Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતઃ પૂતનાપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
अथातः पूतनाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
રેવતીપ્રતિષેધાનન્તરં સ્ત્રીગ્રહસામાન્યાત્ પૂતનાપ્રતિષેધારમ્ભો યુજ્યત ઇત્યાહ- અથાત ઇત્યાદિ||૧-૨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
કપોતવઙ્કાઽરલુકો વરુણઃ પારિભદ્રકઃ | આસ્ફોતા ચૈવ યોજ્યાઃ સ્યુર્બાલાનાં પરિષેચને ||૩|| વચા વયઃસ્થા ગોલોમી હરિતાલં મનઃશિલા | કુષ્ઠં સર્જરસશ્ચૈવ તૈલર્થે વર્ગ ઇષ્યતે ||૪||
कपोतवङ्काऽरलुको वरुणः पारिभद्रकः | आस्फोता चैव योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३|| वचा वयःस्था गोलोमी हरितालं मनःशिला | कुष्ठं सर्जरसश्चैव तैलर्थे वर्ग इष्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
કપોતવઙ્કેત્યાદિ| કપોતવઙ્કા કબડવઙ્કેતિ લોકે પ્રસિદ્ધા બ્રહ્મસુવર્ચલાપરપર્યાયા| આસ્ફોતા સારિવા| વયસ્થા બ્રાહ્મી, અન્યે ગુડૂચીમાહુઃ| ગોલોમી દૂર્વા| વર્ગ ઇષ્યતે ઇતિ વર્ગગ્રહણં યથાલાભં પ્રક્ષેપાર્થમ્| વચાદીનાં કલ્કકષાયાભ્યાં તૈલસાધ્યમ્||૩-૪||
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
હિતં ઘૃતં તુગાક્ષીર્યાં સિદ્ધં મધુરકેષુ ચ | કુષ્ઠતાલીશખદિરચન્દનસ્યન્દને તથા ||૫|| દેવદારુવચાહિઙ્ગુકુષ્ઠં ગિરિકદમ્બકઃ | એલા હરેણવશ્ચાપિ યોજ્યા ઉદ્ધૂપને સદા ||૬|| ગન્ધનાકુલિકુમ્ભીકે મજ્જાનો બદરસ્ય ચ | કર્કટાસ્થિ ઘૃતં ચાપિ ધૂપનં સર્ષપૈઃ સહ ||૭||
हितं घृतं तुगाक्षीर्यां सिद्धं मधुरकेषु च | कुष्ठतालीशखदिरचन्दनस्यन्दने तथा ||५|| देवदारुवचाहिङ्गुकुष्ठं गिरिकदम्बकः | एला हरेणवश्चापि योज्या उद्धूपने सदा ||६|| गन्धनाकुलिकुम्भीके मज्जानो बदरस्य च | कर्कटास्थि घृतं चापि धूपनं सर्षपैः सह ||७||
🔊 Audio coming soon
હિતમિત્યાદિ| તુગાક્ષીરી વંશલોચના, મધુરકેષુ કાકોલ્યાદિષુ; કાકોલ્યાદિપાઠાત્તુગાક્ષીરી પ્રાપ્તા, પૃથક્પાઠો ભાગદ્વયાર્થં કુષ્ઠતાલીશાદીનાં યથાલાભનિષેધાર્થો વા, યે તુગાક્ષીરીં વંશરોચનાનુકારિપાર્થિવદ્રવ્યં મન્યન્તે તન્મતે દ્વિરુક્તિર્નાસ્તિ| કલ્કકષાયાભ્યાં સિદ્ધં ઘૃતં હિતમિતિ સમ્બન્ધઃ| ગિરિકદમ્બકો મહાકદમ્બઃ| ગન્ધનાકુલી સુગન્ધા રાસ્ના| કુમ્ભિકા જલજા| જેજ્જટાચાર્યસ્તુ ન પઠત્યેતદ્દેવદાર્વાદિયોગદ્વયમપિ, ગયી તુ પઠતિ||૫-૭||
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
કાકાદનીં ચિત્રફલાં બિમ્બીં ગુઞ્જાં ચ ધારયેત્ | મત્સ્યૌદનં ચ કુર્વીત કૃશરાં પલલં તથા | શરાવસમ્પુટે કૃત્વા બલિં શૂન્યગૃહે હરેત્ ||૮||
काकादनीं चित्रफलां बिम्बीं गुञ्जां च धारयेत् | मत्स्यौदनं च कुर्वीत कृशरां पललं तथा | शरावसम्पुटे कृत्वा बलिं शून्यगृहे हरेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
કાકાદનીમિત્યાદિ| કાકાદની કાકતિન્દુકઃ, ‘કાલા’ ઇત્યન્યે; ચિત્રફલા ઇન્દ્રવારુણી, ચિત્રાણ્ડિકેત્યન્યે| મત્સ્યૌદનં મત્સ્યભક્તં; પલલં તિલપિષ્ટમ્| ‘શૂન્યગૃહે હરેત્’ ઇત્યત્ર ‘શૂન્યગૃહેતરે’ ઇત્યન્યે, તત્રેતરે ખણ્ડગૃહે| કેચિદત્રેદૃશં પઠન્તિ ‘હરેદ્બલિં ચોત્કુરટે’ ઇત્યાદિ; તત્રોત્કુરટઃ શૂન્યાગારઃ, શૂન્યારામ ઇત્યન્યે||૮||
Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11
ઉચ્છિષ્ટેનાભિષેકેણ શિશોઃ સ્નપનમિષ્યતે | પૂજ્યા ચ પૂતના દેવી બલિભિઃ સોપહારકૈઃ ||૯|| મલિનામ્બરસંવીતા મલિના રૂક્ષમૂર્ધજા | શૂન્યાગારાશ્રિતા દેવી દારકં પાતુ પૂતના ||૧૦|| દુર્દર્શના સુદુર્ગન્ધા કરાલા મેઘકાલિકા | ભિન્નગારાશ્રયા દેવી દારકં પાતુ પૂતના ||૧૧||
उच्छिष्टेनाभिषेकेण शिशोः स्नपनमिष्यते | पूज्या च पूतना देवी बलिभिः सोपहारकैः ||९|| मलिनाम्बरसंवीता मलिना रूक्षमूर्धजा | शून्यागाराश्रिता देवी दारकं पातु पूतना ||१०|| दुर्दर्शना सुदुर्गन्धा कराला मेघकालिका | भिन्नगाराश्रया देवी दारकं पातु पूतना ||११||
🔊 Audio coming soon
ઉચ્છિષ્ટેનેત્યાદિ| ઉચ્છિષ્ટેનાભિષેકેણ આચમનોદકેનેત્યર્થઃ| પૂર્વકલ્પેન સ્નાનમ્| રક્ષામન્ત્રઃ- મલિનેત્યાદિ||૯-૧૧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 32
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કુમારતન્ત્રે (ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ, આદિતઃ) દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ ||૩૨||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे (षष्ठोऽध्यायः, आदितः) द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||
🔊 Audio coming soon
ઇતિ શ્રીડલ્હ(હ્લ)ણવિરચિતાયાં નિબન્ધસઙ્ગ્રહાખ્યાયાં સુશ્રુતવ્યાખ્યાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કૌમારભૃત્યતન્ત્રે પૂતનાપ્રતિષેધો નામ દ્વાત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ||૩૨||