Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో నైగమేషప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
अथातो नैगमेषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ముఖమండికాప్రతిషేధానంతరం పరిశిష్ఠత్వాన్నైగమేషప్రతిషేధారంభో యుక్త ఇత్యాహ- అథాతో నైగమేషప్రతిషేధమిత్యాది||1-2||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
బిల్వాగ్నిమంథపూతీకాః కార్యాః స్యుః పరిషేచనే | సురా సబీజం ధాన్యామ్లం పరిషేకే చ శస్యతే ||3|| ప్రియంగుసరలానంతాశతపుష్పాకుటన్నటైః | పచేత్తైలం సగోమూత్రైర్దధిమస్త్వమ్లకాంజికైః ||4||
बिल्वाग्निमन्थपूतीकाः कार्याः स्युः परिषेचने | सुरा सबीजं धान्याम्लं परिषेके च शस्यते ||३|| प्रियङ्गुसरलानन्ताशतपुष्पाकुटन्नटैः | पचेत्तैलं सगोमूत्रैर्दधिमस्त्वम्लकाञ्जिकैः ||४||
🔊 Audio coming soon
బిల్వాగ్నిమంథేత్యాది| పూతీకః చిరబిల్వః| ‘సురా సబీజం ధాన్యామ్లం’ ఇత్యత్రాన్యే ‘సురాసబీజధాన్యామ్లైః’ ఇతి పఠంతి; తథాపాఠే సబీజం ధాన్యామ్లం బీజేన సహ కాంజికమితి| అన్యే తు సురాస్థానే తథేతి పఠంతి| సబీజమప్యత్ర సౌవీరమితి కేచిత్| ప్రియంగుసరలేత్యాది| సరలా శుక్లా త్రివృత్, అనంతా ఉత్పలసారివా, కుటన్నటం తగరం; తత్ర ప్రియంగ్వాదికల్కం చతుర్థాంశం, దధ్యాదిద్రవ్యైశ్చతుర్భిః ప్రత్యేకం సమం తైలం పచేదితి క్రమః||3-4||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
పంచమూలద్వయక్వాథే క్షీరే మధురకేషు చ | పచేద్ఘృతం చ మేధావీ ఖర్జూరీమస్తకేఽపి వా ||5||
पञ्चमूलद्वयक्वाथे क्षीरे मधुरकेषु च | पचेद्घृतं च मेधावी खर्जूरीमस्तकेऽपि वा ||५||
🔊 Audio coming soon
పంచమూలద్వయక్వాథే ఇతి పంచమూలద్వయక్వాథే దశమూలక్వాథే త్రిగుణే, క్షీరే ఘృతసమే, కాకోల్యాదికల్కచతుర్థాంశం, ఖర్జూరీమజ్జచతుర్థాంశం వా ఘృతం పానార్థం పచేదిత్యర్థః||5||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
వచాం వయఃస్థాం గోలోమీం జటిలాం చాపి ధారయేత్ | ఉత్సాదనం హితం చాత్ర స్కందాపస్మారనాశనం ||6||
वचां वयःस्थां गोलोमीं जटिलां चापि धारयेत् | उत्सादनं हितं चात्र स्कन्दापस्मारनाशनम् ||६||
🔊 Audio coming soon
వచామిత్యాది| వయఃస్థా గుడూచీ, బ్రాహ్మీత్యన్యే, గోలోమీ దూర్వా, జటిలా మాంసీ| ఉత్సాదనం ఉద్వర్తనం||6||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
సిద్ధార్థకవచాహింగుకుష్ఠం చైవాక్షతైః సహ | భల్లాతకాజమోదాశ్చ హితముద్ధూపనం శిశోః ||7||
सिद्धार्थकवचाहिङ्गुकुष्ठं चैवाक्षतैः सह | भल्लातकाजमोदाश्च हितमुद्धूपनं शिशोः ||७||
🔊 Audio coming soon
సిద్ధార్థకేత్యాది| అక్షతా యవాః||7||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
మర్కటోలూకగృధ్రాణాం పురీషాణి నవగ్రహే | ధూపః సుప్తే జనే కార్యో బాలస్య హితమిచ్ఛతా ||8||
मर्कटोलूकगृध्राणां पुरीषाणि नवग्रहे | धूपः सुप्ते जने कार्यो बालस्य हितमिच्छता ||८||
🔊 Audio coming soon
మర్కటేత్యాది| మర్కటాదిపురీషేణ రాత్రౌ సుప్తే లోకే బాలస్య ధూపనం||8||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
తిలతండులకం మాల్యం భక్ష్యాంశ్చ వివిధానపి | కుమారపితృమేషాయ వృక్షమూలే నివేదయేత్ ||9||
तिलतण्डुलकं माल्यं भक्ष्यांश्च विविधानपि | कुमारपितृमेषाय वृक्षमूले निवेदयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
తిలేత్యాది| వివిధాన్ స్వస్తికమోదకాదీన్| కుమారపితృమేషాయేతి కుమారాణాం పితా రక్షణాత్మకత్వాత్, మేషో నైగమేషః, తస్మై నైగమేషాయ| వృక్షమూలే క్షీరవృక్షమూలే| నివేదయేత్తిలాదికం బలిం||9||
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
అధస్తాద్వటవృక్షస్య స్నపనం చోపదిశ్యతే | బలిం న్యగ్రోధవృక్షేషు తిథౌ షష్ఠ్యాం నివేదయేత్ ||10|| అజాననశ్చలాక్షిభ్రః కామరూపీ మహాయశాః | బాలం బాలపితా దేవో నైగమేషోఽభిరక్షతు ||11||
अधस्ताद्वटवृक्षस्य स्नपनं चोपदिश्यते | बलिं न्यग्रोधवृक्षेषु तिथौ षष्ठ्यां निवेदयेत् ||१०|| अजाननश्चलाक्षिभ्रः कामरूपी महायशाः | बालं बालपिता देवो नैगमेषोऽभिरक्षतु ||११||
🔊 Audio coming soon
రక్షామాహ- అధస్తాదిత్యాది| స్నపనం గాయత్ర్యభిమంత్రితాభిరద్భిః| బలిమపి తిలతండులమిత్యాదికం వటమూలే షష్ఠ్యాం నివేదయేత్||10-11||
Adhikarana puShpikA · Śloka 36
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కుమారతంత్రే నైగమేషప్రతిషేధో నామ(దశమోఽధ్యాయః, ఆదితః) షట్త్రింశోఽధ్యాయః ||36||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे नैगमेषप्रतिषेधो नाम(दशमोऽध्यायः, आदितः) षट्त्रिंशोऽध्यायः ||३६||
🔊 Audio coming soon
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కౌమారభృత్యతంత్రే నైగమేషప్రతిషేధాధ్యాయః షట్త్రింశత్తమః||36||