23. nāsāgatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ நாஸாகதரோகப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

அதாத இத்யாதி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

பூர்வோத்திஷ்டே பூதிநஸ்யே ச ஜந்தோஃ ஸ்நேஹஸ்வேதௌ சர்தநஂ ஸ்ரஂஸநஂ ச | யுக்தஂ பக்தஂ தீக்ஷ்ணமல்பஂ லகு ஸ்யாதுஷ்ணஂ தோயஂ தூமபாநஂ ச காலே ||௩||

அபீநஸபூதிநஸ்யயோஶ்சிகித்ஸாமாஹ- பூர்வோத்திஷ்டே இத்யாதி| பூர்வோத்திஷ்டே அபீநஸே இத்யர்தஃ| சர்தநஂ வமநஂ, ஸ்ரஂஸநஂ விரேகஃ| கதஶுத்தேரந்தஃஸஂஸர்கஂ நியமயந்நாஹ- யுக்தமித்யாதி| தோயஸ்ய பாநஂ நியமயந்நாஹ- உஷ்ணஂ தோயமித்யாதி| காலே தூமபாநகாலே||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ஹிங்கு வ்யோஷஂ வத்ஸகாக்யஂ ஶிவாடீ லாக்ஷா பீஜஂ ஸௌரபஂ கட்பலஂ ச | உக்ரா குஷ்டஂ தீக்ஷ்ணகந்தா விடங்கஂ ஶ்ரேஷ்டஂ நித்யஂ சாவபீடே கரஞ்ஜம் ||௪||

தயோரேவாவபீடமுத்திஶந்நாஹ- ஹிங்கு வ்யோஷமித்யாதி| வ்யோஷஂ த்ரிகடுகம்| ஶிவாடீ ஶ்வேதபுநர்நவா, ஶேபாலிகேத்யந்யே| உக்ரா வசா, தீக்ஷ்ணகந்தா ஶோபாஞ்ஜநகஃ| அவபீட்ய தீயத இத்யாவபீடஃ| கேசிதமுமேவ பாடமந்யதா படந்தி, ஸ சாதர்ஶநாந்ந லிகிதஃ||௪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ஏதைர்த்ரவ்யைஃ ஸார்ஷபஂ மூத்ரயுக்தஂ தைலஂ தீமாந்நஸ்யஹேதோஃ பசேத |௫|

அபீநஸபூதிநஸ்யயோரேதைரேவாவபீடநத்ரவ்யைர்நஸ்யார்தஂ தைலஸாதநமாஹ- ஏதைர்த்ரவ்யைரித்யாதி| கேசித் ‘அஸ்மிந் தைலே யுக்திதஃ ஸம்பசேத மஞ்ஜிஷ்டாஂ வை ஸ்ரோதஸி ம்ரக்ஷணார்தஂ, இதி படந்தி, ஸ சாசார்யைரநார்ஷீகதஃ|௫|-

Adhikarana 5 (5) · Śloka 6

நாஸாபாகே பித்தஹத்ஸஂவிதாநஂ கார்யஂ ஸர்வஂ பாஹ்மமாப்யந்தரஂ ச ||௫|| ஹத்வா ரக்தஂ க்ஷீரவக்ஷத்வசஶ்ச ஸாஜ்யாஃ ஸேகா யோஜநீயாஶ்ச லேபாஃ |௬|

நாஸாபாகே பேஷஜமாஹ- நாஸாபாகே இத்யாதி| பாஹ்மஂ லேபாப்யங்கபரிஷேகாதி, ஆப்யந்தரஂ புநராஹாரஸ்நேஹபாநவிரேசநாதி| ஸாஜ்யாஃ ஸகதாஃ||௫||-

Adhikarana 6 (6) · Śloka 6

வக்ஷ்யாம்யூர்த்வஂ ரக்தபித்தோபஶாந்திஂ... |௬|

ரக்தபித்தஸ்யாநாகதாவேக்ஷணேந ஸங்க்ஷேபார்தஂ சிகித்ஸிதமாஹ- வக்ஷ்யாம்யூர்த்வமித்யாதி| ஊர்த்வஂ ரக்தபித்தப்ரதிஷேதே| உபஶாந்திஂ சிகித்ஸிதஂ ‘நாஸாப்ரவத்தே ஜலமாஶு தேயஂ ஸஶர்கரஂ நாஸிகயா பயோ வா’ இத்யாதிகம்|௬|-

Adhikarana 7 (6) · Śloka 6

... நாடீவத்ஸ்யாத் பூயரக்தே சிகித்ஸா ||௬||

பூயரக்தஸ்ய விதாநமாஹ- நாடீவதித்யாதி| பூயரக்தே நாடீவத் நாடீதுல்யா சிகித்ஸா, யா விஸர்பநாடீஸ்தநரோகசிகித்ஸிதே வ்யாக்யாதா||௬||

Adhikarana 8 (7) · Śloka 7

வாந்தே ஸம்யக் சாவபீடஂ வதந்தி தீக்ஷ்ணஂ கூமஂ ஶோதநஂ சாத்ர நஸ்யம் |௭|

பூயரக்தே ஸாமாந்யாஂ சிகித்ஸாமபிதாய விஶேஷசிகித்ஸாமாஹ- வாந்தே இத்யாதி| அத்ர பூயரக்தே; அந்யே து ‘அத்ரேதி நாஸாபாகே’ இதி வ்யாக்யாநயந்தி| கேசித் ‘வாந்தே ஸம்யக்’ இத்யாதிகஂ க்ஷவதௌ ப்ரஂஶதௌ ச யோஜயந்தி|௭|-

Adhikarana 9 (7) · Śloka 8

க்ஷேப்யஂ நஸ்யஂ மூர்தவைரேசநீயைர்நாட்யா சூர்ணஂ க்ஷவதௌ ப்ரஂஶதௌ ச ||௭|| குர்யாத் ஸ்வேதாந் மூர்த்நி வாதாமயக்நாந் ஸ்நிக்தாந் தூமாந் யத்யதந்யத்விதஂ ச |௮|

க்ஷவதௌ ப்ரஂஶதௌ ச சிகித்ஸாமாஹ- க்ஷேப்யமித்யாதி| நஸ்யமிதி ப்ரதமநமித்யர்தஃ, பஞ்சவிதத்வாந்நஸ்யஸ்ய| மூர்தவைரேசநீயைஃ ஶிரோவிரேசநத்ரவ்யைஃ| ப்ரதமநேந க்ஷீணே கபே வாதே ச வத்தே ஸதி அநிலக்நாந் ஸ்நிக்தாநித்யர்தஃ| அந்யதிதி ஶிரோபஸ்திமஸ்திஷ்காதிகம்||௭||-

Adhikarana 10 (8) · Śloka 8

தீப்தே ரோகே பைத்திகஂ ஸஂவிதாநஂ குர்யாத் ஸர்வஂ ஸ்வாது யச்சீதலஂ ச ||௮||

தீப்தரோகஸ்ய சிகித்ஸாமாஹ- தீப்தே இத்யாதி| ஸஂவிதாநஂ கர்மேத்யர்தஃ, ஸர்வஂ பாஹ்மாப்யந்தரம்||௮||

Adhikarana 11 (9) · Śloka 9

நாஸாநாஹே ஸ்நேஹபாநஂ ப்ரதாநஂ ஸ்நிக்தா தூமா மூர்தபஸ்திஶ்ச நித்யம் | பலாதைலஂ ஸர்வதைவோபயோஜ்யஂ வாதவ்யாதாவந்யதுக்தஂ ச யத்யத் ||௯||

நாஸாநாஹசிகித்ஸாமாஹ- நாஸாநாஹே ஸ்நேஹபாநமித்யாதி| ஸ்நேஹபாநம் உத்தரபக்தகம்| மூர்தபஸ்திஶ்சேதி சகாராத் ஸால்வணோபநாஹாதயோ கஹ்யந்தே| ஸர்வதைவேதி பாநாப்யங்காநுவாஸநஶிரோபஸ்திமஸ்திஷ்காதிபிஃ ஸர்வைரேவ ப்ரகாரைஃ| அந்யத் அணுதைலாதிகம்||௯||

Adhikarana 12 (10) · Śloka 10

நாஸாஸ்ராவே க்ராணதஶ்சூர்ணமுக்தஂ நாட்யா தேயஂ யோऽவபீடஶ்ச தீக்ஷ்ணஃ | தீக்ஷ்ணஂ தூமஂ தேவதார்வக்நிகாப்யாஂ மாஂஸஂ வாऽऽஜஂ யுக்தமத்ராதிஶந்தி ||௧௦||

நாஸாஸ்ராவசிகித்ஸாமாஹ- நாஸஸ்ராவே இத்யாதி| உக்தஂ சூர்ணஂ ஶிரோவிரேசநத்ரவ்யகதம்| தீக்ஷ்ணோऽவபீடோ ‘ஹிங்கு வ்யோஷஂ வத்ஸகாக்யஂ’ இத்யாதிநா இஹைவாத்யாயே ப்ரோக்தஃ| அக்நிகஃ சித்ரகஃ, அஜமோதாமந்யே| ஆஜஂ மாஂஸஂ ‘போஜநே’ இதி ஶேஷஃ||௧௦||

Adhikarana 13 (11) · Śloka 11

நாஸாஶோஷே க்ஷீரஸர்பிஃ ப்ரதாநஂ ஸித்தஂ தைலஂ சாணுகல்பேந நஸ்யம் | ஸர்பிஃபாநஂ போஜநஂ ஜாங்கலைஶ்ச ஸ்நேஹஃ ஸ்வேதஃ ஸ்நைஹிகஶ்சாபி தூமஃ ||௧௧||

நாஸாஶோஷே சிகித்ஸாமாஹ- நாஸாஶோஷே க்ஷீரஸர்பிரித்யாதி| க்ஷீரஸர்பிஃ ஆதித உக்தம்| ப்ரதாநஂ ஶ்ரேஷ்டம்| நஸ்யே நஸ்யவிஷயே| அணுகல்பேந அணுதைலவிதாநேந வாதவ்யாத்யுக்தேந| ஸர்பிஃபாநம் அந்தர்பக்தகம்| ஜாங்கலைஃ ஏணாதிமாஂஸைஃ, ஸ்நேஹஃ ஸ்வேத இத்யர்தஃ| ஸ்நைஹிகோ தூமோ மதூச்சிஷ்டாதிபிஃ||௧௧||

Adhikarana 14 (12) · Śloka 12

ஶேஷாந் ரோகாந் க்ராணஜாந் ஸந்நியச்சேதுக்தஂ தேஷாஂ யத்யதா ஸஂவிதாநம் ||௧௨||

அர்ஶஃப்ரபதீநாஂ சிகித்ஸாமாஹ- ஶேஷாநித்யாதி| ஶேஷாந் ரோகாநர்ஶஃஶோபாதீந், ஸந்நியச்சேத் சிகித்ஸேத்| உக்தஂ ஸஂவிதாநஂ ஸ்வே ஸ்வே சிகித்ஸிதே||௧௨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 23

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே நாஸாகதரோகப்ரதிஷேதோ நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ ||௨௩||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௩||