डूषं च तथा हितम् |१८६|
பித்தஜ்வரே ஆவஸ்திகஂ க்ரமமாஹ- கேஶரமித்யாதி| கேஶராதிஃ மதுஸைந்தவஸஂயுதமித்யந்த ஏகோ யோகஃ, ஶர்கராதிஃ கர்ஜூரயோஸ்ததேத்யந்தோ த்விதீயஃ| வைரஸ்யே முகவைரஸ்யே| தாரயேத் ‘முகே’ இதி ஶேஷஃ| கல்கோ தஷதி பேஷிதஃ ஸத்ரவஃ| ததா ஹிதமிதி விஶிஷ்டதோஷாரப்தஜ்வரப்ரத்யநீகமித்யர்தஃ| கேசிஜ்ஜிஹ்வாதால்வாதிஶோஷே மாதுலுங்ககேஶரஸ்யைவ கேவலஂ மதுஸைந்தவயுக்தஸ்ய மூர்த்நி தாரணமிச்சந்தி, ததா த்ராக்ஷாகர்ஜூரகல்கஸ்ய ஶர்கராதாடிமயுதஸ்ய வைரஸ்யே ஆஸ்யே தாரணமிச்சந்தி| யத்யபி முகவைரஸ்யஂ வாதலிங்கஂ, ததாऽபி பித்தாதபி வைரஸ்யஂ ஜ்ஞேயஂ, தந்த்ராந்தரோக்தத்வாத்| கேசித் ‘பத்மகஂ மதுகஂ த்ராக்ஷாஂ’ இத்யாதிகஂ ‘கண்டூஷஂ ச ததா ஹிதஂ’ இதி பர்யந்தஂ ந படந்தி; ஸ ச பாடஃ படநீயஃ, ஸர்வநிபந்தகாரைஃ படிதத்வாத்||௧௮௫||-
Adhikarana 129 (186) · Śloka 187
ஸப்தச்சதஂ குடூசீஂ ச நிம்பஂ ஸ்பூர்ஜகமேவ ச ||௧௮௬||
க்வாதயித்வா பிபேத் க்வாதஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ கபஜே ஜ்வரே |௧௮௭|
View original
सप्तच्छदं गुडूचीं च निम्बं स्फूर्जकमेव च ||१८६||
क्वाथयित्वा पिबेत् क्वाथं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे |१८७|
கபஜ்வரஸஂஶமநாந்யாஹ- ஸப்தச்சதமித்யாதி| ஸப்தச்சதஃ ஸப்தபர்ணஃ, ஸ்பூர்ஜகோ வநகுரண்டகாகாரஃ பணிஜ்ஜகாபரபர்யாயஃ| க்வாதமித்யத்ர கல்கமித்யந்யே| பிபேத் பரஂ ஶீதீகதஂ, மதுநா உஷ்ணேந ஸஹ நிஷித்தத்வாத்; மது சாத்ர க்வாத்யத்ரவ்யசதுர்தாஂஶம்||௧௮௬||-
Adhikarana 130 (187) · Śloka 188
கடுத்ரிகஂ நாகபுஷ்பஂ ஹரித்ரா கடுரோஹிணீ ||௧௮௭||
கௌடஜஂ ச பலஂ ஹந்யாத் ஸேவ்யமாநஂ கபஜ்வரம் |௧௮௮|
View original
कटुत्रिकं नागपुष्पं हरिद्रा कटुरोहिणी ||१८७||
कौटजं च फलं हन्यात् सेव्यमानं कफज्वरम् |१८८|
கடுத்ரிகமித்யாதி| நாகபுஷ்பஂ நாககேஶரம்| ஸேவ்யமாநம் அஸகதுபயோகாத்||௧௮௭||-
Adhikarana 131 (188-189) · Śloka 189
ஹரித்ராஂ சித்ரகஂ நிம்பமுஶீராதிவிஷே வசாம் ||௧௮௮||
குஷ்டமிந்த்ரயவாந் மூர்வாஂ படோலஂ சாபி ஸாதிதம் |
பிபேந்மரிசஸஂயுக்தஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ கபஜே ஜ்வரே ||௧௮௯||
View original
हरिद्रां चित्रकं निम्बमुशीरातिविषे वचाम् ||१८८||
कुष्ठमिन्द्रयवान् मूर्वां पटोलं चापि साधितम् |
पिबेन्मरिचसंयुक्तं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे ||१८९||
ஹரித்ராமித்யாதி| மூர்வா சோரஸ்நாயுஃ, ‘ஸக்ஷௌத்ரஂ’ இத்யத்ர ‘ஸகுடஂ’ இத்யந்யே படந்தி||௧௮௮-௧௮௯||
Adhikarana 132 (190) · Śloka 190
ஸாரிவாதிவிஷாகுஷ்டபுராக்யைஃ ஸதுராலபைஃ |
முஸ்தேந ச கதஃ க்வாதஃ பீதோ ஹந்யாத் கபஜ்வரம் ||௧௯௦||
View original
सारिवातिविषाकुष्ठपुराख्यैः सदुरालभैः |
मुस्तेन च कृतः क्वाथः पीतो हन्यात् कफज्वरम् ||१९०||
ஸாரிவாதிவிஷாகுஷ்டேத்யாதி| புரோ குக்குலுஃ||௧௯௦||
Adhikarana 133 (191) · Śloka 191
முஸ்தஂ வக்ஷகபீஜாநி த்ரிபலா கடுரோஹிணீ |
பரூஷகாணி ச க்வாதஃ கபஜ்வரவிநாஶநஃ ||௧௯௧||
View original
मुस्तं वृक्षकबीजानि त्रिफला कटुरोहिणी |
परूषकाणि च क्वाथः कफज्वरविनाशनः ||१९१||
முஸ்தமித்யாதி| வக்ஷகபீஜாநி இந்த்ரயவாஃ||௧௯௧||
Adhikarana 134 (192) · Śloka 192
ராஜவக்ஷாதிவர்கஸ்ய கஷாயோ மதுஸஂயுதஃ |
கபவாதஜ்வரஂ ஹந்யாச்சீக்ரஂ காலேऽவசாரிதஃ ||௧௯௨||
View original
राजवृक्षादिवर्गस्य कषायो मधुसंयुतः |
कफवातज्वरं हन्याच्छीघ्रं कालेऽवचारितः ||१९२||
இதாநீஂ யத்யப்யுத்தேஶஶாஸ்த்ரஸாமர்த்யாத் கபஜ்வரசிகித்ஸாநந்தரஂ ஸந்நிபாதஜ்வரசிகித்ஸிதஂ படிதுமுசிதஂ, ததாऽபி ஸந்நிபாதே த்வந்த்வஜசிகித்ஸா கர்தவ்யேதி தர்ஶநார்தஂ பூர்வஂ த்வந்த்வஜசிகித்ஸாமாஹ- ராஜவக்ஷாதிவர்கஸ்யேத்யாதி| ராஜவக்ஷாதிஃ ஆரக்வதாதிஃ, காலேऽவசாரித ஔஷதகாலே தத்தஃ| பூர்வோக்தஂ வாதபித்தத்வந்த்வஜக்ரமஂ விஹாய வாதஶ்லேஷ்மத்வந்த்வஜசிகித்ஸிதஂ ப்ரதமஂ யதத்ர கதஂ தத் கேவலகபஜ்வரேऽபி வாதஶ்லேஷ்மத்வந்த்வஜசிகித்ஸிதஂ விதேயமிதி தர்ஶநார்தம்||௧௯௨||
Adhikarana 135 (193-194) · Śloka 195
நாகரஂ தாந்யகஂ பார்கீமபயாஂ ஸுரதாரு ச |
வசாஂ பர்படகஂ முஸ்தஂ பூதீகமத கட்பலம் ||௧௯௩||
நிஷ்க்வாத்ய கபவாதோத்தே க்ஷௌத்ரஹிங்குஸமந்விதம் |
தா(பா)தவ்யஂ ஶ்வாஸகாஸக்நஂ ஶ்லேஷ்மோத்ஸேகே கலக்ரஹே ||௧௯௪||
ஹிக்காஸு கண்டஶ்வயதௌ ஶூலே ஹதயபார்ஶ்வஜே |௧௯௫|
View original
नागरं धान्यकं भार्गीमभयां सुरदारु च |
वचां पर्पटकं मुस्तं भूतीकमथ कट्फलम् ||१९३||
निष्क्वाथ्य कफवातोत्थे क्षौद्रहिङ्गुसमन्वितम् |
दा(पा)तव्यं श्वासकासघ्नं श्लेष्मोत्सेके गलग्रहे ||१९४||
हिक्कासु कण्ठश्वयथौ शूले हृदयपार्श्वजे |१९५|
நாகரமித்யாதி| பூதீகஂ ஸுகந்திதணஂ ‘ரோஹிஷஂ’ இதி ப்ரஸித்தம்| நிஷ்க்வாத்ய பூர்வோக்தயா கஷாயகல்பநயா| மது கர்ஷப்ரமாணம்| ஹிங்கு மாஷகப்ரமாணஂ, “மாஷிகே ஹிங்குஸிந்தூத்தே” இதி வசநாத்| ஶ்லேஷ்மோத்ஸேகே ஶ்லேஷ்மவத்தௌ| ஹதயபார்ஶ்வஜே இத்யத்ராபி ‘ஶூலே’ இதி ஸம்பத்யதே| ஏஷ யோகஃ ஶங்கீஸஹிதஃ கட்பலாதிஃ| கேசிதமுஂ பாடஂ தேவதார்வபயேத்யாதிநா படந்தி||௧௯௩-௧௯௪||-
Adhikarana 136 (195-198) · Śloka 199
பலாபடோலத்ரிபலாயஷ்ட்யாஹ்வாநாஂ வஷஸ்ய ச ||௧௯௫||
க்வாதோ மதுயுதஃ பீதோ ஹந்தி பித்தகபஜ்வரம் |
கடுகாவிஜயாத்ராக்ஷாமுஸ்தபர்படகைஃ கதஃ ||௧௯௬||
கஷாயோ நாஶயேத் பீதஃ ஶ்லேஷ்மபித்தபவஂ ஜ்வரம் |
பார்கீவசாபர்படகதாந்யஹிங்க்வபயாகநைஃ ||௧௯௭||
காஶ்மர்யநாகரைஃ க்வாதஃ ஸக்ஷௌத்ரஃ ஶ்லேஷ்மபித்தஜே |
ஸஶர்கராமக்ஷமாத்ராஂ கடுகாமுஷ்ணவாரிணா ||௧௯௮||
பீத்வா ஜ்வரஂ ஜயேஜ்ஜந்துஃ கபபித்தஸமுத்பவம் |௧௯௯|
View original
बलापटोलत्रिफलायष्ट्याह्वानां वृषस्य च ||१९५||
क्वाथो मधुयुतः पीतो हन्ति पित्तकफज्वरम् |
कटुकाविजयाद्राक्षामुस्तपर्पटकैः कृतः ||१९६||
कषायो नाशयेत् पीतः श्लेष्मपित्तभवं ज्वरम् |
भार्गीवचापर्पटकधान्यहिङ्ग्वभयाघनैः ||१९७||
काश्मर्यनागरैः क्वाथः सक्षौद्रः श्लेष्मपित्तजे |
सशर्करामक्षमात्रां कटुकामुष्णवारिणा ||१९८||
पीत्वा ज्वरं जयेज्जन्तुः कफपित्तसमुद्भवम् |१९९|
பலாபடோலத்ரிபலேத்யாதி| விஜயா ஹரீதகீ| பார்கீவசேத்யாதி| அக்ஷமாத்ராஂ கர்ஷப்ரமாணாம்||௧௯௫-௧௯௮||-
Adhikarana 137 (199-200) · Śloka 201
கிராததிக்தமமதாஂ த்ராக்ஷாமாமலகஂ ஶடீம் ||௧௯௯||
நிஷ்க்வாத்ய வாதபித்தோத்தே தஂ க்வாதஂ ஸகுடஂ பிபேத் |
ராஸ்நா வஷோऽத த்ரிபலா ராஜவக்ஷபலைஃ ஸஹ ||௨௦௦||
கஷாயஃ ஸாதிதஃ பீதோ வாதபித்தஜ்வரஂ ஜயேத் |௨௦௧|
View original
किराततिक्तममृतां द्राक्षामामलकं शटीम् ||१९९||
निष्क्वाथ्य वातपित्तोत्थे तं क्वाथं सगुडं पिबेत् |
रास्ना वृषोऽथ त्रिफला राजवृक्षफलैः सह ||२००||
कषायः साधितः पीतो वातपित्तज्वरं जयेत् |२०१|
கிராததிக்தமித்யாதி| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து ஸந்நிபாதஜ்வரசிகித்ஸாஂ படித்வா த்வந்த்வஜசிகித்ஸாஂ படதி, ‘தோஷைஃ பதக் ஸமஸ்தைஶ்ச த்வந்த்வைராகந்துபிஸ்ததா’ இத்யுக்தத்வாத்||௧௯௯-௨௦௦||-
Adhikarana 138 (201) · Śloka 201
ஸர்வதோஷஸமுத்தே து ஸஂஸஷ்டாநவசாரயேத் ||௨௦௧||
View original
सर्वदोषसमुत्थे तु संसृष्टानवचारयेत् ||२०१||
இதாநீஂ ஸமஸந்நிபாதஜ்வரசிகித்ஸாமாஹ- ஸர்வதோஷேத்யாதி| ஸர்வதோஷஸமுத்தே ஸமஸந்நிபாதே| ஸஂஸஷ்டாநவசாரயேதிதி வாதாதிவிஹிதாந் கஷாயாநேகீகத்ய ப்ரயுஞ்ஜீதேத்யர்தஃ| அஸ்யாக்ரே கேசித் ‘வர்தநைஃ க்ஷபணைர்வாபி’ இத்யாதிகஂ பாடஂ படந்தி, ஸ ச வர்தமாநேஷு புஸ்தகேஷு ந தஶ்யதே, அதோ ந லிகிதஃ||௨௦௧||
Adhikarana 139 (202) · Śloka 202
யதாதோஷோச்ச்ரயஂ சாபி ஜ்வராந் ஸர்வாநுபாசரேத் |௨௦௨|
View original
यथादोषोच्छ्रयं चापि ज्वरान् सर्वानुपाचरेत् |२०२|
விஷமஸந்நிபாதசிகித்ஸாமாஹ- யதாதோஷோச்ச்ரயமித்யாதி| யதாதோஷோச்ச்ரயமிதி யஸ்ய தோஷஸ்ய உச்ச்ரயோ பவதி தத்தோஷப்ரதீகாரேணேத்யர்தஃ| ஸர்வாந் விஷமஸந்நிபாதஜ்வராந்| ஏதத் ஸாமாந்யஂ ஸர்வேஷாமேவ ஜ்வராணாஂ சிகித்ஸிதேஷு ஆகந்தூநாமபி சிகித்ஸிதே ச|௨௦௨|-
Adhikarana 140 (202) · Śloka 203
வஶ்சீவபில்வவர்ஷாப்வஃ பயஶ்சோதகமேவ ச ||௨௦௨||
பசேத் க்ஷீராவஶிஷ்டஂ து தத்தி ஸர்வஜ்வராபஹம் |௨௦௩|
View original
वृश्चीवबिल्ववर्षाभ्वः पयश्चोदकमेव च ||२०२||
पचेत् क्षीरावशिष्टं तु तद्धि सर्वज्वरापहम् |२०३|
ஸாமாந்யஸந்நிபாதசிகித்ஸாஂ நிர்திதிக்ஷுராதௌ க்ஷீரஸ்ய ஜீவநதயா க்ஷீரப்ரயோகமாஹ- வஶ்சீவேத்யாதி| வஶ்சீவஃ ஶ்வேதபுநர்நவா, வர்ஷாபூஃ ரக்தபுநர்நவா| பசேதிதி “த்ரவ்யாதஷ்டகுணஂ க்ஷீரஂ க்ஷீராத்தோயஂ சதுர்குணம்| க்ஷீராவஶேஷஂ கர்தவ்யஂ க்ஷீரபாகே த்வயஂ விதிஃ”- இதி பரிபாஷயா| கேசிதக்ரிமஶ்லோகோக்தமேவோதகப்ரமாணமிச்சந்தி| அந்யே ஏநஂ யோகத்வயஂ மந்யந்தே, தந்த்ராந்தரோக்தத்வாத்; வஶ்சீவபில்வமித்யேகோ யோகஃ, வர்ஷாப்வாதிஃ த்விதீயஃ||௨௦௨||-
Adhikarana 141 (203) · Śloka 204
உதகாஂஶாஸ்த்ரயஃ க்ஷீரஂ ஶிஂஶபாஸாரஸஂயுதம் ||௨௦௩||
தத் க்ஷீரஶேஷஂ க்வதிதஂ பேயஂ ஸர்வஜ்வராபஹம் |௨௦௪|
View original
उदकांशास्त्रयः क्षीरं शिंशपासारसंयुतम् ||२०३||
तत् क्षीरशेषं क्वथितं पेयं सर्वज्वरापहम् |२०४|
ஸந்நிபாதேऽபரமபி க்ஷீரயோகமாஹ- உதகாஂஶாஸ்த்ரய இத்யாதி| உதகாஂஶாஸ்த்ரயஃ க்ஷீராஂஶாபேக்ஷயா, க்ஷீரஸ்யாஷ்டௌ பலாநி, ஶிஂஶபாஸாரஃ பலப்ரமிதஃ||௨௦௩||-
Adhikarana 142 (204-207) · Śloka 207
நலவேதஸயோர்மூலே மூர்வாயாஂ தேவதாருணி ||௨௦௪||
கஷாயஂ விதிவத் கத்வா பேயமேதஜ்ஜ்வராபஹம் |
ஹரித்ரா பத்ரமுஸ்தஂ ச த்ரிபலா கடுரோஹிணீ ||௨௦௫||
பிசுமந்தஃ படோலீ ச தேவதாரு நிதிக்திகா |
ஏஷாஂ கஷாயஃ பீதஸ்து ஸந்நிபாதஜ்வரஂ ஜயேத் ||௨௦௬||
அவிபக்திஂ ப்ரஸேகஂ ச ஶோபஂ காஸமரோசகம் |
த்ரைபலோ வா ஸஸர்பிஷ்கஃ க்வாதஃ பேயஸ்த்ரிதோஷஜே ||௨௦௭||
View original
नलवेतसयोर्मूले मूर्वायां देवदारुणि ||२०४||
कषायं विधिवत् कृत्वा पेयमेतज्ज्वरापहम् |
हरिद्रा भद्रमुस्तं च त्रिफला कटुरोहिणी ||२०५||
पिचुमन्दः पटोली च देवदारु निदिग्धिका |
एषां कषायः पीतस्तु सन्निपातज्वरं जयेत् ||२०६||
अविपक्तिं प्रसेकं च शोफं कासमरोचकम् |
त्रैफलो वा ससर्पिष्कः क्वाथः पेयस्त्रिदोषजे ||२०७||
நலவேதஸயோரித்யாதி| கஷாயஂ விதிவத் கத்வேதி பூர்வோக்தகஷாயகல்பநயா| க்ஷீரஸாத்யாயாமவஸ்தாயாமயமபி யோகோ தேயஃ| கேசிந்நலவேதஸாதியோகஂ ந படந்தி; ஸ ச படநீயஃ, ஸர்வநிபந்தகாரைஃ படிதத்வாத்||௨௦௪-௨௦௭||
Adhikarana 143 (208) · Śloka 209
அநந்தாஂ பாலகஂ முஸ்தாஂ நாகரஂ கடுரோஹிணீம் ஸுகாம்புநா ப்ராகுதயாத்பாயயேதாக்ஷஸம்மிதம் ||௨௦௮||
ஏஷ ஸர்வஜ்வராந் ஹந்தி தீபயத்யாஶு சாநலம் |௨௦௯|
View original
अनन्तां बालकं मुस्तां नागरं कटुरोहिणीम् सुखाम्बुना प्रागुदयात्पाययेताक्षसम्मितम् ||२०८||
एष सर्वज्वरान् हन्ति दीपयत्याशु चानलम् |२०९|
அநந்தாமித்யாதி| அநந்தா துராலபா| ஸுகாம்புநா அத்ரோஷ்ணோதகேந பலப்ரமிதேந| ப்ராகுதயாதிதி அத்ரோதயஃ ஸூர்யஸ்ய போத்தவ்யஃ; ந து ஜ்வரஸ்ய; தேந ஸூர்யோதயாத் பூர்வஂ தேயஂ, ஏதேந ப்ராதரேவ| அக்ஷஸம்மிதஂ கர்ஷஸமம்| ஸுகாம்புநா ப்ராகுதயாத்’ இத்யத்ர ‘பிஷ்ட்வா ஸுகாம்புநா கல்கஂ’ இதி கேசித் படந்தி||௨௦௮||-
Adhikarana 144 (209) · Śloka 210
த்ரவ்யாணி தீபநீயாநி ததா வைரேசநாநி ச ||௨௦௯||
ஏகஶோ வா த்விஶோ வாऽபி ஜ்வரக்நாநி ப்ரயோஜயேத் |௨௧௦|
View original
द्रव्याणि दीपनीयानि तथा वैरेचनानि च ||२०९||
एकशो वा द्विशो वाऽपि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् |२१०|
இதாநீமுக்தாநுக்தஸங்க்ரஹார்தமாஹ- த்ரவ்யாணி தீபநீயாநீத்யாதி| தீபநீயாநி பிப்பல்யாதீநி, வைரேசநாநி த்ரிவதபயாதீநி, ஜ்வரக்நாநி தீர்கஜ்வரக்நாநி| ப்ரயோஜயேத் தோஷபலமபேக்ஷ்ய ஸந்நிபாதஜீர்ணஜ்வராவஸ்தாயாமேகஶோ த்விஶோ வா தாபயேத்| யே த்வேவஂ வதந்தி- பிப்பல்யாதீநி ப்ராயஶஃ கடுகாநி, தாநி ச ஜ்வரே ந ப்ராயோகிகாந்யுஷ்ணவீர்யத்வாத்; விரேசநாந்யபி குருத்வாதயௌகிகாநி; தேஷாஂ ஸம்யக் ஶாஸ்த்ராவபோதோ நாஸ்தி, பிப்பல்யாதீநாஂ ஜ்வரே படிதத்வாத்||௨௦௯||-
Adhikarana 145 (210) · Śloka 211
ஸர்பிர்மத்வபயாதைலலேஹோऽயஂ ஸர்வஜஂ ஜ்வரம் ||௨௧௦||
ஶாந்திஂ நயேத்த்ரிவச்சாபி ஸக்ஷௌத்ரா ப்ரபலஂ ஜ்வரம் |௨௧௧|
View original
सर्पिर्मध्वभयातैललेहोऽयं सर्वजं ज्वरम् ||२१०||
शान्तिं नयेत्त्रिवृच्चापि सक्षौद्रा प्रबलं ज्वरम् |२११|
ஸர்பிரித்யாதி| ப்ரபலஂ தாஹாதிஸமந்விதம்| லேஹாவஸ்தா ச தந்த்ராந்தராஜ்ஜ்ஞேயா| ததா ச தந்த்ராந்தரஂ- “பத்யாதைலகதக்ஷௌத்ரைர்லேஹோ தாஹஶ்ரமஜ்வராந்| காஸாஸக்பித்தவீஸர்பஶ்வாஸாந் ஹந்தி வமீரபி”- இதி| ‘ஸக்ஷௌத்ரா விஷமஜ்வரஂ’ இதி கேசித் படந்தி; தந்ந, விஷமஜ்வரஸ்ய பரதோऽபிதாஸ்யமாநத்வாத்||௨௧௦||-
Adhikarana 146 (211) · Śloka 211
ஜ்வரே து விஷமே கார்யமூர்த்வஂ சாதஶ்ச ஶோதநம் ||௨௧௧||
View original
ज्वरे तु विषमे कार्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् ||२११||
இதாநீஂ விஷமஜ்வரசிகித்ஸாமாஹ- ஜ்வரே த்வித்யாதி| ஊர்த்வஶோதநஂ வமநஂ, தச்ச கபாதிகே விஷமஜ்வரே| அதஃஶோதநஂ விரேசநஂ, தச்ச பித்தாதிகே| ஏதேந ஸர்வேஷ்வேவ விஷமஜ்வரேஷு கபபித்தாதிகதயா வமநவிரேசநே ப்ரயோக்தவ்யே இத்யுக்தம்| அந்யே து விஷமஜ்வரே இத்யத்ர யத்யபி விஷமஜ்வரஶப்தேந ஸந்ததஂ விஹாயாந்யே விஷமஜ்வராஃ ப்ரோக்தாஃ, ததாऽப்யத்ர ததீயசதுர்தகௌ க்ராஹ்யௌ, யதஸ்தயோரேவ ஸாதாரணஂ வாதாதிஹரமாஸ்தாபநவிரேசநவமநாதிகஂ யுக்தமிதி வ்யாசக்ஷதே||௨௧௧||
Adhikarana 147 (212) · Śloka 212
கதஂ ப்லீஹோதரோக்தஂ வா நிஹந்யாத்விஷமஜ்வரம் |௨௧௨|
View original
घृतं प्लीहोदरोक्तं वा निहन्याद्विषमज्वरम् |२१२|
கதமித்யாதி| ப்லீஹோதரோக்தஂ கதஂ ஷட்பலஂ, தச்ச கபோத்தரே விஷமஜ்வரே தேயஂ, தீக்ஷ்ணத்வாத்|௨௧௨|-
Adhikarana 148 (212) · Śloka 212
குடப்ரகாடாஂ த்ரிபலாஂ பிபேத்வா விஷமார்திதஃ ||௨௧௨||
View original
गुडप्रगाढां त्रिफलां पिबेद्वा विषमार्दितः ||२१२||
குடப்ரகாடாமித்யாதி| குடப்ரகாடாஂ கிஞ்சிததிககர்ஷகுடப்ரதிவாபயுதாஂ த்ரிபலாஂ பிபேத், ‘க்வதிதாஂ’ இதி ஶேஷஃ| விஷமார்திதோ விஷமஜ்வரபீடிதஃ||௨௧௨||
Adhikarana 149 (213) · Śloka 213
குடூசீநிம்பதாத்ரீணாஂ கஷாயஂ வா ஸமாக்ஷிகம் |௨௧௩|
View original
गुडूचीनिम्बधात्रीणां कषायं वा समाक्षिकम् |२१३|
குடூசீநிம்பதாத்ரீணாமித்யாதி| தாத்ரீ ஆமலகீ| ஏஷ யோகஶ்சாதுர்தகஜ்வரக்நஃ, ஸமாநதந்த்ரோக்தத்வாத்|௨௧௩|-
Adhikarana 150 (213) · Śloka 213
ப்ராதஃ ப்ராதஃ ஸஸர்பிஷ்கஂ ரஸோநமுபயோஜயேத் ||௨௧௩||
View original
प्रातः प्रातः ससर्पिष्कं रसोनमुपयोजयेत् ||२१३||
ப்ராதஃ ப்ராதஃ ஸஸர்பிஷ்கமித்யாதி||௨௧௩||
Adhikarana 151 (214) · Śloka 215
த்ரிசதுர்பிஃ பிபேத் க்வாதஂ பஞ்சபிர்வா ஸமந்விதைஃ |
மதுகஸ்ய படோலஸ்ய ரோஹிண்யா முஸ்தகஸ்ய ச ||௨௧௪||
ஹரீதக்யாஶ்ச ஸர்வோऽயஂ த்ரிவிதோ யோக இஷ்யதே |௨௧௫|
View original
त्रिचतुर्भिः पिबेत् क्वाथं पञ्चभिर्वा समन्वितैः |
मधुकस्य पटोलस्य रोहिण्या मुस्तकस्य च ||२१४||
हरीतक्याश्च सर्वोऽयं त्रिविधो योग इष्यते |२१५|
மதுகாதீநாஂ ஹரீதக்யந்தாநாஂ த்ரவ்யாணாஂ த்ரிபிஃ, சதுர்பிஃ, பஞ்சபிர்வா த்ரவ்யைஃ ஸமந்விதைஃ கதஂ க்வாதஂ பிபேதிதி ஸம்பந்தஃ| மதுகஂ யஷ்டீமது, ரோஹிணீ கடுகா, முஸ்தஂ ப்ரஸித்தம்| ஸர்வோऽயஂ த்ரிவிதோ யோக இஷ்யதே; அயஂ மதுகாதியோகஸ்த்ரிப்ரகாரோ வக்ஷ்யதே| கதஂ? மதுகபடோலரோஹிணீபிஸ்த்ரிரேகோ யோகஃ, மதுகபடோலரோஹிணீமுஸ்தகைஶ்சதுர்பிர்த்விதீயஃ, மதுகபடோலரோஹிணீமுஸ்தகஹரீதகீபிஃ பஞ்சபிஸ்ததீயஃ, ஏவஂ த்ரயோ யோகாஃ| கேசிந்முஸ்தகஸ்தாநே ‘வத்ஸகஂ’ படித்வாऽந்யதா வ்யாக்யாநயந்தி; தத்யதா- மதுகாதிஹரீதகீபர்யந்தாநாஂ த்ரவ்யாணாஂ ரஸபேதவத் த்ரியோகசதுஷ்கஸஂயோகபஞ்சஸஂயோகஸஂஸ்கதஂ க்வாதஂ பிபேத்; தத்யதா,- மதுகபடோலரோஹிணீபிஃ, மதுகபடோலவத்ஸகைஃ, மதுகபடோலஹரீதகீபிஃ, மதுகரோஹிணீவத்ஸகைஃ, மதுகரோஹிணீஹரீதகீபிஃ, மதுகவத்ஸகஹரீதகீபிஃ, படோலரோஹிணீவத்ஸகைஃ, படோலவத்ஸகஹரீதகீபிஃ, படோலரோஹிணீஹரீதகீபிஃ, ரோஹிணீவத்ஸகஹரீதகீபிஃ, ஏவஂ த்ரிபிர்த்ரவ்யைர்தஶவிகல்பா பவந்தி; மதுகபடோலரோஹிணீவத்ஸகைஃ, மதுகபடோலரோஹிணீஹரீதகீபிஃ, மதுகரோஹிணீவத்ஸகஹரீதகீபிஃ, மதுகபடோலவத்ஸகஹரீதகீபிஃ, படோலரோஹிணீவத்ஸகஹரீதகீபிஃ, ஏவஂ சதுர்பிஃ பஞ்ச விகல்பாஃ; மதுகரோஹிணீவத்ஸகபடோலகஹரீதகீபிஃ பஞ்சபிரேகஃ; இத்தஂ த்ரிப்ரகரஸ்யாபி யோகஸ்ய ஷோடஶ விகல்பா பவந்தி, தே ச ஸூக்ஷ்மமதிநா வைத்யேந தோஷாபேக்ஷயா ப்ரயோக்தவ்யாஃ||௨௧௪||-
Adhikarana 152 (215) · Śloka 216
ஸர்பிஃக்ஷீரஸிதாக்ஷௌத்ரமாகதீர்வா யதாபலம் ||௨௧௫||
தஶமூலீகஷாயேண மாகதீர்வா ப்ரயோஜயேத் |௨௧௬|
View original
सर्पिःक्षीरसिताक्षौद्रमागधीर्वा यथाबलम् ||२१५||
दशमूलीकषायेण मागधीर्वा प्रयोजयेत् |२१६|
ஸர்பிஃக்ஷீரஸிதாக்ஷௌத்ரேத்யாதி| ஸர்பிஃப்ரபதீநாஂ ஸமுதிதாநாமயஂ ப்ரயோகோ விஷமஜ்வரே ஜ்ஞேயஃ| தஶமூலீகஷாயேண பாதவ்யகஷாயகல்பநயா க்வதிதேந, கர்ஷணப்ரமாணாஂ பிப்பலீஂ பிபேத், யஸ்மாதயஂ பிப்பலீவர்தமாநோ ந பவதி||௨௧௫||-
Adhikarana 153 (216) · Śloka 216
பிப்பலீவர்தமாநஂ வா பிபேத் க்ஷீரரஸாஶநஃ ||௨௧௬||
View original
पिप्पलीवर्धमानं वा पिबेत् क्षीररसाशनः ||२१६||
வர்தமாநபிப்பலீப்ரயோகமாஹ- பிப்பலீவர்தமாநமித்யாதி| வர்தமாநபிப்பலீப்ரயோகோ வாதவ்யாதிசிகித்ஸிதமவலோக்ய கர்தவ்யஃ||௨௧௬||
Adhikarana 154 (217) · Śloka 217
தாம்ரசூடஸ்ய மாஂஸேந பிபேத்வா மத்யமுத்தமம் |௨௧௭|
View original
ताम्रचूडस्य मांसेन पिबेद्वा मद्यमुत्तमम् |२१७|
தாம்ரசூடஸ்யேத்யாதி| தாம்ரசூடஃ குக்குடஃ| மத்யமுத்தமஂ மார்த்வீகஂ ஸஸ்யகஂ ச| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து மார்த்வீகஸ்தாநே மாத்வீகமாஹ| குக்குடமாஂஸேந ஸஹோத்தமமத்யபாநஂ வாதப்ரதாநஸ்ய மந்தாக்நேஶ்ச| ஏதாநி வக்ஷ்யமாணாநி பூர்வோக்தாநி ச யத்யபி விஷமஜ்வரே படிதாநி, ததாऽபி ஜீர்ணஜ்வரேऽபி தேயாநி|௨௧௭|-
Adhikarana 155 (217) · Śloka 218
கோலாக்நிமந்தத்ரிபலாக்வாதே தத்நா கதஂ பசேத் ||௨௧௭||
தில்வகாவாபமேதத்தி விஷமஜ்வரநாஶநம் |௨௧௮|
View original
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घृतं पचेत् ||२१७||
तिल्वकावापमेतद्धि विषमज्वरनाशनम् |२१८|
கோலாக்நிமந்தத்ரிபலேத்யாதி| கோலஂ பஞ்சகோலஂ, தில்வகஃ பட்டிகாரோத்ரஃ| கல்பநாமாஹ- பஞ்சகோலாதித்ரவ்யாணாஂ பலஶதஂ, பாநீயபலாநி த்வாதஶாதிகாநி பஞ்சஶதாநி, ஏகீகத்ய விபசேத், யாவச்சதுர்தாஂஶமஷ்டாவிஂஶத்யதிகஶதஂ நிஷ்பத்யதே; தேந க்வாதேந சதுர்குணேந ததா சதுர்குணேந ச தத்நா த்வாத்ரிஂஶத்பலப்ரமிதஂ கதம், அஷ்டபலப்ரமாணஂ தில்வகாவாபஂ தத்த்வா பசேத்| அநேந விதிநாऽநுக்தப்ரமாணாநி தைலகதாநி பாசநீயாநி| ப்ரஹ்மதேவாசார்யஸ்து பஞ்சகோலாதீநாஂ கஷாயத்ரயேண பதக் ஸ்நேஹசதுர்குணேந ததா சதுர்தேந தத்நா ஸ்நேஹசதுர்குணேந ச கதஂ தில்வகாவாபஂ ஸாதயதி; தச்ச ப்ரமாதவ்யாக்யாநஂ, பஞ்சகோலாதிகஷாயத்ரயஸ்ய ஜேஜ்ஜடாதிஷ்வநுக்தேஃ||௨௧௭||-
Adhikarana 156 (218-220) · Śloka 221
பிப்பல்யதிவிஷாத்ராக்ஷாஸாரிவாபில்வசந்தநைஃ ||௨௧௮||
கடுகேந்த்ரயவோஶீரஸிஂஹீதாமலகீகநைஃ |
த்ராயமாணாஸ்திராதாத்ரீவிஶ்வபேஷஜசித்ரகைஃ ||௨௧௯||
பக்வமேதைர்கதஂ பீதஂ விஜித்ய விஷமாக்நிதாம் |
ஜீர்ணஜ்வரஶிரஃஶூலகுல்மோதரஹலீமகாந் ||௨௨௦||
க்ஷயகாஸஂ ஸஸந்தாபஂ பார்ஶ்வஶூலாநபாஸ்யதி |௨௨௧|
View original
पिप्पल्यतिविषाद्राक्षासारिवाबिल्वचन्दनैः ||२१८||
कटुकेन्द्रयवोशीरसिंहीतामलकीघनैः |
त्रायमाणास्थिराधात्रीविश्वभेषजचित्रकैः ||२१९||
पक्वमेतैर्घृतं पीतं विजित्य विषमाग्निताम् |
जीर्णज्वरशिरःशूलगुल्मोदरहलीमकान् ||२२०||
क्षयकासं ससन्तापं पार्श्वशूलानपास्यति |२२१|
பிப்பல்யதிவிஷேத்யாதி| ஸாரிவா உத்பலஸாரிவா ஸுகந்தமூலா, ஸிஂஹீ பஹத்கண்டகாரிகா, தாமலகீ தரபலிகா, பூம்யாமலகீதி லோகே, ஸ்திரா ஶாலபர்ணீ, தேஷாஂ கல்ககஷாயாப்யாஂ கதஂ ஸாதயேத்||௨௧௮-௨௨௦||-
Adhikarana 157 (221-222) · Śloka 223
குடூசீத்ரிபலாவாஸாத்ராயமாணாயவாஸகைஃ ||௨௨௧||
க்வதிதைர்விதிவத்பக்வமேதைஃ கல்கீகதைஃ ஸமைஃ |
த்ராக்ஷாமாகதிகாம்போதநாகரோத்பலசந்தநைஃ ||௨௨௨||
பீதஂ ஸர்பிஃ க்ஷயஶ்வாஸகாஸஜீர்ணஜ்வராந் ஜயேத் |௨௨௩|
View original
गुडूचीत्रिफलावासात्रायमाणायवासकैः ||२२१||
क्वथितैर्विधिवत्पक्वमेतैः कल्कीकृतैः समैः |
द्राक्षामागधिकाम्भोदनागरोत्पलचन्दनैः ||२२२||
पीतं सर्पिः क्षयश्वासकासजीर्णज्वरान् जयेत् |२२३|
குடூசீத்ரிபலேத்யாதி| ஏபிஃ த்ராக்ஷாதிபிஃ||௨௨௧-௨௨௨||-
Adhikarana 158 (223-225) · Śloka 226
கலஶீபஹதீத்ராக்ஷாத்ராயந்தீநிம்பகோக்ஷுரைஃ ||௨௨௩||
பலாபர்படகாம்போதஶாலபர்ணீயவாஸகைஃ |
பக்வமுத்க்வதிதைஃ ஸர்பிஃ கல்கைரேபிஃ ஸமந்விதம் ||௨௨௪||
ஶடீதாமலகீபார்கீமேதாமலகபௌஷ்கரைஃ |
க்ஷீரத்விகுணஸஂயுக்தஂ ஜீர்ணஜ்வரமபோஹதி ||௨௨௫||
ஶிரஃபார்ஶ்வருஜாகாஸக்ஷயப்ரஶமநஂ பரம் |௨௨௬|
View original
कलशीबृहतीद्राक्षात्रायन्तीनिम्बगोक्षुरैः ||२२३||
बलापर्पटकाम्भोदशालपर्णीयवासकैः |
पक्वमुत्क्वथितैः सर्पिः कल्कैरेभिः समन्वितम् ||२२४||
शटीतामलकीभार्गीमेदामलकपौष्करैः |
क्षीरद्विगुणसंयुक्तं जीर्णज्वरमपोहति ||२२५||
शिरःपार्श्वरुजाकासक्षयप्रशमनं परम् |२२६|
கலஶீத்யாதி| கலஶீ பஶ்நிபர்ணீ, த்ராயந்தீ த்ராயமாணா, அம்போதோ முஸ்தா| ஏபிஃ ஶட்யாதிபிஃ| அநுக்தமபி சதுர்குணஂ ஜலஂ தேயஂ, தத்விநா பாகோ ந ஸ்யாதிதி வத்தபிஷஜஃ||௨௨௩-௨௨௫||-
Adhikarana 159 (226-228) · Śloka 229
படோலீபர்படாரிஷ்டகுடூசீத்ரிபலாவஷைஃ ||௨௨௬||
கடுகாம்புதபூநிம்பயாஸயஷ்ட்யாஹ்வசந்தநைஃ |
தார்வீஶக்ரயவோஶீரத்ராயமாணாகணோத்பலைஃ ||௨௨௭||
தாத்ரீபங்கரஜோபீருகாகமாசீரஸைர்கதம் |
ஸித்தமாஶ்வபசீகுஷ்டஜ்வரஶுக்ரார்ஜுநவ்ரணாந் ||௨௨௮||
ஹந்யாந்நயநவதநஶ்ரவணக்ராணஜாந் கதாந் |௨௨௯|
View original
पटोलीपर्पटारिष्टगुडूचीत्रिफलावृषैः ||२२६||
कटुकाम्बुदभूनिम्बयासयष्ट्याह्वचन्दनैः |
दार्वीशक्रयवोशीरत्रायमाणाकणोत्पलैः ||२२७||
धात्रीभृङ्गरजोभीरुकाकमाचीरसैर्घृतम् |
सिद्धमाश्वपचीकुष्ठज्वरशुक्रार्जुनव्रणान् ||२२८||
हन्यान्नयनवदनश्रवणघ्राणजान् गदान् |२२९|
படோலீபர்படாரிஷ்டேத்யாதி| படோல்யாதீநாஂ குஷ்டாந்தாநாஂ கல்கைஃ, தாத்ர்யாதீநாஂ ஸ்வரஸைஶ்ச கதஂ பாசநீயம்| அரிஷ்டோ நிம்பஃ, வஷோ வாஸகஃ, அம்புதோ முஸ்தஂ, பூநிம்பஃ கிராததிக்தகஃ, யாஸோ துராலபா, ஶக்ரயவஃ இந்த்ரயவஃ, உத்பலஂ குஷ்டம் ||௨௨௬-௨௨௮||-
Adhikarana 160 (229-233) · Śloka 234
விடங்கத்ரிபலாமுஸ்தமஞ்ஜிஷ்டாதாடிமோத்பலைஃ ||௨௨௯||
ப்ரியங்க்வேலைலவாலூகசந்தநாமரதாருபிஃ |
பர்ஹிஷ்டகுஷ்டரஜநீபார்ணிநீஸாரிவாத்வயைஃ ||௨௩௦||
ஹரேணுகாத்ரிவத்தந்தீவசாதாலீஶகேஸரைஃ |
த்விக்ஷீரஂ விபசேத்ஸர்பிர்மாலதீகுஸுமைஃ ஸஹ ||௨௩௧||
ஜீர்ணஜ்வரஶ்வாஸகாஸகுல்மோந்மாதகராபஹம் |
ஏதத்கல்யாணகஂ நாம ஸர்பிர்மாங்கல்யமுத்தமம் ||௨௩௨||
அலக்ஷ்மீக்ரஹரக்ஷோக்நிமாந்த்யாபஸ்மாரபாபநுத் |
ஶஸ்யதே நஷ்டஶுக்ராணாஂ வந்த்யாநாஂ கர்பதஂ பரம் ||௨௩௩||
மேத்யஂ சக்ஷுஷ்யமாயுஷ்யஂ ரேதோமார்கவிஶோதநம் |௨௩௪|
View original
विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः ||२२९||
प्रियङ्ग्वेलैलवालूकचन्दनामरदारुभिः |
बर्हिष्ठकुष्ठरजनीपार्णिनीसारिवाद्वयैः ||२३०||
हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीशकेसरैः |
द्विक्षीरं विपचेत्सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह ||२३१||
जीर्णज्वरश्वासकासगुल्मोन्मादगरापहम् |
एतत्कल्याणकं नाम सर्पिर्माङ्गल्यमुत्तमम् ||२३२||
अलक्ष्मीग्रहरक्षोग्निमान्द्यापस्मारपापनुत् |
शस्यते नष्टशुक्राणां वन्ध्यानां गर्भदं परम् ||२३३||
मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं रेतोमार्गविशोधनम् |२३४|
விடங்கத்ரிபலாமுஸ்தேத்யாதி| உத்பலஂ நீலோத்பலஂ, ஏலா ஸூக்ஷ்மைலா, ஏலவாலுகஂ குஷ்டகந்திகஂ, சந்தநஂ ரக்தசந்தநஂ, அமரதாருஃ தேவதாருஃ, பர்ஹிஷ்டஂ வாலுகஂ, ரஜநீத்வயஂ பிண்டஹரித்ரா தாருஹரித்ரா ச, பர்ணிநீத்வயஂ ஶாலபர்ணீ பஶ்நிபர்ணீ ச, ஸாரிவாத்வயஂ ஸாரிவா உத்பலஸாரிவா ச| விடங்காதித்ரவ்யகல்கமஷ்டபலப்ரமாணஂ கவ்யகதப்ரஸ்தஂ சோதகஸ்ய சதுர்பிஃ ப்ரஸ்தைஃ ஸாதயேத்| கார்திககுண்டஸ்து இதஂ கதமந்யதா படதி, ஸ சாதர்ஶநாந்ந லிகிதஃ||௨௨௯-௨௩௩||-
Adhikarana 161 (234-239) · Śloka 240
ஏதைரேவ ததா த்ரவ்யைஃ ஸர்வகந்தைஶ்ச ஸாதிதம் ||௨௩௪||
கபிலாயா கதப்ரஸ்தஂ ஸுவர்ணமணிஸஂயுதம் |
தத்க்ஷீரேண ஸஹைகத்யஂ ப்ரஸாத்ய குஸுமைரிமைஃ ||௨௩௫||
ஸுமநஶ்சம்பகாஶோகஶிரீஷகுஸுமைர்வதம் |
ததா நலதபத்மாநாஂ கேஶரைர்தாடிமஸ்ய ச ||௨௩௬||
திதௌ ப்ரஶஸ்தே நக்ஷத்ரே ஸாதகஸ்யாதுரஸ்ய ச |
கதஂ மநுஷ்யதேவாய ப்ராஹ்மணைரபிமந்த்ரிதம் ||௨௩௭||
தத்தஂ ஸர்வஜ்வராந் ஹந்தி மஹாகல்யாணகஂ த்விதம் ||௨௩௮||
தர்ஶநஸ்பர்ஶநாப்யாஂ ச ஸர்வரோகஹரஂ ஶிவம் |
அதஷ்யஃ ஸர்வபூதாநாஂ வலீபலிதவர்ஜிதஃ ||௨௩௯||
அஸ்யாப்யாஸாத்கதஸ்யேஹ ஜீவேத்வர்ஷஶதத்ரயம் |௨௪௦|
View original
एतैरेव तथा द्रव्यैः सर्वगन्धैश्च साधितम् ||२३४||
कपिलाया घृतप्रस्थं सुवर्णमणिसंयुतम् |
तत्क्षीरेण सहैकध्यं प्रसाध्य कुसुमैरिमैः ||२३५||
सुमनश्चम्पकाशोकशिरीषकुसुमैर्वृतम् |
तथा नलदपद्मानां केशरैर्दाडिमस्य च ||२३६||
तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे साधकस्यातुरस्य च |
कृतं मनुष्यदेवाय ब्राह्मणैरभिमन्त्रितम् ||२३७||
दत्तं सर्वज्वरान् हन्ति महाकल्याणकं त्विदम् ||२३८||
दर्शनस्पर्शनाभ्यां च सर्वरोगहरं शिवम् |
अधृष्यः सर्वभूतानां वलीपलितवर्जितः ||२३९||
अस्याभ्यासाद्घृतस्येह जीवेद्वर्षशतत्रयम् |२४०|
மஹாகல்யாணகமாஹ- ஏதைரேவ ததா த்ரவ்யைரித்யாதி| ஏதைர்த்ரவ்யைஸ்ததா ஸர்வகந்தைஶ்ச கபிலாகதப்ரஸ்தஂ ஸுவர்ணாதியுக்தஂ, தத்ஸாதிதஂ ஸர்பிரேதைஃ ஸுமநாதிஜைஃ குஸுமைஃ கபிலாக்ஷீரேண ஸஹைகத்யஂ கதஂ, புநஃ ப்ரஸாத்ய ப்ராஹ்மணைரபிமந்த்ரிதஂ, வைத்யாதுரயோஃ ப்ரஶஸ்ததித்யாதௌ மநுஷ்யதேவாய ராஜ்ஞே தத்தமிதஂ கல்யாணகஂ கதஂ ஸர்வஜ்வராந் ஹந்தீதி பிண்டார்தஃ| ஏதைஃ கல்யாணகோக்தைர்விடங்காதிபிஃ, ஸர்வகந்தைஃ ஏலாதிபடிதைஃ, மணிபிஃ ஸ்படிகாதிபிஃ| தத்க்ஷீரேண கபிலாக்ஷீரேண| ஸுமநா ஜாதீ, வதஂ யுக்தஂ, நலதஂ மாஂஸீ, பத்மஂ லோஹிதபத்மம்| ஸாதகஸ்ய வைத்யஸ்ய| மநுஷ்யதேவாய நபதயே| அதஷ்யஃ அஜேயஃ| ஏதத்கதஂ பாகத்வயஸாதிதஂ போத்தவ்யம்||௨௩௪-௨௩௯||-
Adhikarana 162 (240-242) · Śloka 242
கவ்யஂ ததி ச மூத்ரஂ ச க்ஷீரஂ ஸர்பிஃ ஶகத்ரஸஃ ||௨௪௦||
ஸமபாகாநி பாச்யாநி கல்காஂஶ்சைதாந் ஸமாவபேத் |
த்ரிபலாஂ சித்ரகஂ முஸ்தஂ ஹரித்ராதிவிஷே வசாம் ||௨௪௧||
விடங்கஂ த்ர்யூஷணஂ சவ்யஂ ஸுரதாரு ததைவ ச |
பஞ்சகவ்யமிதஂ பாநாத்விஷமஜ்வரநாஶநம் ||௨௪௨||
View original
गव्यं दधि च मूत्रं च क्षीरं सर्पिः शकृद्रसः ||२४०||
समभागानि पाच्यानि कल्कांश्चैतान् समावपेत् |
त्रिफलां चित्रकं मुस्तं हरिद्रातिविषे वचाम् ||२४१||
विडङ्गं त्र्यूषणं चव्यं सुरदारु तथैव च |
पञ्चगव्यमिदं पानाद्विषमज्वरनाशनम् ||२४२||
கவ்யமித்யாதி| ஶகத்ரஸோ கோபுரீஷோத்தரஸஃ| பாச்யாநி பசநீயாநி| கல்கப்ரமாணமத்ர ஸ்நேஹசதுர்தாஂஶம்||௨௪௦-௨௪௨||
Adhikarana 163 (243) · Śloka 243
பஞ்சகவ்யமதே கர்பாத்பாச்யமந்யத்... |௨௪௩|
View original
पञ्चगव्यमृते गर्भात्पाच्यमन्यद्... |२४३|
அகர்பபஞ்சகவ்யமாஹ- பஞ்சகவ்யமதே கர்பாதித்யாதி| அந்யத் த்விதீயஂ பஞ்சகவ்யம்| தே கர்பாதிதி த்விதீயஂ பஞ்சகவ்யஂ கல்கஂ விநா பசநீயம்; ஏதேநைததுக்தஂ பவதி- பூர்வஂ பஞ்சகவ்யஂ ஸகல்கஂ, ஏதச்ச த்விதீயமகல்கஂ; பலஂ ச துல்யம்|௨௪௩|-
Adhikarana 164 (243) · Śloka 244
... வஷேண ச |
பலயாऽத பரஂ பாச்யஂ குடூச்யா தத்வதேவ து ||௨௪௩||
ஜீர்ணஜ்வரே ச ஶோபே ச பாண்டுரோகே ச பூஜிதம் |௨௪௪|
View original
... वृषेण च |
बलयाऽथ परं पाच्यं गुडूच्या तद्वदेव तु ||२४३||
जीर्णज्वरे च शोफे च पाण्डुरोगे च पूजितम् |२४४|
இதாநீஂ பஞ்சகவ்யோக்தத்ரிபலாதிகல்கேந வஷாதிபதக்ஸ்வரஸத்ரயேண கதத்ரயஸ்ய ஸாதநஂ நிர்திஶந்நாஹ- வஷேண சேத்யாதி| தத்வதிதி பூர்வோக்தகல்பநயேத்யர்தஃ | தத்வச்சப்தோ கதத்ரயேऽபி ஸம்பத்யதே||௨௪௩||-
Adhikarana 165 (244) · Śloka 244
ஏதேநைவ து கல்பேந கதஂ பஞ்சாவிகஂ பசேத் |
பஞ்சாஜஂ பஞ்சமஹிஷஂ சதுருஷ்ட்ரமதாபி ச ||௨௪௪||
View original
एतेनैव तु कल्पेन घृतं पञ्चाविकं पचेत् |
पञ्चाजं पञ्चमहिषं चतुरुष्ट्रमथापि च ||२४४||
இதாநீஂ பஞ்சகவ்யோக்தவிதிநா பஞ்சாவிகாதீநி கதாநி பசநீயாநீதி தர்ஶயந்நாஹ- ஏதேநைவ து கல்பேநேத்யாதி| அநேநைவ கல்பேந பூர்வோக்தபஞ்சகவ்யவிதிநா| சதுருஷ்ட்ரஂ ஶகத்ரஸவர்ஜநேந||௨௪௪||
Adhikarana 166 (245-253) · Śloka 254
த்ரிபலோஶீரஶம்பாககடுகாதிவிஷாகநைஃ |
ஶதாவரீஸப்தபர்ணகுடூசீரஜநீத்வயைஃ ||௨௪௫||
சித்ரகத்ரிவதாமூர்வாபடோலாரிஷ்டவாலகைஃ |
கிராததிக்தகவசாவிஶாலாபத்மகோத்பலைஃ ||௨௪௬||
ஸாரிவாத்வயயஷ்ட்யாஹ்வசவிகாரக்தசந்தநைஃ |
துராலபாபர்படகத்ராயமாணாடரூஷகைஃ ||௨௪௭||
ராஸ்நாகுங்குமமஞ்ஜிஷ்டாமாகதீநாகரைஸ்ததா |
தாத்ரீபலரஸைஃ ஸம்யக்த்விகுணைஃ ஸாதிதஂ ஹவிஃ ||௨௪௮||
பரிஸர்பஜ்வரஶ்வாஸகுல்மகுஷ்டநிவாரணம் |
பாண்டுப்லீஹாக்நிஸாதிப்ய ஏததேவ பரஂ ஹிதம் ||௨௪௯||
படோலகடுகாதார்வீநிம்பவாஸாபலத்ரிகம் |
துராலபாபர்படகத்ராயமாணாஃ பலோந்மிதாஃ ||௨௫௦||
ப்ரஸ்தமாமலகாநாஂ ச க்வாதயேத்ஸலிலார்மணே |
தேந பாதாவஶேஷேண கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத் ||௨௫௧||
கல்கைஃ குடஜபூநிம்பகநயஷ்ட்யாஹ்வசந்தநைஃ |
ஸபிப்பலீகைஸ்தத்ஸித்தஂ சக்ஷுஷ்யஂ ஶுக்லயோர்ஹிதம் ||௨௫௨||
க்ராணகர்ணாக்ஷிவதநவர்த்மரோகவ்ரணாபஹம் |
ரக்தபித்தகபஸ்வேதக்லேதபூயோபஶோஷணம் ||௨௫௩||
காமலாஜ்வரவீஸர்பகண்டமாலாஹரஂ பரம் |௨௫௪|
View original
त्रिफलोशीरशम्पाककटुकातिविषाघनैः |
शतावरीसप्तपर्णगुडूचीरजनीद्वयैः ||२४५||
चित्रकत्रिवृतामूर्वापटोलारिष्टवालकैः |
किराततिक्तकवचाविशालापद्मकोत्पलैः ||२४६||
सारिवाद्वययष्ट्याह्वचविकारक्तचन्दनैः |
दुरालभापर्पटकत्रायमाणाटरूषकैः ||२४७||
रास्नाकुङ्कुममञ्जिष्ठामागधीनागरैस्तथा |
धात्रीफलरसैः सम्यग्द्विगुणैः साधितं हविः ||२४८||
परिसर्पज्वरश्वासगुल्मकुष्ठनिवारणम् |
पाण्डुप्लीहाग्निसादिभ्य एतदेव परं हितम् ||२४९||
पटोलकटुकादार्वीनिम्बवासाफलत्रिकम् |
दुरालभापर्पटकत्रायमाणाः पलोन्मिताः ||२५०||
प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेत्सलिलार्मणे |
तेन पादावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् ||२५१||
कल्कैः कुटजभूनिम्बघनयष्ट्याह्वचन्दनैः |
सपिप्पलीकैस्तत्सिद्धं चक्षुष्यं शुक्लयोर्हितम् ||२५२||
घ्राणकर्णाक्षिवदनवर्त्मरोगव्रणापहम् |
रक्तपित्तकफस्वेदक्लेदपूयोपशोषणम् ||२५३||
कामलाज्वरवीसर्पगण्डमालाहरं परम् |२५४|
த்ரிபலேத்யாதி| ஶுக்லயோஃ நேத்ரகதரோகயோஃ||௨௪௫-௨௫௩||-
Adhikarana 167 (254-255) · Śloka 255
ஶதஂ பயஃ ஶர்கரா ச பிப்பல்யோ மதுஸர்பிஷீ ||௨௫௪||
பஞ்சஸாரமிதஂ பேயஂ மதிதஂ விஷமஜ்வரே |
க்ஷதக்ஷீணே க்ஷயே ஶ்வாஸே ஹத்ரோகே சைததிஷ்யதே ||௨௫௫||
View original
शृतं पयः शर्करा च पिप्पल्यो मधुसर्पिषी ||२५४||
पञ्चसारमिदं पेयं मथितं विषमज्वरे |
क्षतक्षीणे क्षये श्वासे हृद्रोगे चैतदिष्यते ||२५५||
பஞ்சஸாரமாஹ- ஶதஂ பய இத்யாதி| ஶதஂ பயஃ க்வதிதஂ துக்தஂ, மதிதஂ ‘ஹஸ்தேந’ இதி ஶேஷஃ||௨௫௪-௨௫௫||
Adhikarana 168 (256) · Śloka 256
லாக்ஷாவிஶ்வநிஶாமூர்வாமஞ்ஜிஷ்டாஸ்வர்ஜிகாமயைஃ |
ஷட்குணேந ச தக்ரேண ஸித்தஂ தைலஂ ஜ்வராந்தகத் ||௨௫௬||
View original
लाक्षाविश्वनिशामूर्वामञ्जिष्ठास्वर्जिकामयैः |
षड्गुणेन च तक्रेण सिद्धं तैलं ज्वरान्तकृत् ||२५६||
இதாநீமந்தஃபரிமார்ஜநமபிதாய பஹிஃபரிமார்ஜநார்தஂ தைலமாஹ- லாக்ஷேத்யாதி| விஶ்வஂ ஶுண்டீ, நிஶா ஹரித்ரா, மூர்வா சோரஸ்நாயுஃ, ஆமயஂ குஷ்டம்| லாக்ஷாதிகல்கஸ்யாஷ்டௌ பலாநி, தைலஸ்ய த்வாத்ரிஂஶத்பலாநி, தைலாத் ஷட்குணேந தக்ரேண தைலஂ ஸாதநீயம்| ஜ்வராந்தகத் ஶீதபூர்வதாஹபூர்வயோர்விநாஶகாரீத்யர்தஃ||௨௫௬||
Adhikarana 169 (257-258) · Śloka 258
க்ஷீரிவக்ஷாஸநாரிஷ்டஜம்பூஸப்தச்சதார்ஜுநைஃ |
ஶிரீஷகதிராஸ்போடாமதவல்ல்யாடரூஷகைஃ ||௨௫௭||
கடுகாபர்படோஶீரவசாதேஜோவதீகநைஃ |
ஸாதிதஂ தைலமப்யங்காதாஶு ஜீர்ணஜ்வராபஹம் ||௨௫௮||
View original
क्षीरिवृक्षासनारिष्टजम्बूसप्तच्छदार्जुनैः |
शिरीषखदिरास्फोटामृतवल्ल्याटरूषकैः ||२५७||
कटुकापर्पटोशीरवचातेजोवतीघनैः |
साधितं तैलमभ्यङ्गादाशु जीर्णज्वरापहम् ||२५८||
க்ஷீரிவக்ஷேத்யாதி| க்ஷீரிவக்ஷா ந்யக்ரோதாதயஃ, அஸநோ பீஜகஃ, அரிஷ்டோ நிம்பஃ, ஸப்தச்சதஃ ஸப்தபர்ணஃ, அர்ஜுநஃ ககுபஃ, ஆஸ்போடா ஸாரிவா அர்கோ வா, தேஜோவதீ காகமர்தநிகா| க்ஷீரிவக்ஷாதிகல்கேநாஷ்டபலமிதேந தைலப்ரஸ்தஂ சதுர்குணஜலேந ஸாதயேத்||௨௫௭-௨௫௮||
Adhikarana 170 (259-261) · Śloka 261
நிர்விஷைர்புஜகைர்நாகைர்விநீதைஃ கததஸ்கரைஃ |
த்ராஸயேதாகமே சைநஂ ததஹர்போஜயேந்ந ச ||௨௫௯||
அத்யபிஷ்யந்திகுருபிர்வாமயேத்வா புநஃ புநஃ |
மத்யஂ தீக்ஷ்ணஂ பாயயேத கதஂ வா ஜ்வரநாஶநம் ||௨௬௦||
புராணஂ வா கதஂ காமமுதாரஂ வா விரேசநம் |
நிரூஹயேத்வா மதிமாந் ஸுஸ்விந்நஂ ததஹர்நரம் ||௨௬௧||
View original
निर्विषैर्भुजगैर्नागैर्विनीतैः कृततस्करैः |
त्रासयेदागमे चैनं तदहर्भोजयेन्न च ||२५९||
अत्यभिष्यन्दिगुरुभिर्वामयेद्वा पुनः पुनः |
मद्यं तीक्ष्णं पाययेत घृतं वा ज्वरनाशनम् ||२६०||
पुराणं वा घृतं काममुदारं वा विरेचनम् |
निरूहयेद्वा मतिमान् सुस्विन्नं तदहर्नरम् ||२६१||
இதாநீஂ விஷமஜ்வராணாஂ விஶிஷ்டாவஸ்தாயாஂ பூதாபிஷங்கஜாதீநாஂ வா விஷமஜ்வராணாஂ சிகித்ஸாமாஹ- நிர்விஷைரித்யாதி| நிர்விஷைஃபுஜகைஃ டுண்டுபாஹிபதாகாப்ரபதிபிஃ, நாகைஃ ஹஸ்திபிஃ, விநீதைஃ ஹஸ்திஶிக்ஷாவித்பிர்விநம்ரீகதைஃ , கததஸ்கரைஃ மித்யாத்யாரோபிதசௌரைஃ| ஆகமே ஜ்வராகமகாலே, யஸ்மாஜ்ஜ்வராரம்போந்முகஸ்ய தோஷஸ்ய நிர்விஷபுஜகாதிபயாத் க்ஷுபிதேந வாயுநா விக்ஷேபணஂ க்ரியதே தஸ்மாஜ்ஜ்வராநுத்பாதோ ஜ்வரகாலவிஸ்மாரகத்வாத்வா| ததஹரிதி ஜ்வராகமநதிநே, ந போஜயேந்ந சாஶ்நீயாத்; ஶேஷதோஷக்ஷபணார்தம்| அத்யபிஷ்யந்திகுருபிரித்யாதி| அத்யபிஷ்யந்திகுருபிஃ க்ஷீரததியவாகூபிஃ மதநபலஸஂஸ்கதாபிர்வாமயேத், ததஹரிதி ஶேஷஃ| அத்யபிஷ்யந்த்யாதிபிர்யத்வமநஂ தத்பலரக்ஷணார்தம்| மத்யஂ தீக்ஷ்ணமித்யாதி| கதஂ வா ஜ்வரநாஶநஂ ஷட்பலஂ; யத்யேவஂ ‘கதஂ ப்லீஹோதரோக்தஂ யத்’ இத்யநேந தஸ்யோக்தேஃ குதஃ புநரபிதாநம்? உச்யதே, காமஂ தத்பாநஸ்ய ததஹஃ ப்ரதிபாதநார்தம்| புராணஂ கதமௌஷதார்தே ஸஂஸ்கதஂ பாயயேத்| காமஂ ஸ்வேச்சயா, உதாரஂ விரேசநமபீடாகரஂ, நத்வப்ரஶிதிலாஶயஸ்ய விரேசநாநர்ஹஸ்ய விதேயம்| தஂ விரேசநார்தஂ புநர்நிரூஹயேத்| ததஹரிதி ஸர்வத்ர ஸம்பந்தநீயம்||௨௫௯-௨௬௧||
Adhikarana 171 (262) · Śloka 262
அஜாவ்யோஶ்சர்மரோமாணி வசா குஷ்டஂ பலங்கஷா |
நிம்பபத்ரஂ மதுயுதஂ தூபநஂ தஸ்ய தாபயேத் ||௨௬௨||
View original
अजाव्योश्चर्मरोमाणि वचा कुष्ठं पलङ्कषा |
निम्बपत्रं मधुयुतं धूपनं तस्य दापयेत् ||२६२||
விஷமஜ்வரே தூபநமாஹ- அஜேத்யாதி| அஜா சாகீ, அவிஃ மேஷீ, பலங்கஷா குக்குலுஃ| விஷமஜ்வரோக்தோऽப்யஸௌ யோகோ ஜீர்ணஜ்வரே பூதவிஷமஜ்வரே ச ப்ரயோக்தவ்யஃ, ஸமாநதந்த்ரோக்தத்வாத்||௨௬௨||
Adhikarana 172 (263) · Śloka 263
பைடாலஂ வா ஶகத்யோஜ்யஂ வேபமாநஸ்ய தூபநம் |௨௬௩|
View original
बैडालं वा शकृद्योज्यं वेपमानस्य धूपनम् |२६३|
அவஸ்தாவிஶேஷேண தூபநமாஹ- பைடாலமித்யாதி| பைடாலஂ ஶகத் பிடாலவிஷ்டா|௨௬௩|-
Adhikarana 173 (263) · Śloka 263
பிப்பலீ ஸைந்தவஂ தைலஂ நேபாலீ சேக்ஷணாஞ்ஜநம் ||௨௬௩||
View original
पिप्पली सैन्धवं तैलं नेपाली चेक्षणाञ्जनम् ||२६३||
விஷமஜ்வரேऽஞ்ஜநமாஹ- பிப்பலீத்யாதி| யத்யபி அஞ்ஜநமித்யுக்தோऽபி நேத்ராஞ்ஜநஂ ப்ராப்தஂ, ததாऽப்யத்ரேக்ஷணாஞ்ஜநமிதி யதுக்தஂ ததப்யங்கவாசிநோऽஞ்ஜநஶப்தஸ்ய நிஷேதார்தம்||௨௬௩||
Adhikarana 174 (264) · Śloka 264
உதரோக்தாநி ஸர்பிஂஷி யாந்யுக்தாநி புரா மயா |
கல்போக்தஂ சாஜிதஂ ஸர்பிஃ ஸேவ்யமாநஂ ஜ்வரஂ ஜயேத் ||௨௬௪||
View original
उदरोक्तानि सर्पिंषि यान्युक्तानि पुरा मया |
कल्पोक्तं चाजितं सर्पिः सेव्यमानं ज्वरं जयेत् ||२६४||
இதாநீஂ விஷமஜ்வரேऽதிதேஶேந சிகித்ஸிதமாஹ- உதரோக்தாநி ஸர்பிஂஷீத்யாதி| கல்போக்தஂ கல்பஸ்தாநோக்தம்| அஜிதம் அஜேயாக்யம்| கேசித் ‘யாந்யுக்தாநி புரா மயா’ இத்யத்ர ‘குர்யாத் ஸர்வகணேஷு ச’ இதி படந்தி, ஸர்வஜ்வரஸமூஹேஷ்விதி ச வ்யாக்யாநயந்தி| அபரே து ‘ஸர்வஜ்வரேஷு ச’ இதி படந்தி||௨௬௪||
Adhikarana 175 (265) · Śloka 265
பூதவித்யாஸமுத்திஷ்டைர்பந்தாவேஶநபூஜநைஃ |
ஜயேத்பூதாபிஷங்கோத்தஂ... |௨௬௫|
View original
भूतविद्यासमुद्दिष्टैर्बन्धावेशनपूजनैः |
जयेद्भूताभिषङ्गोत्थं... |२६५|
பூதஜ்வரே சிகித்ஸிதமதிதேஶேநாஹ- பூதவித்யாஸமுத்திஷ்டைரித்யாதி| பந்தஃ ஸமந்த்ரே ரஜ்ஜ்வாதிபிஃ, ஆவேஶநஂ ஸமந்த்ரஸர்ஷபாதிதாடநஂ, பூஜநஂ பல்யுபஹாரஸ்துத்யாதிபிஃ| யத்யபி நிதாநப்ரஸ்தாவே பூர்வஂ விஷாதிஜ்வரஸ்யோபதேஶஃ பஶ்சாத்பூதாபிஷங்கஜஸ்ய, ததாऽப்யத்ர பூர்வஂ யத்பூதாபிஷங்கஜ்வரசிகித்ஸிதமுக்தஂ தத்பூதவித்யாஸமுத்திஷ்டஸ்ய விதேர்விஷமஜ்வரேऽபி ஹிதத்வஂ போதயதி|௨௬௫|-
Adhikarana 176 (265) · Śloka 265
... விஜ்ஞாநாத்யைஶ்ச மாநஸம் ||௨௬௫||
View original
... विज्ञानाद्यैश्च मानसम् ||२६५||
விஜ்ஞாநாத்யைரிதி மாநஸஂ ஜ்வரஂ விஜ்ஞாநாத்யைர்ஜயேதிதி ஸம்பந்தஃ| ஆதிஶப்தாத் தைர்யஸ்மதிஜ்ஞாநஸமாதயோ கஹ்யந்தே| மாநஸஂ காமஶோகக்ரோதபயஜம்| விஜ்ஞாநாத்யைரித்யத்ர ‘மநஃஸாந்த்வைஶ்ச’ இதி கேசித் படந்தி, மநஃப்ரஸாதநைரிதி ச வ்யாக்யாநயந்தி||௨௬௫||
Adhikarana 177 (266) · Śloka 266
ஶ்ரமக்ஷயோத்தே புஞ்ஜீத கதாப்யக்தோ ரஸௌதநம் |௨௬௬|
View original
श्रमक्षयोत्थे भुञ्जीत घृताभ्यक्तो रसौदनम् |२६६|
ஶ்ரமக்ஷயோத்தே புஞ்ஜீதேத்யாதி| யத்யபி ரஸௌதநபோஜநஂ பூர்வமேவோக்தஂ, ததாऽபி கதாப்யங்கயோகாததிகபலதர்ஶநார்தமத்ரோக்தம்|௨௬௬|-
Adhikarana 178 (266) · Śloka 266
அபிஶாபாபிசாரோத்தௌ ஜ்வரௌ ஹோமாதிநா ஜயேத் ||௨௬௬||
View original
अभिशापाभिचारोत्थौ ज्वरौ होमादिना जयेत् ||२६६||
அபிஶாபபிசாரோத்தாவித்யாதி| அபிஶாபஃ ஸித்தாதீநாமாக்ரோஶஃ, அபிசாரோ யந்த்ரமந்த்ராதிபிரவபீடநஂ, ஆதிஶப்தாத் ஶாந்திப்ரயஶ்சித்தமங்கலஜபாதயஃ||௨௬௬||
Adhikarana 179 (267) · Śloka 267
தாநஸ்வஸ்த்யயநாதித்யைருத்பாதக்ரஹபீடிதம் |௨௬௭|
View original
दानस्वस्त्ययनातिथ्यैरुत्पातग्रहपीडितम् |२६७|
தாநஸ்வஸ்த்யயநாதித்யைரித்யாதி| ஸ்வஸ்த்யயநம் ஆஶீர்வாதஃ, ஆதித்யம் அதிதிபூஜநம்| உத்பாதஃ அநிஷ்டஸூசகஂ நிர்காதாதி, க்ரஹா ஆதித்யாதயஃ|௨௬௭|-
Adhikarana 180 (267) · Śloka 268
அபிகாதஜ்வரே குர்யாத் க்ரியாமுஷ்ணவிவர்ஜிதாம் ||௨௬௭||
கஷாயமதுராஂ ஸ்நிக்தாஂ யதாதோஷமதாபி வா |௨௬௮|
View original
अभिघातज्वरे कुर्यात् क्रियामुष्णविवर्जिताम् ||२६७||
कषायमधुरां स्निग्धां यथादोषमथापि वा |२६८|
அபிகாதஜ்வரே குர்யாதித்யாதி| யஸ்மாத்வாதரக்தபஹுலோऽபிகாதஜ்வரஃ தஸ்மாதேவம்பூதாஸ்தத்ர க்ரியாஃ கார்யாஃ||௨௬௭||-
Adhikarana 181 (268-269) · Śloka 269
ஓஷதீகந்தவிஷஜௌ விஷபித்தப்ரஸாதநைஃ ||௨௬௮||
ஜயேத் கஷாயஂ ச ஹிதஂ ஸர்வகந்தகதஂ ததா |
நிம்பதாருகஷாயஂ வா ஹிதஂ ஸௌமநஸஂ யதா ||௨௬௯||
View original
ओषधीगन्धविषजौ विषपित्तप्रसाधनैः ||२६८||
जयेत् कषायं च हितं सर्वगन्धकृतं तथा |
निम्बदारुकषायं वा हितं सौमनसं यथा ||२६९||
ஓஷதீகந்தவிஷஜாவித்யாதி| விஷபித்தப்ரஸாதநைஃ விஷபித்தசிகித்ஸிதைரித்யர்தஃ| அந்யே ‘விஷபீதப்ரஸாதநைஃ’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- விஷபீதஸ்ய யாநி ப்ரஸாதநாநி சிகித்ஸிதாநி தைரித்யர்தஃ| ஓஷதீகந்தவிஷஜஜ்வரயோரபரமபி யோகமாஹஜயேதித்யாதி| ஸர்வகந்தகதம் ஏலாதிகதஂ, ஸௌமநஸஂ ஜாதீகதம்| பூதாபிஷங்காதிஜாநாஂ ஜ்வராணாஂ விஷமஜ்வரமத்யே வ்யதிக்ரமேண யதுபாதாநஂ தத்பூதாபிஷங்காதிஜா அபி ஜ்வராஃ ப்ராயேண வைஷம்யேண பவந்தீதி போதயதி||௨௬௮-௨௬௯||
Adhikarana 182 (270) · Śloka 270
யவாந்நவிகதிஃ ஸர்பிர்மத்யஂ ச விஷமே ஹிதம் |௨௭௦|
View original
यवान्नविकृतिः सर्पिर्मद्यं च विषमे हितम् |२७०|
யவாந்நவிகதிரித்யாதி| யவாந்நவிகதிஃ யவபக்ஷ்யவிகாரஃ| ஸர்பிர்மத்யயோர்விஷமஜ்வரேऽத்யந்தஹிதத்வோபாதாநார்தஂ புநரபிதாநம்| அந்யே ‘யாவாந்நவிகதிஃ’ இதி படந்தி; யாவாந்நோ யவௌதநஃ, விகதிஃ யவவிகாரஃ; யத்யபி யவவிகதிஶப்தேநைவ யவௌதநோ லப்தஸ்ததாऽபி யவௌதநஸ்யாத்யந்தஹிதத்வோபாதாநார்தஂ யாவாந்நக்ரஹணமிதி ச வ்யாக்யாநயந்தி|௨௭௦|-
Adhikarana 183 (270) · Śloka 270
ஸம்பூஜயேத்த்விஜாந் காஶ்ச தேவமீஶாநமம்பிகாம் ||௨௭௦||
View original
सम्पूजयेद्द्विजान् गाश्च देवमीशानमम्बिकाम् ||२७०||
விஷமஜ்வரே யுக்திவ்யபாஶ்ரயஂ சிகித்ஸிதமபிதாயேதாநீஂ தைவவ்யபாஶ்ரயமாஹ- ஸம்பூஜயேதித்யாதி| ஈஶாநோ மஹேஶ்வரஃ, அம்பிகா சண்டீ, த்விஜாதிபூஜநாத்துரிதோபஶாந்திர்தர்மோத்பத்திஶ்ச||௨௭௦||
Adhikarana 184 (271-281) · Śloka 281
கபவாதோத்தயோஶ்சாபி ஜ்வரயோஃ ஶீதபீடிதம் |
திஹ்யாதுஷ்ணேந வர்கேண பரஶ்சோஷ்ணோ விதிர்ஹிதஃ ||௨௭௧||
ஸிஞ்சேத் கோஷ்ணைராரநாலஶுக்தகோமூத்ரமஸ்துபிஃ |
திஹ்யாத் பலாஶைஃ பிஷ்டைர்வா ஸுரஸார்ஜகஶிக்ருஜைஃ ||௨௭௨||
க்ஷாரதைலேந வாऽப்யங்கஃ ஸஶுக்தேந விதீயதே |
பாநமாரக்வதாதேஶ்ச க்வதிதஸ்ய விஶேஷதஃ ||௨௭௩||
அவகாஹஃ ஸுகோஷ்ணஶ்ச வாதக்நக்வாதயோஜிதஃ |
ஜித்வா ஶீதஂ க்ரமைரேபிஃ ஸுகோஷ்ணஜலஸேசிதம் ||௨௭௪||
ப்ரவேஶ்யௌர்ணிககார்பாஸகௌஶேயாம்பரஸஂவதம் |
ஶாயயேத் க்ஷாமதேஹஂ ச காலாகுருவிபூஷிதம் ||௨௭௫||
ஸ்தநாட்யா ரூபஸம்பந்நாஃ குஶலா நவயௌவநாஃ |
பஜேயுஃ ப்ரமதா காத்ரைஃ ஶீததைந்யாபஹாஃ ஶுபாஃ ||௨௭௬||
ஶரச்சஶாங்கவதநா நீலோத்பலவிலோசநாஃ |
ஸ்புரிதப்ரூலதாபங்கலலாடதடகம்பநாஃ ||௨௭௭||
ப்ரலம்பபிம்பப்ரசலத்பிம்பீபலநிபாதராஃ |
கஶோதர்யோऽதிவிஸ்தீர்ணஜகநோத்வஹநாலஸாஃ ||௨௭௮||
குங்குமாகுருதிக்தாங்க்யோ கநதுங்கபயோதராஃ |
ஸுகந்திதூபிதஶ்லக்ஷ்ணஸ்ரஸ்தாஂஶுகவிபூஷணாஃ ||௨௭௯||
காடமாலிங்கயேயுஸ்தஂ தருஂ வநலதா இவ |
ப்ரஹ்லாதஂ சாஸ்ய விஜ்ஞாய தாஃ ஸ்த்ரீரபநயேத் புநஃ ||௨௮௦||
தாஸாமங்கபரிஷ்வங்கநிவாரிதஹிமஜ்வரம் |
போஜயேத்திதமந்நஂ ச யதா ஸுகமவாப்நுயாத் ||௨௮௧||
View original
कफवातोत्थयोश्चापि ज्वरयोः शीतपीडितम् |
दिह्यादुष्णेन वर्गेण परश्चोष्णो विधिर्हितः ||२७१||
सिञ्चेत् कोष्णैरारनालशुक्तगोमूत्रमस्तुभिः |
दिह्यात् पलाशैः पिष्टैर्वा सुरसार्जकशिग्रुजैः ||२७२||
क्षारतैलेन वाऽभ्यङ्गः सशुक्तेन विधीयते |
पानमारग्वधादेश्च क्वथितस्य विशेषतः ||२७३||
अवगाहः सुखोष्णश्च वातघ्नक्वाथयोजितः |
जित्वा शीतं क्रमैरेभिः सुखोष्णजलसेचितम् ||२७४||
प्रवेश्यौर्णिककार्पासकौशेयाम्बरसंवृतम् |
शाययेत् क्षामदेहं च कालागुरुविभूषितम् ||२७५||
स्तनाढ्या रूपसम्पन्नाः कुशला नवयौवनाः |
भजेयुः प्रमदा गात्रैः शीतदैन्यापहाः शुभाः ||२७६||
शरच्छशाङ्कवदना नीलोत्पलविलोचनाः |
स्फुरितभ्रूलताभङ्गललाटतटकम्पनाः ||२७७||
प्रलम्बबिम्बप्रचलद्बिम्बीफलनिभाधराः |
कृशोदर्योऽतिविस्तीर्णजघनोद्वहनालसाः ||२७८||
कुङ्कुमागुरुदिग्धाङ्ग्यो घनतुङ्गपयोधराः |
सुगन्धिधूपितश्लक्ष्णस्रस्तांशुकविभूषणाः ||२७९||
गाढमालिङ्गयेयुस्तं तरुं वनलता इव |
प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः ||२८०||
तासामङ्गपरिष्वङ्गनिवारितहिमज्वरम् |
भोजयेद्धितमन्नं च यथा सुखमवाप्नुयात् ||२८१||
இதாநீஂ ஜீர்ணஜ்வராணாஂ த்வந்த்வஜாநாஂ பஹிஃபரிமார்ஜநப்ரலேபாபிஷேகாப்யங்கஶயநாநுலேபநஸ்த்ரீஸஂவாஹநாதிகமாஹ- கபவாதோத்தயோஶ்சாபி ஜ்வரயோரித்யாதி| திஹ்யாத் லிம்பேத்| உஷ்ணேந வர்கேண பத்ரதார்வாதிநா ஸுரஸாதிநா ஏலாதிநா வா| பரஶ்சோஷ்ணோ விதிரிதி பர உத்கஷ்டஃ, உஷ்ணோ விதிஃ ஸ்வேதஃ| ஆரநாலஂ காஞ்ஜிகஂ, ஶுக்தஂ சுக்ரஂ தச்ச தண்டுலாம்புஸௌவீராதிபிஃ கதஸந்தாநஂ, ததா ச தந்த்ராந்தரே பட்யதே- “ப்ரஸ்தமேகஂ து பக்தஸ்ய த்ரயஂ ஸௌவீரகஸ்ய ச| அர்தஂ ப்ரஸ்தஂ து தத்நஶ்ச பிஷகம்லஸ்ய தாபயேத்|| பலஷோடஶகஂ சைவ ஶோதிதஸ்யார்த்ரகஸ்ய ச| ஸைந்தவஂ பிப்பலீஂ சைவ சூர்ணீகத்ய விநிக்ஷிபேத்|| ஸ்தாபயேத் ஸுதடே பாண்டே ஸர்பிஷா பரிபாவிதே| ஹேமந்தே வாஸராண்யஷ்டௌ வஸந்தே ஷட் திநாநி ச|| ப்ராவட்காலே சதுரஹஂ வர்ஷாஸ்வபி ச வாஸயேத்| அத ஊர்த்வஂ க்ஷிபேச்சூர்ணஂ சாதுர்ஜாதாத்பலத்வயம்”- இத்யாதி| அஸ்ய ஶுக்தஸ்ய குணவர்ணநஂ பஹுத்வாந்ந லிகிதம்| பலாஶைஃ பத்ரைஃ| அர்ஜகஃ குடேரகஃ; அந்யே ஸிதபர்ணாஸமாஹுஃ; ஶிக்ருஃ ஶோபாஞ்ஜநாநுகாரீ விடபஃ, ஶோபாஞ்ஜநமபரே| க்ஷாரதைலஂ க்ஷாரேண ஸித்தஂ தைலஂ க்ஷாரதைலமாஹுஃ; அபரே தந்த்ராந்தரோக்தஂ ‘ஶுஷ்கமூலகஶுண்டீநாஂ க்ஷார’ இத்யாதிகஂ க்ஷாரதைலமிச்சந்தி; தந்ந, தஸ்ய ஸஶுக்தஸ்ய ஸஶுக்தேநேதி விஶேஷணவையர்த்யாத்| அவகாஹோ த்ரவபூர்ணபாஜநே நிமஜ்ஜநஂ, ஸுகோஷ்ண ஈஷதுஷ்ணஃ| க்ரமைரேபிஃ உஷ்ணவர்கப்ரலேபாதிபிஃ| ப்ரவேஶ்ய ‘நிவாதாகாரே’ இதி ஶேஷஃ| ஔர்ணிகா நாநாப்ரகாராஃ கம்பலாஃ, கார்பாஸாஃ கார்பாஸதந்துரசிதாஃ, கௌஶேயாஃ கோஶகாரக்ரிமிலாலாதந்துரசிதாஃ ‘தஸர ’ இதி லோகே| க்ஷாமதேஹமித்யாதி| ஏவம்பூதாஃ ஸ்த்ரியோ க்லாநதேஹஂ கஷ்ணாகுருவிபூஷிதஂ புருஷஂ மதுமர்தநார்தஂ காத்ரைஃ கத்வா பஜேயுரிதி ஸம்பந்தஃ| குஶலாஃ காமஸூத்ரஜ்ஞாஃ| தைந்யஂ க்லிஷ்டசேதநாத்வம்| ஶரச்சஶாங்கவதநா இத்யாதி| ஏவஂவிதாஶ்ச லலநாஸ்தஂ புருஷஂ காடமாலிங்கயேயுரிதி ஸம்பந்தஃ| ப்ரஹ்லாதமித்யாதி| அஸ்ய புருஷஸ்ய ப்ரஹ்லாதஂ ஹர்ஷஂ ஜ்ஞாத்வா தாஃ பூர்வோக்தவநிதா அபநயேத், அந்யதா தத்ஸஂஸர்காந்மஹாநநர்த இதி| ஹிதமந்நஂ வாதஶ்லேஷ்மஹரம் ஆஹாரம்| ‘அவகாஹஃ ஸுகோஷ்ணஶ்ச வாதக்நக்வாதஸஂயுதஃ’ இத்யத்ர ‘அவகாஹஃ ஸுகோஷ்ணஶ்ச வாதக்நஃ க்வாதபோஜநே’ இதி கேசித் படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- வாதக்நோऽவகாஹஃ கார்யஃ, ஸுகோஷ்ணே ச க்வாதபோஜநே கார்யே| அத்ர த்விதீயஶ்சகாரோ லுப்தோ ஜ்ஞேயஃ; தேந க்வாதபோஜநேऽபி வாதக்நே போத்தவ்யே| ப்ரவேஶ்யௌர்ணிகேத்யத்ர ‘ப்ரவேண்யௌர்ணிகே’ இதி கேசித் படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- ப்ரவேணீ ஸூசீபாணாக்யோ வஸ்த்ரவிஶேஷஃ| ‘காலாகுருவிபூஷிதஂ’ இத்யத்ர ‘கஷ்ணாகுருவிபாவிதஂ’ இதி கேசித் படந்தி, கஷ்ணாகுருலிப்தமிதி ச வ்யாக்யாநயந்தி||௨௭௧-௨௮௧||
Adhikarana 185 (282-285) · Śloka 286
தாஹாபிபூதே து விதிஂ குர்யாத்தாஹவிநாஶநம் |
மதுபாணிதயுக்தேந நிம்பபத்ராம்பஸாऽபி வா ||௨௮௨||
தாஹஜ்வரார்தஂ மதிமாந் வாமயேத் க்ஷிப்ரமேவ ச |
ஶததௌதகதாப்யக்தஂ திஹ்யாத்வா யவஶத்குபிஃ ||௨௮௩||
கோலாமலகஸஂயுக்தைஃ ஶுக்ததாந்யாம்லஸஂயுதைஃ |
அம்லபிஷ்டைஃ ஸுஶீதைஶ்ச பேநிலாபல்லவைஸ்ததா ||௨௮௪||
அம்லபிஷ்டைஃ ஸுஶீதைர்வா பலாஶதருஜைர்திஹேத் |
பதரீபல்லவோத்தேந பேநேநாரிஷ்டகஸ்ய ச ||௨௮௫||
லிப்தேऽங்கே தாஹதண்மூர்ச்சாஃ ப்ரஶாம்யந்தி ச ஸர்வஶஃ |௨௮௬|
View original
दाहाभिभूते तु विधिं कुर्याद्दाहविनाशनम् |
मधुफाणितयुक्तेन निम्बपत्राम्भसाऽपि वा ||२८२||
दाहज्वरार्तं मतिमान् वामयेत् क्षिप्रमेव च |
शतधौतघृताभ्यक्तं दिह्याद्वा यवशत्कुभिः ||२८३||
कोलामलकसंयुक्तैः शुक्तधान्याम्लसंयुतैः |
अम्लपिष्टैः सुशीतैश्च फेनिलापल्लवैस्तथा ||२८४||
अम्लपिष्टैः सुशीतैर्वा पलाशतरुजैर्दिहेत् |
बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य च ||२८५||
लिप्तेऽङ्गे दाहतृण्मूर्च्छाः प्रशाम्यन्ति च सर्वशः |२८६|
தாஹாபிபூதே இத்யாதி| தாஹவிநாஶநவிதிஃ வக்ஷ்யமாணஃ| நநு யதா ஶீதப்ரதீகாரே பூர்வஂ ‘கபவாதோத்தயோஶ்சாபி ஜ்வரயோஃ ஶீதபீடிதம்’ இத்யுக்தஂ ததாऽத்ராபி பித்தஜ்வராபிபூத இதி கதஂ நோக்தஂ? ஸத்யஂ, ஜ்வரரஹிததாஹே அஸௌ விதிஃ கார்ய இதி தர்ஶநார்தம்| மதுபாணிதயுக்தேநேத்யாதி| ‘மதுபாணிதமிஶ்ரேண’ இதி கேசித் படந்தி| தே ச ‘அபி வா’ இதி ஶப்தஂ பாதபூரணார்தஂ வர்ணயித்வா நிம்பபத்ராம்பஸேத்யஸ்ய விஶேஷணமாசக்ஷதே| யத்யபி கபே வமநஂ ப்ரயுஜ்யதே ந பித்தே, ததாऽபி ப்ரவத்தஂ பித்தஂ கிஞ்சித்வமநேநாபி நிர்ஹ்ரியதே| ததா ச தந்த்ராந்தரஂ,- “ஸ்வஸ்தாநகதமுத்க்லிஷ்டமக்நிநிர்வாபகஂ பிஷக்| பித்தஂ ஜ்ஞாத்வா விரேகேண வமநேநாதவா ஹரேத்”- இதி| அபரே து ‘மதுபாணிதமிஶ்ரேண நிம்பபத்ராம்பஸா பிபேத்’ இதி படந்தி| ஶததௌதகதாப்யக்தமித்யாதி| ஶதவாராந் ஶீதஜலேந தௌதஂ பேநிலஂ கதஂ ஶததௌதகதம்| திஹ்யாத் லிம்பேத்| ஶுக்தஂ சுக்ரஂ, தாந்யாம்லஂ காஞ்ஜிகஂ; ‘ஶுக்ததாந்யாம்லஸஂயுதைஃ’ இத்யத்ராபரே து ‘தாந்யாம்லைரபி புத்திமாந்’ இதி படந்தி; தத்ர தாந்யாம்லயுக்தைர்யவஶக்துபிரிதி ஜ்ஞேயம்| அம்லபிஷ்டைரித்யாதி| அம்லஂ காஞ்ஜிகஂ, பேநிலா உபோதிகா| ததாஶப்தாத் கோலாமலகஶுக்தஸஂயுக்தைஃ பேநிலாபல்லவைர்லிம்பேதிதி ஜ்ஞேயம்| அம்லபிஷ்டைஃ ஸுஶீதைரித்யாதி| பலாஶதருஜைஃ பலாஶபல்லவைஃ| அரிஷ்டோ நிம்பஃ, பேநிலாவக்ஷோ வா| பேநகல்பநாமாஹ- பதரீபல்லவாந் காஞ்ஜிகபிஷ்டாந் காஞ்ஜிகபூர்ணபாஜநே நிக்ஷிப்ய கரேண விலோடயேத், ததோ யஃ பேந உத்திஷ்டேத் தேந லிம்பேத்||௨௮௨-௨௮௫||-
Adhikarana 186 (286-287) · Śloka 287
யவார்தகுடவஂ பிஷ்ட்வா மஞ்ஜிஷ்டார்தபலஂ ததா ||௨௮௬||
அம்லப்ரஸ்தஶதோந்மிஶ்ரஂ தைலப்ரஸ்தஂ விபாசயேத் |
ஏதத் ப்ரஹ்லாதநஂ தைலஂ ஜ்வரதாஹவிநாஶநம் ||௨௮௭||
View original
यवार्धकुडवं पिष्ट्वा मञ्जिष्ठार्धपलं तथा ||२८६||
अम्लप्रस्थशतोन्मिश्रं तैलप्रस्थं विपाचयेत् |
एतत् प्रह्लादनं तैलं ज्वरदाहविनाशनम् ||२८७||
ப்ரஹ்லாதநதைலமாஹ- யவார்தகுடவமித்யாதி| அம்லப்ரஸ்தஶதோந்மிஶ்ரஂ காஞ்ஜிகப்ரஸ்தஶதயுக்தம்||௨௮௬-௨௮௭||
Adhikarana 187 (288-293) · Śloka 293
ந்யக்ரோதாதிர்கணோ யஸ்து காகோல்யாதிஶ்ச யோ கணஃ |
உத்பலாதிர்கணோ யஸ்து பிஷ்டைர்வா தைஃ ப்ரலேபயேத் ||௨௮௮||
தத்கஷாயாம்லஸஂஸித்தாஃ ஸ்நேஹாஶ்சாப்யஞ்ஜநே ஹிதாஃ |
தேஷாஂ ஶீதகஷாயே வா தாஹார்தமவகாஹயேத் ||௨௮௯||
தாஹவேகே த்வதிக்ராந்தே தஸ்மாதுத்தத்ய மாநவம் |
பரிஷிச்யாம்புபிஃ ஶீதைஃ ப்ரலிம்பேச்சந்தநாதிபிஃ ||௨௯௦||
க்லாநஂ வா தீநமநஸமாஶ்லிஷேயுர்வராங்கநாஃ |
பேலவக்ஷௌமஸஂவீதாஶ்சந்தநார்த்ரபயோதராஃ ||௨௯௧||
பிப்ரத்யோऽப்ஜஸ்ரஜஶ்சித்ரா மணிரத்நவிபூஷிதாஃ |
பஜேயுஸ்தாஃ ஸ்தநைஃ ஶீதைஃ ஸ்பஶந்த்யோऽம்புருஹைஃ ஸுகைஃ ||௨௯௨||
ப்ரஹ்லாதஂ சாஸ்ய விஜ்ஞாய தாஃ ஸ்த்ரீரபநயேத் புநஃ |
ஹிதஂ ச போஜயேதந்நஂ ததாऽऽப்நோதி ஸுகஂ மஹத் ||௨௯௩||
View original
न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यो गणः |
उत्पलादिर्गणो यस्तु पिष्टैर्वा तैः प्रलेपयेत् ||२८८||
तत्कषायाम्लसंसिद्धाः स्नेहाश्चाभ्यञ्जने हिताः |
तेषां शीतकषाये वा दाहार्तमवगाहयेत् ||२८९||
दाहवेगे त्वतिक्रान्ते तस्मादुद्धृत्य मानवम् |
परिषिच्याम्बुभिः शीतैः प्रलिम्पेच्चन्दनादिभिः ||२९०||
ग्लानं वा दीनमनसमाश्लिषेयुर्वराङ्गनाः |
पेलवक्षौमसंवीताश्चन्दनार्द्रपयोधराः ||२९१||
बिभ्रत्योऽब्जस्रजश्चित्रा मणिरत्नविभूषिताः |
भजेयुस्ताः स्तनैः शीतैः स्पृशन्त्योऽम्बुरुहैः सुखैः ||२९२||
प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः |
हितं च भोजयेदन्नं तथाऽऽप्नोति सुखं महत् ||२९३||
தத்கஷாயாம்லஸஂஸித்தா இதி ந்யக்ரோதாதிகாகோல்யாத்யுத்பலாதிக்வாதகாஞ்ஜிகவிபக்வா இத்யர்தஃ| தேஷாமித்யாதி| தேஷாஂ ந்யக்ரோதாதீநாம்| தாஹவேகே த்வதிக்ராந்தே இத்யாதி| தஸ்மாத் ந்யக்ரோதாதிப்ரபதிஶீதகஷாயாவகாஹாத்| சந்தநாதிநா சந்தநாதிகணேந; அபரே து சந்தநஂ ஶ்ரீசந்தநம், ஆதிஶப்தாத் உஶீரலாமஜ்ஜகாதய இதி வ்யாக்யாநயந்தி| க்லாநஂ வா தீநமநஸமித்யாதி| தீநமநஸஂ க்லிஷ்டசித்தம்| ஆஶ்லிஷேயுஃ ஆலிங்கேயுஃ| பேலவஂ ஸுகுமாரஂ , க்ஷௌமஂ துகூலஂ, பட்டவஸ்த்ரமித்யர்தஃ| ஸஂவீதாஃ ஸம்யகாச்சாதிதாஃ| பிப்ரத்யோ தாரயந்த்யஃ, அப்ஜஸ்ரஜ உத்பலாதிமாலாஃ, சித்ரா நாநாவர்ணாஃ| பஜேயுரித்யாதி| தாஃ ஸ்த்ரியஃ, அம்புருஹைஃ ஸுகைருத்பலாதிபிர்விகசைஃ ஸ்பஶந்த்யஃ, ஸ்தநைஃ கத்வா பஜேயுரிதி பிண்டார்தஃ| ஹிதமந்நஂ பித்தஹரம்||௨௮௮-௨௯௩||
Adhikarana 188 (294) · Śloka 294
பித்தஜ்வரோக்தஂ ஶமநஂ விரேகோऽந்யத்திதஂ ச யத் |௨௯௪|
View original
पित्तज्वरोक्तं शमनं विरेकोऽन्यद्धितं च यत् |२९४|
ஜ்வரதாஹேऽதிதேஶேநாபரமபி சிகித்ஸிதமாஹ- பித்தஜ்வரோக்தமித்யாதி| அந்யதபி யத்திதஂ பவேத்தத்கர்தவ்யமித்யர்தஃ|௨௯௪|-
Adhikarana 189 (294) · Śloka 295
நிர்ஹரேத்பித்தமேவாதௌ தோஷேஷு ஸமவாயிஷு ||௨௯௪||
துர்நிவாரதரஂ தத்தி ஜ்வரார்தாநாஂ விஶேஷதஃ |௨௯௫|
View original
निर्हरेत्पित्तमेवादौ दोषेषु समवायिषु ||२९४||
दुर्निवारतरं तद्धि ज्वरार्तानां विशेषतः |२९५|
இதாநீஂ தாஹப்ரதீகாரப்ரஸ்தாவே ஸஂஸர்கஜ்வரே தாவத் ப்ரகதிகாலாபேக்ஷயா க்வசித் ஸந்நிபாதேऽபி பித்தஸ்யாதௌ ப்ரதிகாரார்தமாஹ- நிர்ஹரேதித்யாதி| ஸமவாயிஷு ஸஂஸர்கிஷு, நது ஸந்நிபாதேஷு; தத்ர ப்ரதீகாரஸ்யாதாவுக்தத்வாத்| பித்தாந்விதஸஂஸர்கஸ்ய த்வித்வாத் ஸமவாயிஷ்வித்யத்ர பஹுவசநஂ ந ஸம்பவதி, ததாऽபி காலப்ரகத்யபேக்ஷயா ஸந்நிபாதேऽபி கபவிரோதேநாதௌ கதாசித் பித்தஸ்ய ப்ரதிக்ரியா கார்யேதி தர்ஶநார்தஂ பஹுவசநம்| அந்யே து ‘ஶமயேத் பித்தமேவாதௌ ஜ்வரேஷு ஸமவாயிஷு’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- ஸமவாயிஷு ஜ்வரேஷு ஸந்நிபாதஜ்வரேஷ்வாதௌ பித்தஂ ஶமயேத் லங்கநாம்புயவாக்வாதிபிஃ ப்ரகதிஸ்தஂ குர்யாத், யஸ்மாதக்நிமுபஹத்ய ஜ்வரோ பவதி, அக்நிஶ்ச பித்தாந்தர்கதஃ, தஸ்மாத் பித்தஸஂஶமநே ஆதௌ யத்நஃ கார்யஃ| ததா சோக்தஂ,- “ஸமவாயே து தோஷாணாஂ பூர்வஂ பித்தமுபாசரேத்| ஜ்வரே சைவாதிஸாரே ச ஸர்வத்ராந்யத்ர மாருதம்”- இதி| நநு, ஸந்நிபாதஜ்வரேஷ்வாதாவந்யத்ராமஶ்லேஷ்மணோ நிர்ஹரணஂ கதிதஂ, ததா ச- “ஸந்நிபாதஜ்வரே பூர்வஂ குர்யாதாமவிஶோஷணம்| பஶ்சாச்ச்லேஷ்மணி ஸங்க்ஷீணே ஶமயேத் பித்தமாருதௌ”- இதி, தத் கதமத்ர ஸந்நிபாதேஷ்வாதௌ பித்தஶமநஂ? ஸத்யஂ, ஶமநஶப்தேநாத்ர ப்ரகதிஸ்தாபநமுச்யதே ந நிர்ஹரணமித்யதோஷஃ | துர்நிவாரதரமிதி வாதகபாவபி ஸமவாயே துர்நிவாரௌ பித்தஂ ச துர்நிவாரதரம்| ஹி யஸ்மாதர்தே| அத்ர நிபந்தகாரைர்பஹூக்தஂ தச்ச ஶிஷ்யபுத்திவ்யாகுலஹேதுத்வாத் பரிஹதம்||௨௯௪||-
Adhikarana 190 (295) · Śloka 296
சர்திமூர்ச்சாபிபாஸாதீநவிரோதாஜ்ஜ்வரஸ்ய ச ||௨௯௫||
உபத்ரவாஞ்ஜயேச்சாபி ப்ரத்யநீகேந ஹேதுநா |௨௯௬|
View original
छर्दिमूर्च्छापिपासादीनविरोधाज्ज्वरस्य च ||२९५||
उपद्रवाञ्जयेच्चापि प्रत्यनीकेन हेतुना |२९६|
இதாநீஂ ஜ்வரசிகித்ஸிதமபிதாயோபத்ரவசிகித்ஸிதமாஹ- சர்திமூர்ச்சேத்யாதி| சர்த்யாதீநுபத்ரவாந் ஜ்வரஸ்யாவிரோதேந ப்ரத்யநீகேந ஹேதுநா ஜயேதிதி ஸம்பந்தஃ| நநு, சர்த்யாதய உபத்ரவாஃ கதஂ ப்ரோச்யந்தே, யாவதா ஜ்வரலக்ஷணாந்யேதாநி? ஸத்யஂ, யே ஜ்வரேண ஸஹோத்பந்நாஶ்சர்த்யாதயஸ்தே ஜ்வரலக்ஷணாநி, யே து ஜ்வரஸ்யோத்தரகாலஜாஸ்த உபத்ரவாஃ; ததா சோக்தஂ,- “வ்யாதேருபரி யோ வ்யாதிர்பவத்யுத்தரகாலஜஃ| உபக்ரமாவிரோதீ ச ஸ உபத்ரவ உச்யதே”- இதி| யத்யபி ப்ராகுக்தாத்- ‘ஸோபத்ரவமந்யோந்யாவிரோதேநோபசரேத்பலவந்தமுபத்ரவஂ ச’- இதி வாக்யாதேவாந்யோந்யாவிரோதேந சிகித்ஸா ஸித்தா, ததாऽபி ‘அவிரோதாஜ்ஜ்வரஸ்ய’ இதி யத் புநருக்தஂ தந்நியமார்தஂ; தேந பலவந்தமுபத்ரவஂ விஹாயாந்யத்ர ஸர்வத்ராப்யவிரோதேநைவ சிகித்ஸா கர்தவ்யேதி; அந்யே து பூர்வஂ ஸாமாந்யேநோக்தமத்ர து விஶேஷேணேதி ந தோஷஃ| ப்ரத்யநீகேந ஸ்வசிகித்ஸிதேந| யத்யேவஂ தர்ஹி ஹேதுநேதி பதஂ வ்யர்தஂ; தந்ந, யுக்திவ்யபாஶ்சயதைவவ்யபாஶ்ரயஸத்த்வாவஜயேதி த்ரிப்ரகாரஸ்யாபி சிகித்ஸிதஸ்ய ஸங்க்ரஹார்தத்வாத்; அதவா ஹேதுக்ரஹணஂ ஹேதுவிபரீதப்ராப்த்யர்தஂ, யஸ்மாத்த்ரிவிதமௌஷதஂ- ஹேதுவிபரீதஂ வ்யாதிவிபரீதஂ, ததர்தகாரி சேதி||௨௯௫||
Adhikarana 191 (296-299) · Śloka 299
விஶேஷமபரஂ சாத்ர ஶணூபத்ரவநாஶநம் ||௨௯௬||
மதுகஂ ரஜநீ முஸ்தஂ தாடிமஂ ஸாம்லவேதஸம் |
அஞ்ஜநஂ திந்திடீகஂ ச நலதஂ பத்ரமுத்பலம் ||௨௯௭||
த்வசஂ வ்யாக்ரநகஂ சைவ மாதுலுங்கரஸோ மது |
திஹ்யாதேபிர்ஜ்வரார்தஸ்ய மதுஶுக்தயுதைஃ ஶிரஃ ||௨௯௮||
ஶிரோபிதாபஸம்மோஹவமிஹிக்காப்ரவேபதூந் |
ப்ரதேஹோ நாஶயத்யேஷ ஜ்வரிதாநாமுபத்ரவாந் ||௨௯௯||
View original
विशेषमपरं चात्र शृणूपद्रवनाशनम् ||२९६||
मधुकं रजनी मुस्तं दाडिमं साम्लवेतसम् |
अञ्जनं तिन्तिडीकं च नलदं पत्रमुत्पलम् ||२९७||
त्वचं व्याघ्रनखं चैव मातुलुङ्गरसो मधु |
दिह्यादेभिर्ज्वरार्तस्य मधुशुक्तयुतैः शिरः ||२९८||
शिरोभितापसम्मोहवमिहिक्काप्रवेपथून् |
प्रदेहो नाशयत्येष ज्वरितानामुपद्रवान् ||२९९||
விஶேஷமபரமித்யாதி| அஞ்ஜநஂ ரஸாஞ்ஜநஂ, நலதஂ மாஂஸீ, பத்ரஂ பத்ரகஂ, உத்பலஂ நீலோத்பலஂ, வ்யாக்ரநகோ நகஃ| மதுஶுக்தஂ ஜம்பீரரஸகதஃ ஸந்தாநவிஶேஷஃ; ததா சோக்தஂ,- “ஜம்பீரஸ்ய பலரஸஂ பிப்பலீசூர்ணஸஂயுதம்| மதுபாண்டே விநிக்ஷிப்ய தாந்யராஶௌ நிதாபயேத்|| மாஸேந தஜ்ஜாதரஸஂ மதுஶுக்தஂ ப்ரகீர்திதம்”- இதி| ப்ரதிஹ்யாத் லிம்பேத்| ஶிரோபிதாபஃ ஶிரோருக்| ஸம்மோஹோ மூர்ச்சா||௨௯௬-௨௯௯||
Adhikarana 192 (300-301) · Śloka 301
மதூகமத ஹ்ரீபேரமுத்பலாநி மதூலிகாம் ||௩௦௦||
லீட்வா சூர்ணாநி மதுநா ஸர்பிஷா ச ஜயேத்வமிம் |
கபப்ரஸேகாஸக்பித்தஹிக்காஶ்வாஸாஂஶ்ச தாருணாந் ||௩௦௧||
View original
मधूकमथ ह्रीबेरमुत्पलानि मधूलिकाम् ||३००||
लीढ्वा चूर्णानि मधुना सर्पिषा च जयेद्वमिम् |
कफप्रसेकासृक्पित्तहिक्काश्वासांश्च दारुणान् ||३०१||
மதூகமித்யாதி| ஹ்ரீபேரஂ வாலகஂ, மதூலிகா ஜலயஷ்டீ||௩௦௦-௩௦௧||
Adhikarana 193 (302) · Śloka 302
லிஹந் ஜ்வரார்தஸ்த்ரிபலாஂ பிப்பலீஂ ச ஸமாக்ஷிகாம் |
காஸே ஶ்வாஸே ச மதுநா ஸர்பிஷா ச ஸுகீ பவேத் ||௩௦௨||
View original
लिहन् ज्वरार्तस्त्रिफलां पिप्पलीं च समाक्षिकाम् |
कासे श्वासे च मधुना सर्पिषा च सुखी भवेत् ||३०२||
லிஹந் ஜ்வரார்தஸ்த்ரிபலாமித்யாதி| அத்ர யோகே யந்மதுநோ வாரத்வயமுபாதாநஂ ததேகஸ்ய மதுநஃ பேஷ்யத்ரவ்யவத் ப்ரமாணஂ, அந்யஸ்ய த்வாலோடநவத்ப்ரமாணம்||௩௦௨||
Adhikarana 194 (303) · Śloka 303
விதாரீ தாடிமஂ லோத்ரஂ ததித்தஂ பீஜபூரகம் |
ஏபிஃ ப்ரதிஹ்யாந்மூர்தாநஂ தட்தாஹார்தஸ்ய தேஹிநஃ ||௩௦௩||
View original
विदारी दाडिमं लोध्रं दधित्थं बीजपूरकम् |
एभिः प्रदिह्यान्मूर्धानं तृड्दाहार्तस्य देहिनः ||३०३||
விதாரீமித்யாதி| ததித்தஂ கபித்தம்||௩௦௩||
Adhikarana 195 (304) · Śloka 305
தாடிமஸ்ய ஸிதாயாஶ்ச த்ராக்ஷாமலகயோஸ்ததா |
வைரஸ்யே தாரயேத் கல்கஂ கண்டூஷஂ ச யதாஹிதம் ||௩௦௪||
க்ஷீரேக்ஷுரஸமாக்ஷீகஸர்பிஸ்தைலோஷ்ணவாரிபிஃ |௩௦௫|
View original
दाडिमस्य सितायाश्च द्राक्षामलकयोस्तथा |
वैरस्ये धारयेत् कल्कं गण्डूषं च यथाहितम् ||३०४||
क्षीरेक्षुरसमाक्षीकसर्पिस्तैलोष्णवारिभिः |३०५|
தாடிமஸ்யேத்யாதி| வைரஸ்யே முகவைரஸ்யே| க்ஷீரேக்ஷுரஸமாத்வீகேத்யாதி| மாக்ஷீகஂ மது, அத்ராபி முகவைரஸ்யே தாரயேதிதி யோஜநீயம்||௩௦௪||-
Adhikarana 196 (305) · Śloka 305
ஶூந்யே மூர்த்நி ஹிதஂ நஸ்யஂ ஜீவநீயஶதஂ கதம் ||௩௦௫||
View original
शून्ये मूर्ध्नि हितं नस्यं जीवनीयशृतं घृतम् ||३०५||
ஶூந்யே இத்யாதி| ஶூந்யே ரிக்தே| ஜீவநீயாநி காகோல்யாதீநி தஶ| ததா சோக்தஂ,- “ஜீவந்தீ காகோல்யௌ த்வே மேதே முத்கமாஷபர்ண்யௌ ச| ஜீவகர்ஷபகௌ மதுகஂ சேதீ கணோ ஜீவநீயாக்யஃ”||௩௦௫||
Adhikarana 197 (306) · Śloka 307
சூர்ணிதைஸ்த்ரிபலாஶ்யாமாத்ரிவத்பிப்பலிஸஂயுதைஃ |
ஸக்ஷௌத்ரஃ ஶர்கராயுக்தோ விரேகஸ்து ப்ரஶஸ்யதே ||௩௦௬||
பக்வே பித்தஜ்வரே ரக்தே சோர்த்வகே வேபதௌ ததா |௩௦௭|
View original
चूर्णितैस्त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिसंयुतैः |
सक्षौद्रः शर्करायुक्तो विरेकस्तु प्रशस्यते ||३०६||
पक्वे पित्तज्वरे रक्ते चोर्ध्वगे वेपथौ तथा |३०७|
சூர்ணிதைரித்யாதி| ஶ்யாமா வத்ததாரகஃ| ஊர்த்வகே ஊர்த்வப்ரவத்தே ரக்தே||௩௦௬||-
Adhikarana 198 (307) · Śloka 307
கபவாதோத்தயோரேவஂ ஸ்நேஹாப்யங்கைர்விஶோதயேத் ||௩௦௭||
View original
कफवातोत्थयोरेवं स्नेहाभ्यङ्गैर्विशोधयेत् ||३०७||
கபவாதோத்தயோரேவமித்யாதி| விஶோதயேத் விஶுத்திஂ நயேத், ஶமஂ நயேதிதி தாத்பர்யார்தஃ| கபவாதாவிதி கர்மபதஂ ஶேஷீபூதமத்ர யோஜநீயம்||௩௦௭||
Adhikarana 199 (308) · Śloka 308
ஹததோஷோ ப்ரமார்தஸ்து லிஹ்யாத் க்ஷௌத்ரஸிதாபயாஃ |௩௦௮|
View original
हृतदोषो भ्रमार्तस्तु लिह्यात् क्षौद्रसिताभयाः |३०८|
ஹதேத்யாதி| ஹததோஷோऽபி யோ ப்ரமார்தோ பவேத் ஸ க்ஷௌத்ரேண ஸிதாபயா லிஹ்யாதிதி பிண்டார்தஃ|௩௦௮|-
Adhikarana 200 (308) · Śloka 309
வாதக்நமதுரைர்யோஜ்யா நிரூஹா வாதஜே ஜ்வரே ||௩௦௮||
அவேக்ஷ்ய தோஷஂ ப்ராணஂ ச யதாஸ்வஂ சாநுவாஸநாஃ |௩௦௯|
View original
वातघ्नमधुरैर्योज्या निरूहा वातजे ज्वरे ||३०८||
अवेक्ष्य दोषं प्राणं च यथास्वं चानुवासनाः |३०९|
இதாநீஂ வாதஜ்வரே நிரூஹத்ரவ்யாண்யாஹ- வாதக்நமதுரைரித்யாதி| வாதக்நா பத்ரதார்வாதயஃ, மதுராஃ காகோல்யாதயஃ| அவேக்ஷ்ய தோஷஂ ப்ராணஂ சேதி ஹீநம்த்யோத்தமாதிபேதேந தோஷஂ பலஂ ச வீக்ஷ்யேத்யர்தஃ| தேநால்பப்ரகுபிததோஷே அல்போ நிரூஹஃ, மத்யமே மத்யமஃ, உத்தமே உத்தமஃ; ஏவஂ பலேऽபி| யதாஸ்வஂ சாநுவாஸநா இதி வாதஹரத்ரவ்யஸாதிதஸ்நேஹாநுவாஸநா யோஜ்யா இதி||௩௦௮||-
Adhikarana 201 (309-311) · Śloka 312
உத்பலாதிகஷாயாத்யா(ட்யா)ஶ்சந்தநோஶீரஸஂயுதாஃ ||௩௦௯||
ஶர்கராமதுராஃ ஶீதாஃ பித்தஜ்வரஹரா மதாஃ |
ஆம்ராதீநாஂ த்வசஂ ஶங்கஂ சந்தநஂ மதுகோத்பலே ||௩௧௦||
கைரிகாஞ்ஜநமஞ்ஜிஷ்டாமணாலாந்யத பத்மகம் |
ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டஂ து பயஸா ஶர்கராமதுஸஂயுதம் ||௩௧௧||
ஸுபூதஂ ஶீதலஂ பஸ்திஂ தஹ்யமாநாய தாபயேத் |௩௧௨|
View original
उत्पलादिकषायाद्या(ढ्या)श्चन्दनोशीरसंयुताः ||३०९||
शर्करामधुराः शीताः पित्तज्वरहरा मताः |
आम्रादीनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पले ||३१०||
गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालान्यथ पद्मकम् |
श्लक्ष्णपिष्टं तु पयसा शर्करामधुसंयुतम् ||३११||
सुपूतं शीतलं बस्तिं दह्यमानाय दापयेत् |३१२|
பித்தஜ்வரே நிரூஹத்ரவ்யாண்யாஹ- உத்பலாதிகஷாயாத்யா இத்யாதி| ஆத்யாஃ ப்ரதாநாஃ| உத்பலாதிகஷாயாத்யா இத்யாதி விஶேஷணயுக்தா நிரூஹா ஜ்ஞேயாஃ| பித்தஜ்வரே நிரூஹத்ரவ்யாண்யபிதாயாபராண்யபி நிரூஹத்ரவ்யாண்யாஹ- ஆம்ராதீநாஂ ந்யக்ரோதாதிகணாந்தர்பூதத்வாத் பூர்வத்ரவ்யாணி விஹாய ஆம்ராதிகாநி த்ரவ்யாணி நந்தீவக்ஷகபர்யந்தாநி க்ராஹ்யாணி| சந்தநஂ ரக்தசந்தநம், உத்பலஂ நீலோத்பலம், அஞ்ஜநஂ ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஂ, ததபாவே ரஸாஞ்ஜநஂ ஸௌவீராஞ்ஜநஂ வா, மணாலஂ பிஸஂ, பத்மகஂ பத்மகாஷ்டஂ, பஸ்திஃ நிரூஹபஸ்திஃ||௩௦௯-௩௧௧||-
Adhikarana 202 (312) · Śloka 312
ஜ்வரதாஹாபஹஂ தேஷு ஸித்தஂ சைவாநுவாஸநம் ||௩௧௨||
View original
ज्वरदाहापहं तेषु सिद्धं चैवानुवासनम् ||३१२||
பித்தஜ்வரேऽநுவாஸநத்ரவ்யாண்யதிதேஶேநாஹ- ஜ்வரதாஹபஹமித்யாதி| தேஷு ந்யக்ரோதாதித்வக்ப்ரபதிஷு||௩௧௨||
Adhikarana 203 (313) · Śloka 313
ஆரக்வதகணக்வாதாஃ பிப்பல்யாதிஸமாயுதாஃ |
ஸக்ஷௌத்ரமூத்ரா தேயாஃ ஸ்யுஃ கபஜ்வரவிநாஶநாஃ ||௩௧௩||
View original
आरग्वधगणक्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः |
सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युः कफज्वरविनाशनाः ||३१३||
கபஜ்வரே நிரூஹத்ரவ்யாண்யாஹ- ஆரக்வதேத்யாதி| தேயாஃ ஸ்யுஃ தாதவ்யா பவேயுஃ, ‘நிரூஹா’ இதி ஶேஷஃ| அந்யே து ‘ஆரக்வதாதிஸஂஸித்தாஃ கபஜே க்ஷௌத்ரஸஂயுதாஃ| ஜ்வரஂ ஹந்யுர்நிரூஹாஶ்ச தத்ஸித்தாஶ்சாநுவாஸநாஃ’- இதி படந்தி||௩௧௩||
Adhikarana 204 (314) · Śloka 314
கபக்நைரேவ ஸஂஸித்தா த்ரவ்யைஶ்சாப்யநுவாஸநாஃ |௩௧௪|
View original
कफघ्नैरेव संसिद्धा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१४|
கபஜேऽநுவாஸநமாஹ- கபக்நைரித்யாதி| கபக்நைர்த்ரவ்யைஃ ஆரக்வதாதிபிஃ|௩௧௪|-
Adhikarana 205 (314) · Śloka 314
ஸஂஸர்கே ஸந்நிபாதே ச ஸஂஸஷ்டா பஸ்தயோ ஹிதாஃ ||௩௧௪||
View original
संसर्गे सन्निपाते च संसृष्टा बस्तयो हिताः ||३१४||
ஸஂஸர்கஸந்நிபாதயோர்நிரூஹத்ரவ்யாண்யாஹ- ஸஂஸர்கே இத்யாதி| ஸஂஸர்கே ஸந்நிபாதாதௌ, ஸஂஸஷ்டா மிலிதாஃ, பஸ்தயோ நிரூஹா இதி||௩௧௪||
Adhikarana 206 (315) · Śloka 315
ஸஂஸஷ்டைரேவ ஸஂஸஷ்டா த்ரவ்யைஶ்சாப்யநுவாஸநாஃ |௩௧௫|
View original
संसृष्टैरेव संसृष्टा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१५|
ஸஂஸர்கஸந்நிபாதயோரதிதேஶேநாநுவாஸநத்ரவ்யாண்யாஹ- ஸஂஸஷ்டைரித்யாதி| ஸஂஸஷ்டைஃ ஸம்மிலிதைஃ, ஸஂஸஷ்டா மிலிதாஃ|௩௧௫|-
Adhikarana 207 (315) · Śloka 316
வாதரோகாபஹாஃ ஸர்வே ஸ்நேஹா யே ஸம்யகீரிதாஃ ||௩௧௫||
விநா தைலஂ த ஏவ ஸ்யுர்யோஜ்யா மாருதஜே ஜ்வரே |௩௧௬|
View original
वातरोगापहाः सर्वे स्नेहा ये सम्यगीरिताः ||३१५||
विना तैलं त एव स्युर्योज्या मारुतजे ज्वरे |३१६|
இதாநீஂ வாதஜ்வரேऽநுவாஸநவிஷயே தைலநிஷேதமாஹ- வாதரோகாபஹா இத்யாதி| ஸர்வே ஸ்நேஹாஃ ஸர்பிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜாநஃ, யோஜ்யாஃ ‘அநுவாஸநே’ இதி ஶேஷஃ||௩௧௫||-
Adhikarana 208 (316) · Śloka 316
நிகிலேநோபயோஜ்யாஶ்ச த ஏவாப்யஞ்ஜநாதிஷு ||௩௧௬||
View original
निखिलेनोपयोज्याश्च त एवाभ्यञ्जनादिषु ||३१६||
வாதஜ்வரேऽநுவாஸநநிஷித்தஸ்யாபி தைலஸ்யாப்யங்காதௌ ப்ரயோகமாஹ- நிகிலேநேத்யாதி| நிகிலேந ஸாமஸ்த்யேந| ஏதேந தைலஸ்யாபி க்ரஹணம்| த ஏவ ஸர்பிஸ்தைலவஸாமஜ்ஜாந ஏவ| ஏதே சத்வாரஃ ஸ்நேஹா வ்யஸ்தாஃ ஸமஸ்தா வா ஸஂஸ்கதாஶ்ச ப்ரயோஜ்யாஃ| அத ஏவ ஷட்கட்வராதிதைலமபி ஶஸ்யதே||௩௧௬||
Adhikarana 209 (317) · Śloka 317
பைத்திகே மதுரைஸ்திக்தைஃ ஸித்தஂ ஸர்பிஶ்ச பூஜ்யதே |௩௧௭|
View original
पैत्तिके मधुरैस्तिक्तैः सिद्धं सर्पिश्च पूज्यते |३१७|
பித்தஜ்வரே புநரப்யங்கார்தஂ விஶிஷ்டஂ ஸ்நேஹமாஹ- பைத்திகே மதுரைரித்யாதி| பூஜ்யதே அப்யங்காதிஷு|௩௧௭|-
Adhikarana 210 (317) · Śloka 317
ஶ்லைஷ்மிகே கடுதிக்தைஶ்ச, ஸஂஸஷ்டாநீதரேஷு ச ||௩௧௭||
View original
श्लैष्मिके कटुतिक्तैश्च, संसृष्टानीतरेषु च ||३१७||
ஶ்லைஷ்மிகே பாநாப்யங்கார்தஂ ஸ்நேஹவிஶேஷமாஹ- ஶ்லைஷ்மிகே இத்யாதி| கடுதிக்தைஶ்சேத்யத்ர ஸர்பிஃ ஸித்தமிதி யோஜநீயம்| யத்யபி கபஸ்ய துல்யகுணஂ ஸர்பிஸ்ததாऽபி விஶிஷ்டஸஂஸ்காரவஶாத் கபேऽபி ஸர்பிஃ ப்ரயுஜ்யதே| அந்யே து சகாராத் அநுக்தமபி தைலஂ கதயந்தி; தந்ந, அந்யதந்த்ரஸஂவாதாபாவாத் ஸஂஸர்கஸந்நிபாதேஷ்வப்யங்கார்தஂ விஶிஷ்டஸ்நேஹமாஹ- ஸஂஸஷ்டாநீதரேஷு சேதி|- ஸஂஸஷ்டாநி ஸர்பிராதீநி அந்யோந்யமிஶ்ராணி ததா வாதாதிஹரத்ரவ்யைர்மிஶ்ரைரேவ ஸாதிதாநி ச; இதரேஷு ஸந்நிபாதேஷு||௩௧௭||
Adhikarana 211 (318) · Śloka 319
ஹதாவஶேஷஂ பித்தஂ து த்வக்ஸ்தஂ ஜநயதி ஜ்வரம் |
பிபேதிக்ஷுரஸஂ தத்ர ஶீதஂ வா ஶர்கரோதகம் ||௩௧௮||
ஶாலிஷஷ்டிகயோரந்நமஶ்நீயாத் க்ஷீரஸம்ப்லுதம் |௩௧௯|
View original
हृतावशेषं पित्तं तु त्वक्स्थं जनयति ज्वरम् |
पिबेदिक्षुरसं तत्र शीतं वा शर्करोदकम् ||३१८||
शालिषष्टिकयोरन्नमश्नीयात् क्षीरसम्प्लुतम् |३१९|
இதாநீஂ ஹதாவஶேஷஸ்ய பித்தஸ்ய ப்ரதீகாரமாஹ- ஹதாவஶேஷமித்யாதி| தத்ர ஹதாவஶேஷபித்தஜ்வரே| அந்நம் ஓதநம்| யத்யபி த்வக்ஸ்திதே பித்தே பஹிஃபரிமார்ஜநஂ யுக்தஂ நாந்தஃபரிமார்ஜநஂ, ததாऽபி தத்வீர்யயுக்தஸ்ய ரஸஸ்ய ஸர்வதோகமநாதந்தஃபரிமார்ஜநமுக்தம்||௩௧௮||-
Adhikarana 212 (319) · Śloka 319
கபவாதோத்தயோரேவ ஸ்வேதாப்யங்கௌ ப்ரயோஜயேத் ||௩௧௯||
View original
कफवातोत्थयोरेव स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत् ||३१९||
இதாநீஂ கபவாதயோரபி ஹதாவஶேஷயோஃ ப்ரதீகாரார்தமாஹ- கபவாதோத்தயோரேவேத்யாதி| கபவாதோத்தயோரிதி ஹதாவஶேஷகபவாதஜ்வரயோரித்யர்தஃ||௩௧௯||
Adhikarana 213 (320) · Śloka 320
கதஂ த்வாதஶராத்ராத்து தேயஂ ஸர்வஜ்வரேஷு ச |
தேநாந்தரேணாஶயஂ ஸ்வஂ கதா தோஷா பவந்தி ஹி ||௩௨௦||
View original
घृतं द्वादशरात्रात्तु देयं सर्वज्वरेषु च |
तेनान्तरेणाशयं स्वं गता दोषा भवन्ति हि ||३२०||
அதுநா யாவதா காலேந ஜ்வரே ஸர்பிர்தேயஂ தாவந்தஂ காலஂ ஸகாரணஂ தர்ஶயந்நாஹ- கதமித்யாதி| ஸர்வஜ்வரேஷு சேதி யே ஜ்வரா லங்கநோஷ்ணோதகபாநபேயாபாசநைஸ்து பக்வாஸ்தேஷு ஸர்வஜ்வரேஷு த்வாதஶாஹாதநந்தரஂ கதஂ தேயம்| தேநாந்தரேண தேநாவஸரேண தேந காலேநேத்யர்தஃ, த்வாதஶராத்ராதூர்த்வமிதி தாத்பர்யார்தஃ| ஆஶயஂ ஸ்வஂ கதா தோஷா இதி ஸ்தாநமாத்மீயஂ ப்ராப்தா வாதாதயோ பவந்தி, பாகப்ராப்தத்வாத்| யத்யப்யஷ்டாஹேந தஶாஹாத்பரஂ வா ஜ்வரபாகோ பவதி ததாऽபி ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்ய த்வாதஶாஹேந பாகோ பவதீதி தர்ஶநார்தஂ த்வாதஶாஹக்ரஹணம்| கேசிதத்ர நஸ்யார்தஂ கதஂ படந்தி; தந்ந படநீயஂ, நஸ்யார்தகதஸ்ய கண்டூஷோத்தரஂ ப்ராகேவ படிதத்வாத்||௩௨௦||
Adhikarana 214 (321) · Śloka 321
தாதூந் ப்ரக்ஷோபயந் தோஷோ மோக்ஷகாலே பலீயதே |
தேந வ்யாகுலசித்தஸ்து ம்ரியமாண இவேஹதே ||௩௨௧||
View original
धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले बलीयते |
तेन व्याकुलचित्तस्तु म्रियमाण इवेहते ||३२१||
ஶாந்திஂ கச்சத்யபி ஜ்வரே யதா க்லேஶாதிஶயோ பவதி ததா தர்ஶயந்நாஹ- தாதூநித்யாதி| மோக்ஷகாலே தாதூஂஶ்சாலயந் தோஷோ பலீயதே பலீவாசரதீதி பிண்டார்தஃ| நநு, ப்ரக்ஷீணாவஸ்தாயாஂ கஸ்மாத்தோஷோ பலீவாசரதி? ஸத்யஂ, ப்ரபாவாத்; யதா தீபோ நிர்வாணாவஸ்தாயாஂ மஹதீஂ ஜ்வாலாஂ ப்ரதர்ஶயந் நிர்வாணஂ யாதி , தத்வதயமபி ஜ்வராரம்பகோ தோஷோ பலீயத இதி| கேசித் பலீயதே பலீயாந் கச்சதி இதி வ்யாக்யாநயந்தி, ஈயதே இதி இததாதோர்திவாதிகஸ்ய கர்தரி ப்ரயோகாத்| அபரே து ‘அவலீயதே’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- அவலீயதே தாதக்ரூபேண நோபலப்யதே| தேந தோஷேண, ம்ரியமாண இவேஹதே முமூர்ஷுவத்காத்ரவிக்ஷேபணாதிகாஂ க்ரியாஂ கரோதீத்யர்தஃ||௩௨௧||
Adhikarana 215 (322) · Śloka 322
லகுத்வஂ ஶிரஸஃ ஸ்வேதோ முகமாபாண்டு பாகி ச |
க்ஷவதுஶ்சாந்நகாங்க்ஷா ச ஜ்வரமுக்தஸ்ய லக்ஷணம் ||௩௨௨||
View original
लघुत्वं शिरसः स्वेदो मुखमापाण्डु पाकि च |
क्षवथुश्चान्नकाङ्क्षा च ज्वरमुक्तस्य लक्षणम् ||३२२||
ஜ்வரமுக்தலக்ஷணமாஹ- லகுத்வமித்யாதி| லகுத்வஂ ஶிரஸ இதி ஶிரோலகுத்வஂ, ஆபாண்டு ஈஷத்பாண்டு, க்ஷவதுஃ சிக்கா| ஜ்வராதீஸாரயோர்மஹாவ்யாதித்வாந்முக்திலக்ஷணஂ கதிதஂ நாந்யேஷாம்| கேசிதாசார்யா ‘காதூந் ப்ரக்ஷோபயந் தோஷ’ இத்யாதிகமநந்தரோக்தஂ ஸந்நிபாதஜ்வரமுக்திலக்ஷணஂ, ‘லகுத்வஂ ஶிரஸ’ இத்யாதிகஂ சேதரஜ்வரமுக்திலக்ஷணமிதி ப்ருவதே||௩௨௨||
Adhikarana 216 (323-324) · Śloka 324
ஶம்புக்ரோதோத்பவோ கோரோ பலவர்ணாக்நிஸாதகஃ |
ரோகராட் ரோகஸங்காதோ ஜ்வர இத்யுபதிஶ்யதே ||௩௨௩||
வ்யாபித்வாத் ஸர்வஸஂஸ்பர்ஶாத் கச்ச்ரத்வாதந்தஸம்பவாத் |
அந்தகோ ஹ்யேஷ பூதாநாஂ ஜ்வர இத்யுபதிஶ்யதே ||௩௨௪||
View original
शम्भुक्रोधोद्भवो घोरो बलवर्णाग्निसादकः |
रोगराट् रोघसङ्घातो ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२३||
व्यापित्वात् सर्वसंस्पर्शात् कृच्छ्रत्वादन्तसम्भवात् |
अन्तको ह्येष भूतानां ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२४||
இதாநீஂ ஜ்வரஸ்யாதிஶயேந ப்ரதீகரணாய கரீயஸ்த்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶம்புக்ரோதோத்பவ இத்யாதி| ஏதைர்ஹேதுபிர்ஜ்வரோऽந்தக இத்யுபதிஶ்யத இதி ஸம்பந்தஃ| வ்யாபித்வமஸ்ய புருஷபஶ்வாதிஸர்வப்ராணிவ்யாபநாத், ஸர்வஸஂஸ்பர்ஶித்வஂ ஸமநஸ்கேந்த்ரியஸ்ய தேஹஸ்ய தாபநாத், கச்ச்ரத்வம் அக்நேருபகாதாதத்யந்தபீடாகரத்வாத்வா, அந்தஸம்பவத்வஂ சாபரவ்யாதிக்ரஸ்தஸ்யாபி புருஷஸ்ய ஜ்வரேணைவ ப்ராணநாஶித்வாத்| அந்தக இவ அந்தகஃ, அந்தகாரித்வாத்| யத்யப்யயமத்யாயோ நிபந்தகாரைரந்யக்ரமபாடைஃ படிதஃ, ததாऽபி மயா யதா குருணோபதிஷ்டஸ்தேந க்ரமேண படிதஃ||௩௨௩-௩௨௪||
Adhikarana puShpikA · Śloka 39
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே ஜ்வரப்ரதிஷேதோ நாம(ப்ரதமோऽத்யாயஃ, ஆதித) ஏகோநசத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௩௯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे ज्वरप्रतिषेधो नाम(प्रथमोऽध्यायः, आदित) एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ||३९||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதகாயசிகித்ஸாயாஂ ஜ்வரப்ரதிஷேதாத்யாய ஏகோநசத்வாரிஂஶத்தமஃ||௩௯||