Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ மூர்ச்சாப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातो मूर्च्छाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதாத இத்யாதி||௧-௨||
46. mūrcchāpratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
க்ஷீணஸ்ய பஹுதோஷஸ்ய விருத்தாஹாரஸேவிநஃ | வேகாகாதாதபீகாதாத்தீநஸத்த்வஸ்ய வா புநஃ ||௩|| கரணாயதநேஷூக்ரா பாஹ்யேஷ்வாப்யந்தரேஷு ச | நிவிஶந்தே யதா தோஷாஸ்ததா மூர்ச்சந்தி மாநவாஃ ||௪|| ஹத்பீடா ஜம்பணஂ க்லாநிஃ ஸஞ்ஜ்ஞாநாஶோ பலஸ்ய ச | ஸர்வாஸாஂ பூர்வரூபாணி, யதாஸ்வஂ தா விபாவயேத் ||௫||
View original
क्षीणस्य बहुदोषस्य विरुद्धाहारसेविनः | वेगाघातादभीघाताद्धीनसत्त्वस्य वा पुनः ||३|| करणायतनेषूग्रा बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च | निविशन्ते यदा दोषास्तदा मूर्च्छन्ति मानवाः ||४|| हृत्पीडा जृम्भणं ग्लानिः सञ्ज्ञानाशो बलस्य च | सर्वासां पूर्वरूपाणि, यथास्वं ता विभावयेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ தோஷஜமூர்ச்சாயா ஹேதுஸம்ப்ராப்தீ ஆஹ- க்ஷீணஸ்யேத்யாதி| ஏவம்பூதஸ்ய புருஷஸ்ய வேகாகாதாதிபிர்ஹேதுபிருக்ரா தோஷா யதா பாஹ்யாப்யந்தரேஷு கரணாயதநேஷு நிவிஶந்தே ததா மாநவா மூர்ச்சந்தீதி பிண்டார்தஃ| ஹீநஸத்த்வஸ்ய அல்பஸத்த்வஸ்ய| கரணாயதநேஷு புத்தீந்த்ரியகர்மேந்த்ரியமநோபுத்த்யஹங்காரஸ்தாநேஷு| உக்ரா அதிப்ரவத்தாஃ ப்ரஸதாஶ்ச| பாஹ்யேஷ்வாப்யந்தரேஷு சேதி பாஹ்யகரணாயதநாநி கர்மேந்த்ரியாணி, ஆப்யந்தரகரணாயதநாநி மநோபுத்த்யஹங்காரஸ்தாநாநி| ஆப்யந்தரகரணாயதநஸ்ய ஹதயஸ்யைகத்வாத் கதஂ பஹுவசநஂ? ஸத்யஂ, அந்தஃஸஞ்ஜ்ஞாவஹநாடீநாமப்யந்தஃகரணாயதநத்வேநாபிமதத்வாத்| நிவிஶந்தே அவதிஷ்டந்தே| அபரே கரணாயதநஶப்தேநைவ கரணாநி கதயந்தி, உபசாராத்| தேந பாஹ்யாப்யந்தரேஷு கரணேஷு யதா தோஷா நிவிஶந்தே ததா மாநவா மூர்ச்சந்தீத்யர்தஃ| அந்யே த்வந்யதா வ்யாக்யாநயந்தி- கரணாயதநேஷு யதா தோஷா நிவிஶந்தே ததா பாஹ்யாப்யநரேஷு கரணேஷு நிவிஶந்தே ததா மாநவா மூர்ச்சந்தீதி||௩-௫||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 7
ஸஞ்ஜ்ஞாவஹாஸு நாடீஷு பிஹிதாஸ்வநிலாதிபிஃ | தமோऽப்யுபைதி ஸஹஸா ஸுகதுஃகவ்யபோஹகத் ||௬|| ஸுகதுஃகவ்யபோஹாச்ச நரஃ பததி காஷ்டவத் | மோஹோ மூர்ச்சேதி தாஂ ப்ராஹுஃ... |௭|
View original
सञ्ज्ञावहासु नाडीषु पिहितास्वनिलादिभिः | तमोऽभ्युपैति सहसा सुखदुःखव्यपोहकृत् ||६|| सुखदुःखव्यपोहाच्च नरः पतति काष्ठवत् | मोहो मूर्च्छेति तां प्राहुः... |७|
🔊 Audio coming soon
யயா ப்ரக்ரியயா மாநவோ மூர்ச்சதி தாமாஹ- ஸஞ்ஜ்ஞேத்யாதி| ஸுகதுஃகவ்யபோஹகத் ஸுகதுஃகநாஶகத், ஸுகதுஃகநாஶஶ்ச ஸஞ்ஜ்ஞாநாஶாத்; ஸஞ்ஜ்ஞாநாஶஸ்து ஸஞ்ஜ்ஞாவஹநாடீபிதாநாத்| அந்யே ஸுகதுஃகே ஸத்த்வரஜஸீ, தயோர்வ்யபோஹோ நாஶஸ்தஂ கரோதீதி வ்யாக்யாநயந்தி||௬||-
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
... ஷட்விதா ஸா ப்ரகீர்திதா ||௭|| வாதாதிபிஃ ஶோணிதேந மத்யேந ச விஷேண ச | ஷட்ஸ்வப்யேதாஸு பித்தஂ ஹி ப்ரபுத்வேநாவதிஷ்டதே ||௮||
View original
... षड्विधा सा प्रकीर्तिता ||७|| वातादिभिः शोणितेन मद्येन च विषेण च | षट्स्वप्येतासु पित्तं हि प्रभुत्वेनावतिष्ठते ||८||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்யாமாஹ- ஷட்விதேத்யாதி| யே தந்த்ராந்தரீயா வாதாதிபிஃ ஶோணிதேந ச சதுர்விதாஂ மூர்ச்சாமிச்சந்தி தேஷாமயமாஶயஃ- மத்யவிஷயோஸ்த்வநந்தரோக்தபாண்டுரோகவத் பதகுபாதாநஂ, தேந ஸ்வமதே ஷட்விதைவ மூர்ச்சா| ஸர்வாஸ்வபி முர்ச்சாஸு பித்தஂ கர்தத்வேந ப்ரதாநமித்யாஹ- ஷட்ஸ்வித்யாதி| ப்ரபுத்வேநாவதிஷ்டதே இதரதோஷாவாக்ரம்ய வர்தத இத்யர்தஃ| வேகாகாதாதிஃ ஹேதுஃ; கரணாயதநேஷ்வித்யாதிஃ ஸம்ப்ரப்திஃ||௭-௮||
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
அபஸ்மாரோக்தலிங்காநி தாஸாமுக்தாநி தத்த்வதஃ |௯|
View original
अपस्मारोक्तलिङ्गानि तासामुक्तानि तत्त्वतः |९|
🔊 Audio coming soon
வாதாதிஜாநாஂ திஸணாஂ லிங்கமபஸ்மாரோக்தலிங்காதிதேஶேநாஹ- அபஸ்மாரேத்யாதி| அபஸ்மாரோக்தலிங்காநி யதாஸ்வஂ தாஸாஂ ஜாநீயாதித்யர்தஃ| கேசித் ‘அபஸ்மாரோக்தலிங்காநி’ இத்யத்ர ‘அபஸ்மாரேண லிங்காநி’ இதி படித்வா வ்யாக்யாநயந்தி- தந்தநககாதநாக்ஷிவைகதலாலாஸ்ராவாதிரஹிதாந்யபஸ்மாரேண துல்யாநி லக்ஷணாநி யதாஸ்வமுபலக்ஷயேதித்யர்தஃ| ததா ச தந்த்ராந்தரஂ,- “ஸர்வாகதிஃ ஸந்நிபாதாதபஸ்மார இவாகதஃ| ஸ ஜந்துஂ பாதயத்யாஶு விநா பீபத்ஸசேஷ்டிதைஃ”- இதி|௯|-
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
பதிவ்யம்பஸ்தமோரூபஂ ரக்தகந்தஶ்ச தந்மயஃ ||௯|| தஸ்மாத்ரக்தஸ்ய கந்தேந மூர்ச்சந்தி புவி மாநவாஃ |௧௦|
View original
पृथिव्यम्भस्तमोरूपं रक्तगन्धश्च तन्मयः ||९|| तस्माद्रक्तस्य गन्धेन मूर्च्छन्ति भुवि मानवाः |१०|
🔊 Audio coming soon
வாதஜாதீநாஂ திஸணாஂ லிங்காந்யதிதிஶ்ய ரக்தஜாயாஃ ஸம்ப்ராப்திஂ லக்ஷணஂ சாஹ- பதிவீத்யாதி| பத்வீ அம்பஶ்ச த்வயமபி தமோரூபஂ தமோபஹுலஂ; ததா சோக்தஂ புரா- ‘தமோபஹுலா பதிவீ, ஸத்த்வதமோபஹுலா ஆபஃ’ இதி, ரக்தகந்தஶ்ச தந்மய இதி பதிவ்யம்பஃஸமுத்பவஃ; பாஞ்சபௌதிகேऽபி ரக்தே பதிவ்யம்பஸோஃ ப்ராதாந்யாத்| மூர்ச்சந்தி புவி மாநவா இத்யேதேந கந்தஸ்ய தமோபஹுலத்வமுக்தம்| நநு, கந்தஃ பார்திவஸ்தத்கதஂ பதிவ்யம்பஃஸமுத்பவ இத்யுச்யதே? ஸத்யஂ, பரஸ்பரோபகார்யத்வாத் | மூர்ச்சந்தி புவி மாநவா இதி யே மாநவா பதிவீகுணபஹுலாஸ்தாமஸா இத்யர்தஃ| நநு, யதி ரக்தகந்தோ மூர்ச்சாஜநகஃ, தர்ஹி கிமிதி ஸர்வேஷாமேவ ந மூர்ச்சாமுத்பாதயதி? ஸத்யஂ, யே ஹீநஸத்த்வாஸ்தேஷாஂ மூர்ச்சாமுத்பாதயதி ந ஸர்வேஷாம்| அபரே ‘ரக்தகந்தஶ்ச தந்மய’ இத்யந்யதா வ்யாசக்ஷதே, தத்யதா- தந்மயஃ பதிவ்யம்போமயஃ; அத்ர யதாஸம்பவஂ வ்யாக்யாநஂ; தேந ரக்தமம்போமயஂ, த்ரவத்வாத்; கந்தஶ்ச பதிவீமயஃ, பார்திவத்வாத்கந்தஸ்ய; தேந தமோபூயிஷ்டாயாஃ பதிவ்யாஃ ஸகாஶாத்கந்தஸ்ய ஜாதத்வாத்கந்தோऽபி தமோபஹுல ஏவ, காரணாநுரூபத்வாத் கார்யஸ்ய; ஶேஷஂ ஸமம்| அந்யே து ‘பதிவ்யம்பஸ்தமோரூபஂ ரக்தஂ கந்தஶ்ச தந்மய’ இதி படந்தி; பதிவீ சாம்பஶ்ச பதிவ்யம்பஸீ, தயோஃ ஸம்பந்தி யத்தமஃ, தத்ரூபஂ தத்பஹுலஂ தல்லக்ஷணஂ வா ரக்தஂ, கந்தஶ்ச தந்மய இதி தமோமய இத்யர்தஃ; தமோபஹுலபதிவ்யுத்பந்நத்வாத்கந்தஸ்ய| ஏதேந தமோபூயிஷ்டபதிவ்யம்பௌத்பந்நரக்தஸ்ய தாதுஜநிதத்வாத்கந்தஸ்ய ஸ்வயஂ தமோபூயிஷ்டத்வாச்ச ரக்தகந்தோ மாநவைராக்ராதஃ ஸந் ஹத்யவஸ்திதஂ தமோ வர்தயந் மூர்ச்சாமாபாதயதி, ‘ஸர்வபாவாநாஂ ஸாமாந்யஂ வத்திகாரணம்’ இத்யுக்தத்வாத்| நநு, தமோபஹுலத்வாத்ரக்தஂ மூர்ச்சாஜநகஂ தர்ஹி தமோபூயிஷ்டே ஏதே பதிவ்யம்பஸீ குதோ மூர்ச்சாஂ நோத்பாதயதஃ? ஸத்யஂ, பதிவ்யம்பஸீ ஸாத்ம்யதயா ஸ்வரூபதஶ்ச மூர்ச்சாஂ நோத்பாதயதஃ| அந்யே து படந்தி- பதிவ்யம்பஸ்தமோரூபஂ ரக்தகந்தேந து த்ரயம்’ இதி; வ்யாக்யாநயந்தி ச- பதிவ்யம்பஸ்தமஸாஂ ரூபஂ ஸ்வலக்ஷணஂ யஸ்ய ரக்தஸ்ய தத்பதிவ்யம்பஸ்தமோரூபஂ; ரக்தகந்தேந கத்வா து புநஸ்த்ரயஂ ஸத்த்வரஜஸ்தமஸாஂ குணாநாஂ த்ரிதயஂ ‘ரக்தே ஜ்ஞாயதே’ இதி வாக்யஶேஷஃ| நநு, கந்தேந கத்வா கதஂ குணாநாஂ த்ரிதயஂ ரக்தே ஜ்ஞாயதே இதி சேத்? ஸத்யஂ, ரக்தே கந்தோ விஸ்ரோ வர்ததே, கந்தஶ்ச குணவிஶேஷஃ, உக்தஂ ச,- “தேஷாஂ விஶேஷாஃ ஶப்தஸ்பர்ஶரூபரஸகந்தாஃ”- இதி, தே ச விஶேஷாஸ்த்ரிகுணாஃ; உக்தஂ ச,- “ஸர்வ ஏவைதே விஶேஷாஃ ஸத்த்வரஜஸ்தமோமயா பவந்தி” இதி| கிந்த்வத்ர தமோகுணஸ்யாதிக்யஂ ஜ்ஞேயம்| ஏதேநைததுக்தஂ பவதி- பதிவ்யம்பஸ்தமஃஸ்வலக்ஷணஸ்ய ரக்தஸ்ய கந்தேந த்ரிகுணேந தமோகுணவிஶிஷ்டேந மாநவா மூர்ச்சந்தி||௯||-
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
த்ரவ்யஸ்வபாவ இத்யேகே தஷ்ட்வா யதபிமுஹ்யதி ||௧௦||
View original
द्रव्यस्वभाव इत्येके दृष्ट्वा यदभिमुह्यति ||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வமதஂ ப்ரதர்ஶ்ய பரமதமாஹ- த்ரவ்யஸ்வபாவ இத்யேகே இத்யாதி||௧௦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
குணாஸ்தீவ்ரதரத்வேந ஸ்திதாஸ்து விஷமத்யயோஃ | த ஏவ தஸ்மாஜ்ஜாயேத மோஹஸ்தாப்யாஂ யதேரிதஃ ||௧௧||
View original
गुणास्तीव्रतरत्वेन स्थितास्तु विषमद्ययोः | त एव तस्माज्जायेत मोहस्ताभ्यां यथेरितः ||११||
🔊 Audio coming soon
விஷமத்யோத்தே ஆஹ- குணா இத்யாதி| த ஏவ குணா ரூக்ஷாதயஃ| மோஹோ மூர்ச்சா| தாப்யாஂ விஷமத்யாப்யாம்| யதேரிதோ யதாகதித இத்யர்தஃ| அத விஷமத்யவிகாரயோஃ ஸாமாந்யேநைவ மூர்ச்சாப்ரணயநாத் கதமத்ர விஶிஷ்டமபிதாநம்? உச்யதே- தத்ர இதரலக்ஷணைஃ ஸஹ தத்க்ரஹணார்தம்| நநு, யதி விஷமத்யயோஸ்துல்யா குணாஃ ஸ்திதாஃ, தத் கிமிதி விஷவந்மத்யஂ மாரணாத்மகஂ ந ஸ்யாத்? ஸத்யஂ, மத்யே தேஷாஂ குணாநாமநதிதீவ்ரத்வேநாவஸ்தாநாத்| யத்யேவஂ தர்ஹி ‘குணாஸ்தீவ்ரதரத்வேந ஸ்திதாஸ்து விஷமத்யயோஃ’ இதி கதஂ ந வ்யாஹந்யதே? ஸத்யஂ, தீவ்ரதரஶப்தாதக்ரே தீவ்ரஶப்தோ மத்யே லுப்தோ த்ரஷ்டவ்யஃ| தேந விஷே தீவ்ரதரத்வேந தே குணாஃ ஸ்திதாஃ, மத்யே தீவ்ரத்வேநேத்யர்தஃ| ததா ச தந்த்ராந்தரம்,- “விஷஸ்ய யே குணா தஷ்டாஃ ஸந்நிபாதப்ரகோபணாஃ| த ஏவ மத்யே தஶ்யந்தே விஷே து பலவத்தராஃ|| த ஏவ தஸ்மாத்தாப்யாஂ து மோஹௌ ஸ்யாதாஂ யதேரிதௌ” (ச. சி. ௨௪)- இதி||௧௧||
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ஸ்தப்தாங்கதஷ்டிஸ்த்வஸஜா கூடோச்ச்வாஸஶ்ச மூர்ச்சிதஃ |௧௨|
View original
स्तब्धाङ्गदृष्टिस्त्वसृजा गूढोच्छ्वासश्च मूर्च्छितः |१२|
🔊 Audio coming soon
ருதிரஜமூர்ச்சாலக்ஷணமாஹ- ஸ்தப்தாங்கதஷ்டிஸ்த்வஸஜேத்யாதி| ஸ்தப்தஶப்தோऽங்கதஷ்டிப்யாஂ ஸம்பத்யதே| கூடோச்ச்வாஸஃ அஸ்பஷ்டஶ்வாஸஃ|௧௨|-
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
மத்யேந விலபஂஶ்சேதே நஷ்டவிப்ராந்தமாநஸஃ | காத்ராணி விக்ஷிபந் பூமௌ ஜராஂ யாவந்ந யாதி தத் ||௧௨||
View original
मद्येन विलपंश्छेते नष्टविभ्रान्तमानसः | गात्राणि विक्षिपन् भूमौ जरां यावन्न याति तत् ||१२||
🔊 Audio coming soon
மத்யஜமூர்ச்சாலக்ஷணமாஹ- மத்யேநேத்யாதி| விலபந்நிதி விலாபஂ குர்வந்| நஷ்டவிப்ராந்தமாநஸ இதி நஷ்டமாநஸஃ அபஸ்மரணஃ விப்ராந்தமாநஸோ விக்ஷிப்தசேதாஃ| ஜராஂ பாகம்||௧௨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
வேபதுஸ்வப்நதஷ்ணாஃ ஸ்யுஃ ஸ்தம்பஶ்ச விஷமூர்ச்சிதே | வேதிதவ்யஂ தீவ்ரதரஂ யதாஸ்வஂ விஷலக்ஷணைஃ ||௧௩||
View original
वेपथुस्वप्नतृष्णाः स्युः स्तम्भश्च विषमूर्च्छिते | वेदितव्यं तीव्रतरं यथास्वं विषलक्षणैः ||१३||
🔊 Audio coming soon
விஷஜமூர்ச்சாலக்ஷணமாஹ- வேபதுஸ்வப்நதஷ்ணாஃ ஸ்யுரித்யாதி| வேபதுஃ கம்பஃ| ஸ்தம்பஃ ஸ்தப்ததா| வேதிதவ்யமித்யாதி| மூலாதிகந்தாந்தஸ்ய விஷஸ்ய யதாஸ்வஂ யாநி லக்ஷணாநி தைஃ கத்வா விஷமூர்ச்சிதஸ்ய புஂஸோ யதாஸ்வஂ யதாத்மீயஂ விஷஂ ஜ்ஞேயம்||௧௩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ஸேகாவகாஹௌ மணயஃ ஸஹாராஃ ஶீதாஃ ப்ரதேஹா வ்யஜநாநிலாஶ்ச | ஶீதாநி பாநாநி ச கந்தவந்தி ஸர்வாஸு மூர்ச்சாஸ்வநிவாரிதாநி ||௧௪||
View original
सेकावगाहौ मणयः सहाराः शीताः प्रदेहा व्यजनानिलाश्च | शीतानि पानानि च गन्धवन्ति सर्वासु मूर्च्छास्वनिवारितानि ||१४||
🔊 Audio coming soon
அதஃ பரஂ சிகித்ஸிதமாஹ- ஸேகாவகாஹாவித்யாதி| மணயஃ ஸஹாரா இதி மணயோ முக்தாஸ்படிகப்ரபதயஃ| தே ச ஸஹாரா ஹாராரோபிதா ஹிதா இத்யர்தஃ| வ்யஜநாநிலா வ்யஜநாநாஂ வாயவஃ| ஶீதாஃ ப்ரதேஹாஃ சந்தநோத்பலப்ரபதிகதாஃ ப்ரலேபாஃ| ஶீதாநி பாநாநி ச கந்தவந்தீதி யாநி ஶீதாநி கந்தவந்தி ச பாநாநி தாநீத்யர்தஃ| அநிவாரிதாநி ப்ரஶஸ்தாநி||௧௪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ஸிதாப்ரியாலேக்ஷுரஸப்லுதாநி த்ராக்ஷாமதூகஸ்வரஸாந்விதாநி | கர்ஜூரகாஶ்மர்யரஸைஃ ஶதாநி பாநாநி ஸர்பீஂஷி ச ஜீவநாநி ||௧௫||
View original
सिताप्रियालेक्षुरसप्लुतानि द्राक्षामधूकस्वरसान्वितानि | खर्जूरकाश्मर्यरसैः शृतानि पानानि सर्पींषि च जीवनानि ||१५||
🔊 Audio coming soon
தாந்யேவ ஶீதாநி கந்தவந்தி ச பாநாந்யாஹ- ஸிதாப்ரியாலேக்ஷுரஸப்லுதாநீத்யாதி| கர்ஜூரகாஶ்மர்யரஸைஃ ஶதாநி ஸிதாப்ரியாலாதியுதாநி பாநாநி பாநகாநி ஸர்வாஸ்வநிவாரிதாநி| ந கேவலஂ பாநாந்யேவாநிவாரிதாநி ஸர்பீஂஷி ச ஜீவநாநீதி காகோல்யாதிஸித்தாநீத்யர்தஃ| கேசித் பாநாநீத்யத்ர ஸித்தாநீதி படந்தி, தே ச கதவிஶேஷணஂ மந்யந்தே||௧௫||
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ஸித்தாநி வர்கே மதுரே பயாஂஸி ஸதாடிமா ஜாங்கலஜா ரஸாஶ்ச | ததா யவா லோஹிதஶாலயஶ்ச மூர்ச்சாஸு பத்யாஶ்ச ஸதா ஸதீநாஃ ||௧௬||
View original
सिद्धानि वर्गे मधुरे पयांसि सदाडिमा जाङ्गलजा रसाश्च | तथा यवा लोहितशालयश्च मूर्च्छासु पथ्याश्च सदा सतीनाः ||१६||
🔊 Audio coming soon
கிமேதாந்யேவ ஸர்வமூர்ச்சாஸு ஹிதாந்யுதாந்யாந்யபீத்யாஹ- ஸித்தாநீத்யாதி| மதுரே வர்கே காகோல்யாதௌ| பயாஂஸி ஸர்வாண்யபி துக்தாநி, ஸர்வேஷாஂ க்ஷீராணாஂ மூர்ச்சாஹரத்வாத்| ஸதாடிமா தாடிமேந ஸஂஸ்கதாஃ, ஜாங்கலஜா ரஸாஃ| மூர்ச்சாஸு யே போஜநே ஹிதாஸ்தாநாஹ- ததேத்யாதி| பத்யா ஹிதாஃ, ‘போஜநே’ இதி ஶேஷஃ| ஸதீநோ வர்துலகலாயஃ||௧௬||
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
புஜங்கபுஷ்பஂ மரிசாந்யுஶீரஂ கோலஸ்ய மத்யஂ ச பிபேத் ஸமாநி | ஶீதேந தோயேந பிஸஂ மணாலஂ க்ஷௌத்ரேண கஷ்ணாஂ ஸிதயா ச பத்யாம் ||௧௭||
View original
भुजङ्गपुष्पं मरिचान्युशीरं कोलस्य मध्यं च पिबेत् समानि | शीतेन तोयेन बिसं मृणालं क्षौद्रेण कृष्णां सितया च पथ्याम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
புஜங்கபுஷ்பமித்யாதி| புஜங்கபுஷ்பஂ நாககேஶரம்| கோலஸ்ய மத்யஂ பதரமஜ்ஜா| ஏதாநி புஜங்கபுஷ்பாதீநி ஸமாநி துல்யாநி ஶீததோயேந ஸஹ பிபேத்| ந கேவலமேதாந்யேவ ஶீததோயேந ஸஹ பிபேத் பிஸஂ மணாலஂ சாபி ஶீததோயேந பிபேத்; பிஸஂ பிஸேந்த்ரகஂ, மணாலஂ பத்மநாலம்| க்ஷௌத்ரேண கஷ்ணாமிதி மதுநா ஸஹ பிப்பலீஂ பிபேதித்யர்தஃ; அந்யே லிஹேதிதி மந்யந்தே| ஸிதயா ச பத்யாமிதி ஹரீதகீஂ ஶர்கரயா ஸஹ பிபேதித்யர்தஃ||௧௭||
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
குர்யாச்ச நாஸாவதநாவரோதஂ க்ஷீரஂ பிபேத்வாऽப்யத மாநுஷீணாம் | மூர்ச்சாஂ ப்ரஸக்தாஂ து ஶிரோவிரேகைர்ஜயேதபீக்ஷ்ணஂ வமநைஶ்ச தீக்ஷ்ணைஃ ||௧௮||
View original
कुर्याच्च नासावदनावरोधं क्षीरं पिबेद्वाऽप्यथ मानुषीणाम् | मूर्च्छां प्रसक्तां तु शिरोविरेकैर्जयेदभीक्ष्णं वमनैश्च तीक्ष्णैः ||१८||
🔊 Audio coming soon
அதஃ பரஂ கிஂ குர்யாதித்யாஹ- குர்யாதித்யாதி| நாஸாவக்த்ரயோரவரோதேந வ்யாகுட்யாந்தஃ ப்ரவிஷ்டோ மாருதோ ருத்தாநி ஸ்ரோதாஂஸி விவண்வந் மூர்ச்சாமபஹந்தி; நாரீக்ஷீரஂ சாதிஶீதலத்வாத்| மூர்ச்சாமித்யாதி| ப்ரஸக்தாஂ பூயோ பூயோऽநுஸங்கிநீம்| ஶிரோவிரேகைஃ நஸ்யைஃ| அபீக்ஷ்ணஂ புநஃ புநஃ| யத்யபி ஸர்வமூர்ச்சாயாஂ பித்தஂ ப்ரதாநஂ, தீக்ஷ்ணே நஸ்யவமநே ந யுக்தேऽஸ்ய, ததாऽபி ஸஞ்ஜ்ஞாவஹஸ்ரோதோநிரோதஶாந்திகரத்வாத் வ்யாதிப்ரத்யநீகத்வாச்ச ஹிதே ஏவ| கேசித் ‘தீக்ஷ்ணைஃ’ இத்யத்ர ‘பத்யைஃ’ இதி படந்தி; தத்ர பித்தஶ்லேஷ்மஹரைரித்யர்தஃ||௧௮||
Adhikarana 17 (19) · Śloka 20
ஹரீதகீக்வாதஶதஂ கதஂ வா தாத்ரீபலாநாஂ ஸ்வரஸைஃ கதஂ வா | த்ராக்ஷாஸிதாதாடிமலாஜவந்தி ஶீதாநி நீலோத்பலபத்மவந்தி ||௧௯|| பிபேத் கஷாயாணி ச கந்தவந்தி பித்தஜ்வரஂ யாநி ஶமஂ நயந்தி |௨௦|
View original
हरीतकीक्वाथशृतं घृतं वा धात्रीफलानां स्वरसैः कृतं वा | द्राक्षासितादाडिमलाजवन्ति शीतानि नीलोत्पलपद्मवन्ति ||१९|| पिबेत् कषायाणि च गन्धवन्ति पित्तज्वरं यानि शमं नयन्ति |२०|
🔊 Audio coming soon
ஹரீதகீக்வாதஶதமித்யாதி| ஹரீதகீக்வாதேந ஶதஂ ஸித்தஂ ஹரீதகீக்வாதஶதம்| தாத்ரீபலாநாம் ஆமலகபலாநாஂ ஸ்வரஸைஃ| த்ராக்ஷாஸிதேத்யாதி| யாநி கஷாயாணி ஶ்ரீபர்ண்யாதிகதாநி பித்தஜ்வரஂ ஶமஂ நயந்தி தாநி த்ராக்ஷாஸிதாதாடிமலாஜவந்தி தத்ப்ரதாநாநி பிபேத்| நீலோத்பலபத்மவந்தி நீலோத்பலபத்மப்ரதாநாநி| கந்தவந்தி கந்தத்ரவ்யாட்யாநி| நீலோத்பலபத்மவந்தீத்யாதிகஂ பித்தஜ்வரஹரகஷாயவிஶேஷணம்||௧௯||-
Adhikarana 18 (20) · Śloka 21
ப்ரபூததோஷஸ்தமஸோऽதிரேகாத் ஸம்மூர்ச்சிதோ நைவ விபுத்யதே யஃ ||௨௦|| ஸந்ந்யஸ்தஸஞ்ஜ்ஞோ பஶதுஶ்சிகித்ஸ்யோ ஜ்ஞேயஸ்ததா புத்திமதா மநுஷ்யஃ |௨௧|
View original
प्रभूतदोषस्तमसोऽतिरेकात् सम्मूर्च्छितो नैव विबुध्यते यः ||२०|| सन्न्यस्तसञ्ज्ञो भृशदुश्चिकित्स्यो ज्ञेयस्तदा बुद्धिमता मनुष्यः |२१|
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ மூர்ச்சாயா அவஸ்தாயாஂ ஸஞ்ஜ்ஞாந்தரமாஹ- ப்ரபூததோஷ இத்யாதி| யஃ ப்ரபூததோஷோ மநுஷ்யஃ ஸம்மூர்ச்சிதஃ ஸந் தமஸோऽதிரேகாந்நாவபுத்யதே நாவபோதஂ ப்ராப்நோதி ஸ துஶ்சிகித்ஸ்யோ மதிமதா வைத்யேந ஸந்ந்யஸ்தஸஞ்ஜ்ஞோ ஜ்ஞேய இதி பிண்டார்தஃ| ஸந்ந்யஸ்தஸஞ்ஜ்ஞ இதி மத்யுமுகே வர்தமாநத்வாத் ஸந்ந்யஸ்த இவ ஸந்ந்யஸ்தஃ||௨௦||-
Adhikarana 19 (21) · Śloka 22
யதாऽऽமலோஷ்டஂ ஸலிலே நிஷிக்தஂ ஸமுத்தரேதாஶ்வவிலீநமேவ ||௨௧|| தத்வச்சிகித்ஸேத்த்வரயா பிஷக்தமஸ்வேதநஂ மத்யுவஶஂ ப்ரயாதம் |௨௨|
View original
यथाऽऽमलोष्टं सलिले निषिक्तं समुद्धरेदाश्वविलीनमेव ||२१|| तद्वच्चिकित्सेत्त्वरया भिषक्तमस्वेदनं मृत्युवशं प्रयातम् |२२|
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸந்ந்யஸ்தஸ்ய ஶீக்ரஂ ப்ரதீகாராய தஷ்டாந்தமாஹ- யதாऽऽமலோஷ்டமித்யாதி| ஆமலோஷ்டம் ஆமமத்பிண்டம்| தஂ ஸந்ந்யஸ்தஸஞ்ஜ்ஞம்| அஸ்வேதநஂ ப்ரஸ்வேதரஹிதம்||௨௧||-
Adhikarana 20 (22) · Śloka 23
தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாப்யஞ்ஜநதூமயோகைஸ்ததா நகாப்யந்தரதோத்ரபாதைஃ ||௨௨|| வாதித்ரகீதாநுநயைரபூர்வைர்விகட்டநைர்குப்தபலாவகர்ஷைஃ |௨௩|
View original
तीक्ष्णाञ्जनाभ्यञ्जनधूमयोगैस्तथा नखाभ्यन्तरतोत्रपातैः ||२२|| वादित्रगीतानुनयैरपूर्वैर्विघट्टनैर्गुप्तफलावघर्षैः |२३|
🔊 Audio coming soon
கைஶ்சிகித்ஸேதித்யாஹ- தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாப்யஞ்ஜநேத்யாதி| தீக்ஷ்ணஶப்தோऽஞ்ஜநாதிபிஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| தோத்ராணி ஸூசிப்ரகாராணி| வாதித்ரஂ வீணாதி| அநுநயஃ ஸாந்த்வநாபூர்வகஂ வசநாதி| விகட்டநைஃ விவிதப்ரகாரேண சாலநைஃ| குப்தபலாவகர்ஷைஃ கபிகச்சூபலாவகர்ஷணைஃ| அந்யே குப்தபலஂ வஷணஂ, தஸ்யாவகர்ஷணைஃ பீடநைரித்யர்தஃ| கேசித்விகட்டநைரித்யத்ர ‘விஸ்மாபநைஃ’ இதி படந்தி; தத்ர ஆஶ்சர்யகாரகைரித்யர்தஃ| ஏதைருபசாரைஃ உபாசரேத் ஆஸஞ்ஜ்ஞாப்ராப்தேஃ||௨௨||-
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
ஆபிஃ க்ரியாபிஶ்ச ந லப்தஸஞ்ஜ்ஞஃ ஸாநாஹலாலாஶ்வஸநஶ்ச வர்ஜ்யஃ ||௨௩||
View original
आभिः क्रियाभिश्च न लब्धसञ्ज्ञः सानाहलालाश्वसनश्च वर्ज्यः ||२३||
🔊 Audio coming soon
ஆபிஃ க்ரியாபிரித்யாதி| ஆபிஃ க்ரியாபிஃ அநந்தரோக்தாபிஸ்தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாதிபிஃ| ஸாநாஹலாலாஶ்வஸநஶ்ச ஆநாஹாதியுக்தஃ; ஶ்வஸநஃ ஶ்வாஸ இத்யர்தஃ||௨௩||
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
ப்ரபுத்தஸஞ்ஜ்ஞஂ வமநாநுலோம்யைஸ்தீக்ஷ்ணைர்விஶுத்தஂ லகுபத்யபுக்தம் | பலத்ரிகைஶ்சித்ரகநாகராட்யைஸ்ததாऽஶ்மஜாதாஜ்ஜதுநஃ ப்ரயோகைஃ | ஸஶர்கரைர்மாஸமுபக்ரமேத விஶேஷதோ ஜீர்ணகதஂ ஸ பாய்யஃ ||௨௪||
View original
प्रबुद्धसञ्ज्ञं वमनानुलोम्यैस्तीक्ष्णैर्विशुद्धं लघुपथ्यभुक्तम् | फलत्रिकैश्चित्रकनागराढ्यैस्तथाऽश्मजाताज्जतुनः प्रयोगैः | सशर्करैर्मासमुपक्रमेत विशेषतो जीर्णघृतं स पाय्यः ||२४||
🔊 Audio coming soon
தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாதிபிர்லப்தஸஞ்ஜ்ஞே ஸந்ந்யாஸிநி பஶ்சாத்கர்மாஹ- ப்ரபுத்தேத்யாதி| தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநாதிபிஃ ப்ரபுத்தஸஞ்ஜ்ஞஂ ஸந்ந்யாஸிநஂ தீக்ஷ்ணைர்வமநாநுலோம்யைர்வமநவிரேசநைர்விஶுத்தஂ, அந்நஸஂஸர்ஜநக்ரமேண ச லகுபத்யபுக்தஂ, த்ரிபலாசித்ரகஶுண்டீபாவிதைஃ ஸஶர்கரைஃ ஶிலாஜதுப்ரயோகைஃ வஜ்ரகவடககல்பநயா கல்பிதைர்மாஸஂ யாவதுபக்ரமேத, ஶேஷதோஷோபஶமநார்தம்| ஜீர்ணஂ கதஂ தஶாப்திகஂ பாய்யஃ பாயயிதவ்யஃ||௨௪||
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
யதாஸ்வஂ ச ஜ்வரக்நாநி கஷாயாண்யுபயோஜயேத் | ஸர்வமூர்ச்சாபரீதாநாஂ விஷஜாயாஂ விஷாபஹம் ||௨௫||
View original
यथास्वं च ज्वरघ्नानि कषायाण्युपयोजयेत् | सर्वमूर्च्छापरीतानां विषजायां विषापहम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
யதாஸ்வஂ ச ஜ்வரக்நாநீதி யதாஸ்வஂ யதாதோஷஂ ஜ்வரேஷு யாநி கஷாயாண்யுக்தாநி தாநி தத்தோஷஜமூர்ச்சாஸ்வபி யோஜ்யாநி| விஷாபஹமிதி கல்பஸ்தாநோக்தஂ விஷமோஹஶமநஂ நஸ்யாஞ்ஜநாதிகம்||௨௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 46
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே காயசிகித்ஸாதந்த்ரே மூர்ச்சாப்ரதிஷேதோ நாம (அஷ்டமோऽத்யாயஃ, ஆதிதஃ) ஷட்சத்வாரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௪௬||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे मूर्च्छाप्रतिषेधो नाम (अष्टमोऽध्यायः, आदितः) षट्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ||४६||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ரே ஷட்சத்வாரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௪௬||