10. pittābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ பித்தாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

வாதாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதாநந்தரஂ ‘வாதாத்தஶ ததா பித்தாத்’ இதி வசநாத் பித்தாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதாரம்பஃ- அதாத இத்யாதி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

பித்தஸ்யந்தே பைத்திகே சாதிமந்தே ரக்தாஸ்ராவஃ ஸ்ரஂஸநஂ சாபி கார்யம் | அக்ஷ்ணோஃ ஸேகாலேபநஸ்யாஞ்ஜநாநி பைத்தே ச ஸ்யாத்யத்விஸர்பே விதாநம் ||௩||

பித்தேத்யாதி| ஸ்ரஂஸநஂ விரேகஃ| பித்தவிஸர்பவிதாநஂ ‘உஶீரலாமஜ்ஜகசந்தநாநி’ இத்யாதிப்ரலேபாஃ| பூர்வவதத்ராப்யபதர்பணாதிபிஃ கதாமபாசநஸ்ய ஸ்நேஹபூர்வகஃ ஸிராமோக்ஷஃ||௩||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 6

குந்த்ராஂ ஶாலிஂ ஶைவலஂ ஶைலபேதஂ தார்வீமேலாமுத்பலஂ ரோத்ரமப்ரம் | பத்மாத்பத்ரஂ ஶர்கரா தர்பமிக்ஷுஂ தாலஂ ரோத்ரஂ வேதஸஂ பத்மகஂ ச ||௪|| த்ராக்ஷாஂ க்ஷௌத்ரஂ சந்தநஂ யஷ்டிகாஹ்வஂ யோஷித்க்ஷீரஂ ராத்ர்யநந்தே ச பிஷ்ட்வா | ஸர்பிஃஸித்தஂ தர்பணே ஸேகநஸ்யே ஶஸ்தஂ க்ஷீரஂ ஸித்தமேதேஷு சாஜம் ||௫|| யோஜ்யோ வர்கோ வ்யஸ்த ஏஷோऽந்யதா வா ஸம்யங்நஸ்யேऽஷ்டார்தஸங்க்யேऽபி நித்யம் |௬|

இதாநீஂ பித்தஸ்யாபிஷ்யந்தயௌகிகத்ரவ்யாண்யாஹ- குந்த்ராமித்யாதி| குந்த்ரா ஏரகாபேதஃ, கவேதுகேத்யந்யே, ஶைவலஂ தூர்வா, ஶைலபேதஃ பாஷாணபேதஃ, சந்தநஂ ரக்தசந்தநஂ, ராத்ரிஃ ஹரித்ரா, அநந்தா உத்பலஸாரிவா, யோஷித்க்ஷீரஂ ஸ்த்ரீஸ்தந்யஂ, ஶர்கராதேஃ ஸாஹசர்யாத் கல்கத்ரவ்யே இக்ஷுரிதி இக்ஷுரஸேந த்ரவகார்யம்| வ்யஸ்தஃ அஸமஸ்தஃ, அந்யதா வா ஸமஸ்த இத்யர்தஃ| யத்யபி வர்கத்வாத் ‘ஸமஸ்தஂ வர்கமர்தஂ வா யதாலாபமதாபி வா’ இதி ஶல்யதந்த்ரோக்தபரிபாஷயைவ ஸமஸ்தவ்யஸ்ததா ப்ராப்தா, ததாऽபி ஶாலாக்யதந்த்ரத்வாதத்ர புநருக்தா| நஸ்யே அஷ்டார்தஸங்க்யே சதுஃஸங்க்யே ப்ரதிமர்ஷாவபீடநஸ்யஶிரோவிரேசநாக்யே||௪-௫||-

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

க்ரியாஃ ஸர்வா பித்தஹர்யஃ ப்ரஶஸ்தாஸ்த்ர்யஹாச்சோர்த்வஂ க்ஷீரஸர்பிஶ்ச நஸ்யம் ||௬||

க்ரியா இத்யாதி| க்ஷீரஸர்பிஶ்சேதி ‘போஜநே’ இதி ஶேஷஃ| நஸ்யமித்யுபலக்ஷணஂ, தேநாஶ்ச்யோதநஸேகாஞ்ஜநாதி கஹ்யதே| யத்யபி ‘பைத்தே ச ஸ்யாத்யத்விஸர்பே விதாநஂ’ இத்யநேநைவ பித்தஹரீ க்ரியா கதிதா, ததாऽபி தத்ர வ்யாதிப்ரத்யநீகதயோக்தா, அத்ர து தோஷப்ரத்யநீகத்வேநேதி ந தோஷஃ||௬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

பாலாஶஂ ஸ்யாச்சோணிதஂ சாஞ்ஜநார்தே ஶல்லக்யா வா ஶர்கராக்ஷௌத்ரயுக்தம் |௭|

ரக்தபித்தப்ரஸாதகாஞ்ஜநாநாஂ ரஸக்ரியா ப்ரதமா, அதஸ்தாமாஹ- பாலாஶமித்யாதி| பாலாஶஂ ஶோணிதஂ கிஂஶுகரஸஃ; அந்யே பலாஶகபுரமாஹுஃ|௭|-

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ரஸக்ரியாஂ ஶர்கராக்ஷௌத்ரயுக்தாஂ பாலிந்த்யாஂ வா மதுகே வாऽபி குர்யாத் ||௭||

அபராமபி ரஸக்ரியாமாஹ- ரஸக்ரியாமித்யாதி| ரஸக்ரியாபாணிதாகதிஃ| ததா சோக்தம்- “கஹீத்வா க்வாதகல்பேந க்வாதஂ பூதஂ புநஃ புநஃ| க்வாதயேத் பாணிதாகாரமேஷா ப்ரோக்தா ரஸக்ரியா” இதி| பாலிந்தீ ஶ்யாமா த்ரிவத், ஸாரிவாமந்யே||௭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

முஸ்தா பேநஃ ஸாகரஸ்யோத்பலஂ ச கமிக்நைலாதாத்ரிபீஜாத்ரஸஶ்ச |௮|

அபரமபி ரஸக்ரியாஞ்ஜநமாஹ- முஸ்தேத்யாதி| கமிக்நா விடங்காஃ, தாத்ரீ ஆமலகஂ, பீஜஃ பீதஸாரஃ ‘பீஜக’ இதி யாவத், முஸ்தாதீநாஂ ரஸே ரஸக்ரியா கார்யா|௮|-

Adhikarana 8 (8) · Śloka 8

தாலீஶைலாகைரிகோஶீரஶங்கைரேவஂ யுஞ்ஜ்யாதஞ்ஜநஂ ஸ்தந்யபிஷ்டைஃ ||௮||

வர்த்யஞ்ஜநமாஹ- தாலீஶேத்யாதி| காஶீஶைலேதி கேசித் படந்தி||௮||

Adhikarana 9 (9) · Śloka 9

சூர்ணஂ குர்யாதஞ்ஜநார்தே ரஸோ வா ஸ்தந்யோபேதோ தாதகீஸ்யந்தநாப்யாம் |௯|

சூர்ணாஞ்ஜநமாஹ- சூர்ணமித்யாதி| ரஸோ வேதி ரஸக்ரியா வேத்யர்தஃ| ஸ்யந்தநோऽநேநைவ நாம்நா ப்ரஸித்தஃ| கேசித் சந்தநாப்யாமிதி படந்தி|௯|-

Adhikarana 10 (9) · Śloka 9

யோஷித்ஸ்தந்யஂ ஶாதகும்பஂ விகஷ்டஂ க்ஷௌத்ரோபேதஂ கைஂஶுகஂ சாபி புஷ்பம் ||௯||

யோஷிதித்யாதி| ஶாதகும்பஂ ஸுவர்ணஂ, தச்ச யோஷித்ஸ்தந்யேந கஷ்டமஞ்ஜநம்| க்ஷௌத்ரயுக்தஂ வா கிஂஶுகபுஷ்பஂ கஷ்டஂ தாம்ரபாத்ராதாவஞ்ஜநம்||௯||

Adhikarana 11 (10) · Śloka 10

ரோத்ரஂ த்ராக்ஷாஂ ஶர்கராமுத்பலஂ ச நார்யாஃ க்ஷீரே யஷ்டிகாஹ்வஂ வசாஂ ச | பிஷ்ட்வா க்ஷீரே வர்ணகஸ்ய த்வசஂ ச தோயோந்மிஶ்ரே சந்தநோதும்பரே ச ||௧௦||

ரோத்ரமித்யாதி| ரோத்ராதிவசாந்தஂ நாரீக்ஷீரே பிஷ்டமேகமஞ்ஜநம்| வர்ணகோ ரோசநிகா; தஸ்யாஸ்த்வக் நாரீக்ஷீரேண பிஷ்டா த்விதீயமஞ்ஜநம்| அந்யே வர்ணகத்வக்ஶப்தேந கர்ணிகாரவக்ஷஸ்ய வல்கலஂ கதயந்தி, தந்நேச்சதி கயீ| தோயோந்மிஶ்ரே சந்தநோதும்பரே சேதி ததீயாஞ்ஜநஂ, தோயோந்மிஶ்ரே பாலகயுக்தே, சந்தநஂ குசந்தநஂ; பஞ்ஜிகாகாரஸ்து சந்தநோதும்பரஂ பஶதரஂ சூர்ணிதஂ வஸ்த்ரபத்தஂ தோயப்லுதமாஶ்ச்யோதநாஞ்ஜநமாஹ||௧௦||

Adhikarana 12 (11-12) · Śloka 12

கார்யஃ பேநஃ ஸாகரஸ்யாஞ்ஜநார்தே நாரீஸ்தந்யே மாக்ஷிகே சாபி கஷ்டஃ | யோஷித்ஸ்தந்யே ஸ்தாபிதஂ யஷ்டிகாஹ்வஂ ரோத்ரஂ த்ராக்ஷாஂ ஶர்கராமுத்பலஂ ச ||௧௧|| க்ஷௌமாபத்தஂ பத்யமாஶ்ச்யோதநே வா ஸர்பிர்கஷ்டஂ யஷ்டிகாஹ்வஂ ஸரோத்ரம் | தோயோந்மிஶ்ராஃ காஶ்மரீதாத்ரிபத்யாஸ்தத்வச்சாஹுஃ கட்பலஂ சாம்புநைவ ||௧௨||

கார்ய இத்யாதி| அபரமாஶ்ச்யோதநமாஹ- நாரீத்யாதி| யஷ்டிமதுகாதித்ரவ்யமதீவ சூர்ணிதஂ ஸ்த்ரீஸ்தந்யஸ்தாபிதஂ க்ஷௌமவஸ்த்ராவபத்தமாஶ்ச்யோதநே ஹிதமித்யர்தஃ| யஷ்டிகாஹ்வஂ ஸரோத்ரமிதி யஷ்டிமதுகரோத்ரே வா கதகஷ்டே பூர்வவதாஶ்ச்யோதநம்||௧௧-௧௨||

Adhikarana 13 (13) · Śloka 13

ஏஷோऽம்லாக்யேऽநுக்ரமஶ்சாபி ஶுக்தௌ கார்யஃ ஸர்வஃ ஸ்யாத்ஸிராமோக்ஷவர்ஜ்யஃ ||௧௩||

இதாநீமம்லாத்யுஷிதஶுக்த்யோஃ ஸாமாந்யசிகித்ஸாமாஹ- ஏஷ இத்யாதி| கேசிதம்லாத்யுஷிதஶுக்த்யோரஶஸ்த்ரகத்யத்வாதேவ ஸிராமோக்ஷவர்ஜநஂ ஸித்தம், அதஃ ‘ஶிராமோக்ஷவர்ஜ்ய’ இதி பாடஂ ந படந்தி||௧௩||

Adhikarana 14 (14) · Śloka 14

ஸர்பிஃ பேயஂ த்ரைபலஂ தைல்வகஂ வா பேயஂ வா ஸ்யாத் கேவலஂ யத் புராணம் |௧௪|

அம்லாத்யுஷிதே விஶேஷசிகித்ஸிதமாஹ- ஸர்பிரித்யாதி| ஆத்யஂ கதத்வயஂ ஸஂஶோதநஂ, புராணகதஂ து ஸஂஶமநம்|௧௪|-

Adhikarana 15 (14) · Śloka 14

தோஷேऽதஸ்தாச்சுக்திகாயாமபாஸ்தே ஶீதைர்த்ரவ்யைரஞ்ஜநஂ கார்யமாஶு ||௧௪||

ஶுக்திகாயாஂ விஶேஷசிகித்ஸிதமாஹ- தோஷே இத்யாதி| அதஸ்தாதபாஸ்தே தோஷே ‘விரேசநேந’ இதி ஶேஷஃ||௧௪||

Adhikarana 16 (15) · Śloka 15

வைதூர்யஂ யத் ஸ்பாடிகஂ வைத்ருமஂ ச மௌக்தஂ ஶாங்கஂ ராஜதஂ ஶாதகும்பம் | சூர்ணஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஶர்கராக்ஷௌத்ரயுக்தஂ ஶுக்திஂ ஹந்யாதஞ்ஜநஂ சைததாஶு ||௧௫||

தாந்யேவ ஶீதத்ரவ்யாண்யாஹ- வைதூர்யமித்யாதி||௧௫||

Adhikarana 17 (16) · Śloka 16

யுஞ்ஜ்யாத் ஸர்பிர்தூமதர்ஶீ நரஸ்து ஶேஷஂ குர்யாத்ரக்தபித்தே விதாநம் | யச்சைவாந்யத் பித்தஹச்சாபி ஸர்வஂ யத்வீஸர்பே பைத்திகே வை விதாநம் ||௧௬||

தூமதர்ஶிநஶ்சிகித்ஸிதமாஹ- யுஞ்ஜ்யாதித்யாதி| ரக்தபித்தே விதாநமிதி ரக்தாபிஷ்யந்தே பித்தாபிஷ்யந்தே ச சிகித்ஸிதஂ யதுக்தஂ ததித்யர்தஃ| அந்யத் பித்தஹதிதி பித்தவிதக்ததஷ்டேர்யத்விதாநஂ ததத்ர யோஜயேத்| யத்வீஸர்பே பைத்திகே வை விதாநமிதி பித்தவிஸர்போக்தஂ விதாநஂ யோஜயேதிதி ஸம்பந்தஃ||௧௬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 10

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே பித்தாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதோ நாம தஶமோऽத்யாயஃ ||௧௦||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||