13. lēkhyarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ லேக்யரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

ரக்தாபிஷ்யந்தாநந்தரமௌஷதஸாத்யாந் கதாஞ்சதுர்ஷ்வபிஷ்யந்தேஷ்வபிதாய ஶஸ்த்ரஸாத்யாந் ப்ரதிபாதயிதுகாமோ லேக்யாஞ்ஜநப்ரஸங்கேந ப்ரதமஂ லேக்யரோகப்ரதிஷேதமாஹ- அதாத இத்யாதி| யத்யபி சிகித்ஸாப்ரவிபாகீயோத்திஷ்டாத் ‘சேத்யாஸ்தேஷு தஶைகஶ்ச’ இத்யாதிவசநாத் பூர்வஂ சேத்யரோகாணாமுபாதாநஂ ப்ரப்நோதி, ததாऽபி லேக்யாஞ்ஜநப்ரஸங்காச்சேத்யாதிஷ்வல்பாவஸ்தாயாஂ லேகநோபயோகாச்ச லிக்யாநாஂ ப்ராகுபாதாநம்||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-8) · Śloka 9

நவ யேऽபிஹிதா லேக்யாஃ ஸாமாந்யஸ்தேஷ்வயஂ விதிஃ | ஸ்நிக்தவாந்தவிரிக்தஸ்ய நிவாதாதபஸத்மநி ||௩|| (ஆப்தைர்தடஂ கஹீதஸ்ய வேஶ்மந்யுத்தாநஶாயிநஃ) | ஸுகோதகப்ரதப்தேந வாஸஸா ஸுஸமாஹிதஃ | ஸ்வேதயேத்வர்த்ம நிர்புஜ்ய வாமாங்குஷ்டாங்குலிஸ்திதம் ||௪|| அங்குல்யங்குஷ்டகாப்யாஂ து நி ர்புக்நஂ வர்த்ம யத்நதஃ | ப்லோதாந்தராப்யாஂ ந யதா சலதி ஸ்ரஂஸதேऽபி வா ||௫|| ததஃ ப்ரமஜ்ய ப்லோதேந வர்த்ம ஶஸ்த்ரபதாங்கிதம் | லிகேச்சஸ்த்ரேண பத்ரைர்வா, ததோ ரக்தே ஸ்திதே புநஃ ||௬|| ஸ்விந்நஂ மநோஹ்வாகாஸீஸவ்யோஷார்த்ராஞ்ஜநஸைந்தவைஃ | ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டைஃ ஸமாக்ஷீகைஃ ப்ரதிஸார்யோஷ்ணவாரிணா ||௭|| ப்ரக்ஷால்ய ஹவிஷா ஸிக்தஂ வ்ரணவத் ஸமுபாசரேத் | ஸ்வேதாவபீடப்ரபதீஂஸ்த்ர்யஹாதூர்த்வஂ ப்ரயோஜயேத் ||௮|| வ்யாஸதஸ்தே ஸமுத்திஷ்டஂ விதாநஂ லேக்யகர்மணி |௯|

தாந் ஸர்வாந் ஸங்க்யயாऽபிதாய ஸங்க்ஷேபார்தஂ தேஷ்வபிந்நவிதிமுபதிஶந்நாஹ- நவேத்யாதி| தமேவ ஸாமாந்யவிதிமாஹ- ஸ்நிக்தேத்யாதி|- ஸ்நிக்தவாந்தவிரிக்தஸ்யேத்யத்ராநுக்தோऽபி ஸ்நேஹாநந்தரஂ ஸ்வேதஃ கார்யஃ| ஸுஸமாஹித இத்யநேந யதா தஶோஃ பீடா ந ஸ்யாத்ததா ஸ்வேதயேதிதீ த்யோத்யதே| நிர்புஜ்ய பரிவர்த்ய, உத்தாநீகத்யேத்யர்தஃ| நிர்புக்நம் உத்தாநீகதம்| ப்லோதாந்தராப்யாஂ வஸ்த்ரவேஷ்டிதாப்யாமங்குல்யங்குஷ்டாப்யாஂ யதா ந சலதி ந கம்பதே, ந வா ஸ்ரஂஸதே நாதஃ பததி, ததா வர்த்ம நிர்புஜ்யேத்யர்தஃ| ஶஸ்த்ரபதாங்கிதமிதி ப்ரச்சயிதவ்யே ப்ரச்சிதஂ, பேதயிதவ்யே ச பிந்நஂ, சேதநீயே ச சிந்நமித்யர்தஃ| வாதகபவ்யாதிகடிநஂ தாருணஂ வர்த்ம ஶஸ்த்ரேண லிகேத், பித்தரக்தகதக்ராந்தஂ மதுவர்த்ம புநஃ ஶேபாலிகாதீநாஂ பத்ரைர்லிகேத்| பஶ்சாத்கர்மாஹ- தத இத்யாதி| ஸ்விந்நஂ ஸ்வேதிதம்| மநோஹ்வா மநஃஶிலா| ஆர்த்ராஞ்ஜநஂ ரஸாஞ்ஜநம்| மாக்ஷீகஂ ஸுவர்ணமாக்ஷீகம்| ப்ரதிஸார்ய அவகஷ்ய| ஹவிஷா கதேந| வ்ரணவத் ஸத்யோவ்ரணவத் ஸப்தாஹஂ யாவத், ததூர்த்வஂ ஶாரீரவ்ரணவத்; தச்ச பர்ணபந்தாதிநா க்ரமேண| ஸ்வேதாவபீடேத்யாதி| த்ர்யஹாதூர்த்வஂ புநர்வ்ரணவதேவ ஸ்வேதாபீடாப்ரபதீந் ப்ரயோஜயேதிதி தாத்பர்யார்தஃ| ஸ்வேதாவபீடாதிகஂ ஸமாஸேநாபிதாய விஸ்தரேணாதிதிஶந்நாஹா- வ்யாஸத இத்யாதி| விதாநஂ ஸ்வேதாவபீடாதிகம்| லேக்யகர்மணீதி ஸகலலேகநார்ஹகதகர்மணீத்யர்த்தஃ||௩-௮||-

Adhikarana 3 (9) · Śloka 10

அஸகாஸ்ராவரஹிதஂ கண்டூஶோபவிவர்ஜிதம் ||௯|| ஸமஂ நகநிபஂ வர்த்ம லிகிதஂ ஸம்யகிஷ்யதே |௧௦|

இதாநீஂ ஸம்யக்லிகிதஸ்ய வர்த்மநோ லக்ஷணமாஹ- அஸகாஸ்ராவரஹிதமித்யாதி| ஸமஂ நிம்நோந்நதத்வரஹிதம்| நகநிபஂ நகஸ்யேவ நிபா யஸ்ய தத்ததா| ததேவ வ்ரணவதுபசரணீயம்||௯||-

Adhikarana 4 (10-12) · Śloka 12

ரக்தமக்ஷி ஸ்ரவேத் ஸ்கந்நஂ க்ஷதாச்சஸ்த்ரகதாத்த்ருவம் ||௧௦|| ராகஶோபபரிஸ்ராவாஸ்திமிரஂ வ்யாத்யநிர்ஜயஃ | வர்த்ம ஶ்யாவஂ குரு ஸ்தப்தஂ கண்டூஹர்ஷோபதேஹவத் ||௧௧|| நேத்ரபாகமுதீர்ணஂ வா குர்வீதாப்ரதிகாரிணஃ | ஏதத்துர்லிகிதஂ ஜ்ஞேயஂ ஸ்நேஹயித்வா புநார்லிகேத் ||௧௨||

துர்லிகிதஸ்ய வர்த்மநோ லக்ஷணமாஹ- ரக்தமித்யாதி| ஸ்கந்நஂ ஸ்த்யாநம்| வ்யாத்யநிர்ஜய இதி லேகநஸாத்யஸ்ய வ்யாதேரநுபஶமஃ| அப்ரதிகாரிண இதி தஸ்ய ப்ரதிக்ரியாமகுர்வத இத்யர்தஃ| தத்ர சிகித்ஸாமாஹ- ஸ்நேஹத்வேத்யாதி| கேசித் ‘ஸ்வேதயித்வா’ இதி படந்தி||௧௦-௧௨||

Adhikarana 5 (13) · Śloka 14

வ்யாவர்ததே யதா வர்த்ம பக்ஷ்ம சாபி விமுஹ்யதி | ஸ்யாத் ஸருக் ஸ்ராவபஹுலஂ தததிஸ்ராவிதஂ விதுஃ ||௧௩|| ஸ்நேஹஸ்வேதாதிரிஷ்டஃ ஸ்யாத் க்ரமஸ்தத்ராநிலாபஹஃ |௧௪|

அதிலிகிதவர்த்மநோ லக்ஷணமாஹ- வ்யாவர்தத இத்யாதி| தச்சிகித்ஸிதமாஹ- ஸ்நேஹஸ்வேதாதிரித்யாதி| அநிலாபஹஃ க்ரமோऽந்யோऽபி பரிஷேகாதிர்பாஹ்ய ஆப்யந்தரோ வாऽऽஹாராதிகஃ| அநிலாபஹேந வாயுஂ ஜித்வா பஶ்சாத்வ்ரணவதுபசரணீயம்||௧௩||-

Adhikarana 6 (14) · Śloka 15

வர்த்மாவபந்தஂ க்லிஷ்டஂ ச பஹலஂ யச்ச கீர்திதம் ||௧௪|| போதகீஶ்சாப்யவலிகேத் ப்ரச்சயித்வாऽக்ரதஃ ஶநைஃ |௧௫|

இதாநீஂ ரோகவிஶேஷே க்வசிதேவ ப்ரச்சந்நேந ரக்தஹரணமதுகரணபூர்வகஂ லேகநமதிதிஶந்நாஹ- வர்த்மேத்யாதி| அவலிகேத் ஶஸ்த்ரேண, ந து பத்ராதிபிஃ||௧௪||-

Adhikarana 7 (15) · Śloka 15

ஸமஂ லிகேத்து மேதாவீ ஶ்யாவகர்தமவர்த்மநீ ||௧௫||

க்வசித் புநர்லேகநமாத்ரமேவ கர்தவ்யஂ ந புநஶ்சேதபேதப்ரச்சந்நாநீதி தர்ஶயந்நாஹ- ஸமமித்யாதி| ஸமம் ஏககாலமித்யர்தஃ; அந்யே து நாத்யவகாடஂ நாத்யுத்தாநமிதி ஸமமாஹுஃ||௧௫||

Adhikarana 8 (16) · Śloka 16

கும்பீகிநீஂ ஶர்கராஂ ச ததைவோத்ஸங்கிநீமபி | கல்பயித்வா து ஶஸ்த்ரேண லிகேத் பஶ்சாததந்த்ரிதஃ ||௧௬||

குத்ரசிச்சேதபூர்வகஂ லேகநமாஹ- கும்பீகிநீமித்யாதி| கல்பயித்வா சித்த்வேத்யர்தஃ| அதந்த்ரிதஃ அநலஸஃ||௧௬||

Adhikarana 9 (17) · Śloka 17

பவேயுர்வர்த்மஸு ச யாஃ பிடகாஃ கடிநா பஶம் | ஹ்ரஸ்வாஸ்தாம்ராஶ்ச தாஃ பக்வா பிந்த்யாத்பிந்நா லிகேதபி ||௧௭||

கஸ்மிஂஶ்சித்பேதபூர்வகஂ லேகநமாஹ- பவேயுரித்யாதி||௧௭||

Adhikarana 10 (18) · Śloka 18

தருணீஶ்சால்பஸஂரம்பா பிடகா பாஹ்யவர்த்மஜாஃ | விதித்வைதாஃ ப்ரஶமயேத் ஸ்வேதாலேபநஶோதநைஃ ||௧௮||

குத்ராபி வர்த்மரோகே ந பூர்வஂ சேதபேதப்ரச்சந்நாநி, ந சோத்தரகாலஂ லேகநமிதி தர்ஶயந்நாஹ- தருணீஶ்சால்பேத்யாதி||௧௮||

Adhikarana puShpikA · Śloka 13

இதி ஸுஶுதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே லேக்யரோகப்ரதிஷேதோ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ ||௧௩||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ||௧௩||