Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō naigamēṣapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
अथातो नैगमेषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
mukhamaṇḍikāpratiṣēdhānantaraṁ pariśiṣṭhatvānnaigamēṣapratiṣēdhārambhō yukta ityāha- athātō naigamēṣapratiṣēdhamityādi||1-2||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
bilvāgnimanthapūtīkāḥ kāryāḥ syuḥ pariṣēcanē | surā sabījaṁ dhānyāmlaṁ pariṣēkē ca śasyatē ||3|| priyaṅgusaralānantāśatapuṣpākuṭannaṭaiḥ | pacēttailaṁ sagōmūtrairdadhimastvamlakāñjikaiḥ ||4||
बिल्वाग्निमन्थपूतीकाः कार्याः स्युः परिषेचने | सुरा सबीजं धान्याम्लं परिषेके च शस्यते ||३|| प्रियङ्गुसरलानन्ताशतपुष्पाकुटन्नटैः | पचेत्तैलं सगोमूत्रैर्दधिमस्त्वम्लकाञ्जिकैः ||४||
🔊 Audio coming soon
bilvāgnimanthētyādi| pūtīkaḥ cirabilvaḥ| ‘surā sabījaṁ dhānyāmlaṁ’ ityatrānyē ‘surāsabījadhānyāmlaiḥ’ iti paṭhanti; tathāpāṭhē sabījaṁ dhānyāmlaṁ bījēna saha kāñjikamiti| anyē tu surāsthānē tathēti paṭhanti| sabījamapyatra sauvīramiti kēcit| priyaṅgusaralētyādi| saralā śuklā trivr̥t, anantā utpalasārivā, kuṭannaṭaṁ tagaraṁ; tatra priyaṅgvādikalkaṁ caturthāṁśaṁ, dadhyādidravyaiścaturbhiḥ pratyēkaṁ samaṁ tailaṁ pacēditi kramaḥ||3-4||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
pañcamūladvayakvāthē kṣīrē madhurakēṣu ca | pacēdghr̥taṁ ca mēdhāvī kharjūrīmastakē'pi vā ||5||
पञ्चमूलद्वयक्वाथे क्षीरे मधुरकेषु च | पचेद्घृतं च मेधावी खर्जूरीमस्तकेऽपि वा ||५||
🔊 Audio coming soon
pañcamūladvayakvāthē iti pañcamūladvayakvāthē daśamūlakvāthē triguṇē, kṣīrē ghr̥tasamē, kākōlyādikalkacaturthāṁśaṁ, kharjūrīmajjacaturthāṁśaṁ vā ghr̥taṁ pānārthaṁ pacēdityarthaḥ||5||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
vacāṁ vayaḥsthāṁ gōlōmīṁ jaṭilāṁ cāpi dhārayēt | utsādanaṁ hitaṁ cātra skandāpasmāranāśanam ||6||
वचां वयःस्थां गोलोमीं जटिलां चापि धारयेत् | उत्सादनं हितं चात्र स्कन्दापस्मारनाशनम् ||६||
🔊 Audio coming soon
vacāmityādi| vayaḥsthā guḍūcī, brāhmītyanyē, gōlōmī dūrvā, jaṭilā māṁsī| utsādanam udvartanam||6||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
siddhārthakavacāhiṅgukuṣṭhaṁ caivākṣataiḥ saha | bhallātakājamōdāśca hitamuddhūpanaṁ śiśōḥ ||7||
सिद्धार्थकवचाहिङ्गुकुष्ठं चैवाक्षतैः सह | भल्लातकाजमोदाश्च हितमुद्धूपनं शिशोः ||७||
🔊 Audio coming soon
siddhārthakētyādi| akṣatā yavāḥ||7||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
markaṭōlūkagr̥dhrāṇāṁ purīṣāṇi navagrahē | dhūpaḥ suptē janē kāryō bālasya hitamicchatā ||8||
मर्कटोलूकगृध्राणां पुरीषाणि नवग्रहे | धूपः सुप्ते जने कार्यो बालस्य हितमिच्छता ||८||
🔊 Audio coming soon
markaṭētyādi| markaṭādipurīṣēṇa rātrau suptē lōkē bālasya dhūpanam||8||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
tilataṇḍulakaṁ mālyaṁ bhakṣyāṁśca vividhānapi | kumārapitr̥mēṣāya vr̥kṣamūlē nivēdayēt ||9||
तिलतण्डुलकं माल्यं भक्ष्यांश्च विविधानपि | कुमारपितृमेषाय वृक्षमूले निवेदयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
tilētyādi| vividhān svastikamōdakādīn| kumārapitr̥mēṣāyēti kumārāṇāṁ pitā rakṣaṇātmakatvāt, mēṣō naigamēṣaḥ, tasmai naigamēṣāya| vr̥kṣamūlē kṣīravr̥kṣamūlē| nivēdayēttilādikaṁ balim||9||
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
adhastādvaṭavr̥kṣasya snapanaṁ cōpadiśyatē | baliṁ nyagrōdhavr̥kṣēṣu tithau ṣaṣṭhyāṁ nivēdayēt ||10|| ajānanaścalākṣibhraḥ kāmarūpī mahāyaśāḥ | bālaṁ bālapitā dēvō naigamēṣō'bhirakṣatu ||11||
अधस्ताद्वटवृक्षस्य स्नपनं चोपदिश्यते | बलिं न्यग्रोधवृक्षेषु तिथौ षष्ठ्यां निवेदयेत् ||१०|| अजाननश्चलाक्षिभ्रः कामरूपी महायशाः | बालं बालपिता देवो नैगमेषोऽभिरक्षतु ||११||
🔊 Audio coming soon
rakṣāmāha- adhastādityādi| snapanaṁ gāyatryabhimantritābhiradbhiḥ| balimapi tilataṇḍulamityādikaṁ vaṭamūlē ṣaṣṭhyāṁ nivēdayēt||10-11||
Adhikarana puShpikA · Śloka 36
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kumāratantrē naigamēṣapratiṣēdhō nāma(daśamō'dhyāyaḥ, āditaḥ) ṣaṭtriṁśō'dhyāyaḥ ||36||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे नैगमेषप्रतिषेधो नाम(दशमोऽध्यायः, आदितः) षट्त्रिंशोऽध्यायः ||३६||
🔊 Audio coming soon
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṁ nibandhasaṅgrahākhyāyāṁ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargatē kaumārabhr̥tyatantrē naigamēṣapratiṣēdhādhyāyaḥ ṣaṭtriṁśattamaḥ||36||