Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஃ ப்ரதிஶ்யாயப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातः प्रतिश्यायप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதாத இத்யாதி| வாதஂ ப்ரதி அபிமுகஂ ஶ்யாயோ கமநஂ கபாதீநாஂ யத்ர ஸ ப்ரதிஶ்யாயஃ| ப்ரதிஷேதஃ சிகித்ஸிதம்||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
நாரீப்ரஸங்கஃ ஶிரஸோऽபிதாபோ தூமோ ரஜஃ ஶீதமதிப்ரதாபஃ | ஸந்தாரணஂ மூத்ரபுரீஷயோஶ்ச ஸத்யஃ ப்ரதிஶ்யாயநிதாநமுக்தம் ||௩||
नारीप्रसङ्गः शिरसोऽभितापो धूमो रजः शीतमतिप्रतापः | सन्धारणं मूत्रपुरीषयोश्च सद्यः प्रतिश्यायनिदानमुक्तम् ||३||
🔊 Audio coming soon
தச்ச சிகித்ஸிதமலக்ஷிதாநாஂ வ்யாதீநாஂ ந ஸம்பவதி, அதஃ ப்ரதிஶ்யாயலக்ஷணார்தஂ பூர்வஂ ஸத்யோஜநகமேவ நிதாநஂ நிர்திஶந்நாஹ- நாரீப்ரஸங்க இத்யாதி| நாரீப்ரஸங்கோ நாரீஷ்வதிஶயேந ப்ரவத்திஃ| ஶிரஃ அபிதப்யதே யேந ஸ ஶிரோபிதாபஃ| (ஶிரோபிதாபோ தூமாதிஃ, ரஜோதூமசயாஶ்ச நாஸாப்ரவிஷ்டா ஹேதவஃ)| கேசிதமுஂ பாடஂ ந படந்தி; தந்ந, யதஃ ஸர்வநிபந்தகாரைரங்கீகதோऽயஂ பாடஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
சயஂ கதா மூர்தநி மாருதாதயஃ பதக் ஸமஸ்தாஶ்ச ததைவ ஶோணிதம் | ப்ரகோப்யமாணா விவிதைஃ ப்ரகோபணைர்நணாஂ ப்ரதிஶ்யாயகரா பவந்தி ஹி ||௪||
चयं गता मूर्धनि मारुतादयः पृथक् समस्ताश्च तथैव शोणितम् | प्रकोप्यमाणा विविधैः प्रकोपणैर्नृणां प्रतिश्यायकरा भवन्ति हि ||४||
🔊 Audio coming soon
ஸத்யோஜநகஂ நிதாநமபிதாய சயாதிக்ரமேண| காலாந்தரஜநகமபி நிதாநமாஹ- சயமித்யாதி| சயஂ கதாஃ அர்தாத் ஸ்வே ஸ்வே ஸ்தாநே ஸஞ்சயஂ ப்ராப்தாஃ| மூர்தநீதி மூர்தநி ப்ரதிஶ்யாயகரா பவந்தீதி யோஜநீயம்| யதி ஸ்வே ஸ்வே ஸ்தாநே சிதாஸ்தத் கதஂ மூர்தநி ப்ரதிஶ்யாயகரா இத்யாஹ- ப்ரகோப்யமாணா இத்யாதி| விவிதைஃ ப்ரகோபணைஃ பலவத்விக்ரஹாதிபிஃ க்ரோதாதிபிர்திவாஸ்வப்நாதிபிஶ்ச| அந்யே து மூர்தநி ஸஞ்சயஂ ப்ராப்தா தோஷா இதி வ்யாக்யாநயந்தி| நநு ஸ்வஸ்தாநவத்திஃ ஸஞ்சயஃ, வாதபித்தகபரக்தாநாஂ ஶிரஸி ஸ்தாநஂ நாஸ்தி, தத்கதஂ மூர்தநி வாதாதீநாஂ ஸஞ்சயஃ? ஸத்யஂ, ‘யோ வாயுர்வக்த்ரஸஞ்சாரீ’ இத்யாதிநா வாயோஃ ஶிரஸி ஸ்தாநமுக்தஂ, பித்தஸ்ய த்வக்தஷ்டிஶ்சேதி ஶிரஸி ஸ்தாநத்வயஂ, ஶ்லேஷ்மணஃ ஸ்தாநஂ ஶிரஸி ப்ரஸித்தமேவ, ஸிராணாஂ ஸர்வகத்வாத்ரக்தஸ்யாபி ஶிரஸி ஸ்தாநஂ, தஸ்மாத் ஶிரஸி ஸஞ்சயஂ கதா இதி யுக்தம்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ஶிரோகுருத்வஂ க்ஷவதோஃ ப்ரவர்தநஂ ததாऽங்கமர்தஃ பரிஹஷ்டரோமதா | உபத்ரவாஶ்சாப்யபரே பதக்விதா நணாஂ ப்ரதிஶ்யாயபுரஃஸராஃ ஸ்மதாஃ ||௫||
शिरोगुरुत्वं क्षवथोः प्रवर्तनं तथाऽङ्गमर्दः परिहृष्टरोमता | उपद्रवाश्चाप्यपरे पृथग्विधा नृणां प्रतिश्यायपुरःसराः स्मृताः ||५||
🔊 Audio coming soon
ப்ரதிஶ்யாயஸ்ய பூர்வரூபமாஹ- ஶிரோகுருத்வமித்யாதி| க்ஷவதோஃ ப்ரவர்தநஂ சிக்காயாஃ ப்ரவத்திஃ| அங்கமர்தோ வேதநாவிஶேஷஃ| பரிஹஷ்டரோமதா உச்சூநரோமதா, உத்தர்ஷிதரோமாஞ்ச இதி யாவத்| பதக்விதா உபத்ரவா ஜ்வராரோசகாதயஃ| புரஃஸரா அக்ரகாமிநஃ, பூர்வரூபாணீத்யர்தஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 7
ஆநத்தா பிஹிதா நாஸா தநுஸ்ராவப்ரவர்திநீ | கலதால்வோஷ்டஶோஷஶ்ச நிஸ்தோதஃ ஶங்கயோஸ்ததா ||௬|| ஸ்வரோபகாதஶ்ச பவேத் ப்ரதிஶ்யாயேऽநிலாத்மகே |௭|
आनद्धा पिहिता नासा तनुस्रावप्रवर्तिनी | गलताल्वोष्ठशोषश्च निस्तोदः शङ्खयोस्तथा ||६|| स्वरोपघातश्च भवेत् प्रतिश्यायेऽनिलात्मके |७|
🔊 Audio coming soon
வாதஜப்ரதிஶ்யாயஸ்ய லக்ஷணமாஹ- ஆநத்தா பிஹிதேத்யாதி| ஆநத்தா ஆத்மாதா பூரிதேவ| பிஹிதா ரஜஃஶூகபூர்ணேவ||௬||-
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
உஷ்ணஃ ஸபீதகஃ ஸ்ராவோ க்ராணாத் ஸ்ரவதி பைத்திகே ||௭|| கஶோऽதிபாண்டுஃ ஸந்தப்தோ பவத்தஷ்ணாநி(பி)பீடிதஃ | ஸதூமஂ ஸஹஸா வஹ்நிஂ வமதீவ ச மாநவஃ ||௮||
उष्णः सपीतकः स्रावो घ्राणात् स्रवति पैत्तिके ||७|| कृशोऽतिपाण्डुः सन्तप्तो भवत्तृष्णानि(भि)पीडितः | सधूमं सहसा वह्निं वमतीव च मानवः ||८||
🔊 Audio coming soon
பித்தப்ரதிஶ்யாயஸ்ய லக்ஷணமாஹ- உஷ்ண இத்யாதி| ஸபீதக ஈஷத்பீத இத்யர்தஃ| ஸதூமமிதி ஸதூமமிவ வஹ்நிஂ நாஸயா வமதீத்யர்தஃ| ஸஹஸா அகஸ்மாத்||௭-௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
கபஃ கபகதே க்ராணாச்சுக்லஃ ஶீதஃ ஸ்ரவேந்முஹுஃ | ஶுக்லாவபாஸஃ ஶூநாக்ஷோ பவேத்குருஶிரோமுகஃ ||௯|| ஶிரோகலௌஷ்டதாலூநாஂ கண்டூயநமதீவ ச |௧௦|
कफः कफकृते घ्राणाच्छुक्लः शीतः स्रवेन्मुहुः | शुक्लावभासः शूनाक्षो भवेद्गुरुशिरोमुखः ||९|| शिरोगलौष्ठतालूनां कण्डूयनमतीव च |१०|
🔊 Audio coming soon
கபகதப்ரதிஶ்யாயலிங்கமாஹ- கப இத்யாதி| கபகதே ப்ரதிஶ்யாயே கபஃ ஸ்ரவேதிதி ஸம்பந்தநீயம்||௯||-
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
பூத்வா பூத்வா ப்ரதிஶ்யாயோ யோऽகஸ்மாத்விநிவர்ததே ||௧௦|| ஸம்பக்வோ வாऽப்யபக்வோ வா ஸ ஸர்வப்ரபவஃ ஸ்மதஃ | லிங்காநி சைவ ஸர்வேஷாஂ பீநஸாநாஂ ச ஸர்வஜே ||௧௧||
भूत्वा भूत्वा प्रतिश्यायो योऽकस्माद्विनिवर्तते ||१०|| सम्पक्वो वाऽप्यपक्वो वा स सर्वप्रभवः स्मृतः | लिङ्गानि चैव सर्वेषां पीनसानां च सर्वजे ||११||
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகஸ்ய லிங்கஂ நிர்திஶந்நாஹ- பூத்வேத்யாதி| அகஸ்மாத் காரணஂ விநா| ஸர்வஜே ப்ரதிஶ்யாயே ஸர்வேஷாஂ வாதாதிஜாநாஂ ப்ரதிஶ்யாயாநாஂ பீநஸாநாஂ லிங்காநி பவந்தீதி யோஜ்யம்| ஸாந்நிபாதிகப்ரதிஶ்யாயோऽஸாத்யஃ, விதேஹோக்தத்வாத்||௧௦-௧௧||
Adhikarana 9 (12-13) · Śloka 14
ரக்தஜே து ப்ரதிஶ்யாயே ரக்தாஸ்ராவஃ ப்ரவர்ததே | தாம்ராக்ஷஶ்ச பவேஜ்ஜந்துருரோகாதப்ரபீடிதஃ ||௧௨|| துர்கந்தோச்ச்வாஸவதநஸ்ததா கந்தாந்ந வேத்தி ச | மூர்ச்சந்தி சாத்ர கமயஃ ஶ்வேதாஃ ஸ்நிக்தாஸ்ததாऽணவஃ ||௧௩|| கமிமூர்தவிகாரேண ஸமாநஂ சாஸ்ய லக்ஷணம் |௧௪|
रक्तजे तु प्रतिश्याये रक्तास्रावः प्रवर्तते | ताम्राक्षश्च भवेज्जन्तुरुरोघातप्रपीडितः ||१२|| दुर्गन्धोच्छ्वासवदनस्तथा गन्धान्न वेत्ति च | मूर्च्छन्ति चात्र कृमयः श्वेताः स्निग्धास्तथाऽणवः ||१३|| कृमिमूर्धविकारेण समानं चास्य लक्षणम् |१४|
🔊 Audio coming soon
ரக்தஜப்ரதிஶ்யாயஸ்ய லக்ஷணமாஹ- ரக்தஜே இத்யாதி| உரோகாதஸ்தந்த்ராந்தரோக்தலக்ஷணஃ தேந ப்ரகர்ஷேண பீடிதஃ| ததேவ தந்த்ராந்தரோக்தலக்ஷணஂ தர்ஶயதி,- “உரஃக்ஷதஂ குரு ஸ்தப்தஂ பூதிபூர்ணகபோ ரஸஃ| ஸகாஸஃ ஸஜ்வரோ ஜ்ஞேய உரோகாதஃ ஸபீநஸஃ”- இதி| மூர்ச்சந்தி பதந்தி| அத்ர ரக்தஜப்ரதிஶ்யாயே| கமயஃ ஸூக்ஷ்மாஃ| கமிமூர்தவிகாரேணேத்யாதி| கமிஜஸ்ய ஶிரோரோகஸ்ய யல்லக்ஷணஂ தேந ஸமாநமஸ்ய லக்ஷணமித்யர்தஃ| கேசித் ‘மூர்ச்சந்தி சாத்ர கமயஃ ஶ்வேதாஃ ஸ்நிக்தாஸ்ததாऽணவஃ’ இதி பாடஂ ரக்தஜப்ரதிஶ்யாயலக்ஷணபிந்நஂ படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- அத்ரேதி ஏஷு ஸர்வேஷ்வேவ ப்ரதிஶ்யாயேஷு||௧௨-௧௩||-
Adhikarana 10 (14-15) · Śloka 16
ப்ரக்லித்யதி புநர்நாஸா புநஶ்ச பரிஶுஷ்யதி ||௧௪|| முஹுராநஹ்யதே சாபி முஹுர்விவ்ரியதே ததா | நிஃஶ்வாஸோச்ச்வாஸதௌர்கந்த்யஂ ததா கந்தாந்ந வேத்தி ச ||௧௫|| ஏவஂ துஷ்டப்ரதிஶ்யாயஂ ஜாநீயாத் கச்ச்ரஸாதநம் |௧௬|
प्रक्लिद्यति पुनर्नासा पुनश्च परिशुष्यति ||१४|| मुहुरानह्यते चापि मुहुर्विव्रियते तथा | निःश्वासोच्छ्वासदौर्गन्ध्यं तथा गन्धान्न वेत्ति च ||१५|| एवं दुष्टप्रतिश्यायं जानीयात् कृच्छ्रसाधनम् |१६|
🔊 Audio coming soon
இதாநீமேகதோஷஜேऽபி ப்ரதிஶ்யாயே துருபசாரதோ தோஷாந்தரப்ரகோபாத்துஷ்டிஂ கதஸ்ய லிங்கமாஹ- ப்ரக்லித்யதீத்யாதி||௧௪-௧௫||-
Adhikarana 11 (16-17) · Śloka 17
ஸர்வ ஏவ ப்ரதிஶ்யாயா நரஸ்யாப்ரதிகாரிணஃ ||௧௬|| காலேந ரோகஜநநா ஜாயந்தே துஷ்டபீநஸாஃ | பாதிர்யமாந்த்யமக்ராணஂ கோராஂஶ்ச நயநாமயாந் | காஸாக்நிஸாதஶோபாஂஶ்ச வத்தாஃ குர்வந்தி பீநஸாஃ ||௧௭||
सर्व एव प्रतिश्याया नरस्याप्रतिकारिणः ||१६|| कालेन रोगजनना जायन्ते दुष्टपीनसाः | बाधिर्यमान्ध्यमघ्राणं घोरांश्च नयनामयान् | कासाग्निसादशोफांश्च वृद्धाः कुर्वन्ति पीनसाः ||१७||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸர்வேஷாமேவ ப்ரதிஶ்யாயாநாமுபேக்ஷயா மித்யாஹாராசாரிணோ நரஸ்ய காலாந்தரேண ரோகாந்தராரம்பகத்வஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸர்வ இத்யாதி| ஸர்வே ஏவ ப்ரதிஶ்யாயாஃ காலேந ரோகஜநநா பவந்தி, ததா த ஏவ ப்ரதிஶ்யாயாஃ க்ரமேண துஷ்டபீநஸா ஜாயந்தே| கே தே ரோகா இத்யாஹ- பாதிர்யமித்யாதி| வத்தாஃ ப்ரதிஶ்யாயா பாதிர்யாதீந் குர்வந்தீதி பிண்டார்தஃ| ப்ரதிஶ்யாயாநாஂ பக்வதா ‘பக்வஂ கநஂ சாப்யவலம்பமாநஂ’ இத்யாதிநா ஜ்ஞேயா; ஏதத்விபர்யயேண சாமதா| கேசித்வத்தஸுஶ்ருதோக்தம்,- “அருசிர்விரஸஂ வக்த்ரஂ நாஸாஸ்ராவோ ருஜாऽரதிஃ| ஶிரோகுருத்வஂ க்ஷவதுர்ஜ்வரஶ்சாமஸ்ய லக்ஷணம்|| தநுத்வமாமலிங்காநாஂ ஶிரோநாஸாஸ்யலாகவம்| கநபீதகபத்வஂ ச பக்வபீநஸலக்ஷணம்”- இதி ப்ரதிஶ்யாயாநாமாமபக்வலக்ஷணஂ படந்தி||௧௬-௧௭||
Adhikarana 12 (18) · Śloka 18
நவஂ ப்ரதிஶ்யாயமபாஸ்ய ஸர்வமுபாசரேத் ஸர்பிஷ ஏவ பாநைஃ | ஸ்வேதைர்விசித்ரைர்வமநைஶ்ச யுக்தைஃ காலோபபந்நைரவபீடநைஶ்ச ||௧௮||
नवं प्रतिश्यायमपास्य सर्वमुपाचरेत् सर्पिष एव पानैः | स्वेदैर्विचित्रैर्वमनैश्च युक्तैः कालोपपन्नैरवपीडनैश्च ||१८||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ப்ரதிஶ்யாயாநாஂ ஸாமாந்யஂ சிகித்ஸிதமாஹ- நவஂ ப்ரதிஶ்யாயமித்யாதி| அபாஸ்ய பரித்யஜ்ய| ஸர்வேஷாஂ ப்ரதிஶ்யாயாநாஂ வாதாத்மகத்வாத் ஸர்வேஷாமேவ ஸர்பிஃபாநம்| காலோபபந்நைஃ ஆவஸ்திககாலயோக்யைஃ| அவபீடநைஃ நஸ்யபேதைஃ| கேசிதத்ர, ‘பீநஸாநாஂ ச ஸர்வேஷாஂ ஹேதுர்யஸ்மாத் ஸமீரணஃ| கபபித்தாதிகேऽப்யஸ்மாத் மாருதஂ ஸமுபக்ரமேத்|| தஸ்மாதபிஷ்யந்தமுதீர்யமாணமுபாசரேதாதித ஏவ தீமாந்| கதைஃ ஸஹிங்க்வம்லகடூஷ்ணஸித்தைஃ ஸ்வேதைர்விசித்ரைர்வமநைஶ்ச தீக்ஷ்ணைஃ|| கடுத்ரிகஂ சித்ரகதிந்திடீகஂ தாலீஶபத்ரஂ சவிகாம்லஸஞ்ஜ்ஞம்| விசூர்ணிதஂ ஜீரகசூர்ணயுக்தமேலாச்சதத்வக்ஸுரபீகதஂ ச|| மிஶ்ரஂ புராணேந குடேந தத்யாத்தத் பீநஸாநாஂ பரிபாசநார்தம்| பக்வஂ குடஂ சாபி கடுத்ரிகேண கதப்ரகாடஂ ப்ரலிஹேத் ஸுகோஷ்ணம்| ஸர்பிர்குடாப்யாஂ கடுகைஶ்ச பக்வாந் காதேச்ச ஶக்தூநபி நாதிஶீதாந்| குடாதிகஂ சார்த்ரகமாதிஶந்தி யுக்தோஷிதஂ தத் பரிபாசநார்தம்| ஶிரோவிரேகஂ வமநஂ ச கேசிதாமே ந தாதவ்யமிதி ப்ருவந்தி”- இதி படந்தி| ஸ ச பாடோ ஜேஜ்ஜடாசார்யேண நாங்கீகதஃ||௧௮||
Adhikarana 13 (19) · Śloka 19
அபச்யமாநஸ்ய ஹி பாசநார்தஂ ஸ்வேதோ ஹிதோऽம்லைரஹிமஂ ச போஜ்யம் | நிஷேவ்யமாணஂ பயஸாऽऽர்த்ரகஂ வா ஸம்பாசயேதிக்ஷுவிகாரயோகைஃ ||௧௯||
अपच्यमानस्य हि पाचनार्थं स्वेदो हितोऽम्लैरहिमं च भोज्यम् | निषेव्यमाणं पयसाऽऽर्द्रकं वा सम्पाचयेदिक्षुविकारयोगैः ||१९||
🔊 Audio coming soon
நவப்ரதிஶ்யாயஸ்ய பாகார்தஂ சிகித்ஸாமாஹ- அபச்யமாநஸ்யேத்யாதி| அஹிமம் உஷ்ணஂ, போஜ்யஂ போஜநம்| அபரமபி பாகார்தஂ யோகமாஹ- நிஷேவ்யமாணமித்யாதி| ஆர்த்ரகஂ பயஸா பாயயேம் இக்ஷுவிகாரயோகைர்வா| இக்ஷுவிகாரா குடாதயஃ| கேசித் ‘நிஷேவ்யமாணஂ பயஸாऽऽர்த்ரகஂ வா ஸம்பாசயேத் தத் கடுகோபயோகைஃ’- இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- துக்தேந ஸஹார்த்ரகரஸஃ பேயஃ, அந்யே து துக்தேந ஸஹ நாகரசூர்ணஂ பேயமிதி மந்யந்தே; கடுகோபயோகைஃ கடுத்ரவ்யோபயோகைஃ| அஸ்யாக்ரே கேசித் ‘க்ராம்யாணி மாஂஸாநி ததீநி மத்யஂ மாஷாந் குலத்தாந் லவணஂ கடூநி| அம்லஂ ததா சாமகமூலகஂ ச ததா தநத்வஂ தருணஃ ப்ரயாதி’- இதி படந்தி; ஸ ச ந படநீயஃ, ஸர்வநிபந்தகாரைஃ பரிஹதத்வாத்||௧௯||
Adhikarana 14 (20) · Śloka 20
பக்வஂ கநஂ சாப்யவலம்பமாநஂ ஶிரோவிரேகைரபகர்ஷயேத்தம் | விரேசநாஸ்தாபநதூமபாநைரவேக்ஷ்ய தோஷாந் கவலக்ரஹைஶ்ச ||௨௦||
पक्वं घनं चाप्यवलम्बमानं शिरोविरेकैरपकर्षयेत्तम् | विरेचनास्थापनधूमपानैरवेक्ष्य दोषान् कवलग्रहैश्च ||२०||
🔊 Audio coming soon
பக்வப்ரதிஶ்யாயஸ்ய நிபர்ஹணமாஹ- பக்வமித்யாதி||௨௦||
Adhikarana 15 (21) · Śloka 21
நிவாதஶய்யாஸநசேஷ்டநாநி மூர்த்நோ குரூஷ்ணஂ ச ததைவ வாஸஃ | தீக்ஷ்ணா விரேகாஃ ஶிரஸஃ ஸதூமா ரூக்ஷஂ யவாந்நஂ விஜயா ச ஸேவ்யா ||௨௧||
निवातशय्यासनचेष्टनानि मूर्ध्नो गुरूष्णं च तथैव वासः | तीक्ष्णा विरेकाः शिरसः सधूमा रूक्षं यवान्नं विजया च सेव्या ||२१||
🔊 Audio coming soon
பக்வப்ரதிஶ்யாயே ஸேவ்யமாஹ- நிவாதேத்யாதி| ஆஸநம் உபவேஶநஂ, சேஷ்டநஂ க்ரீடநம்| மூர்த்நோ மஸ்தகஸ்ய| வாஸோ வஸ்த்ரம்| விஜயா ஹரீதகீ||௨௧||
Adhikarana 16 (22) · Śloka 22
ஶீதாம்புயோஷிச்சிஶிராவகாஹசிந்தாதிரூக்ஷாஶநவேகரோதாந் | ஶோகஂ ச மத்யாநி நவாநி சைவ விவர்ஜயேத் பீநஸரோகஜுஷ்டஃ ||௨௨||
शीताम्बुयोषिच्छिशिरावगाहचिन्तातिरूक्षाशनवेगरोधान् | शोकं च मद्यानि नवानि चैव विवर्जयेत् पीनसरोगजुष्टः ||२२||
🔊 Audio coming soon
ஸேவ்யமுத்திஶ்ய பரிஹார்யமாஹ- ஶீதேத்யாதி||௨௨||
Adhikarana 17 (23) · Śloka 23
சர்த்யங்கஸாதஜ்வரகௌரவார்தமரோசகாரத்யதிஸாரயுக்தம் | விலங்கநைஃ பாசநதீபநீயைருபாசரேத் பீநஸிநஂ யதாவத் ||௨௩||
छर्द्यङ्गसादज्वरगौरवार्तमरोचकारत्यतिसारयुक्तम् | विलङ्घनैः पाचनदीपनीयैरुपाचरेत् पीनसिनं यथावत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸோபத்ரவஸ்ய பக்வப்ரதிஶ்யாயஸ்யாவஸ்திகஂ சிகித்ஸாஸூத்ரமாஹ- சர்தீத்யாதி| அரதிஃ ந க்வசிதவஸ்திதிஶ்சேதஸஃ||௨௩||
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
பஹுத்ரவைர்வாதகபோபஸஷ்டஂ ப்ரச்சர்தயேத் பீநஸிநஂ வயஃஸ்தம் | உபத்ரவாஂஶ்சாபி யதோபதேஶஂ ஸ்வைர்பேஷஜைர்போஜநஸஂவிதாநைஃ | ஜயேத்விதித்வா மதுதாஂ கதேஷு ப்ராக்லக்ஷணேஷூக்தமதாதிஶேச்ச ||௨௪||
बहुद्रवैर्वातकफोपसृष्टं प्रच्छर्दयेत् पीनसिनं वयःस्थम् | उपद्रवांश्चापि यथोपदेशं स्वैर्भेषजैर्भोजनसंविधानैः | जयेद्विदित्वा मृदुतां गतेषु प्राग्लक्षणेषूक्तमथादिशेच्च ||२४||
🔊 Audio coming soon
பக்வப்ரதிஶ்யாயே வமநாவஸ்தாஂ நிர்திஶந்நாஹ- பஹுத்ரவைரித்யாதி| வாதகபோபஸஷ்டஂ பீநஸிநஂ பஹுத்ரவைர்வாமயேதிதி பிண்டார்தஃ| வயஃஸ்தஂ தருணம்| வாந்தே ஸதி கிஂ குர்யாதித்யாஹ- உபத்ரவாநித்யாதி| யதோபதேஶஂ யதாகதிதம்| வக்ஷ்யமாணசிகித்ஸாயாஃ காலமுத்திஶந்நாஹ- மதுதாமித்யாதி| மதுதாஂ கதேஷு அல்பீபூதேஷு, ப்ராக்லக்ஷணேஷு ஆமப்ரதிஶ்யாயலக்ஷணேஷு, உக்தஂ வக்ஷ்யமாணஂ ‘வாதிகே து ப்ரதிஶ்யாயே பிபேத்’ இத்யாதிகஂ விதாநமித்யர்தஃ| கேசித் ‘விதித்வா மதுதாஂ து தேஷாஂ ப்ராக்லக்ஷணாநாஂ விதிமாதிஶேச்ச’ இதி படந்தி||௨௪||
Adhikarana 19 (25) · Śloka 26
வாதிகே து ப்ரதிஶ்யாயே பிபேத் ஸர்பிர்யதாக்ரமம் | பஞ்சபிர்லவணைஃ ஸித்தஂ ப்ரதமேந கணேந ச ||௨௫|| நஸ்யாதிஷு விதிஂ கத்ஸ்நமவேக்ஷேதார்திதேரிதம் |௨௬|
वातिके तु प्रतिश्याये पिबेत् सर्पिर्यथाक्रमम् | पञ्चभिर्लवणैः सिद्धं प्रथमेन गणेन च ||२५|| नस्यादिषु विधिं कृत्स्नमवेक्षेतार्दितेरितम् |२६|
🔊 Audio coming soon
வாதிகப்ரதிஶ்யாயஸ்ய சிகித்ஸாமாஹ- வாதிக இத்யாதி| யதாக்ரமஂ ஸ்நேஹபாநக்ரமேணேத்யர்தஃ| ப்ரதமோ கணோ விதாரிகந்தாதிஃ| கத்ஸ்நஂ ஸமஸ்தம்| அர்திதேரிதஂ அர்திதசிகித்ஸிதோக்தம்||௨௫||-
Adhikarana 20 (26-28) · Śloka 28
பித்தரக்தோத்தயோஃ பேயஂ ஸர்பிர்மதுரகைஃ ஶதம் ||௨௬|| பரிஷேகாந் ப்ரதேஹாஂஶ்ச குர்யாதபி ச ஶீதலாந் | ஶ்ரீஸர்ஜரஸபத்தங்கப்ரியங்குமதுஶர்கராஃ ||௨௭|| த்ராக்ஷாமதூலிகாகோஜீஶ்ரீபர்ணீமதுகைஸ்ததா | யுஜ்யந்தே கவலாஶ்சாத்ர விரேகோ மதுரைரபி ||௨௮||
पित्तरक्तोत्थयोः पेयं सर्पिर्मधुरकैः शृतम् ||२६|| परिषेकान् प्रदेहांश्च कुर्यादपि च शीतलान् | श्रीसर्जरसपत्तङ्गप्रियङ्गुमधुशर्कराः ||२७|| द्राक्षामधूलिकागोजीश्रीपर्णीमधुकैस्तथा | युज्यन्ते कवलाश्चात्र विरेको मधुरैरपि ||२८||
🔊 Audio coming soon
பித்தரக்தகதயோஃ ப்ரதிஶ்யாயோஶ்சிகித்ஸாமாஹ- பித்தரக்தோத்தயோரித்யாதி| மதுரகைஃ காகோல்யாதிபிஃ| கேசித் ‘பித்தரக்தோத்தயோஸ்திக்தைஃ கஷாயமதுரைர்கதம்’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- திக்தாநி படோலாதீநி| பரிஷேகாநித்யாதி| ப்ரதேஹாஃ ப்ரலேபாஃ| ஶ்ரீரிதி ஶ்ரீவேஷ்டகஃ நவநீததூபஃ, ‘குக்குலீ’ இதி லோகே, ஸர்ஜரஸோ ராலா, பத்தங்கஂ ரக்தசந்தநஂ; மதுலிகா குடூசீ, மர்கடதணமபரே, கோஜீ கோஜிஹ்விகா, ஶ்ரீபர்ணீ காஶ்மீரீ| கவலா கண்டூஷபேதாஃ| அத்ரேதி பித்தரக்தோத்தயோஃ ப்ரதிஶ்யாயயோரித்யர்தஃ| மதுரைஃ த்ராக்ஷாரக்வதமதுஶர்கராதிபிஃ||௨௬-௨௮||
Adhikarana 21 (29) · Śloka 30
தவத்வக்த்ரிபலாஶ்யாமாதில்வகைர்மதுகேந ச | ஶ்ரீபர்ணீரஜநீமிஶ்ரைஃ க்ஷீரே தஶகுணே பசேத் ||௨௯|| தைலஂ காலோபபந்நஂ தந்நஸ்யஂ ஸ்யாதநயோர்ஹிதம் |௩௦|
धवत्वक्त्रिफलाश्यामातिल्वकैर्मधुकेन च | श्रीपर्णीरजनीमिश्रैः क्षीरे दशगुणे पचेत् ||२९|| तैलं कालोपपन्नं तन्नस्यं स्यादनयोर्हितम् |३०|
🔊 Audio coming soon
பித்தரக்தகதயோஃ ப்ரதிஶ்யாயயோர்நஸ்யார்தஂ தைலமாஹ- தவேத்யாதி| தவத்வகாதிகல்கைஸ்தைலசதுர்தாஂஶைர்தஶகுணே க்ஷீரே தைலஂ பசநீயம்| ஶ்யாமா த்ரிவத், தில்வகஃ பட்டிகாரோத்ரஃ| காலோபபந்நஂ நிராமதாகாலயோக்யம்| அநயோஃ பித்தரக்தோத்தயோஃ ப்ரதிஶ்யாயயோஃ||௨௯||-
Adhikarana 22 (30-33) · Śloka 33
கபஜே ஸர்பிஷா ஸ்நிக்தஂ திலமாஷவிபக்வயா ||௩௦|| யவாக்வா வாமயேத்வாந்தஃ கபக்நஂ க்ரமமாசரேத் | உபே பலே பஹத்யௌ ச விடங்கஂ ஸத்ரிகண்டகம் ||௩௧|| ஶ்வேதாமூலஂ ஸதாபத்ராஂ வர்ஷாபூஂ சாத்ர ஸஂஹரேத் | தைலமேபிர்விபக்வஂ து நஸ்யமஸ்யோபகல்பயேத் ||௩௨|| ஸரலாகிணிஹீதாருநிகும்பேங்குதிபிஃ கதாஃ | வர்தயஶ்சோபயோஜ்யாஃ ஸ்யுர்தூமபாநே யதாவிதி ||௩௩||
कफजे सर्पिषा स्निग्धं तिलमाषविपक्वया ||३०|| यवाग्वा वामयेद्वान्तः कफघ्नं क्रममाचरेत् | उभे बले बृहत्यौ च विडङ्गं सत्रिकण्टकम् ||३१|| श्वेतामूलं सदाभद्रां वर्षाभूं चात्र संहरेत् | तैलमेभिर्विपक्वं तु नस्यमस्योपकल्पयेत् ||३२|| सरलाकिणिहीदारुनिकुम्भेङ्गुदिभिः कृताः | वर्तयश्चोपयोज्याः स्युर्धूमपाने यथाविधि ||३३||
🔊 Audio coming soon
கபஜப்ரதிஶ்யாயசிகித்ஸாமாஹ- கபஜே இத்யாதி| திலமாஷவிபக்வயா யவாக்வா கஸரயா வாமநீயத்ரவ்யஸித்தயா வாமயேத்| வாந்தஶ்ச கபக்நஂ க்ரமமந்நஸஂஸர்ஜநாக்யமாசரேத்| உபே இத்யாதி| த்விபலாதிபிஃ கல்கீகதைஸ்தைலஂ ஸித்தஂ நஸ்யே ஹிதம்| த்ரிகண்டகோகோக்ஷுரகஃ| ஶ்வேதா ஶ்வேதஸ்யந்தஃ| ஸதாபத்ரா காஶ்மரீ| ஸரலேத்யாதி| ஸரலா த்ரிவத், கிணிஹீ கடபீ, தாரு தேவதாரு, நிகும்பா தந்தீ||௩௦-௩௩||
Adhikarana 23 (34-35) · Śloka 35
ஸர்பீஂஷி கடுதிக்தாநி தீக்ஷ்ணதூமாஃ கடூநி ச | பேஷஜாந்யுபயுக்தாநி ஹந்யுஃ ஸர்வப்ரகோபஜம் ||௩௪|| ரஸாஞ்ஜநே ஸாதிவிஷே முஸ்தாயாஂ பத்ரதாருணி | தைலஂ விபக்வஂ நஸ்யார்தே விதத்யாச்சாத்ர புத்திமாந் ||௩௫||
सर्पींषि कटुतिक्तानि तीक्ष्णधूमाः कटूनि च | भेषजान्युपयुक्तानि हन्युः सर्वप्रकोपजम् ||३४|| रसाञ्जने सातिविषे मुस्तायां भद्रदारुणि | तैलं विपक्वं नस्यार्थे विदध्याच्चात्र बुद्धिमान् ||३५||
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகப்ரதிஶ்யாயசிகித்ஸாமாஹ- ஸர்பிஂஷீத்யாதி| ஸர்பீஷி கதாநி| கடுதிக்தாநி கடுதிக்தத்ரவ்யஸித்தாநீத்யர்தஃ| கடூநி சேதி சகாரேண ப்ரத்யேகவாதாதியுக்தா க்ரியாऽப்யநுக்தா ஸமுச்சீயதே| ரஸாஞ்ஜநே இத்யாதி| அத்ரேதி ஸாந்நிபாதிகப்ரதிஶ்யாயே இத்யர்தஃ||௩௪-௩௫||
Adhikarana 24 (36-37) · Śloka 38
முஸ்தா தேஜோவதீ பாடா கட்பலஂ கடுகா வசா | ஸர்ஷபாஃ பிப்பலீமூலஂ பிப்பல்யஃ ஸைந்தவாக்நிகௌ ||௩௬|| துத்தஂ கரஞ்ஜபீஜஂ ச லவணஂ பத்ரதாரு ச | ஏதைஃ கதஂ கஷாயஂ து கவலே ஸம்ப்ரயோஜயேத் ||௩௭|| ஹிதஂ மூர்தவிரேகே ச தைலமேபிர்விபாசிதம் |௩௮|
मुस्ता तेजोवती पाठा कट्फलं कटुका वचा | सर्षपाः पिप्पलीमूलं पिप्पल्यः सैन्धवाग्निकौ ||३६|| तुत्थं करञ्जबीजं च लवणं भद्रदारु च | एतैः कृतं कषायं तु कवले सम्प्रयोजयेत् ||३७|| हितं मूर्धविरेके च तैलमेभिर्विपाचितम् |३८|
🔊 Audio coming soon
முஸ்தேத்யாதி| தேஜோவதீ காகமர்தநிகா, அக்நிகஃ அஜமோதா| முஸ்தாதிபிஃ கதஃ கஷாயஃ ஸாந்நிபாதிகே ப்ரதிஶ்யாயே ஹிதஃ; ஸர்வேஷு ப்ரதிஶ்யாயேஷு ஹித இத்யந்யே||௩௬-௩௭||-
Adhikarana 25 (38-41) · Śloka 41
க்ஷீரமர்தஜலே க்வாத்யஂ ஜாங்கலைர்மகபக்ஷிபிஃ ||௩௮|| புஷ்பைர்விமிஶ்ரஂ ஜலஜைர்வாதக்நைரௌஷதைரபி | ஹிமே க்ஷீராவஶிஷ்டேऽஸ்மிந் கதமுத்பாத்ய யத்நதஃ ||௩௯|| ஸர்வகந்தஸிதாநந்தாமதுகஂ சந்தநஂ ததா | ஆவாப்ய விபயேத்பூயோ தஶக்ஷீரஂ து தத்கதம் ||௪௦|| நஸ்யே ப்ரயுக்தமுத்ரிக்தாந் ப்ரதிஶ்யாயாந் வ்யபோஹதி | யதாஸ்வஂ தோஷஶமநைஸ்தைலஂ குர்யாச்ச யத்நதஃ ||௪௧||
क्षीरमर्धजले क्वाथ्यं जाङ्गलैर्मृगपक्षिभिः ||३८|| पुष्पैर्विमिश्रं जलजैर्वातघ्नैरौषधैरपि | हिमे क्षीरावशिष्टेऽस्मिन् घृतमुत्पाद्य यत्नतः ||३९|| सर्वगन्धसितानन्तामधुकं चन्दनं तथा | आवाप्य विपयेद्भूयो दशक्षीरं तु तद्घृतम् ||४०|| नस्ये प्रयुक्तमुद्रिक्तान् प्रतिश्यायान् व्यपोहति | यथास्वं दोषशमनैस्तैलं कुर्याच्च यत्नतः ||४१||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீரமித்யாதி| க்ஷீரஂ ஜாங்கலமாஂஸாதிப்யோऽஷ்டகுணஂ, அர்தஜலே க்ஷீராதர்தஂ ஜலஂ, ஜாங்கலைஃ மகபக்ஷிபிஃ ஏணாதிபிர்லாவாதிபிஶ்ச, ஜலஜைஃ புஷ்பைஃ நீலோத்பலாதிபிஃ, வாதக்நைஃ விதாரீகந்தாதிபிஃ, கதமுத்பாத்ய ‘தத்துக்தஂ மதித்வா’ இதி வாக்யஶேஷஃ| ஸர்வகந்தா ஏலாதிபரிபடிதாஃ| ஸிதா ஶர்கரா, அநந்தா உத்பலஸாரிவா, சந்தநஂ ரக்தசந்தநஂ, ஆவாப்ய ப்ரக்ஷிப்ய| தத்கதஂ க்ஷீரமதநாத்யதுத்பந்நஂ கதஂ, ப்ரதிஶ்யாயாந் ஸர்வாந் அபோஹதி ஸ்போடயதி| தோஷஶமநைஃ வாதபித்தஶ்லேஷ்மஹரத்ரவ்யகணைஃ| யதாஸ்வஂ யதாத்மீயம்| இதமேவ தைலஂ ஸர்வேஷாமேவ ப்ரதிஶ்யாயாநாம்||௩௮-௪௧||
Adhikarana 26 (42) · Śloka 42
ஸமூத்ரபித்தாஶ்சோத்திஷ்டாஃ க்ரியாஃ கமிஷு யோஜயேத் | யாபநார்தஂ கமிக்நாநி பேஷஜாநி ச புத்திமாந் ||௪௨||
समूत्रपित्ताश्चोद्दिष्टाः क्रियाः कृमिषु योजयेत् | यापनार्थं कृमिघ्नानि भेषजानि च बुद्धिमान् ||४२||
🔊 Audio coming soon
ரக்தப்ரதிஶ்யாயே கமிஸம்பவோ தர்ஶிதஃ, அதஸ்தேஷாமேவ கமீணாஂ யாபநார்தஂ சிகித்ஸாமாஹ- ஸமூத்ரேத்யாதி| கமிக்நா யாஃ க்ரியா உத்திஷ்டாஸ்தா கோமூத்ரபித்தயுக்தா யாபநார்தஂ கர்தவ்யாஃ; ததா கமிக்நாநி பேஷஜாநி ஸுரஸாதீநி ச கர்தவ்யாநி| புத்திமாந் ஊஹாபோஹவாந் வைத்யஃ| யே து ஸர்வேஷாமேவ ப்ரதிஶ்யாயாநாஂ கமிஸம்பவத்வஂ மந்யந்தே தேऽமுஂ ஶ்லோகமீதஶஂ வ்யாக்யாநயந்தி- ப்ரத்யேகஂ வாதாதிப்ரதிஶ்யாயே யாஃ க்ரியா உத்திஷ்டாஸ்தா ஏவ கோமூத்ரபித்தயுக்தா யதாஸ்வஂ கமிஷு யோஜயேத்||௪௨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 24
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே ப்ரதிஶ்யாயப்ரதிஷேதோ நாம சதுர்விஂஶதிதமோऽத்யாயஃ ||௨௪||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे प्रतिश्यायप्रतिषेधो नाम चतुर्विंशतितमोऽध्यायः ||२४||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே சதுர்விஂஶோத்யாயஃ||௨௪||