Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో ముఖమండికాప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
अथातो मुखमण्डिकाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
శీతపూతనాప్రతిషేధానంతరం స్త్రీగ్రహసామాన్యాన్ముఖమండికాప్రతిషేధారంభో యుజ్యత ఇత్యాహ- అథాత ఇత్యాది||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
కపిత్థబిల్వతర్కారీవాంశీగంధర్వహస్తకాః | కుబేరాక్షీ చ యోజ్యాః స్యుర్బాలానాం పరిషేచనే ||3||
कपित्थबिल्वतर्कारीवांशीगन्धर्वहस्तकाः | कुबेराक्षी च योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३||
🔊 Audio coming soon
కపిత్థేత్యాది| తర్కారీ అరణికా, వాంశీ వంశలోచనా, కుబేరాక్షీ కాష్ఠపాటలా, పేటికేత్యన్యే||3||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
స్వరసైర్భృంగవృక్షాణాం తథాఽజహరిగంధయోః | తైలం వసాం చ సంయోజ్య పచేదభ్యంజనే శిశోః ||4||
स्वरसैर्भृङ्गवृक्षाणां तथाऽजहरिगन्धयोः | तैलं वसां च संयोज्य पचेदभ्यञ्जने शिशोः ||४||
🔊 Audio coming soon
భృంగవృక్షాణామితి వాతహరబిల్వాదికానాం భృంగాః పత్రభంగాః, తదుపయోగికా వృక్షాః| అజహరిగంధయోరితి బస్తగంధాశ్వగంధయోః, అజాశ్వగంధాచతుర్గుణరసేన తైలం వసాం చ సంయోజ్య యమకం పచేదితి మన్యంతే; ‘అజహరిగంధయోః’ ఇత్యత్ర చ ‘తథైవ హరిగంధయా’ ఇతి పఠంతి||4||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
మధూలికాయాం పయసి తుగాక్షీర్యాం గణే తథా | మధురే పంచమూలే చ కనీయసి ఘృతం పచేత్ ||5||
मधूलिकायां पयसि तुगाक्षीर्यां गणे तथा | मधुरे पञ्चमूले च कनीयसि घृतं पचेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
మధూలికాయామిత్యాది| మధూలికా మర్కటహస్తతృణం| పయసి గోక్షీరే| అత్ర గయీ పయఃస్వినీతి పఠతి; తత్ర క్షీరవిదారీగణే; తథా మధురే కాకోల్యాదికే, పంచమూలే కనీయసి శాలపర్ణ్యాదికే| మధూలికాదికల్కక్వాథాభ్యాం ఘృతం పచేత్||5||
Adhikarana 5 (6-8) · Śloka 8
వచా సర్జరసః కుష్ఠం సర్పిశ్చోద్ధూపనం హితం | ధారయేదపి జిహ్వాశ్చ చాషచీరల్లిసర్పజాః ||6|| వర్ణకం చూర్ణకం మాల్యమంజనం పారదం తథా | మనఃశిలాం చోపహరేద్గోష్ఠమధ్యే బలిం తథా ||7|| పాయసం సపురోడాశం బల్యర్థముపసంహరేత్ | మంత్రపూతాభిరద్భిశ్చ తత్రైవ స్నపనం హితం ||8||
वचा सर्जरसः कुष्ठं सर्पिश्चोद्धूपनं हितम् | धारयेदपि जिह्वाश्च चाषचीरल्लिसर्पजाः ||६|| वर्णकं चूर्णकं माल्यमञ्जनं पारदं तथा | मनःशिलां चोपहरेद्गोष्ठमध्ये बलिं तथा ||७|| पायसं सपुरोडाशं बल्यर्थमुपसंहरेत् | मन्त्रपूताभिरद्भिश्च तत्रैव स्नपनं हितम् ||८||
🔊 Audio coming soon
వచేత్యాది| చాషః కర్ణాయసః, చీరల్లిః ‘చిల్ల’ ఇతి లోకే, చాషాదిజిహ్వాం ధారయేత్| వర్ణకో రోచనికా కంపిల్లక ఇత్యర్థః, కంకుష్ఠమిత్యన్యే| మాల్యం పుష్పం| అంజనం రసాంజనం, సౌవీరాంజనమిత్యన్యే| పారదం శంభురేతః| పూర్వకల్పేన శాల్యాదికృతమండలే గోష్ఠమధ్యే వర్ణకాదిబలిముపహరేత్, అన్యే తు వర్ణకాదిద్రవ్యాణి మండలార్థం మన్యంతే| పాయసం క్షీరసంసిద్ధాస్తండులాః, పురోడాశః అష్టాకపాలః పిష్టమయః కపాలోపరి పక్వస్తృణాగ్నినా| మంత్రేత్యాది మంత్రపూతాభిః గాయత్ర్యా అభిమంత్రితాభిః| తత్రైవ గోష్ఠమధ్యే||6-8||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
అలంకృతా రూపవతీ సుభగా కామరూపిణీ | గోష్ఠమధ్యాలయరతా పాతు త్వాం ముఖమండికా ||9||
अलङ्कृता रूपवती सुभगा कामरूपिणी | गोष्ठमध्यालयरता पातु त्वां मुखमण्डिका ||९||
🔊 Audio coming soon
రక్షామాహ- అలంకృతేత్యాది||9||
Adhikarana puShpikA · Śloka 35
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కుమారతంత్రే ముఖమండికాప్రతిషేధో నామ(నవమోఽధ్యాయః, ఆదితః) పంచత్రింశత్తమోఽధ్యాయః ||35||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे मुखमण्डिकाप्रतिषेधो नाम(नवमोऽध्यायः, आदितः) पञ्चत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३५||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కౌమారభృత్యతంత్రే ముఖమండికాప్రతిషేధాధ్యాయః పంచత్రింశత్తమః||35||