Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātaḥ pūtanāpratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
अथातः पूतनाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
rēvatīpratiṣēdhānantaraṁ strīgrahasāmānyāt pūtanāpratiṣēdhārambhō yujyata ityāha- athāta ityādi||1-2||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
kapōtavaṅkā'ralukō varuṇaḥ pāribhadrakaḥ | āsphōtā caiva yōjyāḥ syurbālānāṁ pariṣēcanē ||3|| vacā vayaḥsthā gōlōmī haritālaṁ manaḥśilā | kuṣṭhaṁ sarjarasaścaiva tailarthē varga iṣyatē ||4||
कपोतवङ्काऽरलुको वरुणः पारिभद्रकः | आस्फोता चैव योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३|| वचा वयःस्था गोलोमी हरितालं मनःशिला | कुष्ठं सर्जरसश्चैव तैलर्थे वर्ग इष्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
kapōtavaṅkētyādi| kapōtavaṅkā kabaḍavaṅkēti lōkē prasiddhā brahmasuvarcalāparaparyāyā| āsphōtā sārivā| vayasthā brāhmī, anyē guḍūcīmāhuḥ| gōlōmī dūrvā| varga iṣyatē iti vargagrahaṇaṁ yathālābhaṁ prakṣēpārtham| vacādīnāṁ kalkakaṣāyābhyāṁ tailasādhyam||3-4||
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
hitaṁ ghr̥taṁ tugākṣīryāṁ siddhaṁ madhurakēṣu ca | kuṣṭhatālīśakhadiracandanasyandanē tathā ||5|| dēvadāruvacāhiṅgukuṣṭhaṁ girikadambakaḥ | ēlā harēṇavaścāpi yōjyā uddhūpanē sadā ||6|| gandhanākulikumbhīkē majjānō badarasya ca | karkaṭāsthi ghr̥taṁ cāpi dhūpanaṁ sarṣapaiḥ saha ||7||
हितं घृतं तुगाक्षीर्यां सिद्धं मधुरकेषु च | कुष्ठतालीशखदिरचन्दनस्यन्दने तथा ||५|| देवदारुवचाहिङ्गुकुष्ठं गिरिकदम्बकः | एला हरेणवश्चापि योज्या उद्धूपने सदा ||६|| गन्धनाकुलिकुम्भीके मज्जानो बदरस्य च | कर्कटास्थि घृतं चापि धूपनं सर्षपैः सह ||७||
🔊 Audio coming soon
hitamityādi| tugākṣīrī vaṁśalōcanā, madhurakēṣu kākōlyādiṣu; kākōlyādipāṭhāttugākṣīrī prāptā, pr̥thakpāṭhō bhāgadvayārthaṁ kuṣṭhatālīśādīnāṁ yathālābhaniṣēdhārthō vā, yē tugākṣīrīṁ vaṁśarōcanānukāripārthivadravyaṁ manyantē tanmatē dviruktirnāsti| kalkakaṣāyābhyāṁ siddhaṁ ghr̥taṁ hitamiti sambandhaḥ| girikadambakō mahākadambaḥ| gandhanākulī sugandhā rāsnā| kumbhikā jalajā| jējjaṭācāryastu na paṭhatyētaddēvadārvādiyōgadvayamapi, gayī tu paṭhati||5-7||
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
kākādanīṁ citraphalāṁ bimbīṁ guñjāṁ ca dhārayēt | matsyaudanaṁ ca kurvīta kr̥śarāṁ palalaṁ tathā | śarāvasampuṭē kr̥tvā baliṁ śūnyagr̥hē harēt ||8||
काकादनीं चित्रफलां बिम्बीं गुञ्जां च धारयेत् | मत्स्यौदनं च कुर्वीत कृशरां पललं तथा | शरावसम्पुटे कृत्वा बलिं शून्यगृहे हरेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
kākādanīmityādi| kākādanī kākatindukaḥ, ‘kālā’ ityanyē; citraphalā indravāruṇī, citrāṇḍikētyanyē| matsyaudanaṁ matsyabhaktaṁ; palalaṁ tilapiṣṭam| ‘śūnyagr̥hē harēt’ ityatra ‘śūnyagr̥hētarē’ ityanyē, tatrētarē khaṇḍagr̥hē| kēcidatrēdr̥śaṁ paṭhanti ‘harēdbaliṁ cōtkuraṭē’ ityādi; tatrōtkuraṭaḥ śūnyāgāraḥ, śūnyārāma ityanyē||8||
Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11
ucchiṣṭēnābhiṣēkēṇa śiśōḥ snapanamiṣyatē | pūjyā ca pūtanā dēvī balibhiḥ sōpahārakaiḥ ||9|| malināmbarasaṁvītā malinā rūkṣamūrdhajā | śūnyāgārāśritā dēvī dārakaṁ pātu pūtanā ||10|| durdarśanā sudurgandhā karālā mēghakālikā | bhinnagārāśrayā dēvī dārakaṁ pātu pūtanā ||11||
उच्छिष्टेनाभिषेकेण शिशोः स्नपनमिष्यते | पूज्या च पूतना देवी बलिभिः सोपहारकैः ||९|| मलिनाम्बरसंवीता मलिना रूक्षमूर्धजा | शून्यागाराश्रिता देवी दारकं पातु पूतना ||१०|| दुर्दर्शना सुदुर्गन्धा कराला मेघकालिका | भिन्नगाराश्रया देवी दारकं पातु पूतना ||११||
🔊 Audio coming soon
ucchiṣṭēnētyādi| ucchiṣṭēnābhiṣēkēṇa ācamanōdakēnētyarthaḥ| pūrvakalpēna snānam| rakṣāmantraḥ- malinētyādi||9-11||
Adhikarana puShpikA · Śloka 32
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kumāratantrē (ṣaṣṭhō'dhyāyaḥ, āditaḥ) dvātriṁśō'dhyāyaḥ ||32||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे (षष्ठोऽध्यायः, आदितः) द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||
🔊 Audio coming soon
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṁ nibandhasaṅgrahākhyāyāṁ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargatē kaumārabhr̥tyatantrē pūtanāpratiṣēdhō nāma dvātriṁśattamō'dhyāyaḥ||32||