Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō mukhamaṇḍikāpratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
अथातो मुखमण्डिकाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
śītapūtanāpratiṣēdhānantaraṁ strīgrahasāmānyānmukhamaṇḍikāpratiṣēdhārambhō yujyata ityāha- athāta ityādi||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
kapitthabilvatarkārīvāṁśīgandharvahastakāḥ | kubērākṣī ca yōjyāḥ syurbālānāṁ pariṣēcanē ||3||
कपित्थबिल्वतर्कारीवांशीगन्धर्वहस्तकाः | कुबेराक्षी च योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३||
🔊 Audio coming soon
kapitthētyādi| tarkārī araṇikā, vāṁśī vaṁśalōcanā, kubērākṣī kāṣṭhapāṭalā, pēṭikētyanyē||3||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
svarasairbhr̥ṅgavr̥kṣāṇāṁ tathā'jaharigandhayōḥ | tailaṁ vasāṁ ca saṁyōjya pacēdabhyañjanē śiśōḥ ||4||
स्वरसैर्भृङ्गवृक्षाणां तथाऽजहरिगन्धयोः | तैलं वसां च संयोज्य पचेदभ्यञ्जने शिशोः ||४||
🔊 Audio coming soon
bhr̥ṅgavr̥kṣāṇāmiti vātaharabilvādikānāṁ bhr̥ṅgāḥ patrabhaṅgāḥ, tadupayōgikā vr̥kṣāḥ| ajaharigandhayōriti bastagandhāśvagandhayōḥ, ajāśvagandhācaturguṇarasēna tailaṁ vasāṁ ca saṁyōjya yamakaṁ pacēditi manyantē; ‘ajaharigandhayōḥ’ ityatra ca ‘tathaiva harigandhayā’ iti paṭhanti||4||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
madhūlikāyāṁ payasi tugākṣīryāṁ gaṇē tathā | madhurē pañcamūlē ca kanīyasi ghr̥taṁ pacēt ||5||
मधूलिकायां पयसि तुगाक्षीर्यां गणे तथा | मधुरे पञ्चमूले च कनीयसि घृतं पचेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
madhūlikāyāmityādi| madhūlikā markaṭahastatr̥ṇam| payasi gōkṣīrē| atra gayī payaḥsvinīti paṭhati; tatra kṣīravidārīgaṇē; tathā madhurē kākōlyādikē, pañcamūlē kanīyasi śālaparṇyādikē| madhūlikādikalkakvāthābhyāṁ ghr̥taṁ pacēt||5||
Adhikarana 5 (6-8) · Śloka 8
vacā sarjarasaḥ kuṣṭhaṁ sarpiścōddhūpanaṁ hitam | dhārayēdapi jihvāśca cāṣacīrallisarpajāḥ ||6|| varṇakaṁ cūrṇakaṁ mālyamañjanaṁ pāradaṁ tathā | manaḥśilāṁ cōpaharēdgōṣṭhamadhyē baliṁ tathā ||7|| pāyasaṁ sapurōḍāśaṁ balyarthamupasaṁharēt | mantrapūtābhiradbhiśca tatraiva snapanaṁ hitam ||8||
वचा सर्जरसः कुष्ठं सर्पिश्चोद्धूपनं हितम् | धारयेदपि जिह्वाश्च चाषचीरल्लिसर्पजाः ||६|| वर्णकं चूर्णकं माल्यमञ्जनं पारदं तथा | मनःशिलां चोपहरेद्गोष्ठमध्ये बलिं तथा ||७|| पायसं सपुरोडाशं बल्यर्थमुपसंहरेत् | मन्त्रपूताभिरद्भिश्च तत्रैव स्नपनं हितम् ||८||
🔊 Audio coming soon
vacētyādi| cāṣaḥ karṇāyasaḥ, cīralliḥ ‘cilla’ iti lōkē, cāṣādijihvāṁ dhārayēt| varṇakō rōcanikā kampillaka ityarthaḥ, kaṅkuṣṭhamityanyē| mālyaṁ puṣpam| añjanaṁ rasāñjanaṁ, sauvīrāñjanamityanyē| pāradaṁ śambhurētaḥ| pūrvakalpēna śālyādikr̥tamaṇḍalē gōṣṭhamadhyē varṇakādibalimupaharēt, anyē tu varṇakādidravyāṇi maṇḍalārthaṁ manyantē| pāyasaṁ kṣīrasaṁsiddhāstaṇḍulāḥ, purōḍāśaḥ aṣṭākapālaḥ piṣṭamayaḥ kapālōpari pakvastr̥ṇāgninā| mantrētyādi mantrapūtābhiḥ gāyatryā abhimantritābhiḥ| tatraiva gōṣṭhamadhyē||6-8||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
alaṅkr̥tā rūpavatī subhagā kāmarūpiṇī | gōṣṭhamadhyālayaratā pātu tvāṁ mukhamaṇḍikā ||9||
अलङ्कृता रूपवती सुभगा कामरूपिणी | गोष्ठमध्यालयरता पातु त्वां मुखमण्डिका ||९||
🔊 Audio coming soon
rakṣāmāha- alaṅkr̥tētyādi||9||
Adhikarana puShpikA · Śloka 35
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kumāratantrē mukhamaṇḍikāpratiṣēdhō nāma(navamō'dhyāyaḥ, āditaḥ) pañcatriṁśattamō'dhyāyaḥ ||35||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे मुखमण्डिकाप्रतिषेधो नाम(नवमोऽध्यायः, आदितः) पञ्चत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३५||
🔊 Audio coming soon
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṁ nibandhasaṅgrahākhyāyāṁ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargatē kaumārabhr̥tyatantrē mukhamaṇḍikāpratiṣēdhādhyāyaḥ pañcatriṁśattamaḥ||35||