Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

32. pūtanāpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਪੂਤਨਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

View original

अथातः पूतनाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

ਰੇਵਤੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਤਨਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭੋ ਯੁਜ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ਕਪੋਤਵਙ੍ਕਾਰਲੁਕੋ ਵਰੁਣਃ ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਃ | ਆਸ੍ਫੋਤਾ ਚੈਵ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਬਾਲਾਨਾਂ ਪਰਿਸੇਚਨੇ ||੩|| ਵਚਾ ਵਯਃਸ੍ਥਾ ਗੋਲੋਮੀ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ | ਕੁਸ੍ਠਂ ਸਰ੍ਜਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਤੈਲਰ੍ਥੇ ਵਰ੍ਗ ਇਸ੍ਯਤੇ ||੪||

View original

कपोतवङ्काऽरलुको वरुणः पारिभद्रकः | आस्फोता चैव योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३|| वचा वयःस्था गोलोमी हरितालं मनःशिला | कुष्ठं सर्जरसश्चैव तैलर्थे वर्ग इष्यते ||४||

🔊 Audio coming soon

ਕਪੋਤਵਙ੍ਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਪੋਤਵਙ੍ਕਾ ਕਬਡਵਙ੍ਕੇਤਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਵਰ੍ਚਲਾਪਰਪਰ੍ਯਾਯਾ| ਆਸ੍ਫੋਤਾ ਸਾਰਿਵਾ| ਵਯਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ, ਅਨ੍ਯੇ ਗੁਡੂਚੀਮਾਹੁਃ| ਗੋਲੋਮੀ ਦੂਰ੍ਵਾ| ਵਰ੍ਗ ਇਸ੍ਯਤੇ ਇਤਿ ਵਰ੍ਗਗ੍ਰਹਣਂ ਯਥਾਲਾਭਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਾਰ੍ਥਮ੍| ਵਚਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਸਾਧ੍ਯਮ੍||੩-੪||

Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7

ਹਿਤਂ ਘਤਂ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਮਧੁਰਕੇਸੁ ਚ | ਕੁਸ੍ਠਤਾਲੀਸ਼ਖਦਿਰਚਨ੍ਦਨਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਤਥਾ ||੫|| ਦੇਵਦਾਰੁਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਕੁਸ੍ਠਂ ਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਕਃ | ਏਲਾ ਹਰੇਣਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੋਜ੍ਯਾ ਉਦ੍ਧੂਪਨੇ ਸਦਾ ||੬|| ਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲਿਕੁਮ੍ਭੀਕੇ ਮਜ੍ਜਾਨੋ ਬਦਰਸ੍ਯ ਚ | ਕਰ੍ਕਟਾਸ੍ਥਿ ਘਤਂ ਚਾਪਿ ਧੂਪਨਂ ਸਰ੍ਸਪੈਃ ਸਹ ||੭||

View original

हितं घृतं तुगाक्षीर्यां सिद्धं मधुरकेषु च | कुष्ठतालीशखदिरचन्दनस्यन्दने तथा ||५|| देवदारुवचाहिङ्गुकुष्ठं गिरिकदम्बकः | एला हरेणवश्चापि योज्या उद्धूपने सदा ||६|| गन्धनाकुलिकुम्भीके मज्जानो बदरस्य च | कर्कटास्थि घृतं चापि धूपनं सर्षपैः सह ||७||

🔊 Audio coming soon

ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀ ਵਂਸ਼ਲੋਚਨਾ, ਮਧੁਰਕੇਸੁ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਸੁ; ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਪਾਠਾਤ੍ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ, ਪਥਕ੍ਪਾਠੋ ਭਾਗਦ੍ਵਯਾਰ੍ਥਂ ਕੁਸ੍ਠਤਾਲੀਸ਼ਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਲਾਭਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥੋ ਵਾ, ਯੇ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀਂ ਵਂਸ਼ਰੋਚਨਾਨੁਕਾਰਿਪਾਰ੍ਥਿਵਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਨ੍ਮਤੇ ਦ੍ਵਿਰੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ| ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਹਿਤਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਕੋ ਮਹਾਕਦਮ੍ਬਃ| ਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲੀ ਸੁਗਨ੍ਧਾ ਰਾਸ੍ਨਾ| ਕੁਮ੍ਭਿਕਾ ਜਲਜਾ| ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨ ਪਠਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਿਯੋਗਦ੍ਵਯਮਪਿ, ਗਯੀ ਤੁ ਪਠਤਿ||੫-੭||

Adhikarana 4 (8) · Śloka 8

ਕਾਕਾਦਨੀਂ ਚਿਤ੍ਰਫਲਾਂ ਬਿਮ੍ਬੀਂ ਗੁਞ੍ਜਾਂ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍ | ਮਤ੍ਸ੍ਯੌਦਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕਸ਼ਰਾਂ ਪਲਲਂ ਤਥਾ | ਸ਼ਰਾਵਸਮ੍ਪੁਟੇ ਕਤ੍ਵਾ ਬਲਿਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹੇ ਹਰੇਤ੍ ||੮||

View original

काकादनीं चित्रफलां बिम्बीं गुञ्जां च धारयेत् | मत्स्यौदनं च कुर्वीत कृशरां पललं तथा | शरावसम्पुटे कृत्वा बलिं शून्यगृहे हरेत् ||८||

🔊 Audio coming soon

ਕਾਕਾਦਨੀਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਕਾਦਨੀ ਕਾਕਤਿਨ੍ਦੁਕਃ, ‘ਕਾਲਾ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ; ਚਿਤ੍ਰਫਲਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ, ਚਿਤ੍ਰਾਣ੍ਡਿਕੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਮਤ੍ਸ੍ਯੌਦਨਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਭਕ੍ਤਂ; ਪਲਲਂ ਤਿਲਪਿਸ੍ਟਮ੍| ‘ਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹੇ ਹਰੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹੇਤਰੇ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਤਤ੍ਰੇਤਰੇ ਖਣ੍ਡਗਹੇ| ਕੇਚਿਦਤ੍ਰੇਦਸ਼ਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ‘ਹਰੇਦ੍ਬਲਿਂ ਚੋਤ੍ਕੁਰਟੇ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ; ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਕੁਰਟਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਗਾਰਃ, ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਰਾਮ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ||੮||

Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11

ਉਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨਾਭਿਸੇਕੇਣ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਸ੍ਨਪਨਮਿਸ੍ਯਤੇ | ਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਪੂਤਨਾ ਦੇਵੀ ਬਲਿਭਿਃ ਸੋਪਹਾਰਕੈਃ ||੯|| ਮਲਿਨਾਮ੍ਬਰਸਂਵੀਤਾ ਮਲਿਨਾ ਰੂਕ੍ਸਮੂਰ੍ਧਜਾ | ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਗਾਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਾਰਕਂ ਪਾਤੁ ਪੂਤਨਾ ||੧੦|| ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ਸੁਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾ ਕਰਾਲਾ ਮੇਘਕਾਲਿਕਾ | ਭਿਨ੍ਨਗਾਰਾਸ਼੍ਰਯਾ ਦੇਵੀ ਦਾਰਕਂ ਪਾਤੁ ਪੂਤਨਾ ||੧੧||

View original

उच्छिष्टेनाभिषेकेण शिशोः स्नपनमिष्यते | पूज्या च पूतना देवी बलिभिः सोपहारकैः ||९|| मलिनाम्बरसंवीता मलिना रूक्षमूर्धजा | शून्यागाराश्रिता देवी दारकं पातु पूतना ||१०|| दुर्दर्शना सुदुर्गन्धा कराला मेघकालिका | भिन्नगाराश्रया देवी दारकं पातु पूतना ||११||

🔊 Audio coming soon

ਉਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨਾਭਿਸੇਕੇਣ ਆਚਮਨੋਦਕੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਸ੍ਨਾਨਮ੍| ਰਕ੍ਸਾਮਨ੍ਤ੍ਰਃ- ਮਲਿਨੇਤ੍ਯਾਦਿ||੯-੧੧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 32

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੁਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ (ਸਸ੍ਠੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੨||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे (षष्ठोऽध्यायः, आदितः) द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||

🔊 Audio coming soon

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੌਮਾਰਭਤ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪੂਤਨਾਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੨||